Боби 5 — Паёми омадани дуюм

GSAM 93.1«ҲОЗИР ҳикоятеро аз инжир омӯзед: Вақте шохааш нарм мешавад ва баргҳояш мерӯянд, шумо медонед, ки тобистон наздик аст; ҳамин тавр шумо низ, вақте ҳамаи ин чизҳоро мебинед, бидонед, ки он [дар ҳошия: ӯ] наздик аст, ҳатто назди дарҳо. Рост мегӯям ба шумо: Ин насл намегузарад, то ҳамаи ин чизҳо ба ҷо оянд. Осмон ва замин мегузаранд, вале суханҳои ман намегузаранд.»¹

GSAM 93.2Дар ин оят диққати мо ба он замон равона мешавад, ки дар он омӯхтан мумкин аст, ки омадани Масеҳ «дар наздикии дарҳо» аст, бо ҳамон итминоне, ки мо медонем тобистон наздик аст, вақте аввалин баргҳои нарм ва нав баромада истодаанд. Ҳамчунин маълум мешавад, ки мо ба он насле расидаем, ки то худи Масеҳ наёяд, аз саҳнаи амал намеравад. Вақте ки вақти омӯхтани масал мерасад, бо итминони комил гӯем, ки ин вақти Худованд аст, то устодонро бардорад, то масалро таълим диҳанд. Саволи апостол дар ҳолати дигар низ дар ин ҷо баробар татбиқ мешавад: «Чӣ тавр онҳо мешунаванд, агар мубаллиғе набошад? Ва чӣ тавр онҳо мубаллиғӣ мекунанд, агар фиристода нашуда бошанд?»²

GSAM 93Вақт барои Нишонаҳо

GSAM 93.3Дар боби қаблӣ мо дидем, ки чӣ гуна дониш дар бораи поёни давраи ду ҳазору сесад рӯз ба даст омад ва он то «соати ҳукми Ӯ» тӯл мекашад. Дар ҳикояе, ки дар ин ҷо оварда шудааст, мо ба вақти Худованд барои ин ҳикоя ва паёми «ҳукм» ба ҷаҳон эълон карданаш меравем. Пас аз он ки дар бораи озмоиши бузурге, ки бар халқаш хоҳад омад ва «кӯтоҳ хоҳад шуд», сухан гуфт, Наҷотбахш фармуд: «Фавран пас аз озмоиши он рӯзҳо офтоб торик мешавад, ва моҳ нурашро намедиҳад, ва ситораҳо аз осмон меафтанд, ва қудратҳои осмонӣ такон мехӯранд; ва он гоҳ нишони Писари Одам дар осмон пайдо мешавад.»³

GSAM 94.1Таваҷҷӯҳ кунед: дар бораи нишонаи охирин, ки зикр шудааст, намегӯяд, ки он нишонаи омадани Ӯ аст; балки нишонаест, ки Писари Одам он ҷост ва омаданаш дида мешавад. Ҳодисаҳое, ки дар ин матн ҳамчун нишонаҳое оварда шудаанд, ки бар онҳо бояд эътиқод ба наздик будани омадани Ӯ асос ёбад, нишонаҳо дар офтоб, моҳ ва ситораҳо мебошанд. Ҳодисаҳои дигаре, ки баъд меоянд, дар робита ба омадани воқеии Ӯ дар абрҳои осмон рух медиҳанд. Пас, фавран пас аз сеюмин аз ин нишонаҳо — нишонае, ки дар ситораҳо аст — вақти Худованд мерасад, то устодонашро бардорад, то онҳо таълим диҳанд, ки омадани Масеҳ наздик аст.

GSAM 94.2Ҳоло дар бораи вақти пайдоиши ин нишонаҳо: торик шудани офтоб бояд фавран пас аз озмоиш рӯй медод.⁴ Тавре Марқос навиштааст, он «дар он рӯзҳо, пас аз он озмоиш» буд.⁵ Наҷотбахши мо гуфта буд, ки рӯзҳоро кӯтоҳ хоҳанд кард. Бо қарори Мария Тереза ва Қонунҳои таҳаммулпазирӣ аз соли 1773 то 1776 ғазаби таъқиб алайҳи калисо кӯтоҳ шуд. Гарчанде қудрати таъқибкунанда то соли 1798 назорати шохаи шаҳрвандиро нигоҳ дошт, таъқибҳояш тақрибан соли 1773 қатъ шуданд. Муқоиса кардани изҳороти Наҷотбахш нишон медиҳад, ки аввалин нишонаи мазкур дар давраи байни солҳои 1773 ва 1798 рух додааст.

GSAM 94Рӯзи торик ва шаб

GSAM 94.3Рӯзи 19 майи соли 1780 офтоб ба таври ғайритабиӣ торик шуд. Ин ҳеҷ гуна офтобгирӣ набуд, зеро моҳ рӯзи қабл пурра шуда буд. Бо вуҷуди ин, аз соати ёздаҳи субҳ то соати ёздаҳи шаб дар тамоми қисми шимолу шарқии Иёлоти Муттаҳида торикӣ ҳукмфармо буд. Дар он замон на танҳо офтоб торик шуд, балки моҳ низ аз инъикоси нури офтоб худдорӣ кард. Ин торикие буд, ки намегузошт офтоб рӯи диски моҳ бидурахшад. Ва, тавре ки солҳои зиёд баъд Ноа Вебстер изҳор дошт, «то ҳол ҳеҷ далели қонеъкунандае барои ин торикӣ пешниҳод нашудааст».

GSAM 95.1Дар бораи ин рӯзи торик астроном Ҳершел гуфтааст: «Рӯзи торик дар Амрикои Шимолӣ яке аз он падидаҳои аҷиби табиат буд, ки ҳамеша бо шавқ хонда хоҳад шуд, аммо фалсафа наметавонад онро шарҳ диҳад».

GSAM 95.2Онҳое, ки торикии шаби 19 майи 1780-ро тавсиф карданд, гуфтанд, ки новобаста аз пурра будани моҳ, «агар ҳар як ҷирми осмонӣ пурра хомӯш мешуд, он гоҳ низ зулмоти заминро печонда ин қадар торик намебуд».

GSAM 95Ситораҳои рехта

GSAM 95.3Сеюми ин нишонаҳо, рехтани ситораҳо, 13 ноябри соли 1833 иҷро шуд. Дар он шаб, ё дақиқтараш аз панҷ соат пеш аз субҳ, бориши метеорҳо рух дод, ки баъзеҳо онро бо ҷӯйҳои оташ, ки аз осмон меомаданд, муқоиса карданд; дигарон бошад, онро ба искраҳои оташ, ки аз як порчаи бузурги оташбозӣ мепариданд, шабоҳат доданд. Ин ҳодиса тамоми Амрикои Шимолиро фаро гирифт, аз Халиҷи Мексика дар ҷануб то Халиҷи Ҳудсон дар шимол ва аз Ҷазираҳои Сандвич дар ғарб то масофаи чандсад мил аз Ливерпул дар шарқ. Дар ҳар ҷое ки мушоҳида мешуд, он ҳамон борони пайвастаи ситораҳо буд, ки мисли пораҳои барф дар тӯфони барфӣ ғафс меафтод.

GSAM 95.4Дар бораи ин бориши ситораҳо дар соли 1833, мо инчунин аз нашрияи «Connecticut Observer» аз 25 ноябри 1833 иқтибос меорем:—

GSAM 95.5«Муҳаррири нашрияи "Old Countryman" масъалаи "ситораҳои афтида"-ро хеле ҷиддӣ мегирад. Ӯ мегӯяд: "Мо борони оташро, ки субҳи чоршанбеи гузашта дидем, рамзи таҳдидомез, огоҳии қатъии пешакӣ, аломати меҳрубононаи рӯзи бузургу даҳшатовар медонем, ки сокинони Замин онро ҳангоми кушода шудани мӯҳри шашум хоҳанд дид. Вақт аллакай наздик аст, ки на танҳо дар Аҳди Ҷадид, балки дар Аҳди Қадим низ тавсиф шудааст; ва дидани тасвири дақиқтаре аз дарахти анҷир, ки бо шамоли пурқувват меваҳояшро мерезонад, ғайриимкон буд.»

GSAM 96Пешгӯии Томас Бернетт

GSAM 96.1Мардумро пешиниён таълим дода буданд, ки ин нишонаро ба маънои воқеӣ интизор шаванд. Томас Бернетт дар «Назарияи Замин», ки соли 1697 дар Лондон чоп шудааст, дар бораи Матто 24:29 чунин гуфтааст:—

GSAM 96.2"Бешубҳа, дар он замон ҳама гуна метеорҳои оташин хоҳанд буд; ва дар миёни онҳо он чизҳое, ки ситораҳои афтида номида мешаванд, ки ҳарчанд алоҳида чандон назаррас нестанд, вале агар онҳо дар шумораи зиёд афтода, чунон ки паёмбар мегӯяд, мисли баргҳои токзор ё анҷирҳои дарахти анҷир резанд, онҳо манзараи ҳайратангезеро ба вуҷуд меоварданд.... Мо набояд ин чизҳоро ҳамчун ибораҳои муболиғаомез ва шеърӣ бингарем, балки ҳамчун пешгӯиҳои возеҳ ва чизҳое, ки воқеан рӯй хоҳанд дод.»

GSAM 96Гувоҳии профессор Олмстед

GSAM 96.3Профессор Олмстед аз Коллеҷи Йел, штати Массачусетс, ки ӯро «бузургтарин метеорологи Амрико» меноманд, дар бораи ситораҳои афтодаи 13 ноябри 1833 чунин гуфтааст:—

GSAM 96.4"Ҳаҷми борони ситораҳои 1833 он қадар бузург буд, ки қисми назаррасе аз рӯи заминро, аз миёнаи уқёнуси Атлантик дар шарқ то уқёнуси Ором дар ғарб; ва аз соҳили шимолии Амрикои Ҷанубӣ то минтақаҳои номуайян дар байни мулкҳои Бритониё дар шимол фаро мегирифт. Намоиши ситораҳои тирмонанд на танҳо дида мешуд, балки дар ҳама ҷо яксон буд."

GSAM 96.5Дар бораи ин намоиш, ки тақрибан соати 11 шаби 12 ноябр оғоз ёфта, то тақрибан соати 4-и субҳи 13 ноябр идома кард, профессор мегӯяд:—

GSAM 96.6«Касоне, ки дар субҳи 13 ноябри соли 1833 чунин хушбахтӣ доштанд, ки ин намоиши ситораҳои тирмонандро мушоҳида кунанд, эҳтимолан бузургтарин намоиши оташбозии осмониеро дидаанд, ки аз замони офариниши ҷаҳон то кунун, ё ҳадди ақал дар саҳифаҳои таърих сабт шудааст, дида нашудааст.»

GSAM 97Намоиши ситораҳо дар Аврупо низ дида шуд

GSAM 97.1Дар китоби нашркардаи Леонард Генрих Келбер дар Штутгарт, Олмон, дар соли 1835 мо меомӯзем, ки ин нишона дар он тарафи Атлантика, дар ҳамон моҳ, аммо чанд рӯз баъд такрор шудааст. Ӯ мегӯяд:—

GSAM 97.2«25 ноябри соли 1833 дар қитъаи Аврупо намоиши зебои ситораҳои афтида рух дод», ва «дар Минстербург, Силезия, ситораҳо мисли борони оташ меафтоданд. Бо онҳо тӯбҳои оташ низ меафтоданд, ки шабро он қадар равшан мекарданд, ки мардум гумон мекарданд, хонаҳои наздик оташ гирифтаанд.

GSAM 97.3"Дар ҳамон вақт дар Прин, Австрия, ситораҳо меафтоданд, ки масоҳати беш аз панҷсад мил мураббаъро фаро гирифта буд. Баъзеҳо онро мисли ҷӯйҳои оташ тавсиф карданд, ки аз осмон поён меомаданд. Баъзеҳо онро борони оташ номиданд. Аспҳо аз он тарсида, ба замин афтоданд. Бисёре аз мардум аз тарс бемор шуданд."

GSAM 97Татбиқи Масал

GSAM 97.4Дар ин силсилаи пешгӯӣ, пас аз иҷрои нишонаи сеюм — рехтани ситораҳо — Наҷотбахши мо мефармояд: «Ҳоло ҳикоятеро аз дарахти анҷир омӯзед». Ин суханҳо ба он насли мардуме дахл надорад, ки дар замони суханронӣ кардани Худованд зиндагӣ мекарданд, балки ба насле дахл дорад, ки бояд инҳоро иҷрошуда мебинад — на дар ҳоли иҷро, балки иҷрошуда. Чизҳое, ки ҳамчун нишонаҳое, ки Масеҳ наздик аст, бояд иҷро шаванд, ларзиши осмонҳоро, вақте ки Ӯ воқеан меояд, дар бар намегиранд. Ин нишонаҳои наздик шудани Ӯ ин нишонаи сеюмро, яъне нишонаи ситораҳоро, дар бар мегиранд. Вақти таъинкардаи Худованд барои он ки мардум масали анҷирро омӯзанд, ба давраи пас аз соли 1833 рост меояд. Ин аст вақти Худованд барои он ки ҷаҳон ба ҳақиқати бузурги наздик будани омадани Ӯ бедор шавад ва омадани Ӯ пеш аз он ки наслие, ки он масалро мешунавад, аз байн равад, рӯй хоҳад дод. Пас мо мебинем, ки дар ин пешгӯӣ вақт чӣ гуна муайян шудааст, ки эълони бузурги омадани Ӯ бояд ба ҷаҳон дода шавад.

GSAM 98Эълони умумиҷаҳонӣ

GSAM 98.1Дар иҷрои ин пешгӯӣ мо мебинем, ки ҳамон замон ва дар он ҷо, дар соли 1833, Худованд дар қисматҳои гуногуни ҷаҳон паёмрасонҳо ё рӯҳониёни худро бармедошт, ки аз соли 1833 то 1844 нидои наздик шудани омадани Масеҳро, «ҳатто дар назди дарҳо;» баланд мекарданд; ва онҳо ҳикояти анҷирро таълим медоданд, ишора ба ин нишонаҳои омадани Ӯ мекарданд, ҳамон тавре ки Ӯ ба онҳо фармуда буд. Ин паём, хоҳ тавассути омӯзгори зинда ва хоҳ тавассути саҳифаҳои чопшуда, ба ҳар истгоҳи миссионерӣ дар ҷаҳон ва ба ҳар бандаргоҳи баҳрӣ дар рӯи замин мерасид.

GSAM 98.2Ҳаҷм ва доираи ин паёмро муҳаррири нашрияи «Voice of Truth» аз Рочестер, Нью-Йорк, дар шумораи январи соли 1845 возеҳ баён кардааст:—

GSAM 98.3Ин Инҷили абадӣ, ки дар Ваҳй 14:6, 7 тавсиф шудааст, ба ҳар миллат, қавм, забон ва халқ таблиғ шудааст; бо овози баланд гӯянд: «Худоро битарсед ва Ӯро шараф диҳед; зеро соати ҳукми Ӯ расидааст; ва Ӯро, ки осмон, замин, баҳр ва чашмаҳои обро офаридааст, ибодат кунед.» Ҳеҷ далеле равшантар аз ин нест, ки дар тӯли чанд соли охир ин паём тавассути таблиғи омадани Масеҳ дар соли 1843 [1843, ба ҳисоби яҳудиён — дар ҳисоби мо, 1844] ё ба наздикӣ омаданаш ба ҳар миллат ва забон дар зери осмон расидааст. Бо ёрии лексияҳо ва нашрияҳо ин садо ба тамоми рӯи замин ва ин суханҳо то ба канори олам паҳн шудаанд.

GSAM 98.4Баъзе одамон, ки бо далелҳо ошно набуданд, ҳаракати омадани дуюми Масеҳро маҳдуд ба як маҳал медонистанд ва гумон мекарданд, ки ин кор бо Уильям Миллер ва чандсад рӯҳоние, ки дар шимоли Иёлоти Муттаҳида бо ӯ ҳамкорӣ доштанд, алоқаманд аст. Барои чунин афрод шояд ҳайратовар бошад, ки ҳаракати Амрико, ки дар он Пасторҳо Миллер ва Ҳаймс роҳбарони барҷаста буданд, танҳо як қисми хурди як ҳаракати бузург буд, ки, чунон ки дар боло зикр шуд, «то ба канори рӯи замин» паҳн шуд.

GSAM 99ЧӢ ГУНА ҲАРАКАТ ДАР МИЛЛАТҲОИ МУХТАЛИФ ОҒОЗ ГАШТ

GSAM 99.1Вақти Худованд расид, ки ин эълон ба ҷаҳон паҳн шавад, ва дар тақрибан бист ё бештар минтақаҳои гуногуни рӯи замин, тақрибан дар як вақт, мардоне бархостанд, ки бе он ки аз кори ҳамдигар огоҳ бошанд, барои расонидани ин паём ба тамоми гӯшаю канори замин баромаданд. Онҳое, ки дар боби 4 зикр шудаанд, ки нури марбут ба поёни ду ҳазору сесад рӯзро дарёфт карданд, бо як истисно — А. Кэмпбелл, — водор шуданд, ки дар таблиғи паёми фариштаи аввал аз Ваҳй 14 ширкат варзанд; ин низ бевосита тавассути дахолати Рӯҳи Худо сурат гирифт, на тавассути мубодилаи нур байни худ.

GSAM 99Муқоиса бо Ислоҳот

GSAM 99.2Агар мо ҳамин қоидаро ба ин ҳаракат татбиқ кунем, ки Д'Обинье ба болоравии Ислоҳи бузурги асри шонздаҳ татбиқ карда буд, он бешубҳа бояд ҳамчун паёми Худованд ва дар вақти Худованд ҳисоб карда шавад. Дар бораи он Ислоҳот дар маҷмӯъ таърихнигор гуфт:—

GSAM 99.3«Олмон ҳақиқатро ба Швейтсария, на Швейтсария ба Фаронса ва на Фаронса ба Англия интиқол надод. Ҳамаи ин кишварҳо онро аз Худо гирифтанд, ҳамон тавре ки як қисми ҷаҳон нурро ба қисми дигар намегузаронад; балки ҳамон кураи дурахшон онро бевосита ба тамоми рӯи замин мерасонад. Масеҳ, субҳи рӯшан аз осмон, бепоён аз ҳамаи инсоният болотар, дар давраи Ислоҳот, ҳамон тавре ки дар замони таъсиси масеҳият, оташи илоҳӣ буд, ки ба ҷаҳон ҳаёт бахшид. Дар асри шонздаҳум як таълимоти ягона ҳамзамон дар хонаҳо ва калисоҳои дуртарин ва гуногунтарин халқҳо барқарор шуд. Сабаб дар он аст, ки ҳамон Рӯҳ дар ҳама ҷо фаъолият мекард ва ҳамон имонро ба вуҷуд меовард.

GSAM 99.4Ислоҳи Олмон ва Ислоҳи Швейтсария ин ҳақиқатро собит мекунанд. Цвингли бо Лютер ҳеҷ робита надошт. Бе шубҳа, байни ин ду шахс як пайванд вуҷуд дошт; аммо мо бояд онро дар осмон ҷустуҷӯ кунем. Он касе, ки аз осмон ҳақиқатро ба Лютер дод, онро ба Цвингли низ дод. Худо воситаи иртибот байни онҳо буд. «Ман дар соли 1516, дар соли лутф, ба таблиғи Инҷил шурӯъ кардам, — мегӯяд Цвингли, — ба ибораи дигар, дар замоне, ки номи Лютер дар кишвари мо ҳеҷ гоҳ шунида нашуда буд. Ман таълимоти Масеҳро на аз Лютер, балки аз каломи Худо омӯхтам. Агар Лютер Масеҳро таблиғ кунад, ӯ ҳамон кореро мекунад, ки ман мекунам; ҳамин аст ҳамааш».⁶

GSAM 100.1Дар бораи кори Фарел ва Лефевр дар Фаронса таърихнигор мегӯяд:—

GSAM 100.2"Ислоҳот дар Фаронса, бинобар ин, воридоти хориҷӣ набуд. Он дар хоки Фаронса ба дунё омад; дар Париж рушд кард; решаҳои аввалини он дар худи донишгоҳ буданд, ки он қудрати дуюм дар масеҳияти румӣ буд. Худо принсипҳои ин корро пеш аз оғози он дар ягон кишвари дигар дар дилҳои покдомонии мардуми Пикарди ва Дофин ҷой дод.

GSAM 100.3Мо дидем, ки Ислоҳи Швейтсария аз Ислоҳи Олмон мустақил буд. Ислоҳи Фаронса низ ба навбати худ аз ҳар ду мустақил буд. Ин кор дар ин кишварҳои гуногун ҳамзамон, бидуни ягон муошират бо ҳамдигар оғоз ёфт; мисли як ҷанг, ки дар он ҳамаи қувваҳои гуногуни артиш дар як лаҳза ҳаракат мекунанд, гарчанде яке ба дигаре намегӯяд, ки ҳаракат кунад, зеро як фармон, ки аз як фармондеҳи олӣ сарчашма мегирад, аз ҷониби ҳама шунида мешавад. Вақт расида буд, мардум омода буданд ва Худо ислоҳи калисояшро дар ҳамаи кишварҳо ҳамзамон оғоз кард. Ин далелҳо собит мекунанд, ки ислоҳи бузурги асри шонздаҳ кори илоҳӣ буд."⁷

GSAM 100.4Дар бораи Ислоҳот дар Англия, таҳти раҳбарии Томас Билни, Фрит, Тиндал ва дигарон, Д'Обинье боз мегӯяд:—

GSAM 100.5«Ислоҳи Англия, бинобар ин, мустақилона аз Лютер ва Цвингли оғоз ёфт ва пурра аз Худо сарчашма мегирифт. Дар ҳамаи ин кишварҳои масеҳӣ як амали ҳамзамони калимаи илоҳӣ вуҷуд дошт. Сарчашмаи Ислоҳот дар Оксфорд, Кембриҷ ва Лондон Аҳди Ҷадиди юнонӣ буд, ки Эразм нашр карда буд. [Тиндал ва Томас Билни дар соли 1519 Кембриҷро тарк карданд.] Рӯзие расид, ки Англия ба ин сарчашмаи олии Ислоҳот ифтихор мекард."⁸

GSAM 101.1Эълони омадани Масеҳ ба таври шабеҳ ба он чи дар боло дар Реформатсия баррасӣ шуд, ба вуҷуд омад. Одамон ҳамзамон дар беш аз чор маротиба қисматҳои зиёди ҷаҳон бе ягон огоҳӣ ё муоширати афкор бо ҳамдигар ба ҳаракат даромаданд ва таблиғи ҳамон ҳақиқатҳои Китоби Муқаддасро на танҳо дар чор миллат, балки ба тамоми ҷаҳони тамаддуншуда оғоз карданд.

GSAM 101Корҳои Ҷозеф Вольф

GSAM 101.2Дар ин ҷо муносиб аст, ки ба чанд далел дар бораи доираи эълони омадани Масеҳ ишора кунем:—

GSAM 101.3Дар соли 1831 Ҷозеф Вольф, доктори илоҳиёт (D.D.), ҳамчун миссионер аз Британияи Кабир барои кор байни яҳудиёни Фаластин фиристода шуд. Вай, мувофиқи рӯзномаҳояш, то соли 1845 омадани наздики Худовандро дар Фаластин, Миср, соҳилҳои Баҳри Сурх, Месопотамия, Қрим, Эрон, Гурҷистон, дар саросари Империяи Усмонӣ, дар Юнон, Арабистон, Туркия, Бухоро, Афғонистон, Кашмир, Ҳиндустон, Тибет, дар Ҳолланд, Шотландия, Ирландия, дар Константинопол, Уршалим, Сент-Ҳелена, инчунин дар киштиҳо дар Баҳри Миёназамин ва дар шаҳри Нью-Йорк, ба ҳамаи мазҳабҳо. Ӯ эълон мекунад, ки дар миёни яҳудиён, туркҳо, мусулмонон, парсҳо, ҳиндҳо, калдҳо, яздиҳо, суриягиҳо, сабиён, пашаҳо, шӯҳҳо, шоҳони Органтс ва Бухоро, шоҳибонии Юнон ва ғайра таблиғ кардааст.⁹

GSAM 101.4Дар Яман, минтақае, ки наслҳои Ҳобаб, хусури Мусо, дар он зиндагӣ мекунанд, Ҷозеф Вольф китоберо дид, ки дар бораи он чунин мегӯяд: «Арабҳои ин ҷо китобе доранд бо номи "Сира", ки дар он "Омадани дуюми Масеҳ ва ҳукмронии Ӯ дар ҷалол!" баён шудааст».¹⁰

GSAM 102.1Дар Яман ӯ шаш рӯзро бо рекабиён гузаронд, дар бораи онҳо чунин мегӯяд: «Онҳо шароб наменӯшанд, ангур намешинонанд, намекоранд, дар хаймаҳо зиндагӣ карда, суханони Ёнадӯби писари Рехаб-ро ба ёд меоранд. Бо онҳо фарзандони Исроил аз қабилаи Дан низ буданд, ки дар наздикии Терим дар Ҳатрамот зиндагӣ мекунанд ва ҳамроҳ бо фарзандони Рехаб ба зудӣ омадани Масеҳро дар абрҳои осмон интизорӣ мекашанд.»

GSAM 102.2Аз инҳо бармеояд, ки дар тӯли он чордаҳ сол худи Вольф дар беш аз бист кишвари гуногун хабари наздик будани омадани Масеҳро эълон карда буд. Дар ҳамин давра таълим дар Олмон, махсусан дар ҷануб миёни моравиҳо, васеъ паҳн шуд.

GSAM 102Паём дар Олмон ва Русия

GSAM 102.3Нависандаи англисӣ Муррант Брок ба мо хабар медиҳад, ки «дар Вюртемберг як колонияи масеҳӣ бо шумораи садҳо нафар вуҷуд дошт, ки интизори омадани зудтари Масеҳ буданд». Ин таълим дар дигар минтақаҳои Олмон аз ҷониби Ҳенгстенберг, ки дар он замон илоҳиётшиноси боистеъдодтарин дар Олмон ҳисоб мешуд, таблиғ мешуд.

GSAM 102.4Дар нашрияи «Review and Herald», 13 декабри 1892, пастор Л. Р. Конради аз Олмон мегӯяд:—

GSAM 102.5«Бенгел дар Олмон муҳаббат ба зоҳиршавии Худовандамонро дар дилҳои бисёре бедор кард, ки ин ҳазорон нафарро водор сохт, то каломи паёмбариеро мисли ҳеҷ гоҳ пештар омӯзанд.... Нур дар Олмон тобнок шуд ва нашрияҳое, ки татбиқи ду ҳазору сесад рӯзро нишон медоданд, дар он ҷо паҳн шуданд. Дар пай бедории динӣ фаро гирифт, махсусан дар Вюртемберг, ва вақте таъқибҳо сар шуданд, садҳо оилаҳо ба ҷануби Русия кӯчиданд ва онро миёни ҳамватанони худ, ки солҳо пеш ба он ҷо кӯчида буданд, паҳн карданд. Ҳангоме ки пасторҳо калисоҳояшонро мебастанд, бо чанд истисно онҳо 'стунде' ё 'соати' вохӯриҳоро дар хонаҳои шахсӣ баргузор мекарданд ва садҳо нафар имон оварданд. Ҳатто дар он замон дар миёни онҳо дар бораи шанбе баҳс мешуд, аммо азбаски касе ибтикор намекард, ин мавзӯъ зери фишор монд. Як деҳқони рус дар «стунд» имон овард ва сипас ҳамин корро дар миёни русҳо оғоз кард. Ин ниҳоят ба ҳаракати бузурги «стундист»-и имрӯза оварда расонд, ки таъсири он то дуртарин гӯшаи Сибир ва Транс-Кавказ паҳн шудааст.»

GSAM 103.1Дар нашрияи «Review and Herald» аз 31 июли соли 1891 изҳороте аз пастор Конради оварда шудааст, ки ба бародари Шаче аз Австралия дахл дорад, ки дар он замон дар Силезия зиндагӣ мекард ва қисман барои манфиати миссияи дохилии падари Госнер, як таблиғгари маъруфи олмонӣ, кор мекард. Аз бародари Шаче ӯ дар бораи китоби Келбер чунин мегӯяд:—

GSAM 103.2«Пас аз соли 1836, ё вақте ки "Ҳисобкунии Бенгел" ба поён расид, дар рӯзномаи ноҳияи Швайднитс эълоне аз китобфурӯшии ҷаноби Соммерфельдт дар бораи китоби Л. Генри Келбер, ки дар он дар бораи рӯйдодҳои бузург ва хушҳолкунанда, ки бояд дар солҳои 1843 ва 1844 рух медоданд, маълумот медод, нашр шуд. Унвони дақиқи китобро ман ба ёд намеорам. Мо он китобро дастрас кардем ва дар соли 1839–40 бо чанд нафар шахсони манфиатдор дарҳои баста онро хондем. Китоб аз Китоби Дониёл, Ваҳй ва Матто 24 нишон медод, ки охир наздик аст, ва инчунин ҷадвали ҳисоб дошт, ки чӣ гуна ба он сана расидаанд."

GSAM 103Паём дар Британияи Кабир

GSAM 103.3Дар нашрияи англисӣ бо номи The Millennium гуфта мешавад, ки «ҳафтсад рӯҳонии Калисои Англия фарёди бозгашти Наҷотбахшро баланд мекарданд.» Дар миёни баъзе аз боистеъдодтарин рӯҳониёни он замон онҳое буданд, ки таълимоти омадани Масеҳро дар Англия аз соли 1840 то 1844 таблиғ мекарданд. Аз инҳо мо номҳои Бикерстед, Биркс, Брукс, Брок, Ҳабершон, Плин, Фремантл, Натан Лорд, МакНил, Уинтерс, Каммингсро номбар мекунем, Ҷ. А. МакКол, Д.Д., доктор Нисбет, рев. А. Даллас, М.А. [дар китоби худ «Ба Уршалим назар кунед», саҳифаи 114, ӯ масали Матто 24-ро ба ин насл татбиқ мекунад], Бёргесс, Раутон, Ганнер, Баркер, Бонҳам, Дейлтри ва ғайра.

GSAM 104Паём дар Ҳолланд

GSAM 104.1Таълимоти омадани дуюм дар Ҳолланд аз ҷониби Ҳенцепетер эълон шуд, ки мегӯянд, дар он замон бомаҳораттарин рӯҳонии он кишвар буд. Вай муҳофизи Осорхонаи Подшоҳӣ дар Ҳаг буд, ки бо фармони подшоҳ таъин шуда буд. Ӯ дар номае, ки дар июни соли 1844 ба муҳаррири нашрияи «Midnight Cry» навиштааст, мегӯяд, ки диққати ӯ аввалин бор бо хобе хеле таъсирбахш ба ин мавзӯъ ҷалб шуд. Ӯ дар ин мавзӯъ Китобҳои Муқаддасро таҳқиқ кард ва дар соли 1830 як варақчаеро нашр намуд, ки дар он ин таълимотро баён мекард. Дар соли 1841 ӯ боз як варақча дар бораи охири замон нашр кард. Дар ҳамин мактуб ӯ мегӯяд, ки аввалин маълумоте, ки дар бораи Уильям Миллер ва дигароне, ки оммавӣ таълимоти наздик шудани Масеҳро таблиғ мекарданд, дар соли 1842 ҳангоми суҳбат бо марде, ки аз Амрико ба Ҳолланд омада буд, ба даст овард.

GSAM 104Паём дар Татария

GSAM 104.2Ҳатто аз соли 1821 таълимоти омадани Худованд дар Татария боварӣ шуда, таълим дода мешуд. Дар ҳамин замон як миссионери ирландӣ ба он кишвар фиристода шуд ва як коҳини татарӣ аз ӯ пурсид: «Масеҳ кай бори дуввум меояд?» Вай ҷавоб дод, ки дар ин бора ҳеҷ чиз намедонад, ки баъд аз ин коҳин аз чунин посух аз як миссионере, ки барои таълими ақидаҳои Китоби Муқаддас омада буд, ба ҳайрат омад ва гуфт, ки «ҳар касе, ки Китоби Муқаддас дорад, метавонад инро донад». Сипас коҳин назари худро баён кард ва гуфт, ки ба назараш Масеҳ тақрибан соли 1844 меояд. Ин далел дар маҷаллаи «Irish Magazine» соли 1821 оварда шудааст.

GSAM 104Паём дар Амрико, Ҳиндустон ва дар қитъа

GSAM 104.3Дар маҷаллаи Advent Tracts, ҷилди 2, саҳифаи 135, соли 1844, Муррант Брок аз Англия мегӯяд:—

GSAM 105.1«Интизори ба зудӣ баргаштани Наҷотбахш ва баланд шудани овози ҳушдор на танҳо дар Британияи Кабир, балки дар Амрико, Ҳиндустон ва қитъаи Аврупо низ вуҷуд дорад. Дар Амрико тақрибан сесад рӯҳонии калима ҳамин «хушхабарро дар бораи подшоҳӣ» таблиғ мекунанд; дар ҳоле ки дар ин кишвар тақрибан ҳафтсад нафар аз Калисои Англия ҳамин нидоро баланд мебардоранд.»

GSAM 105Ба ҳар бандари баҳрӣ дар рӯи замин

GSAM 105.2Э. Р. Пинни, аз Сенека-Фолс, Нью-Йорк, як рӯҳонии содиқи баптист, ки ҳаёти худро ба таблиғи таълимоти омадани дуюми Масеҳ бахшид, дар «Тафсири Матто 24», саҳ. 8, 9, гуфт:—

GSAM 105.3«Ҳатто аз соли 1842 нашрияҳои марбут ба омадани дуюм ба ҳар як истгоҳи миссионерӣ дар Аврупо, Осиё, Африқо ва Амрико, дар ҳар ду тарафи кӯҳҳои Рокки, фиристода шуда буданд.... Фармондеҳони киштиҳои мо ва матросҳо ба мо мегӯянд, ки онҳо ба бандарие нарасидаанд, ки дар он ҷо ин эълон пеш аз онҳо нарасида бошад, ва онҳоро дар бораи он бисёр мепурсанд.»

GSAM 105Се Ҳазор Паёмрасон

GSAM 105.4Пастор Г. В. Митчел аз Зейнсвилл, Оҳайо, яке аз он рӯҳониён, ки худ ин таълимотро таблиғ мекард, дар як суҳбат дар Нюарк, Оҳайо, ба муаллиф гуфт, 8 августи 1894, ки Пастор Уильям Миллер дар суҳбат дар МакКонэлсвилл, Оҳайо, дар сентябри 1844 ба ӯ гуфта буд, ки ӯ «номҳо ва суроғаҳои се ҳазор рӯҳониеро дар гӯшаҳои гуногуни ҷаҳон дорад, ки «Аз Худо битарсед ва ба Ӯ ҷалол диҳед; зеро соати ҳукми Ӯ расидааст» эълон мекарданд, ки қисми зиёди онҳо дар Амрикои Шимолӣ ва Британияи Кабир буданд».

GSAM 105.5Уильям Миллер, дар бораи паҳншавии васеи ин «нидо», гуфт:—

GSAM 105.6«Дар ҳар гӯшаи ҷаҳон як ё ду нафар ин хабарро эълон кардаанд ва ҳама дар бораи вақт мувофиқанд — Вольф аз Осиё; Ирвинг, собиқ аз Англия; Мейсон аз Шотландия; Дейвис аз Каролинаи Ҷанубӣ; ва теъдоди зиёде дар ин минтақа ҳастанд, ки ҳоло ё қаблан ин даъватро паҳн мекунанд».¹¹

GSAM 106Овози Илёси Ҳатчинсон пахш шуд

GSAM 106.1Пастор Р. Ҳатчинсон дар соли 1837 аз Англия ҳамчун миссионери веслеянӣ ба Канада фиристода шуд. Вай ниҳоят дар Монреал маскан гирифт. Вай дар кишварҳои хориҷ шиносоии хеле васеъ дошт. Дар солҳои 1843 ва 1844 вай рӯзномаи «Овози Илёс» номро нашр мекард, ки дар он дар бораи таълимоти омадани Масеҳ сухан меронд. Бо доштани дастрасии осон ба киштиҳо барои кишварҳои хориҷӣ ва имтиёз дар фиристодани бастаҳои калони маводҳояш бидуни харҷи почта, ӯ онҳоро дар миқдори зиёд ба тамоми гӯшаю канори замин фиристод. Ӯ дар бораи кори худ гуфт, ки онҳоро ройгон ба Нова-Шотландия, Ню-Брансвик, Нюфаундленд, Англия, Ирландия, Шотландия, Уэлс, Фаронса, Олмон, Константинопол, Рум ва ҳамаи қисматҳои шоҳигарии Бритониё ва колонияҳои он мефиристод.

GSAM 106Дар ҷазираҳои Сандвич

GSAM 106.2Дар нашрияи «Midnight Cry» аз 12 октябри 1843 номае аз хонум О. С. Бёрнҳам, аз Калоа, ҷазираи Кауӣ, Ҷазираҳои Сандвич, нашр шуд. Вай бо шавҳараш дар он ҷо муаллимони мактаб буданд. Онҳо таълимоти адвентистиро қабул карда, онро таблиғ мекарданд ва гурӯҳе аз боваркунандагон дар ҷазираҳо бо онҳо ибодат мекарданд.

GSAM 106Паём дар муқоиса бо паёми Яҳёи Таъмиддиҳанда

GSAM 106.3Ҳамин тавр, мо мебинем, ки таълимоти омадани Масеҳ то дараҷае, ки барои иҷрои пешгӯиҳои Китоби Муқаддас кофӣ буд, эълон шуда буд.

GSAM 106.4Паёме, ки бояд омадани аввали Масеҳро эълон мекард, аз ҷониби паёмбар Ишаъё бо ин суханҳо баён шудааст: «Овози касе, ки дар биёбон фарёд мезанад: Роҳи Худовандро омода созед, дар саҳро роҳи васеъеро барои Худои мо рост кунед. Ҳар водӣ баланд бардошта мешавад ва ҳар кӯҳ ва теппа паст карда мешавад; ва каҷҳо рост ва ҷойҳои ноҳамвор ҳамвор хоҳанд шуд; ва ҷалоли Худованд ошкор хоҳад шуд ва тамоми башар онро якҷоя хоҳад дид; зеро даҳони Худованд онро гуфтааст.»¹² Ин пешгӯӣ дар заҳматҳои Яҳёи Таъмиддиҳанда, ки дар биёбони Яҳудия таблиғ мекард ва мегуфт: «Тавба кунед, зеро Подшоҳии осмон наздик аст», иҷро шуд.¹³

GSAM 107.1Ин мард, ба танҳоӣ дар давоми шаш моҳ заҳмат дар як кишвари Яҳудия, ин пешгӯии аҷибро иҷро кард. Ҳарчанд ин пешгӯӣ кори Яҳёро аз ҷиҳати вақт ва макон маҳдуд мекард, аммо дар бораи он пешгӯиҳое, ки ба эълони омадани дуюм дахл доранд, чунин нест, зеро кори онҳо бояд бо «нидои баланд» ва дар саросари ҷаҳон сурат мегирифт.

GSAM 107.2Ҳамин тавр, дар рӯшноии далелҳои пешниҳодшуда дида мешавад, ки пешгӯии марбут ба паёми омадан то чӣ андоза дақиқ иҷро шудааст. Вақти Худо расид, то масали анҷир омӯзонида шавад, то аввалин эълони паёми фариштаи аввал дода шавад, ва Ӯ паёмрасонҳояшро бардошт, то ин нидоро ба ҳамаи халқҳо, қавмҳо ва забонҳо эълон кунанд.