Saar 13 — Màndargay Yoonal yu Yàlla

GSAM 198.1Ndax Yàlla jéem na dem jël benn xeet ci biir beneen xeet, jaare ko ci ay nattu, ay firnde, ay kéemtaan, ci xare, ci loxo ju am doole, ci loxo ju tàllaliku, ak ci tiitaange yu réy, ni mel ni lépp li Boroom bi, seen Yàlla, defal leen ca Misira ci seen kanam? Ci yaw lañu ko wonee, ngir nga xam ne Boroom bi mooy Yàlla; amul keneen kune bu dul moom.¹

GSAM 198.2Nii la Boroom bi defee ba jël ab askan ci biir askanu ñi gëmul woon, ngir yóbbu leen fa mu mënee wax ak ñoom yoonam, te fa la leen mënee joxee bu ñu bind ci ay doj yu ñu taq. Kéemtaan yooyu defeesuñu woon ngir rekk ñu bëgg a xam; waaye ngir ñu xam bu wóor ne ki defoon “ay mbir yu réy ca Misira; ay jëf yu yéeme ca réewum Ham, ak ay mbir yu raglu ci wetu Géej gu Xonq gi,”² te waxoon ak ñoom ci biir safara si ak saxar si jóge ci njobbaxtalu Sinay gu doon lakk, moom la woon Yàlla ju dund te di dëgg, Sàkkkatu lépp.

GSAM 198Woo gu ñu woo Musaa ca Garab gu tàkk ga

GSAM 198.3Musaa moom ci boppam manul woon a tax Israyil yi jóge Misira ci li mu leen doon wax rekk ne, “Bi ma doon sàmm jur gi ci àll bi, dama leen doon yërëm ci seen jaam, te léegi nag wàcc naa ngir génne leen Misira, ni ma ko doon jéem a defee bi ma reyee waa Misira bi laata maay daw dem réewum Midiyan.”

GSAM 199.1Dafa laaj garab gu tàkk te du lakk, ak baat bu ñu mën a dégg jóge ci biir safara si, ngir gëmal sax Musaa ne moom lañu waroon a yónni ngir mu “dem, génne askan wi ci Misira”. Ci anam gu yéeme googu la jotee ndigalam, woo gu mag te sell gi, ab feeñal bu daldi xëcc xelu mbokkam yi, te waajal seen xel ci li nar a topp, te noonu tax ñu nangu Musaa, ci ron Yàlla, niki seen njiit.

GSAM 199.2Su amee jamono, la dale ca dekki Kirist ba, bu ñi ko toppoon te naqarlu woon te amoon yaakaar ju ñàkk, soxla woon ñu dalal leen ak teewam ak kàdduy kàttanal, mooy jamono jooju ñenn ci gëm-gëmkat yu naqarlu te ñu leen di sonal doon jàpp ci gëm-gëm bu dëgër ginnaaw “yuuxu diggu-guddi gi” gu 1844; te su fekkee ne ci yërmande Yàlla wax na ak xol yu naqarlu yi ci anam gu jub, dafa mel ni ci jamono ju mel noonu la ko doon def, te ci askan wu mel noonu.

GSAM 199Teewug Boroom bi ñu Dige

GSAM 199.3Moom mi amul benn dig ci yoon walla jumtukaay yu muy liggéeye, te joxe mayi Xel mu Sell mi ci Eglisam “bi mu yéegée ca asamaan,”³ dige na ne dina ànd ak ñi ko topp ci wàllu waare Injiil, “ba ci mujjug àddina.”

GSAM 199.4Ci yoon wépp, Boroom bi dafa waajoon ngir wone dooleem ak mayeem ci ñi ko doon wër ak seen xol bépp. Ndax waxul woon bi muy joxe ndigalu njàngale li, “Màndarga yii dina topp ñi gëm: Ci sama tur dinañu génne saytaane; dinañu waxe ay làkk yu bees; dinañu jël ay jaan; te buñu naanee lu mëna rey, du leen lor; dinañu teg loxo ci ñu wopp, te dinañu wér”?⁴

GSAM 199Mayi Xel mu Sell mi ci Jamonoy Yeesal gi

GSAM 199.5Am na ay firnde yu am solo yu dooley Boroom bi ak ay wone yu mayu yonent ci jamonoy Yeesal gu fukk ak juróom-bennéelu xarnu bi, ak ci jamono yi ko topp. D'Aubigné wax na ci waxi yonent yu John Huss yi. Charles Buck, ci téereem bu tudd Religious Anecdotes, nettali na ni George Wishart yonentee, ci atum 1546. John Wesley, ci ay mbindam, nettali na waxi yonent yu Jonathan Pyrah yi, ak ni ñu maté. Pasteur J. B. Finley, ci téereb dundam, nettali na gis-gis bu am solo ak wér gi mu am ci boppam, ci nawet atum 1842. Jornal bii di The Christian Advocate (Methodist) siiwal na ab nettali bu am solo ci gis-gis bu yéeme ak li ci juddu, ni ko Doktoor Bond, mi bokk ci jàngu googu, amee ci biir liggéeyam. Loolu ay firnde la woon ngir ñi doon wut Boroom bi ak xol bu suufe, ne soppikuwul, te ba léegi dina wax ak askanam jaare ko ci mayu yonent.

GSAM 200Jàngu Desit bi Dina Am Xelum Yonent gi

GSAM 200.1Am na ay wax yu leer te leer ci Mbind mu Sell mi ne Boroom bi dina feeñalal bu baax mayi Xelum bu Sellam, rawatina mayu yonent, ci biir nit ñi nga xam ne dinañu doon xaar dikkam. Mbind mu njëkk mi ñu bëgg a jëmal xel yi, ci bataaxal bi ñu bindaloon Korentiyen yi la nekk, te ni mu bindee la: “Damaa di sant sama Yàlla saa su nekk ci seen tur, ngir yërmaande Yàlla gi Yeesu Kirist jox leen; ba tax ngeen am lépp ci moom, ci bépp wax ak bépp xam-xam; ni seede Kirist saxee ci seen biir; ba tax amul benn may bu ngeen ci des; di xaar dikkug sunu Boroom Yeesu Kirist; moom dina leen dëgëral ba ca mujjug lépp, ngir ngeen amul benn bàkkaar ci bésu sunu Boroom Yeesu Kirist.”⁵

GSAM 200.2Ci mbindum leer gi, dañu faa jàng ci “desit li”—di jàngub Injiil bu mujj bi: “Jaan ji mer na lool ci jigéen ji [di jàngu bi], mu dem xare ak desit li ci doomam, ñi sàmm ndigali Yàlla, te am seedeeb Yeesu Kirist.”⁶ Lan mooy “seedeeb Yeesu” bi, lañuy laaj, bi jàngu bu mujj bi war a am, te bi mu koy dëgëral, di waajal yoon wi ngir feeñug maye yu Xel mu Sell mi yépp? Ci laaj boobu, am nañu tontu ci seede bi malaaka bi jox Yowanna ca dunub Patmos: “Ma daanu ci tànkam ngir jaamu ko. Mu ne ma: Bul ko def! Maa ngi bokk ak yaw ci jaam, ak say mbokk ñi am seedey Yeesu. Jaamal Yàlla, ndaxte seedey Yeesu mooy xelum yonent.”⁷

GSAM 201.1Tekki bi malaaka bi joxe dafa wone ne mooy “xelum yonent” bi feeñ ci jàngu ji di xaar Kirist mooy waajal yoon wi ngir may yépp, te ñu xare ak jàngu “desit” bi ndaxte am nañu may googu ci seen biir.

GSAM 201Seedeeb Pawlos ci Maye yi

GSAM 201.2Bataaxal bu Pawlos bindoon waa Tesaloonik dafa wone ne bésu Boroom bi—maanaam bésu àtte bu mujj bi—dina dal mbooloo mi “ni sàcc ci guddi;” waaye du noonu mu dal doom yu wóor yu Boroom bi ndaxte ñoom “ay doom yu leer lañu, tey doom yu bés bi.” Ci digleem yi mu joxoon mbooloo moomu di yewwu, dafa wax ne, “Bul fey Xel mi. Bul tuutale kàdduy yonent yi. Seetleen lépp; te dëgëral ci li baax.”⁸

GSAM 201.3Ci baatub Gereg bii di propheteias, bi ñu fii tekki waxi yonent yi, Greenfield, ci téereem bu tudd Greek Lexicon, nee na, “Jëfe mayu yonent, ci maanaa mii, 1 Tesaloñik 5:20.” Lii nag dëppoo na ak leksiyongu Parkhurst, Robinson, ak Liddell ak Scott. Lii kon, seede bu leer la ne mayu yonent gu wóor gi dina ànd ak jàngu ji di xaar ñaareelu dikkug Kirist. Ndigal li mooy bañ a tuutale maye gi, waaye ñu natt ko; bu ñu gisee feeñal gu baax gi, ñu “tëye ko bu baax”.⁹

GSAM 201Matug Dige bi

GSAM 201.4Gis nanu ba léegi naka la Boroom bi tàmbalee feeñal mayu yonent bi ci biir yégle yu malaaka mu njëkk mi ak mu ñaareel mi. May googu gën na a yokku ba léegi, ginnaaw bi ñaari junni ak ñetti téeméeri fan yi jeexee. Boroom bi tànn na ab jumtukaayam ci boppam ngir liggéey bii, mu tànn kenn ku, lu dul ne joxe na léppam ngir moom, waaye itam dundam nekkoon ci diggante dee ak dund, “ki gënoon a ñàkk doole ci ñàkk doole ñi.”¹⁰ Ci biir ñaari weer ginnaaw bi waxtu wi jàllee, Jànk Ellen G. Harmon, bu dëkk Portland, Maine, mi amoon lu tollu ci fukki at ak juróom-ñaar, tàmbali na di jot ay feeñal yu jóge ci Boroom bi.

GSAM 202.1Ndaxte am naa jot waxtaan ak ñi dëkkoon Portland ci jamonoy gis-gis bu njëkk bi, te xamoon naa itam Soxna Haines, mi Jànk Harmon amee gis-gisam bu njëkk ba ca këram, dinaa nettali dëgg-dëgg yi ñu ma leen waxoon.

GSAM 202.2Ci jamono jooju, Jànk Harmon dafa nekkoon ci wérgi-yaram bu doy waar. Ayu-bés yu bare, dafa jafe woon lool mu mën a wax lu weesu sikkit. Benn doktoor dafa jàppoon ne jàngoroom bi mooy feebaru tibërkilóos bu ànd ak ndox muy dajale ci yaram. Dafa wax ne poomu ndeyjooram dafa yàqu, bu càmmooñ bi feebar lool, te xolam itam feebar na. Dafa wax ne xalaatam mooy du dund lu ëpp tuuti, te mën na faatu saa su nekk. Dafa daan sonn lool ci noyyi bu mu tëddee. Ci guddi, su bëggee noppalu, dañu ko daan jàppale ci lal bi ba mu mel ni ku toog, loolu rekk moo ko daan dalal. Seq-seq yu bari ak dereet ju daan génn ci poomam yi wàññi nañu dooleem lool.

GSAM 202Gis-gis bu Njëkk bu Jànk Harmon

GSAM 202.3Bi mu amee gis-gisam bu njëkk, mi ngi woon ca kër Soxna Haines. Ci suba la woon, te ñu ngi woon ci ñaanu njaboot. Juróomi nit ñoo fa nekkoon, ñépp ay jigéen yu bokk ci gëm-gëm bi. Ñeneen ñi ñaan nañu woon, te Jànk Harmon di ñaan ci suuf, ba doole Yàlla wàcc ci anam gu yéeme, te mu laal ñépp ñi fa teewoon ci anam gu leer, ci saa si mu réere lépp luy xew ci wetam—mu nekk ci gis-gis.

GSAM 202.4Ci ndajé mi ci topp, nettali na gëmkat yi ca Portland li ñu ko wonoon. Am nañu yaakaar ju mat ne ci Boroom bi la jóge. Ci jamono jooju, amoon na lu tollu ci juróom-benn fukki nit ca Portland ñu nangu woon ne liggéeyu Boroom bi la. Am na doole ju àndoon ak gis-gis bi, ak itam ni mu ko nettalee, te doole jooju ci Yàlla rekk la mënoon a jóge. Yëg-yëg bu sedd bu jëm ci mbiri àdduna ju dul jeex dafa ko daan dal saa su nekk, te dafa meloon ne fees na dell ak ragal gu ñu mënul wax, ci ni ku ndaw te ñàkk doole ni moom ñu tànn ko mu nekk jumtukaay ju Boroom bi di jottali leeram ci askanam. Wax na ne bi mu nekkee ci gis-gis bi, dafa meloon ne ay malaaka yu leer ñoo ko wër ci biir àjjana ju tedd ji, fa lépp bég ak jàmm la, te yéewu gis dëgg-dëgg yu naqar yu dundug àdduna bii, dafa doonoon soppi gu metti.

GSAM 203Tënku Gis-gis bu Njëkk bi

GSAM 203.1Tënk bu gàtt bii di topp ci gis-gisam bu njëkk ba, ni mu ko nettalee ñi gëm ca Portland, dina joxe xalaat ci ni ñoom ñépp meloon:—

GSAM 203.2“Bi ma doon ñaan, dooley Yàlla dal na ci man ni ma ko musuloo yëg. Leer mu wër ma, te ma di yéeg di gën a yéeg ci kaw suuf. Ma wëlbëtiku di seet ñi topp xibaar bi ci àdduna, waaye gisuma leen, ba benn baat ne ma, ‘Seetaat, te seetal ci kaw tuuti.’ Ci loolu ma yëkkati samay bët, gis benn yoon wu jub te xat, ñu tabax ko ci kaw àdduna. Ci yoon woowu la waa Advent yi doon dox jëm ca dëkk ba, mi nekkoon ca njeextalu yoon wa. Am nañu woon ca seen ginnaaw, ca ndoorteelu yoon wa, ab leer bu leer bu ñu sampoon, te ab malaaka wax ma ne mooy ‘yuuxu diggu-guddi gi.’ Lii dafa doon leer ci yoon bi yépp, di leen leerloo seeni tànk, ngir bañ a dàanu. Te bu ñu saxale woon seeni bët ci Yeesu, mi nekkoon ci seen kanam di leen jiite jëm dëkk ba, kon ñu ngi woon ci jàmm. Waaye lu yàggul ñenn ñi daldi sonn; ñu ne dëkk ba sori na lool, te yaakaaroon nañu ne dinañu fa dugg bu yàgg. Ci la Yeesu di leen dëgëral, mu yëkkati loxoom bu ndeyjoor bu tedd ba, te ci loxoom ba génn leer gu fees, gu leen muuroon ñi doon dem, ñu daldi yuuxu ne, Alleluia! Ñeneen ñi, ci lu ñu xalaatul, weddi nañu leer gi nekkoon ci seen ginnaaw, te naan du Yàlla moo leen fi indi ba pare. Leer gi leen toppoon fey na, ba seen tànk yi nekk ci lëndëm gu mat sëkk, ñu tàbbi, seen bët yi jógé ci yoon wi, ñàkk a gis Yeesu, te daanu génn yoon wi, wàcc ci àdduna ju lëndëm te bon ji ci suuf. Gannaaw loolu, ñu dégg baatub Yàlla mu mel ni ndox yu bare, mu jox ñu bés bi ak waxtu wi Yeesu di ñëwe. Sell ñi yu dund yi xamoon nañu te dégg baat bi, waaye ñu bon ñi jàppoon nañu ne kàddug asamaan ak yëngu-yëngu suuf la. Bi Yàlla waxee jamono ji, mu sotti ci ñun Xel mu Sell mi, te sunuy kanam tàmbali di leeral di melax ak ndamu Yàlla, ni kanamu Musaa meloon bi mu wàccee ca Mont Sinaa.”¹¹

GSAM 204Melokaanu Soxna White bi mu nekkee ci gis-gisam

GSAM 204.1Balaa ñuy wéy di leral nettali bu am solo bii ci firndeel gu yéeme gii ci Xelum Yàlla, dinaa wax ci yenn dëgg-dëgg yi jëm ci gis-gis yi. Bi ma njëkkee gis Soxna E. G. White (bu njëkkoon di Jànk Harmon) ci weeru Oktoobar atum 1852 la woon. Ci bés boobu, gis naa ko ci gis-gis bu yàgg lu ëpp benn waxtu. Ba léegi, am naa cér bi gis ko ci gis-gis lu tollu ci juróom-fukki yoon. Maa ngi fi woon ba doktoor yi di ko seetlu ci jamono jooju mu nekke ci melokaan boobu, te am naa mbégte lool ci seede li ma gis ak li ma xam. Am naa yaakaar ne nettali dëgg-dëgg yi ci mbir mi duñu ko sànni ci anam gu ñàkk teggin ngir topp xalaat yu ñàkk teggin yu ñi ko musula gis ci melokaan bii.

GSAM 204.2Bu muy dugg ci gis-gis bi, dafay yuuxu ñetti yuuxu yu neex lool di wax “Teddnga!” te kàddu gi di dellusi di dellusi, bu ñaareel bi, rawatina bu ñetteel bi, di gën a ñàkk doole, waaye di yëngal xol lu ëpp bu njëkk bi, te baat bi dafay mel ni ku la sore lool te léegi doo ko dégg. Lu mat ñeent walla juróomi segond, dafay mel ni dafay daanu ni ku xëm, walla ku ñàkk doole; ginnaaw loolu, dafay mel ni ci saa si am na doole ju dul ju nit, léeg-léeg ci saa si mu jóg taxaw, di doxantu ci biir néeg bi. Ay loxoom di yëngu saa su nekk, di wone ndeyjoor walla càmmooñ bu boppam wëndeekoo. Yëngu-yëngu yooyu yépp, ci anam gu rafet te yéeme la ko defee. Fu loxoom mëna nekk, kenn mënul koo yëngal. Bëtam yi ubbeeku nañu saa su nekk, waaye du bëññ; boppam tàlliku na, te mi ngiy xool kaw, du xool bu ñàkk xel, waaye xool bu rafet, li ko wuutele ak ni mu mel ci anam gu normaal mooy dafa mel ni dafa ngiy xool bu baax lenn lu sori. Du noyyi, teewul xolam di dóor ni mu ware. Kanamam rafet na, te meloom ni mu leer ni mu mel ci anam gu normaal.

GSAM 205Buñu ko méngalee ak bu Daniyel

GSAM 205.1Ni mu nekkee ci wàllu noyyi, ñàkk doole, ak ni mu amee doole bi ko malaakam Yàlla laalee, lépp dëppoo na bu baax ak ni ko yonent Daniyel nettalee ci li mu dundoon ci gis-gisam bi mu nee: “Looloo tax ma des ma kenn, ma gis gis-gis bu réy bii, te doole desatu ma ci benn. Ndaxte sama taar dafa soppiku nekk yàqu-yàqu ci man, te doole desatu ma ci benn.” “Ndaxte naka la jaamu boroom bii di waxtaan ak boroom bii? Ndaxte man dé, ci saa si, doole desatu ma ci man, te itam noyyi desatu ma ci man. Ci noonu, am na ku ma laalaat, ku mel ni nit, mu dëgëral ma, ne ma: Yaw nit ku ñu bëgg lool, bul ragal: jàmm na la; dëgërël sa xol, waaw, dëgërël sa xol. Bi mu ma waxee loolu, ma am doole, ne: Na sama Boroom wax; ndaxte yaw yaa ma dëgëral.”¹²

GSAM 205SEEDE YU SEEDE-BËT YI

GSAM 205M. G. Kellogg, M.D

GSAM 205.2Ci lu jëm ci nekkinu Soxna White bi mu nekkee ci gis-gis bi, ay kàddu yu néew yu jóge ci seede yi gis ak seen bët dina yeyoo. Bu njëkk bi mi ngi jóge ci M. G. Kellogg, M.D., miy wax ci gis-gis bu njëkk bi amoon ca Michigan, ci 29 Mee 1853, ci ndaje mu amoon ca Tyrone, ci goxu Livingston. Mu nee:—

GSAM 206.1“Soxna White nekkoon na ci gis-gis bi lu tollu ci ñaar-fukki simili walla genn-wàllu waxtu. Bi mu duggee ci gis-gis bi, képp ku fa teewoon dafa meloon ni dafa yëgoon kàttanug Yàlla ak teewam, te ñenn ci ñun sax yëgoon nañu Xelum Yàlla di ñu dal ci kàttan gu réy. Ñoo ngi doon ñaan tey waxtaan ci ndaje ci subag Sàbat ci lu jege juróom-ñeenti waxtu. Mbokk White, sama baay, ak Soxna White ñaan nañu woon, man itam maa ngi doon ñaan ci jamono jooju. Amul woon benn coow, amul woon benn firnde. Waaye, ñu ngi doon ñaan Yàlla bu baax, mu barkeel ndaje mi ak teewaayam, te barkeel liggéey bi ca Michigan. Bi Soxna White yuuxoo naan ‘Teddnga! t-e-d-d-n-g-a! t-e-d-d-n-g-a!’, yéen ñi ko dégg lu bare bu muy dugg ci gis-gisam, Mbokk White jóg, yëgal mbooloo mi ne jabaram mi ngi ci gis-gis. Ginnaaw bi mu leeralée ni ay gis-gisam di demee, ak ni du noyyi bu nekk ci gis-gisam, dafa woo képp ku ko bëggoon mu ñëw kanam seet ko. Doktoor Drummond, di fajkat te di itam waarekat ci Eglisu Adventist yu Bésu Njëkk yi, te (laata muy gis ko ci gis-gisam) waxoon ne gis-gisam yi ci kàttanu mesmer lañu jóge, te moom itam mën na koo may gis-gis, jéego na, te ginnaaw bi mu ko seetee bu baax, weex tàll, daldi wax ne, ‘Du noyyi!’

GSAM 206.2“Wóor na ma ne noyewul woon ci jamono jooju mu nekkee ci gis-gis bi, te itam ci yeneen gis-gis yu bare yu mu am te ma fa teewoon. Ni mu génnee ci gis-gis bi leer na ni ni mu duggee. Mënañu xam ne gis-gis bi jeex na bi mu tàmbalee noyee waat. Noyee na bu njëkk bu xóot, bu gudd, te fees, ci anam gu wone ne poomam yi amatuñu woon benn ngelaw. Ginnaaw bi mu jëlee noyyi bu njëkk ba, ay simili yu bare jaar nañu balaa muy jël bu ñaareel bi, te loolu feesal na poom yi ni bu njëkk ba; door di noppalu ay simili ñaar, jël bu ñetteel, te ginnaaw loolu noyyi gi dellu ni mu ware.” Ki ko bind, “M. G. Kellogg, M.D., Battle Creek, Mich., 28 Desàmbar 1890.”

GSAM 207F. C. Castle

GSAM 207.1Ñu ngi joxe li topp, di kàddug kenn ku teewoon seetu paj bu ñu defaloon Soxna White, bi mu nekkee ci gis-gisam ca Stowe, Vermont, ci nawet atum 1853. Mu ne:—

GSAM 207.2“Am na doktoor bu fa nekkoon, te defoon na ci jigéen ji seetlu gu mu xam-xamam ak njàngam digaloon, ngir xam li waraloon feeñte gi. Jàppale nañu ci wetu ay bëtam buusi bu taal, te bëtam ubbeeku woon nañu bu baax; benn cér ci bët bi yënguwul. Ginnaaw loolu, seet na ni xolam di dóoree ak noyyi gi, te noyyiwul woon dara. Li ci juddu mooy, dafa gëm ne lii mënul a leeru ci yooni àddina walla ci xam-xam.” Ki ko bind, “F. C. Castle.”

GSAM 207D. H. Lamson

GSAM 207.3Seede yii di topp, ñeel nañu ab seetlu bu ñu defoon bi Soxna White nekkee ci gis-gisam, ci ndaje mu amoon ca kër Pasteur James White, ca Mbeddu Monroe, Rochester, N.Y., ci 26 Suwe 1854:—

GSAM 207.4“Amoon naa fukki at ak juróom-ñaar ca jamono jooju. Dafa mel ni mën naa dégg ba léegi yuuxu yu am solo yu ‘T-e-d-d-n-g-a!’ yi mu doon wax. Ci noonu, mu daldi wàcc ci suuf, du daanu, waaye mu wàcc ci jàmm, te ñu jàppale ko ci loxoy ku ko doon toppatoo. Ñaari doktoor ñëwsi, benn bu mag ak benn bu ndaw. Mbokk White dafa bëggoon lool ñu seet bu baax Soxna White, te loolu lañu def. Indi nañu benn setukaay, te benn ci ñoom jàpp ko ci kaw gémmiñam bi muy wax; waaye gaaw nañu bàyyi loolu, ne: ‘Du noyyi.’ Gannaaw loolu, ñu seet bu baax wetam yi, bi muy wax, ngir gis ndax dafa noyyi bu xóot, waaye gisuñu ko. Bi ñu paree ci seet boobu, mu taxaw, mu ngi ci gis-gisam bi, di yëkkati Biibël bu kawe, di jàllale ay bérab, di jàngaat baat yi ni mu ware, donte ay bëtam dañu doon xool kaw te jëm feneen fu sore téere bi.

GSAM 208.1“Gis na juróom-ñaari mbugal yu mujj yi. Ginnaaw loolu, gis na ndamu ñi sell, te ba léegi ma ngi mel ni maa ngi dégg ay yuuxuam yu ndam ya. Ci dëgg-dëgg yooyu, maa ngi seede ci sama coobare.” Ki ko bind, “Pasteur D. H. Lamson, Hillsdale, Mich., 8 Fewriye 1893.”

GSAM 208Soxna Drusilla Lamson

GSAM 208.2Am na beneen seede bu bawoo ci Soxna Drusilla Lamson, jigéen ju jëkkëram faatu, di jabaru doom-baayu Pasteur Lamson, te di njiitu jigéen ñi ca Sanatorium bu Clifton Springs, N.Y., ci saytu medikal boobu. Bi muy wax ci ndaje mu 26 Suwe 1854, mu ne:—

GSAM 208.3“Fàttaliku naa ndaje ma, bi ñu defee nattu bi, maanaam, ngir seetlu li Mbokk White daan wax saa su nekk, ne Soxna White du noyyi bu nekkee ci gis-gisam, waaye fàttalikuwuma turu fajkat bi fa teewoon.... Xejna Doktoor Fleming la woon, ndaxte mooy fajkat bi ñu daan woo yenn saa yi ngir laajte ko. Waaye, léegi dee na. Mën naa wax lii rekk, ne def nañu natt bi, te amul benn firnde bu wone noyyi ci setukaay bi.” Ki ko bind, “Drusilla Lamson, Clifton Springs, N.Y., 9 Maars 1893.”

GSAM 208.4Am na beneen seede bu jóge ci kenn ku teewoon ca xew-xew boobu ñu wax ci kaw:—

GSAM 208David Seeley

GSAM 208.5“Lii ngir seedeel ne jàng naa seede yii ci kaw yu David Lamson ak Soxna Drusilla Lamson, ci li doktoor bi waxoon bi mu doon seet Soxna E. G. White bi mu nekkee ci gis-gisam, ci 26 Suwe 1854. Teewoon naa ci ndaje moomu, te seetlu naa seetlu gi. Ànd naa ci li Mbokk ak Soxna Lamson wax, te bëgg naa yokk ne Doktoor Fleming ak beneen doktoor bu ndaw ñoo defoon seetlu bi. Bi Soxna White jóggee ci ay tànkam, ni ñu ko waxe, di jàng ay aayatu Biibël, Doktoor Fleming laaj na buusi bu taal. Jàppoon na buusi bi ci wetu tuñam ba mu mën a yam te du ko lakk, te mu jublu ci barab bu ngelawu bakkanam di génnee su fekkee dafa doon noyyi. Safara si yënguwul sax tuuti. Doktoor bi daldi wax ak doole ne, ‘Lii moo ko tëj ba fàww, amul noyyi ci yaramam.’” Ki ko bind, “David Seeley, Fayette, Iowa, 20 Ut 1897.”

GSAM 209Sëñ A. F. Fowler ak Jabaram

GSAM 209.1Kàddu yii di ñëw, ñeel nañu ab seetlu bu ñu defoon bi Soxna White nekkee ci gis-gisam ca Waldron's Hall, Hillsdale, Mich., ci weeru Fewriye atum 1857. Doktoor Lord, ab fajkat bu jóge Hillsdale te am juróom-fukki at ciy liggéey, moo defoon ab seetlu bu teey lool, te ci loolu maa ngi leen di jox seede yii di ñëw:—

GSAM 209.2“Ñun ñu ngi woon fa bi (ci weeru Fewriye, atum 1857) Soxna E. G. White amee gis-gis ci Waldron's Hall, Hillsdale. Doktoor Lord seet na ko, te nee, ‘Xolam di na dox, waaye amul noyyi. Am na bakkan, waaye poom yi doxuñu; mënumaa xam liy waral nekkin bii.’” Ki ko bind, “A. F. Fowler, Soxna A. F. Fowler, Hillsdale, Mich., 1 Saŋwiyee 1891.”

GSAM 209C. S. Glover

GSAM 209.3Am na fii beneen seede bu jëm ci gis-gis boobu:—

GSAM 209.4“Maa ngi woon fa bi Soxna White amee gis-gis bi ñu tudde ci kaw, ca Waldron's Hall, Hillsdale. Doleeku ci li ñu wax ci kaw, dégg naa doktoor bi di wax ne nekkinu Soxna White ci gis-gis bi ‘lu weesu xam-xamam la woon.’ Wax na itam ne, ‘Am na lu weesu dooley àdduna ci loolu.’” Ki ko bind, “C. S. Glover, Battle Creek, Mich., 19 Saŋwiyee 1891.”

GSAM 209Sëñ Carpenter ak Jabaram

GSAM 209.5Mii mooy ñetteelu seede ci mbir mii:—

GSAM 209.6“Lii ngir seedeel ne teewoon nanu ca Waldron's Hall, Hillsdale, Mich., ci weeru Fewriye, atum 1857, bi Soxna E. G. White amee gis-gis, te bi mu nekkee ci melokaan boobu la Doktoor Lord seet, te dégg nanu waxam ju mu wax ci mbooloo mi ci mbir mi, ni ko Mbokk ak Soxna Fowler leeral ci kaw.” Ñi ko bind, “W. R. Carpenter, Eliza Carpenter, Noblesville, Ind., 30 Ut 1891.”

GSAM 210D. T. Bourdeau

GSAM 210.1Léegi, ñu ngi leen di xamal beneen nattu bu ñu defoon bi Soxna White nekkee ci gis-gisam ca Buck's Bridge, St. Lawrence County, N.Y.:—

GSAM 210.2“28 Suwe 1857, gis naa Soxna Ellen G. White ci gis-gis ngir jëkk. Gëmuma woon gis-gis yooyu; waaye benn mbir, ci yeneen yi ma mënoon a tudd, moo ma wóoral ne gis-gisam yi ci Yàlla la jóge woon. Ngir xam bu wóor ndax dafa doon noyyi walla déet, dama njëkk teg sama loxo ci dënn bi lu yàgg lool ba xam ne amul benn yëngu-yëngu ci poom yi lu ëpp li mu doon am su fekkoon ne néew la. Ci noonu, dama jël sama loxo teg ko ci gémmiñam, di ko kàccal bakkan yi ci diggante sama bàaraamu mag ak sama baaraamu joxoñ, ba tax mu mënul woon génne ngelaw mbaa duggal ko, donte sax bëggoon na ko def. Dama ko téyé noonu ak sama loxo lu mat fukki simili, di waxtu wu doy ngir mu dee ndax ñàkk noyyi ci anam gu normaal; waaye loolu jotu ko dara, dara soppikuwul ci moom. Ba ma gisee mbir mu yéeme mii, musuma sikk benn yoon ne gis-gisam yi ci Yàlla lañu jóge.” Ki ko bind, “D. T. Bourdeau, Battle Creek, Mich., 4 Feb. 1891.”

GSAM 210Doktoor buy jokkoo ak ruu yi di Natt Gis-gis bi

GSAM 210.3Dinaa wax beneen seetu medikal bu ma seede woon ca Parkville, St. Joseph County, Mich., ci 12 Saŋwiyee 1861.

GSAM 210.4Bi Soxna White paree di dénk mbooloo mu réy mu daje woon ca jàngu Adventist ya, barkeb Yàlla dal na ci kawam ci anam gu yéeme, mu daldi yéeg ci gis-gis bi mu toogoon rekk ci toogu-kaayam. Doktoor Brown moo fa nekkoon, boroom xam-xam bu wér te am doole ci yaram, tey itam ku gis rab. Waxoon na ne gis-gisam yi ak gis-gisu rab benn lañu, te bu amoon benn bu mu nekkee fa, mën na ko ci génne ci benn simili. Ñu woo képp ku ko bëggoon mu ñëw ca kanam, ngir seetlu te gisal seen bopp ni mu nekke woon bi mu nekkee ci gis-gisam. Doktoor bi jëm na ca kanam, waaye balaa mu matal genn-wàllu seetam, weex na mel ni dee, te di lox-loxaanu ni xob bu yëngu. Pasteur White nee na, “Ndax doktoor bi dina wax nu nekkinam?” Mu tontu, “Du noyyi,” te gaawantu jëm ca buntu bi. Ñi nekkoon ca buntu bi te xamoon waxam ji, nee nañu, “Dellu, def li nga waxoon ni dinga def; génne jigéen jooju ci gis-gisam bi.” Ci jaaxle ju réy, dafa jàpp poñe bu bunt bi, waaye kenn mayu ko mu ubbi ko ba keroog ñi nekkoon ci wetu bunt bi di ko laaj, “Doktoor, lan la?” Mu tontu, “Yàlla rekk a xam; génneel ma ci kër gii;” mu génn.

GSAM 211.1Leer na ne ruu ji ko daan yëngal ci melokaanu kuy jokkoo ak ruu yi, dalul woon ci kanamu kàttan gi daan saytu Soxna White ci gis-gisam, ni nit ñi jinné yi jàppoon ci jamonoy Musalkat bi, ñu laajte woon ne, “Ndax ñëw nga fii ngir sonal ñu balaa waxtu wi?”¹³

GSAM 211.2Dañu ciy gis lu niroo ak li ñu bind ci jaar-jaaru Daniyel, yonent bi. Bi mu nekkee ci gis-gis bu mu amee ci Xelum Boroom bi, Kaldeeñ yi fa teewoon—di ñu bokkul ak Yàlla te xamuñu woon Xel moomu—tiit nañu lool, daldi daw dëdd ngir làqu.¹⁴

GSAM 211Ñu Sant Jànk Harmon mu Nettali Ay Gis-gisam

GSAM 211.3Lu tollook benn ayu-bés ginnaaw gis-gisam bu njëkk ba, ci ndaje mu amoon ca kër baayam, Jànk Harmon amati na beneen gis-gis bu ñu ko ci digaloon mu yégal ñeneen li ñu ko wonoon. Dafa jaaxle woon lool ci naka la mënoon a def ndigëlu Boroom bi. Wér-gi-yaramam dafa bonoon lool ba dafa doon sonn ci yaramam, te ci ni mu meloon, dafa meloon ne tuuti rekk a ko desoon a dund. Amul woon lu ëpp fukki at ak juróom-ñaar, ku ndaw te ñàkk doole, te daanul woon jaxasoo ak nit ñi, te itam ku ragal te bëgg sutura lool ba taxoon dafa ko metti lool mu dajeek ku mu xamul. Ñaani na bu baax ay fan, te ba guddi di dem, ngir ñu jële ci moom coono bii, teg ko ci keneen ku ko gën a man a yebbi. Waaye li waroon a def soppikuwul, te kàdduy malaaka ma di dellusi rekk, di naan: “Xamal sa moroom li ma la feeñal.”

GSAM 212.1Bi mu nekkee ci xel mu jaaxle moomu, Jànk Harmon dem na beneen ndaje mu amoon ca kër baayam. Ci ndaje moomu, ñépp ñoo booloo ñaanal ko bu baax, te mu jébbalaat boppam Boroom bi, te nangu ne dinañu ko jëfandikoo ngir teddngaam. Bi muy ñaan, lëndëm gu ñuul gi ko muuroon tasaaroo; te ni mu ko waxe ginnaaw bi, leer gu jàq, ni mel ni benn balon safara, ñëw jëm ci moom, te bi mu ko laalee, mu ñàkk dooleem, te mu mel ni mu ngi kanamu Yeesu ak malaaka yi. Ñu delloo ko baat bi: “Xamal ñeneen li ma la feeñal.” Mu ne dafa ñaan bu baax ne su fekkee dafa wara dem nettali li Boroom bi ko won, nañu ko aar ci réy-réylu. Ci noonu, benn malaaka wax ko ne Yàlla nangu na ñaanam, te bu réy-réylu bëggee ko dal, feebar dina ko dal. Malaaka ma ne ko, “Su ngeen yégle bataaxal bi ci wóor, te muñ ba ca muj ga, dingeen lekk ci meññeefu garabu dund gi, te naan ci dexu ndoxum dund gi.”

GSAM 212Ganaayu Jànk Harmon ca Poland, Maine

GSAM 212.2Wone nañu Jànk Harmon ne war na dem Poland, ci Maine, te nettali gis-gisam. Bés bi ci toppoon ñetteelu gis-gis boobu, te kenn xalaatul woon, rakkam ju góor ci séy dafa ñëw ak sareet ba ci buntu këru baayam, te sàkku yóbbu ko Poland. Bi mu nekkee foofu, dafa amal ab daje foofu la nettalee gis-gisam. Hazen Foss, ndaxte dafa nekkoon ci¹⁵ yaqu-xol, manuñu ko woon a dénk mu teew ci jaamu gi, waaye bi mu jegee noppam ci bunt bi ci biti, mu dégg ko muy nettali gis-gisam bi, mu ne, “Gis-gis bi mu nettali dafa jege lool li ñu ma wonoon, ni ñaari nit ñu mën a melale benn mbir.” Bés ba ci suba, mu dajeek Jànk Harmon ci lu ko bette, mu ne ko: “Am ngor ci yenu yen bi, ak ci nettali seede yi Boroom bi di la jox, te Yàlla du la bàyyi.” Ñeneen ñi mu ne leen: “Moom mooy jumtukaay bi Boroom bi teg yen bi ci kawam.” Moom de waroon na ko xam, ndaxte gisoon na nit ki ci gis-gis bi ñu ko waxee ne yen bi “jëlees na ko” ci moom.

GSAM 213.1Liggéeyu Jànk Harmon, la dale ca jamono jooju, mooy doon dem ci gox-goxaan yi ci diiwaani New England, di nettali li ñu ko wonoon. Yenn saa yi, ci gis-gis lañu ko daan wax fan la war a dem, te di ko wax itam jafe-jafe yi mu nar a dajeel. Bataaxal yi mu daan yóbbu, li ci ëppoon, ay yedd la woon ngir ñi doon dem ci njàngalem dikk gu ruu gu Kirist, te di dëgëral ñépp ñu téye seen jaar-jaar bi weesu.

GSAM 213.2Mu nee ci li mu dund: “Ñenn ñi bàyyi nañu liggéey bi bépp, te dàq nañu képp ku nanguwul seen gis-gis ci mbir mi.... Yàlla won na ma njuumte yooyu ci gis-gis, te yónni ma ci doomam yu juum yooyu ngir ma yégal leen ko; waaye ñu bare ci ñoom weddi nañu bataaxal bi bépp, te jiiñ ma ne maa ngi topp àdduna. Ci beneen wet gi, Adventist yu tur rekk yi, dañu ma tuumaal ne fanatik laa, te ci fen, te ñenn ñi sax ci anam ju bon, wone nañu ne man maa di njiitu fanatisme bi ma doon liggéey ngir dindi ko.”¹⁶ Lii, dinanu ci gën a xam bu baax ci saar bi ci topp.