Боби 4 — Замони охир

GSAM 77.1«Он гоҳ ман гуфтам: "Эй Худованди ман, охири инҳо чӣ хоҳад буд?" Ва Ӯ гуфт: "Бирав, эй Дониёл, зеро ин суханҳо то замони охир баста ва мӯҳршудаанд. ... Носолиҳон бадкорӣ хоҳанд кард ва ҳеҷ кадоме аз носолиҳон намефаҳманд; аммо оқилон хоҳанд фаҳмид."»¹

GSAM 77.1«Ӯ ба ман гуфт: "Эй писари инсон, фаҳм кун, зеро дар замони охир ин рӯъё хоҳад буд."»²

GSAM 77.1"Аммо ту, эй Дониёл, суханҳоро маҳкам кун ва китобро мӯҳр зан, то замони охир; бисёриҳо ба ин тараф ва он тараф давида хоҳанд рафт ва дониш афзуда хоҳад шуд."³

GSAM 77.1Дар ин ҷо «вақти охир» чӣ маъно дорад? Ин наметавонад худи охир бошад, зеро дар он сурат қисми пешгӯии Дониёл, ки «мӯҳр карда шуда буд», барои башарият ҳеҷ фоидае намерасонд. Чун «чизҳое, ки ошкор шудаанд, ба мо тааллуқ доранд»,⁴ ин қисм бояд дар як вақт муфид бошад. Пас ибораи «вақти охир» бояд ба даврае андаке пеш аз худи охир ишора кунад, ки дар он чизҳое, ки ба Дониёл гуфта шудаанд, фаҳмида мешаванд.

GSAM 77Рӯзи омодагии Ӯ

GSAM 77.2Ин бешубҳа ба он замоне ишора мекунад, ки пайғамбар Наҳум онро «рӯзи омодагии Ӯ» номидааст. Дар ин ҷо пайғамбар дар бораи нобудшавии Нинева бо «садои камчӯба, садои ғунғуни чархҳо, садои давидани аспҳо ва садои ҷаҳидани аробаҳо» сухан меронд.⁵ Аввал диққати паёмбар ба як фалокати бузургтар ҷалб мешавад, ки бар тамоми ҷаҳон хоҳад омад, вақте ки «кӯҳҳо аз вай меҷунбанд, ва теппаҳо об мешаванд, ва замин дар ҳузури Ӯ месӯзад, ҳа, ҷаҳон ва ҳамаи онҳое, ки дар он зиндагӣ мекунанд. Кӣ метавонад дар назди ғазаби Ӯ истодагарӣ кунад? Ва кӣ метавонад дар шиддати хашми Ӯ пойдор бимонад? Хашми Ӯ мисли оташ мерезад, ва сангҳоро мепартояд.... Ӯ поёни комил хоҳад дод; мусибат бори дуввум барнамехезад."⁶

GSAM 78Аробаҳо бо машъалҳои оташфишон

GSAM 78.1Ҳанӯз ҳам пайғамбар дар бораи ин рӯзи омодагӣ бештар сухан мегӯяд: «Аробаҳо дар рӯзи омодагии Ӯ бо машъалҳои оташфишон хоҳанд буд ва арчаҳо ба таври даҳшатнок такон мехӯранд. Аробаҳо дар кӯчаҳо девонавор ҳаракат хоҳанд кард, дар роҳҳои васеъ якдигарро такон хоҳанд дод; онҳо мисли машъалҳо хоҳанд буд, мисли барқҳо хоҳанд давид. Ӯ қаҳрамононашро хоҳад шумурд; онҳо дар роҳҳояшон пешпо мехӯранд; ба девораш шитоб хоҳанд кард ва дифоъ омода хоҳад шуд."⁷

GSAM 78.2Чӣ тавсифи дақиқест аз қатори муосири барқосо, ки кондуктор пайваста мусофиронашро аз истгоҳе то истгоҳ мешуморад ва онҳо ҳангоми ҳаракати қатор дар роҳ мераванд, пешпо мехӯранд. Сипас истеъмоли бузурги дарахтони арча барои тахтаҳои роҳи оҳан, сохтмони пулҳо, сарпӯшҳои барф ва ғайра ҷой дорад. Гуфта мешавад, ки дар яке аз роҳҳо дар кӯҳҳои Сьерра-Невада сарпӯшҳои барфи аз арча сохташуда ба дарозии 47 мил мавҷуд аст. Ва пайғамбар гуфта буд, ки ин дар «рӯзи омодагии ӯ» хоҳад буд.

GSAM 78.3Дар бораи ин замони охир низ пайғамбар Юил сухан мегӯяд, вақте ки ба хизматгорони Худованд фармон дода мешавад: «Дар Сион сурнай бизанед ва дар кӯҳи муқаддаси ман ҳушдор садо диҳед; то ҳамаи сокинони замин битарсанд; зеро рӯзи Худованд меояд, зеро он наздик аст.»⁸

GSAM 78.4Ва боз аз ҷониби паёмбар Сефанё гуфта шудааст: «Ҷамъ шавед, ҳа, ҷамъ шавед, эй қавми нописанд; пеш аз он ки фармон содир шавад, пеш аз он ки рӯз мисли хошок гузарад, пеш аз он ки ғазаби шадиди Худованд бар шумо фуро ояд, пеш аз он ки рӯзи ғазаби Худованд бар шумо фуро ояд. Худовандро ҷӯед, ҳамаи шумо хоксорони рӯи замин, ки ҳукми Ӯро иҷро кардаед; адолат ҷӯед, хоксорӣ ҷӯед: шояд дар рӯзи ғазаби Худованд пинҳон шавед.»⁹

GSAM 79.1Барои пурра фаҳмидани маънои ибораи «вақти охир» ва он ки кай оғоз меёбад, мо ба як намунаи дигар назар мекунем, ки дар он ҳамин истилоҳ истифода шудааст. Дар боби ёздаҳуми Китоби Дониёл як қудрати таъқибкунанда муаррифӣ мешавад, ки ҳукмронии он то вақти охир идома меёфт. Худованд дар бораи он қудрати таъқибкунанда гуфт: «Баъзе аз доноён хоҳанд афтод, то онҳоро озмоиш кунанд ва пок созанд ва сафед гардонанд, то замони охир; зеро он [замони охир] ҳанӯз барои вақти таъиншуда боқӣ мондааст.»¹⁰

GSAM 79Кори шохи хурд

GSAM 79.2Шарҳдиҳандагони протестантӣ одатан розӣ ҳастанд, ки ин қудрат ва «шохи хурд»-и боби ҳафтуми Китоби Дониёлро ба калисои Румӣ татбиқ кунанд, ки барои «вақти таъиншуда» қудратҳои шаҳрвандиро дар дасти худ дошт. Он вақти таъиншуда «як вақт, ду вақт ва ним вақт» буд.¹¹ Ин 1260 рӯзи пешгӯӣ — 1260 сол — ҳукмронии шаҳрвандии шохи хурд буд, ки аз соли 538 то соли 1798 милодӣ идома ёфт. Дар он сана қудрати шаҳрвандии шохи хурд дар «вақти таъиншуда» аз байн бурда шуд. Пас дар он замон мардум дигар ба дасти он қудрат «афтода» намешуданд, чун пештар афтода буданд. Ин сол — 1798 — оғози он давраест дар ин пешгӯӣ, ки «вақти охир» ном дорад.

GSAM 79.3Соли 1798 «ҳазор дусад ва шаст рӯз» — 1260 сол —, ки дар он «Ду Шоҳиди» Худованд (Аҳди Қадим ва Аҳди Нав) бояд «палос пӯшида» пайғамбарӣ мекарданд, ба поён расид.¹² Дар давраи асрҳои торик, ки давраи таъқиб буд, Китобҳои Муқаддас ба забонҳои юнонӣ ва лотинӣ нигоҳ дошта мешуданд, ва мардуми оддӣ ин забонҳоро намефаҳмиданд. Ин нигоҳ доштани Китобҳои Муқаддас ба пӯшидани онҳо «бо палос» монанд карда мешавад.

GSAM 80Кушта шудани Ду Шоҳид

GSAM 80.1"Вақте ки онҳо шаҳодати худро [дар ҳолати палоспӯшӣ] ба анҷом расониданд, ҳайвоне, ки аз чоҳи бепоён бармеояд, бар зидди онҳо ҷанг хоҳад кард [Шайтон мардони дунёвиро барангехта, тавассути онҳо амал мекунад], ва бар онҳо ғолиб омада, онҳоро мекушад. Ва ҷасадҳои онҳо дар кӯчаи шаҳри бузург хоҳанд монд, ки рӯҳан Содом ва Миср номида мешавад, ҷое ки Худованди мо низ дар он ҷо салибшуда буд [«салибшуда аст», дар тарҷумаи данисӣ ва Нусхаи ислоҳшуда]. Ва мардум аз қавмҳо ва қабилаҳо ва забонҳо ва миллатҳо ҷасадҳои онҳоро се рӯзу ним хоҳанд дид ва намегузоранд, ки ҷасадҳои онҳоро дар қабрҳо гузоранд."¹³

GSAM 80Давраи террор

GSAM 80.2Кушта шудани ин Шоҳидон дар давраи «ҳукмронии террор» дар Фаронса, аз соли 1792 то 1795 — се солу ним — амалӣ шуд. Гарчанде Инқилоби Фаронса тақрибан шаш ё ҳафт сол идома кард, маҳз дар се солу ним аввали он буд, ки онҳо тамоми кӯшишашонро барои нобуд кардани Китоби Муқаддас, дин ва ҳамаи онҳое, ки ҷуръат мекарданд дар ҳимояи онҳо сухан гӯянд, равона карданд. Ҳарчанд Инқилоби Фаронса худро муқобили подшоҳӣ ва найрангҳои рӯҳониён эълон карда буд, дар асл он ба ҷанге барои нест кардани Худо ва Китоби Муқаддас табдил ёфт. Дар бораи замонҳои пеш аз Инқилоб мо мехонем,

GSAM 80.2«Ҳеҷ гоҳ фаромӯш набояд кард, ки пеш аз Инқилоби соли 1792 таблиғгарони бединӣ дар Фаронса гуфта мешавад, ки дар як сол миёни худ 900 000 фунт стерлинг [4 500 000 доллар] ҷамъ карда, борҳо ва борҳо онро барои харидан, чоп ва паҳн кардани китобҳо сарф карданд, то зеҳни мардумро фасод диҳанд ва онҳоро барои чораҳои шадид омода созанд.»¹⁴

GSAM 80Нависандагони бедин

GSAM 80.3"Роҳи чунин инқилобро бо навиштаҳои Вольтер, Мирабо, Дидро, Гельвеций, Д'Аламбер, Кондорсе, Руссо ва дигарон аз ҳамин қабил омода карданд, ки дар онҳо кӯшиш мекарданд принсипҳои барҳамдиҳандаи ҳам дини табиӣ ва ҳам дини илоҳиро паҳн кунанд. Ваҳй на танҳо зери шубҳа гузошта мешуд, балки комилан рад карда мешуд; Худо аз кайҳон ронда шуд ва ба ҷояш як тасвири хаёлии зери номи Олиҳаи Ақл муаррифӣ гардид.»¹⁵

GSAM 81.1Дар соли 1793 назари мардум чунин буд, ки ҳунармандони театр барои масхараҳои куфромезашон алайҳи Худо ва Китоби Муқаддас бо садоҳои баланд ситоиш мешуданд. Масалан, мо иқтибос мекунем:

GSAM 81.1«Комедианти Монер дар калисои Сен-Рош (Париж) беэҳтиромиро ба ҳадди аксар расонд. "Худо! Агар Ту вуҷуд дошта бошӣ," гуфт ӯ, "барои номи таҳқиршудаи Худ қасос бигир. Ман Туро ба баҳс даъват мекунам! Ту хомӯшӣ, Ту ҷуръат намекунӣ бо гулдурроси раъду барқ ҷавоб бидиҳӣ? Баъди ин кӣ ба мавҷудияти Ту бовар мекунад?"»¹⁶

GSAM 81Амали ҳақоратбор дар Лион, Фаронса

GSAM 81.2Дар бораи он ки онҳое, ки Шоҳидонро куштанд, «Писари Худоро боз аз нав ба салиб кашиданд ва Ӯро дар назди ҳама шарманда карданд» (Ибриён 6:6), чӣ гуна дар маросими идонае, ки Фуше дар Лион ба шарафи Шалиер, ҳокими Лион, ки ба қатл расонида шуда буд, баргузор кард, намоён хоҳанд шуд. Пеш аз расиданаш ба Лион, Фуше фармон дод, ки

GSAM 81.2«ҳамаи рамзҳои динӣ бояд нобуд карда шаванд; ва бар дарвозаҳои қабристонҳо бояд навишта шавад: "Марг хоби абадист....» Бюсти Шалиерро тавассути кӯчаҳо мебурданд, ки паси он тӯдаи бузурги қатлкунандагон ва фоҳишаҳо меомад. Пас аз онҳо хар меомад, ки Инҷил, салиб ва зарфҳои муқаддаси ибодатро бар дӯш дошт, ки ба зудӣ ба оташ супурда шуданд, дар ҳоле ки хар маҷбур карда шуд, аз пиёлаи муқаддас шароби муқаддасро бинӯшад.»¹⁷

GSAM 81.3Ҷашни Ақл, ки дар Париж баргузор шуд, чунин тавсиф мешавад:

GSAM 81.3Онҳо дар процессия ба конвенсия рафтанд, ва авбошон ... маросимҳои диниро ба таври бениҳоят хандаовар карикатура карданд.... Мардон, ки суприсҳо ва копҳо пӯшида буданд, бо сурудани «аллилуйя» ва рақси «Карманьола» ба назди панҷараи конвенсия омаданд. Онҳо дар он ҷо нони муқаддас, қуттиҳое, ки дар онҳо нигоҳ дошта мешуд, ва ҳайкалҳои тилло ва нуқраро гузоштанд. Онҳо суханрониҳои бурлескӣ карданд.... «Эй шумо», гуфт ҳайати намояндагон аз Сен-Дени, «эй шумо, асбобҳои фанатизм, муқаддасон аз ҳама навъҳо, ниҳоят ватанпараст шавед, ҳама якҷоя бархезед ва ба кишвар хизмат кунед — ба зарбхона равед, то гудохта шавед.»¹⁸

GSAM 82Каломи Худо аз торикӣ бармеояд

GSAM 82.1«Пас аз се рӯз ва ним Рӯҳи ҳаёт аз Худо ба онҳо (Шоҳидон) ворид шуд» ва онҳо «дар абр ба осмон боло рафтанд».¹⁹ Вақти Худо расида буд, ки Каломи Ӯ аз торикӣ берун ояд ва дар назди ҷаҳон намоён гардад. Вақт (1798) расида буд, ки кори миссионерӣ дар тамоми ҷаҳон оғоз шавад. Дар соли 1804 Ҷамъияти Китоби Муқаддаси Бритониё таъсис ёфт. Пас аз он даҳҳо ҷамъиятҳои дигари Китоби Муқаддас пайдо шуданд ва ҳоло Китоби Муқаддас ба ҳамаи забонҳои асосии ҷаҳон тарҷума шудааст. Ҳамин тавр, намоён шудани Навиштаҳои Муқаддас, Ду Шоҳид, дар ҷое ки ҳама метавонанд онҳоро бубинанд ва бихонанд, ба болоравии онҳо ба осмон дар абр монанд дониста мешавад.

GSAM 82.2Дар замони Инқилоби Фаронса Вольтер гуфт, ки дар давоми сад сол Китоби Муқаддас аз муҳим будан меафтад. Дар садсолагии он сана танҳо дар Фаронса бештар нусхаҳои Китоби Муқаддас паҳн шуданд, нисбат ба он теъдоде, ки дар замони ин даъвои беҳудаи Вольтер вуҷуд дошт. Ва ҳатто хонае, ки ӯ дар он ҷо ин изҳоротро дода буд, ҳоло, ба гуфтаҳо, ҳамчун бинои Китоби Муқаддас истифода мешавад.

GSAM 82Кашфи санги Розетта

GSAM 82.3Ду нуқта ҳастанд, ки ба соли 1798 ва мардуми Фаронса марбутанд ва мо бояд онҳоро қайд кунем: Аввал, дар он сол артиши Фаронса таҳти фармондеҳии генерал Бертье ҳукумати папаиро дар Рум барҳам дод ва (бе он ки худашон огоҳ бошанд) пешгӯии дар бораи ин ҳодисаро, ки дар ҳамон китобе омада буд, ки онҳо бар зидди он ҷанг карда буданд, иҷро кард; дуюм, дар ҳамон сол, дар Форт Сент-Жулиен, дар шохаи Розеттаи дарёи Нил, артиши фаронсавӣ ҳангоми кофтуков санги машҳури Розеттаро кашф кард, ки ҳоло дар Осорхонаи Бритониё нигоҳ дошта мешавад. Дар ин санг навиштҳо дар се шакл ҳастанд: иероглифӣ, навиште, ки коҳинон истифода мекарданд; демотикӣ, шакли навиште, ки мардуми оддӣ истифода мекарданд; ва юнонӣ. Ин калидест, ки навиштҳои то он замон сиррӣ будаи демотик ва иероглифиро боз кард. Ҳоло, чунон ки касе дигар гуфтааст, «белу каланд, ки ин навиштҳоро бо ҳарфҳои демотик ошкор мекунанд, бештар аз ҳар манбаи дигаре берун аз худи Китоби Муқаддас далелҳои дурустии сабтҳои қадимаи онро пешкаш мекунанд.» Пас, худи он одамоне, ки фикр мекарданд Китоби Муқаддасро нобуд созанд, бе он ки худашон огоҳ бошанд, барои иҷрои пешгӯӣ — яъне барканор кардани ҳукмронии папагӣ дар охири 1260 сол — истифода шуданд ва ҳамзамон калиди ҳамон навиштаҳоро, ки дурустии Китоби Муқаддасро тасдиқ мекунанд, кашф карданд, ки онҳо барои нобуд кардани он сахт мекӯшиданд.

GSAM 83«Ту дар ҳиссаи худ хоҳӣ истод»

GSAM 83.1Фаришта ба Дониёл гуфт, ки дар замони охир чӣ рӯй хоҳад дод? Аз замоне, ки ӯ аз он муқаддас шунид: «То ду ҳазор се сад рӯз, пас қудс пок хоҳад шуд»,²⁰ зеҳнаш пур аз ташвиш шуд, ки «охири ин чизҳо» чӣ хоҳад буд ва «то чӣ андоза» тӯл хоҳад кашид.²¹ Дар ниҳоят ба ӯ фаҳмонда шуд, ки донистани он замон барои рӯзҳои ӯ нест. Ба ӯ гуфта шуд: «Ту ба роҳи худ бирав то расидан ба анҷом; зеро ту хоҳӣ ором гирифт ва дар қисмати худ дар охири рӯзҳо хоҳӣ истод.»²²

GSAM 83.2Баъзеҳо гумон кардаанд, ки ин гуфтор ба поёни ниҳоии ҷаҳон ишора мекунад ва дар он замон Дониёл бо боқимондаи халқи Худованд подошашро мегирад ва дар ҳиссаи меросиаш меистад. Калимаи ибронӣ барои «ҳиссаи мерос», «минтақаи кишвар» ва ғайра, ба гуфтаи донишмандони ибронӣ, gheh-vel мебошад. Ин он калимае нест, ки дар ин навишт «қисмат» тарҷума шудааст; калимаи ин ҷо goh rahl аст. Олимони ибронӣ мегӯянд, ки ин калима, goh rahl, ҳафтод ва шаш бор дар Китоби Муқаддаси Қадим омадааст ва ҳамин калимаест, ки дар бораи поксозии рамзии қудс истифода мешавад, ки дар он қуръаҳо партофта мешуданд, то муайян кунанд, ки кадом аз ду буз кушта мешавад. Вақте ки саркоҳин хуни бузи Худовандро мегирифт ва барои анҷоми кори поксозӣ ба қудс ворид мешуд, тамоми Исроил дар берун меистод, рӯҳҳояшонро азоб медоданд ва гуноҳҳояшонро эътироф мекарданд, то пок шаванд ва ҳангоми баромадани саркоҳин аз қудс баракатро аз ӯ қабул кунанд. Ҳамин тавр, дар он рӯз Исроил дар насибаи худ истод.

GSAM 84.1Вақте ки поксозии ниҳоии қудс дар поёни ду ҳазору сесад рӯз фаро расад, парвандаи Дониёл бо парвандаҳои ҳамаи мурдагони одил бояд дар назди Худо бозбинӣ шавад. Пас Дониёл дар саҳми худ истодааст.

GSAM 84Суханҳо то соли 1798 мӯҳр шудаанд

GSAM 84.2Дар посух ба пурсиши Дониёл: «Эй Худованди ман, охири ин чизҳо чӣ хоҳад буд?»²³ ба ӯ гуфта шуд: «Ин суханҳо то замони охир баста ва мӯҳр шудаанд.»²⁴ Чизе, ки зеҳни Дониёлро ба ташвиш меовард, «кадом вақт?», «то чанд вақт?» ва «анҷомаш чӣ хоҳад буд?» буд. Инҳо масъалаҳое буданд, ки паёмбарро саргардон ва озурда мекарданд, ва танҳо ҳамин масъалаҳо бояд то «замони охир» баста ва мӯҳр карда мешуданд, на тамоми Китоби Дониёл, чун баъзеҳо гумон кардаанд. Пеш аз ин давраи соли 1798 донишҷӯёни пешгӯӣ дар бораи ҳафтод ҳафта нур доштанд ва мефаҳмиданд, ки онҳо аз соли 457 пеш аз милод оғоз ёфта, хидмати оммавии Масеҳ, маргаш ва ғайра дар ҳамоҳангӣ бо ҳисоби шасту нуҳ ва ҳафтод ҳафта аз он сана ба амал омадаанд. Ин иҷрои дақиқи рисолати Наҷотбахш дар ҳамоҳангӣ бо ин ҳисоб ба онҳо далели пурқуввате дод, ки Ӯ воқеан Масеҳи ҳақиқӣ буд ва санаи оғози ҳафтод ҳафта бетағйир муқаррар шуда буд. Нафаҳмидани онҳо, ки ҳафтод ҳафта қисми аввалини ду ҳазору сесад рӯз буд, ин масъаларо то пас аз соли 1798, тавре пешгӯӣ шуда буд, мӯҳрзада нигоҳ дошт.

GSAM 84Калиди 2300 рӯз

GSAM 84.3Ҳоло биёед ба далелҳои ин масъала назар андозем. То соли 1798 муфассирони пешгӯӣ ҳеҷ рӯшноӣ надоштанд, ки ду ҳазору сесад рӯз кай хотима меёбад. Онҳо метавонистанд рамзҳо, тасвир ва ҳайвоноти Китоби Дониёлро фаҳманд, аммо наметавонистанд бигӯянд, ки ду ҳазору сесад рӯз кай хотима меёбад, зеро то ҳол намедонистанд, ки ин рӯзҳо кай оғоз ёфтанд. Ҳамчун далел дар ин маврид мо дар нашрияи «Midnight Cry», рӯзномаи адвентистӣ, ки он замон дар шаҳри Нью-Йорк нашр мешуд, дар шумораи санаи 15 июни 1842 мехонем: «Воқеан ҷолиб аст, ки нависандагони мустақил аз соли 1798 ба баъд он чизеро дарёфтаанд, ки то он замон комилан номаълум буд — яъне ҳафтод ҳафта калиди ду ҳазору сесад рӯз буд.»

GSAM 85Бисёриҳо рӯшноиро меёбанд

GSAM 85.1Чунон ки ин дониш то расидани вақти муқарраркардаи Худованд барои кушода шуданаш ба фаҳмиши мардуми Ӯ «мӯҳр карда шуда буд», ҳамон тавр, вақте ки «вақти охир» расид, бисёриҳо бояд дар Китобҳои Муқаддас «ба ин тараф ва он тараф даванд», то ин чизҳоро ҷустуҷӯ кунанд. Бо муқоиса кардани чанд тарҷумаи матн, ин ғоя хеле равшан мешавад.

GSAM 85.2Доктор Адам Кларк мегӯяд: «Бисёриҳо кӯшиш хоҳанд кард, то маъноро ҷустуҷӯ кунанд; ва дониш тавассути ин восита афзоиш хоҳад ёфт.»

GSAM 85.3Дар Китоби Муқаддаси олмонӣ, таҳриршудаи Лютер, мехонем: "Ҳамин тавр бисёриҳо онро меомӯзанд ва дарки бузург меёбанд."

GSAM 85.4Дар Китоби Муқаддаси параллелии олмонӣ чунин омадааст: «Бисёриҳо онро босуръат хоҳанд хонд ва ҳамин тавр дониш афзоиш хоҳад ёфт.»

GSAM 85.5Дар Китоби Муқаддаси олмонӣ аз Л. Ван Эсс, ки аз ҷониби папа низ барои хонандагони католикӣ пазируфта шудааст, он чунин тарҷума шудааст: «Бисёриҳо онро бодиққат меҷӯянд ва дониш бузург хоҳад шуд.»

GSAM 85.6Дар Китоби Муқаддаси шведӣ чунин омадааст: «Бисёриҳо дар он ҷустуҷӯ хоҳанд кард ва дониш бузург хоҳад шуд.»

GSAM 85.7Нусхаи даниё-норвегии таҳриршуда мегӯяд: «Бисёриҳо бо шавқ меҷӯянд ва дониш бисёр хоҳад шуд.»

GSAM 85.8Дар нашрияи «Midnight Cry» аз 15 июни 1842 дар бораи ҷустуҷӯ ва ба даст овардани дониш дар бораи он чизе, ки то соли 1798 мӯҳр шуда буд, чунин мехонем: «Оё ин тасодуфи аҷиб нест, ки чандин нависанда, бе ягон огоҳӣ аз ҳамдигар, тақрибан дар як вақт ба як хулоса расиданд?»

GSAM 86.1Мо инҷо рӯйхати бист шахсу гурӯҳи мухталиферо пешкаш мекунем, ки ҳақиқатро дар бораи поёни ду ҳазору сесад рӯз кашф кардаанд, на тавассути муошират бо якдигар, балки дар натиҷаи ҷустуҷӯи бодиққат дар Китобҳои Муқаддас, таҳти роҳбарии таъсири Рӯҳи Худо. Дар сархати ин рӯйхат мо Уильям Миллерро аз штати Нью-Йорк мегузорем; сипас А. Ҷ. Крупп аз Филаделфия, Пенсилвания; Дэвид Макгрегор, аз Фалмаут, Мэн; Эдвард Ирвинг, аз Англия; Арчибалд Мейсон, аз Шотландия; В. Э. Дейвис, аз Каролинаи Ҷанубӣ; Ҷозеф Вольф, ки дар қисматҳои гуногуни Осиё фаъолият кардааст; Александр Кэмпбелл, дар баҳсаш бо Роберт Оуэн, дар соли 1829; капитан А. Ландерс, аз Ливерпул, Англия; Леонард Генрих Келбер, аз Штутгарт, Олмон; Лакунза, аз Испания; Ҳенцепетер, аз Гаага, Ҳолланд; доктор Кападозе, аз Амстердам, Ҳолланд; Рау, аз Бавария; коҳинони Тартария, дар соли 1821; донишҷӯёни Китоби Муқаддас аз Яман, дар китоби онҳо бо номи «Сира»; Ҳенгстенберг, дар қисми дигари Олмон; русҳо дар соҳили Баҳри Хазар; молоконерҳо дар соҳилҳои Баҳри Балтика ва ғайра.

GSAM 86.2Дар бораи он ки ин мавзӯъ чӣ гуна аз замон ба замон барои донишҷӯёни пешгӯӣ кушода мешуд, ва ин ҳам бе огоҳӣ аз якдигар, чизе, ки дар зерин нишон дода мешавад:—

GSAM 86.3Дар нашрияи «Midnight Cry» аз 15 июни 1842 чунин суханҳо оварда шудаанд: «Ҳамакнун китоби зерин бо унвони «Ду мақола оид ба рақамҳои пешгӯии Дониёл дар бораи 2300 рӯз ва вазифаи масеҳӣ дар таҳқиқи наҷоти Калисо» аз ҷониби Арчибалд Мейсон, рӯҳонии Инҷил, Вишаутаун, Шотландия, Нюберг нашр шудааст. Нашр аз нашри Глазго, аз ҷониби Уорд М. Гейзли, 1820.' Дар ин китоб Мейсон мегӯяд: 'Ман ахиран як варақаи хурдро дидам, ки аввалин бор дар Амрико аз ҷониби муҳтарам Уильям Э. Дейвис аз Каролинаи Ҷанубӣ нашр шуда, дар соли 1818 дар Уоркингтон, дар ҷануби Англия боз нашр гардидааст. Ин муаллиф иддао мекунад, ки ду ҳазору сесад рӯз бо ҳафтод ҳафта (боби 9:24) оғоз ёфтааст. Дар ин ақида ман маҷбур шудам розӣ шавам.»

GSAM 87Дейвис, аз Каролинаи Ҷанубӣ

GSAM 87.1Дар ҳамин шумораи нашрияи «Midnight Cry» муҳаррир гуфт: «Китоби Дейвис бояд тақрибан соли 1810 навишта шуда бошад». Дар бораи далелҳое, ки дар китоб оварда шудаанд, ӯ мегӯяд: «Хонанда воқеан метавонад гумон кунад, ки асарҳои Миллер, Литч, Сторс ё Ҳейл-ро мехонад, аммо мо бовар дорем, ки ҳеҷ кадоме аз нависандагони ҳозираи таълимоти омадани дуюм намедонистанд, ки ин китоб вуҷуд дорад, то ҳафтаи гузашта. Муҳаррири ин рӯзнома [Midnight Cry] ҳеҷ гоҳ дар бораи он нашунида буд. Мавқеи Дейвис оид ба вақт, ки Мейсон онро дастгирӣ мекард, чунин буд, ки ду ҳазору сесад рӯз бо соли яҳудии 1843 — соли мо 1844 — хотима меёбад.

GSAM 87Ҷозеф Вольф ва бист нафари дигар

GSAM 87.2Дар нашрияи «Midnight Cry» аз 31 августи 1843 мехонем, ки «соли 1822 Ҷозеф Вольф (аз Англия) китобе бо номи "Ӯ боз хоҳад омад, Писари Одам дар абрҳои осмон" нашр кардааст». Ва инчунин, ки «соли 1826 бист нафар, аз ҳамаи мазҳабҳои ортодоксӣ, дар Лондон бо ҷаноби Вольф ҷамъ омаданд, то Китоби Муқаддасро омӯзанд». Онҳо якдилона ба ҳамин хулоса расиданд. Онҳо 45 солро ба 1260 сол илова карданд." Илова кардани 45 сол ба 1260 сол, ки дар соли 1798 ба поён расид, моро ба охири соли 1843, соли яҳудӣ, мерасонад, ки дар асл соли 1844-и мост.

GSAM 87Мавқеи Александр Кэмпбелл

GSAM 87.3Дар ҳамин шумораи рӯзнома дар бораи Александр Кэмпбелл гуфта шудааст, ки «соли 1829 ӯ баҳси машҳури худро бо Роберт Оуэн, бедин, дошт, ки дар он иддао кард, ки рӯъёҳои Дониёл то охири замон давом мекунанд, ки ду ҳазору сесад рӯз солҳо мебошанд ва тақрибан 1847 сол пас аз таваллуди Масеҳ хотима меёбанд, ки, ба гуфтаи худи ӯ, чор сол пеш аз ҳисоби маъмулӣ буд». Ҳамин тавр, ҳисобкунии ӯ дар асл мӯҳлати ду ҳазору сесад рӯзро дар поёни 1843 соли пурраи яҳудӣ аз давраи милодӣ — яъне воқеан соли 1844 — хотима мебахшад.

GSAM 88.1Дар нашрияи «Midnight Cry» аз 21 сентябри 1843 изҳороте оварда шудааст дар бораи китобе бо унвони «Садо ба Бритониё ва Амрико, дар баёни Китоби Муқаддас оид ба омадани дуюми Худованд ва Наҷотбахши мост, ки мо ҳар рӯз барои он дуо мекунем, гӯён, «Шоҳигарии Ту биёяд, иродаи Ту дар рӯи замин ҳамон тавр анҷом ёбад, ки дар осмон»,²⁵ аз ҷониби капитан А. Ландерс аз Ливерпул, нашркардаи С. Кент ва К°, соли 1839.

GSAM 88.2Ӯ, монанди дигарон, ҳисоби вақтро пешниҳод мекунад ва поёни ду ҳазору сесад рӯзро соли 1847 аз замони таваллуди воқеии Масеҳ медонад. Ин ба соли 1844-и мо мувофиқат мекунад, зеро ӯ чор сол пеш аз ҳисоби маъмулӣ таваллуд шудааст.²⁶

GSAM 88Леонард Генрих Келбер

GSAM 88.3Дар нашрияи «Review and Herald», 17 майи 1892, мақолае аз пастор Л. Р. Конради, аз Гамбург, Олмон, нашр шудааст, ки дар он ӯ мегӯяд:—

GSAM 88.4«Аксари хонандагони мо, эҳтимол, дар бораи прелатии маъруфи лютеранӣ Бенгел шунидаанд, ки дар асри гузашта [ба гуфтаи Шафф, Бенгел дар соли 1751 даргузашт], вақти зоҳир шудани Худованди моро дар соли 1836 муайян карда буд, ҳисобҳои ӯ бар асоси рақами 666 дар Китоби Ваҳй буданд. Аммо пеш аз он ки ин муҳлат ба поён расад, шахси дигаре, сармуаллими мактаб бо номи Леонард Генрих Келбер, ба навиштан шурӯъ кард. Аввалин буклетчаи ӯ дар соли 1824 бо номи «Поён наздик» нашр шуд, ки дар он тафсири боби 24 ва 25-и Инҷили Матто оварда шуда буд. Он дар Бавария чоп шуда буд. Аммо дар соли 1835 дар Штутгарт як варақаи калонтар бо ҳамин унвон нашр шуд, ки 126 саҳифа дошт. Ин барои хонандагони мо махсусан ҷолиб хоҳад буд ва барои он ки тасаввури беҳтар пайдо кунанд, ман тарҷумаи саҳифаи сарлавҳаро илова мекунам: «Поён меояд, ки аз каломи Худо ва рӯйдодҳои охирин ба таври ҳамаҷониба ва боварибахш исбот шудааст; ки тамоми таассубҳоро нисбат ба интизори омадани Худовандамон ё ҳисоб кардани замон комилан рад мекунад; возеҳ нишон медиҳад, ки чӣ гуна прелат Бенгел дар робита ба соли бузурги ҳалкунанда ҳафт сол хато кардааст; зеро на соли 1836, балки соли 1843 он марҳилаест, ки дар он муборизаи бузурги байни нур ва торикӣ хотима меёбад ва ҳукумати деринаи интизоршудаи сулҳи Худованди мо Исо дар рӯи замин оғоз мегардад.'

GSAM 89.1Нашри дуюм дар соли 1841 низ дар Штутгарт баромад, ва то ҷое ки ман медонам, нашри дигаре дар Саксония низ нашр шудааст. Чунон ки саҳифаи сарлавҳа нишон медиҳад, пас аз баррасии таассубҳои маъмулӣ, ин варақа ба таври возеҳ ва равшан робитаи байни ду ҳазору сесад рӯзи боби 8-и Дониёл ва ҳафтод ҳафтаи боби 9-и Дониёлро нишон медиҳад ва онҳоро ба соли 1843 (яҳудиён 1843 — мо 1844) мебарад. Сипас дар боқимондаи китоб ӯ бо нишонаҳои замон нишон медиҳад, ки ин ҳодиса бояд наздик бошад.

GSAM 89.2Ин ки чандин нашр баромад, худ гувоҳи таваҷҷӯҳи зиёдест, ки он ба вуҷуд овард. Бародари Шаче, ки ҳоло дар Австралия зиндагӣ мекунад, ҳатто дар вилояти дурмондаи Силезия таблиғи онро дид ва пас аз фармоиш доданаш онро дар паси дарҳои баста бо шавқи зиёд хонд. Дар китоб ҳеҷ нишонае нест, ки муаллиф аз ҳаракати монанде дар ҷаҳон огоҳӣ дошта бошад, вале бо Рӯҳи Худо ба ҳамон хулосаҳо расидааст.

GSAM 89.3Дар соли 1842 ӯ дар Штутгарт боз як варақаи васеътари 286-саҳифагӣ навишт, ки «Фикрҳои асосӣ ва Китобӣ дар бораи Офариниш ва давомнокии ҷаҳон; ё посухи пурра ба саволи: Чаро Худо ҷаҳонро дар шаш рӯзи пайдарпай офаридааст — наздик будани Худованди мо барои ҳукм кардани антимасеҳ — рӯйдодҳои бузург ва шодбахши соли 1843» ном дошт.

GSAM 89«Бен Эзра» (Лакунза)

GSAM 89.4Тақрибан дар соли 1812 Лакунза дар Испания китоберо бо номи «Омадани Масеҳ дар шаҳомат ва ҷалол» нашр кард. Муаллиф номи тахаллуси «Бен Эзра»-ро гирифта буд ва гумон меравад, ки ӯ яҳудии ба масеҳият гаравида буд. Эдвард Ирвинг аз Англия, пас аз оғози кори худ дар бораи омадани дуюми Масеҳ, китоби мазкурро ба забони англисӣ тарҷума кард. Ҳамин тавр, он ҳикояи худро ҳадди ақал ба ду забон нақл мекард.

GSAM 89.5Воқеан ҷолиб аст, ки пас аз гузашти солҳо хулосаҳои донишҷӯёни гуногунро, ки аз аввали асри гузашта то соли 1840 давраи ду ҳазору сесад рӯзро ҳисоб карда, ҳафтод ҳафтаро қисми аввали он давра донистаанд, ҷамъ оварда, сипас мебинем, ки ҳамаи онҳо дар поёни он давра дар соли 1844 мувофиқанд.

GSAM 901844 — поёни воқеии 2300 рӯз

GSAM 90.1Шояд савол ба миён ояд: оё мо метавонем итминон дошта бошем, ки соли 1844 санаи воқеии поёни ду ҳазору сесад рӯз аст? Бале! Зеро ҳамон қадаре ки иҷрои дурӯғини як пешгӯӣ наметавонад дар вақти муносиб барои иҷрои ҳақиқӣ рӯй диҳад, ҳамон қадар мо бояд ба хулосае бирасем, ки соли 1844 поёни дақиқи ду ҳазору сесад рӯз аст. Худо, ки то соли 1798 ин донишро маҳкам нигоҳ дошта буд ва ваъда дода буд, ки он замон нур хоҳад тофт, бо Рӯҳи бехатояш онҳое, ки ҷиддан барои дарки дурусти вақт Ӯро меҷустанд, роҳнамоӣ кард. Вақти Ӯ расида буд, ки «дониш» дар ин мавзӯъ «афзояд», ва Ӯ нури ҳақиқиро бахшид.

GSAM 90.2Пас аз он ки марзи вақтие, ки дар «замони охир» ба фаҳмиши мардум расонида шуд, муайян гардид, хуб аст, ки аҳамияти он кашфро баррасӣ кунем. Мо меёбем, ки дар он давра, ҳангоми ба анҷом расидани кори Инҷил, бояд вақти муайян барои ифтитоҳи доварӣ эълон шавад. «Ва ман дидам», мегӯяд Юҳанно, «фариштаи дигареро, ки дар миёнаи осмон парвоз мекард, Инҷили абадиро дошт, то ба онҳое, ки дар рӯи замин зиндагӣ мекунанд, ва ба ҳар қавм, ва ҳар хонадон, ва ҳар забон ва ҳар халқ хутба кунад, бо овози баланд гӯяд: Худоро битарсед ва Ӯро ҷалол диҳед; зеро соати ҳукми Ӯ расидааст; ва ибодат кунед Ӯро, ки осмон ва замин ва баҳр ва чашмаҳои обро офаридааст».²⁷ Фариштаҳои воқеӣ инҷилро ба одамон таблиғ намекунанд. Инсон шахсест, ки Худованд худаш интихоб кардааст, то инҷили худро то охири замон таблиғ кунад.²⁸ Ин фаришта, бинобар ин, рамзи паёми инҷил аст, ки вақти омадани ҳукмро эълон мекунад, то «аз хонаи Худо оғоз шавад».²⁹ Ин паём то он даме, ки вақти расонанда ба ҳукм дар Китобҳои Муқаддас ошкор нашуда буд, дар асоси Китобҳои Муқаддас дода шуда наметавонист. Давраи ду ҳазору сесад рӯз, чун аллакай ишора шуд, то ба доварии тафтишотии мардумони Худо мерасад.

GSAM 91Рӯзи каффора — замони ҳукм

GSAM 91.1Рӯзи каффора, поксозии қудси заминӣ, аз ҷониби яҳудиён ҳам дар гузашта ва ҳам ҳоло ҳамчун рӯзи ҳукм фаҳмида мешавад. Ва ҳатто ҳоло, дар ҳолати парешон буданашон, гарчанде ки онҳо наметавонанд тамоми маросимҳои қадимиро, ки бо он рӯзи муқаддас алоқаманд буданд, дошта бошанд, он рӯз ҳамчун рӯзи ҳукм баргузор мешавад. Барои исботи ин мо аввал аз рӯзномаи яҳудие, ки дар Сан-Франсиско, Калифорния нашр мешавад ва «The Jewish Exponent» ном дорад, ки нашрияи расмии яҳудиёни ортодокс дар ғарби кӯҳҳои Рокки мебошад, иқтибос меорем. Дар шумораи сентябри соли 1892 эълон шуда буд, ки пеш аз нашри шумораи нав, моҳи ҳафтум ва рӯзи каффора хоҳанд расид. Номи моҳи ҳафтум Тишрӣ аст ва номи моҳи шашум Элул; чунин дар рӯзнома омадааст, Моҳи Элул фаро расидааст, ва садоҳои ҳушдордиҳандаи шофар [сурнайе, ки бояд аз рӯзи якум то даҳуми моҳи ҳафтум навохта мешуд, Забур 81:3, 4] ҳар субҳ дар синагогаҳои ортодоксӣ шунида мешаванд, ки барои рӯзи ёдбуд ва ҳукми ниҳоии Йом Киппур омодагӣ бинед. Вақте ки моҳи Элул, моҳи шашум, ба поён мерасид ва моҳи Тишрӣ, моҳи ҳафтум, наздик буд, ки оғоз ёбад, онҳо ҳар субҳ давоми даҳ рӯз сурнайро мешуниданд, ки дар он низоми намунавӣ ҳукми ниҳоии солро эълон мекард.

GSAM 91Гувоҳии як раввини яҳудӣ

GSAM 91.2Бори дигар, дар соли 1902, раввин Исидор Майерс, аз ҷамъияти калони яҳудиён дар Сан-Франсиско, Калифорния, ҳангоми эълони рӯзи каффора, гуфт: "Ҳангоми убур аз пороги замон аз як сол ба соли дигар, яҳудиён бо шиддат ба хотир оварда мешаванд, ки офариниш ва ҳукмронии умумиҷаҳонии Офаридгор вуҷуд дорад, ва даъват мешаванд, ки бо садои сурнай, гӯё, солгарди таваллуди замон ва тоҷгузории шоҳи бузургро ҷашн гиранд. Вай инчунин бо садои ҳамон сурнай, ё шофар, даъват мешавад, ки дар ҳоле ки бо тарс дар назди чашми ҳамабини Адолати абадӣ, ки бар арши ҳукм нишастааст, меистад, амалҳои соли гузаштаашро бодиққат баррасӣ кунад."

GSAM 92.1Чунон ки дар ибодати маъбади яҳудӣ қудс ҳар сол як бор пок карда мешуд, барои Дониёл бояд равшан буда бошад, ки ин поксозии қудс дар поёни ду ҳазору сесад рӯз бояд ба чизе ҷуз хидмати намунавии солона дахл дошта бошад. Худованд аллакай ба халқаш таълим дода буд, ки ҳангоми истифодаи рамзҳо дар паёмбарӣ, вақти додашуда бояд «як рӯз баробар ба як сол» ҳисоб карда шавад.³⁰ Пас ин давраи ду ҳазору сесад рӯз, чунон ки дидем, ба анҷоми кори Масеҳ ҳамчун саркоҳин дар қудси осмонӣ рост меояд — ба доварии тафтишотии онҳое, ки парвандаҳояшон тавассути иқрор ба қудси осмонӣ оварда шудаанд.

GSAM 92Паёми ҳукм, ки бояд дар соли 1844 дода мешуд

GSAM 92.2Вақте ки давраи оғози ҳукми муқаддасон муайян шуд, роҳ боз шуд, то дар тартиби рӯйдодҳои Худованд, ки дар пешгӯӣ нишон дода шудаанд, паём дода шавад: «Соати ҳукми Ӯ расидааст». Таваҷҷӯҳ кунед, дар он ҷо гуфта нашудааст, ки паём фавран пас аз муайян шудани он давра эълон мешавад, балки он нуре, ки қаблан «мӯҳр зада шуда буд», бояд равшан гардад. Мо равшан мебинем, ки ин иҷро шуд. Дар бобҳои оянда маълум мешавад, ки Худованд ҳамон қадар дақиқ вақтро муайян карда буд, ки паёми омадани дуюм эълон шавад, ва эълон низ айнан ҳамон тавр ба ҷаҳон расонида шуд.