Saar 27 — Yeneen Seede yuñu Dëgëral
GSAM 442.1“YOSHAFAT taxaw ne, Dégluleen ma, yéen waa Yuda, ak yéen waa Yerusalem; gëmleen Boroom bi, seen Yàlla, ngir ngeen dëgër; gëmleen ay yonentam, ngir ngeen am ndam.”1
GSAM 442.2Ay at a ngi weesu, amoon na seede bu ñu joxe ci mayu yonent gi ne balaa njeextal li, xët yu ñu móol yu dëgg gi dinañu “tas ni xobi lolli yu rot.” Naka la loolu mënee amee te nit ñi gëm dëgg gi duñu leen boole walla taxawal ci anam gu mu mën a doon ngir ñu def liggéey bi, mooy laaj bi juddoo ci xelu ñu bare. Ci ndigalu Yàlla, ay njariñ yu réy dañuy faral di juddoo ci ay ndoorte yu suufe; noonu la demee ci sosug ab doxalin bu ñu war a liggéeye bi juddoo ci sunu biir.
GSAM 442Mbootaayu Xibaarukaay ak Misiyon
GSAM 442.3Ci lu jege atum 1870, xalaatu sos am mbootaay buy tasaare ay kàyyit te def liggéeyu misiyoŋ lañu njëkk a xalaat ndax jëfi ay jigéen yu jàppandi yu nekk South Lancaster, ci Massachusetts. Jigéen yooyu, ci diir bu gàtt, jéem nañu yónnee sunuy kàyyit ak mbind yu ñeel sunu gëm-gëm ci poste, jëmal ko ci nit ñu bokkul ci sunu diine, ba noppi ñu bindal leen ay bataaxal. Loolu tax na ñu bare nangu dëgg gi, te loolu tax Pasteur S. N. Haskell laaj boppam ne, “Lu tax suñu waa ñépp duñu man a def li ñenn ci sunuy jigéen def?” Ci biir atum 1871, rawatina, waxtaan bii dafa doon am lu bare ci xët yu Review bi. Ci ndajem bu dàttu bu Konferans Seneraal bi, bi amoon 29 Desàmbar 1871, bi Pasteur Haskell teewee te di leeral njariñu jëf jii, dañu fa jàllale ab dogal bu digle ñu sos ay mbootaay yu yëngu ci tasaare ay téere yu ndaw. Ñu tabb Pasteur S. N. Haskell, W. H. Littlejohn, J. N. Andrews, J. H. Waggoner, ak I. D. Van Horn ngir ñu nekk komite bu matal naal yi jëm ci sos mbootaay yooyu.
GSAM 443.1Yëngu-yëngu googu indi na jamono ju bees ci doxalinu liggéeyu bataaxal bi. Ba keroog, jàngale dëgg gi, lu ci ëpp, dafa nekkoon ci jéego yi waarekat bu dund bi doon def rekk. Ay at yu bare, Pasteur Haskell liggéey na bu baax ci jàng ak indi ay naal ngir mbootaayu xibaarukaay yi ak bu misiyon bi man a am ndam. Ngir def ko lu jub, fàww ñu wax ne moom moo jiitu woon ci yoon woowu. Lii dëgg la ci mbirum mbootaayi xibaarukaay ak misiyon yi ci diiwaan bi, waaye itam moom la, ci atum 1878, indiwoon ca Konferans Seneraal ba daje woon ca Battle Creek, xalaatu Mbootaayu Xibaarukaay gu Mag (bi ñu tuddé ginnaaw loolu Mbootaayu Àdduna) gi, te seen bërëbu liggéey di gox-goxaan yi nekk biti sunuy ndaje, du rekk ci Amerig, waaye itam ci réewi bitim réew.
GSAM 443Sekreter yu am njariñ—Maria Huntley
GSAM 443.2Boroom bi, ci xelam bu sell, taxawal na ay sekreter yu am solo, ñu doonoon ndimbal lu réy ngir Pasteur Haskell ci yëngu-yëngu bii. Soxna Maria Huntley bokkoon na ci ñi liggéeyee ak fit bu wér, ba ci sax, ci at yi ci topp, bi mu amee metit yu metti ci yaramam, te fa la faatoo ci liggéey bi am na léegi lu tollu ci fukki at ak ñeent. Ci jëfam yooyu lañu njëkk a gisee lu bare ci bunt yi ubbeeku léegi ci réewi bitim réew. Yeneen sekreter yi bokk nañu ci liggéey boobu, te ni liggéeyukaay bi di gën a yaatu, soxla gi yokku na ci ay sekreter yu mën làkk yu wuute.
GSAM 444Li mu soppi ci Eglis yu Dëkk yi
GSAM 444.1Waaye li gën a am solo ci li juddoo ci sampug liggéeyu mbootaayu xibaarukaay bi ci sunu biir mooy sañ-sañ bi mu am ci taxawal ak yokk ruwu misiyon ci biir mbootaayi jàngu yi nekk fi. May na ku nekk cér ngir mu def dara jaare ko ci mbind ak tasaare ay téere yu ñu mën a jàng, te itam yëg xel mu sell mi juddoo ci liggéey bu jub ngir muccug nit ñi.
GSAM 444Seede bu Jëm ci Liggéeyu Téerey Xibaar yi
GSAM 444.2Ngir wone melokaanu njàngale mi ñu joxe, jaarale ko ci xelum yonent bi, ci mbirum liggéeyu xibaarukaay yi ak bu misiyon bi, danuy jël ay wax ci Testimonies Nos. 29 ak 30:—
GSAM 444.3“Su amee benn liggéey bu gën a am solo beneen, mooy wone sunuy téere ci nit ñi, loolu di leen tax ñu seet ci Mbind mi. Liggéeyu misiyon—di dugal sunuy téere ci njaboot yi, di waxtaan ak ñoom, di ñaan ak ñoom te di leen ñaanal—liggéey bu baax la, te dina jàngal góor ñi ak jigéen ñi liggéeyu pasteur.
GSAM 444.4“Du ñépp a mat ngir liggéey bii. Ñi gën a am xel ak kàttan, ñi koy jàpp ci anam gu leer te tegu ci yoon, te di ko doxal ak pastéef gu sax, ñoom lañu war a tànn. War na am ab naal bu ñu teeral bu baax; te loolu ñu war koo doxal ci dëggu. Eglis yi fépp war nañoo am yitte ju réy ci liggéeyu tektal yi ak bu misiyon bi.”
GSAM 444.5“Liggéeyu tasaare xibaar bu baax bi ak bu misiyon bi, liggéey bu baax la. Liggéeyu Yàlla la. Waruñu koo tuutale benn yoon; waaye am na ngàññ gu sax ne ñu mën koo jële ci yoonam wu wér. Dañoo soxla ay jaaykati téere yu liggéey ci toolu misiyon bi. Nit ñu amul yar bu baax, yeyuñu liggéey bii. Góor ñi ak jigéen ñi am xel mu dal, kàddu gu rafet, gis-gis bu sori, ak xel mu mën a ràññee tey yëg solo si ruu yi am, ñoo mën a am ndam.”
GSAM 445.1Jaay gi sunuy eglis ak sunuy way-jaay def ci lu tollu ci lu ëpp juróom-ñetti milyoŋi dolaar ci ay téere, ay kayit yu ndaw, ak ay kàyyit yu gàtt ci diirub fukki at ak ñaar, firnde la bu wér ci njariñu liggéeyu Mbootaayu Xibaarukaay ak Misiyon.
GSAM 445Waxu Yonent ak Xam-xamu Àdduna
GSAM 445.2Am na kàddug yonent gu ñu joxe woon ci lu jëm ci liggéey bi ci réewi Tugal yi, te mi ngi amee ci anam gu wér lool ba tax mu yelloo ñu tudd ko fii. Liggéeykat yi ak nit ñi saxaloon nañu ne liggéey bi mënul dox fa, rawatina ci réewi Scandinavie yi, ni mu doxee ci Amerig. Soxna White, li leen jaaxal, nee na leen du rekk mën nañu koo doxal ci anam gu am ndam, waaye mën nañu koo saxal ci anam gu nirook ni mu nekkee Amerig, te Boroom bi won na ko ne su ñu jàppee fey seen fukkeelu xaalis, ba ci xaalis bu tuuti bi ñuy am, Yàlla dina leen yokkal lu ëpp li ñu doon xaar. Wax na leen itam ne jaaykati téere yi mën nañoo jaay téere ci abònemaŋ ci réewi Skandinaawi yi, te loolu dina am ndam. Njiiti kër yu génnee téere yi ca réew yooya nee nañu, “Mëneesu ko def;” “musuñoo jaay téere noonu.” Li ci topp wone na ne li malaaka bu Boroom bi ko wone woon ci mbir mii dafa rawoon xel mu jaaykat ak siiwalkati téere yu àdduna yi. Ndam a ànd ak liggéeyu wër gi foofu la dale ca njëlbéen ga. Ñenn ci ñi tàmbali woon di fay benn fukkeel ci seeni njariñ yu néew, ñoo mujj doon ay wërkat, te du rekk ñu ngi dund, waaye ñu ngi am alal ju ëpp li ñu mës a am, looloo tax ñu mën a fay xaaj bu gën a rëy.
GSAM 445.3Ci atum 1895, jaaykat yi jaay nañu ay téere yu tollu ci lu ëpp 40.000 dolaar, yuñu móol ci sunu këru móolukaay bi nekk Christiana, ci réewum Norwees. Jàppeel lii ne beneen waxu yonent ju mat sëkk la, te loolu am ci jamono ju ñépp di weddi, ci biir jàngu bi ak ci biti, ne loolu mënul nekk.
GSAM 445.4Ci lu jëm ci liggéeyu mbootaayi xibaar yi ñu sampoon ci atum 1871 ba léegi, mën nañu wax ci wóor ne lu jege limu nit ñi ñu indi ci dëgg gi, ci jëf-jëfu liggéeykat yooyu la, tollu na ak limu ñi ñu indi ci jëf-jëfu boppu njiiti diine yi. Ci jaarale ko ci mbootaay mii, xibaar bi ñu ngi koy tasaare ci askan yépp ak làkk yépp ci kaw suuf.
GSAM 446Takkaay ak Liggéeyu Téere yi
GSAM 446.1Benn xibaar bu am solo la Mbootaayu Xibaarukaay ak Misiyon bu Kaliforni xamle ci weeru Awril atum 1873. Xibaar bi mooy ne biju yi ñi nangu dëgg gi ci Etaa boobu mayoon mbootaay gi, ba ca bés booba, dañoo leen sawal, seet ni seen wurus ak seen xaalis selle, te jaay leen ci seen njëgu wurus ak xaalis dëgg ngir am ci 200 dolaar; te loolu lépp ñu jëfandikoo ko ci ay kayit yu ndaw, ay téere yu gàtt, ak ay jurnaal, yu ñu séddale, te mbootaay gi amoon na xibaar yu wóor ci ñaar-fukki nit ñu ñu indi ci nangu dëgg gi jaare ko ci téere yi ñu jëndee xaalisu takkaay ya. Ci ñi ñu indi ci xam-xamu dëgg gi jaare ko ci jàng, bokk na ci John I. Tay, bu Oakland, Kaliforni.
GSAM 446San Francisco, Benn Barabu Misiyon
GSAM 446.2Ci atum 1875, seede bu am solo lañu joxoon jàngu San Francisco, te léegi lañu koy fàttali ndaxte ni mu matsee ci anam gu yéeme. Jàngu jii, li ko dale ca njàlbéen ga, dafa waroon di luwe ay saal ngir ay ñaanam, te loolu itam dafa leen doon jaral xaalis bu bare ak ay coono, ndaxte mënunu woon faa amal ay daje yu toftaloo, ndaxte lu bare ci waxtu wi dañu ko daan soxla ngir yeneen yëngu-yëngu.
GSAM 446.3Ci ngooni 14 ak 20 Awril 1875, ñi jiite jàngu San Francisco daje woon nañu ca kër Soxna J. L. James, ci Fifth Street, bu jege Market Street, te Soxna White nettali nu fa li ñu ko wonoon ci gis-gis ci mbir mi, ne San Francisco dina sax di bërëbu misiyon, fu liggéey bi man a wéy; te itam ay nit dinañu, su fekkee ni mbir mi ñu ko doxalee ci xel mu dal, wéy di nangu dëgg gi. Su ñu tabaxee benn kërug jaamu Yàlla fu ñu manee woo nit ñi, te fa ñu manee liggéeyee, ay ruu dinañu yokku ci seen lim, ñoom itam dinañu jàppale ci fay depans yi ak fey bor bi war a am ngir waajal kërug daje gi.
GSAM 447.1Soxna White yokk na ci ne gisoon na ne bu waraloon jàngu San Francisco solo si am ci tabax kërug jaamu Yàlla, jàngu ju ñàkk jooju dina ko jàppe niki ab jéego ci lëndëm; waaye ñu digaloon na ko mu wax ne bu ñu tàmbalee dox, dinañu gis yërmaande Yàlla di leen ubbil yoon wi, jéego-jéego, te dina am ay ndimbal yu leen di topp ci yoon wi yépp, ba mujj bor bi jeex takk.
GSAM 447.2Nekk ci ñi tuuti woon ñu daan daje ci ndaje ya ñu waxoon ba pare, mën naa wax ne xalaatu mbooloo moomu, ñu nekkoon, lu ci ëpp, ay ñàkk ci àddina, di jël dogal ngir tabax kër-daje bu tollu 35 ci 80 tànk, te loolu ci biir dëkk bu njëgu suuf su gëna tuuti dafa laajoon ñu génne lu mat $6,000, dafa meloon dëgg-dëgg ni “ab jéego ci lëndëm.” Li leen taxoon ñu jël dogal boobu mooy wóolu gu mat sëkk gi ñu amoon ne seede gi leen Soxna White joxoon, ci Yàlla la jóge woon, te dina am dëgg.
GSAM 447.3Gannaaw bi ma bokkee ci liggéey bi, lu ci ëpp, la dale ca njëlbéen ga ba léegi, dama bëgg a wax fii ne seede gi ci kaw, léppam dëggal na. Bi ñu dooree wut ay suuf, danoo am ndam ba am suuf su ñu waroon a fey $6,000 ci $4,000 rekk. Benn jigéen nee na dina joxe $1,000 su manee jaay kërëm. Ci saa si, mu jox kër gi benn jaaykatu kër, mu ne ko njëg li dafa suufe. Ci biir ñaari ayu-bés, kërëm jaay nañu ko ci $1,000 lu ëpp li mu njëkkee natt, te digeem fey na. Keneen, benn mbokk bu góor bu ñàkk bu gisul woon nu ñu mënee tabaxe jàngu bi, waaye mu ne, “Su Boroom bi nee na war nañu ko def, dina ubbi yoon wi ci anam gu mu mën ti doon,” gis na, ci anam gu ko jaaxal, ne alalu benn ci ay mbokkam fasante nañu ko, te loolu tax mu am $20,000. Joxe na $1,000 ngir tabax gi, te jënd benn ci ñetti xaaj yu suufu jàngu ji ngir tabax fa kërëm, loolu nag tax mu dimbali mbooloo mi ci ñaari anam.
GSAM 448Ndimbal lu am solo ngir San Francisco
GSAM 448.1Kon mën nañu cee lim ay ndimbal yu bare ak ay yéwén yu komite bi jot bi ñuy wéy ci tabax bi. Waaye na doy ñu wax ne tabaxu jàngu bi, su ñu boolee suuf si, mu ngi jar lu tollu ci $14,000, te lu ëpp genn-wàll ci loolu, ay may lañu ko joxe laata tabax bi di jeex. Mbeddu Laguna, fa ñu tabaxee kër gi, benn gox la woon ci dëkk bi bu amul woon ay daara yu doy, moo tax kureelu daara yi ñëw luwe néeg yu suf yi ngir amal fa daara bala ñoo samp kaw-kër gi. Luwe gu tollu ci juróom-ñaar-fukki dolaar ak juróom ci weer, bi ñu ko jëlee lu jege ñaari at, moo fayoon ndollentu bor bi ak depaas yu kër gi, ba tax mbootaay gi mën a jël li mu dajale woon ngir wàññi bor bi desoon.
GSAM 448Bërëbu pajum ndox
GSAM 448.2Ci jamono jii, tuuti rekk ci bor bi ñu amoon ca jamono jooju moo des, te ci suufu jàngu bi, am na fa benn bërëbu pajum ndox bu mat sëkk, te loolu lépp amul benn jafe-jafe xaalis, te njëgam ëpp na lool bor bi desoon, te loolu dina jàll ci lu gàtt.
GSAM 448.3Wàllu seede gi jëm ci nit ñi di nangu dëgg gi, mat na sëkk ci anam gu yéeme. Du ay fukki nit rekk, waaye ay téeméer ñoo nangu leeru dëgg gi ci dëkk boobu, te léegi ñu ngi tasaaroo ci gox-goxaan yu wuute ci àddina si. Saa su ma seetsi San Francisco, dama fay gis diggante ñaar ba fukki nit ñu nangu dëgg gi gannaaw bi ma leen mujjee gis; te jeexul ba léegi.
GSAM 449Deewu Pasteur White
GSAM 449.1Ci lu jege atum 1880, Soxna White, ci xelum yonent gi lañu ko waxoon mu wax jëkkëram, Pasteur James White, ne war na bàyyi lu bare ci yitte yi ak warugar yi mu daan yebbi, te bàyyi ñu dem ci loxoy ñeneen ñu gën a ndaw, mu moom “waajal soppiku gu mujj gi” — loolu di tekki ne dawam ci àdduna dafa jege a jeex. Ndigal loolu mu daldi ko tàmbalee dégglu, te yàggul dara, ndaxte ci atum 1881 la ay liggéeyam yam, mu daldi nelaw ci Yeesu. Ci fanweeri fan ak benn ci weeru Sulet, la féebaru malariya dal. Ci ñetti fan ci weeru Ut, lañu ko jële ca këram yóbbu ko ca Sanatorium bu Battle Creek, foofu lañu ko fajjee lépp luñu mën, waaye amul njariñ. Wér-gi-yaramam di gën a bon rekk. Li ko dale ca njëlbéenu feebar ba, dafa yëg ne “soppiku”m bu mujj bi jot na.
GSAM 449Kàddug Pasteur Smith
GSAM 449.2Bi ñuy wax ci xew-xew bii, Pasteur Uriah Smith nee na: “Naka mu faatoo mënul woon a gën a baax. Saa su xelam teewee ci ñetti fan yu mujj yi ci feebaram, seede na ne yëgul benn mettit. Mbooloo mu réy mu ay xaritam yu dëggu tey jooy taxawoon nañu ci biir tabax bi ak ci wetam, bi ngoonu Sàbat bu neex boobu di doon dem, te bakkanam di suux ndànk-ndànk. Naka ku daanu ci nelaw bu dal, noonu la faatoo; te bi lépp jeexee, jàmm bu neex dafa mel ni dafa teer ci bépp xaaju kanamam. Dafa meloon ni ñu ngi tontu ñaan gii:
GSAM 449.4Bi mu faatoo, amoon na juróom-benn fukki at ak ñaari fan. Cër bi ñu ko amaloon ca Battle Creek feeñ na ci ni lu mat ñaari junni ak juróom-téeméeri nit teewoon nañu ci armeelam, ci fukki fan ak ñatt ci weeru Ut, te ñu toppoon ko ba ca bàmmeelam ca armeelukaay bu Oak Hill, ci biir juróom-ñeent fukki saret ak juróom ak mbooloo mu réy mu doxoon.
GSAM 450.1Ci seede yu bare yi ñu joxe ginnaaw faatu gi, te siiwal ko ci Review, ñu ngi jël lii di topp ci mbindum Pasteur S. N. Haskell:—
GSAM 450.2“Su ma xalaatee xelam mu rafet ci lu ëpp ci jafe-jafe yépp, yërmandeem ak ngoram ci xolam ci ñi juum, ak sax ci ñi ko tooñ, saa su gisee firnde yu wone seen tuub, ak mbëggeelam ci li mu gëm ne mooy dëgg, mën naa wax dëgg ne, Benn baay ci Israyil dafa daanu. Te bi muy noppalu, mbir mi, ak nit ñu bare, dinañu yëg ñàkk gi ñu ñàkk gis-gisam bu sori ak toppatoom bu baay.”
GSAM 450.3Bi mu faatoo, sunuy noon wax nañu ne bataaxal bi war na taxaw léegi. Déedéet; mbootaay yooyu nga xam ne ci loxol Yàlla la ko sampoon, dañu leen taxawaloon ngir ñu gën a màgg, di melni “garab yi Boroom bi samp,” te ci ñoom la ay car yu bare te meññ di jóge.
GSAM 450Yoonu Diine bu ñu waxoon ca kanam
GSAM 450.4Am na juróom-fukki at ak juróom-ñett ba léegi, li ko dale ca jamono ji ñi doon yégal bataaxalu malaaka bu ñetteel bi waxe ne jamono dina ñëw, ci waxu yonent ci Apokalips 13, bu ñuy sonal nit ñi, ca Etaasini ak feneen, ndax ñu ngi topp ndigali Yàlla. Ci téere bu Soxna White bind, bu tudd Early Writings, danu faa jàng lii di topp ci mbirum njàngale mii:—
GSAM 450.5“Malaaka ma ne, ‘Séétleen!’ Sama xel daldi jublu ci ñu bon ñi, walla ñi gëmul. Ñoom ñépp ñu ngi doon yëngu. Fit ak kàttan gi nekk ci askanu Yàlla yëngal na leen te merloo leen. Jaaxle, jaaxle rekk a am ci bépp wet. Gis naa ay matuwaay yu ñu jël jëm ci mbooloo mi amoon leeru Yàlla ak kàttanam. Lëndëm gi gën a rëy ci seen wët; waaye ñu taxaw temm, Yàlla nangu leen, te ñu wóolu ko. Gis naa leen ñu jaaxle; ginnaaw loolu, dégg naa leen ñuy yuuxu Yàlla ak ñuux. Bëccëg ak guddi seen yuuxu du taxaw: ‘Sa coobare, Yàlla, na am! Su fekkee dina màggal Sa tur, defal Sa askan yoonu mucc! Musal ñu ci ñi gëmul Yàlla ñi ñu wër. Ñooñu dañoo ñu teg ci dee; waaye Sa loxo mën na indi mucc.’”2
GSAM 451.1“Ginnaaw loolu, ma gis njiiti àdduna ñuy waxtaanandoo, ak Seytaane ak malaakaam ñu leen wër di liggéey. Ma gis ab mbind, ñu tasaare ay koppiyam ci gox-goxaanu réew mi, di joxe ndigal ne su fekkee ne sell ñi bañ nañoo bàyyi seen ngëm gu wuute gi, bàyyi Sàbat bi, te topp bisu njëkk bu ayu-bés bi, nit ñi am nañu sañ-sañ, ginnaaw ab diir, di leen rey.”3
GSAM 451Fitna ci Amerig
GSAM 451.2Ñi ñu bañ wax nañu ne fitna du mës a am ci réew mii, ndaxte Constitution bu Etaasini dafa wax ne “Congrès du war a def yoon wu jëm ci sampug diine, walla wu tere ñu diine ci seen àq-àq.” Te, boole ci loolu, “Yoonu Àq-àq yi” ci lu ëpp ci États yi dafa tere ñu def ay yoon yu jëm ci diine. Ci kanamu wax yooyu, sunu nit ñi wéy nañu di yégal bataaxal bu artu bi ak waajal bu war ngir mën a jàmmarloo ak xëccoo bi.
GSAM 451.3Ci atum 1863, am na mbootaay gu ñu sampoon ngir soppi Constitution bu Etaasini ak yooni réew mi, ngir ñu man koo jëfandikoo ci doxal diine. Gis-gis yooyu am nañu ay toppkat ci lu gaaw lool, te xalaat bi naan war nañoo forse nit ñi ñu def lu baax, rawatina ci mbirum sàmm Dibéer, dafa gën a am doole, ba tax fitna dafa tàmbalee ba noppi ci Etaa yu bare, ba ci sax yi nga xam ne seeni yoonu Dibéer dafa bàyyi yoon ñi nga xam ne seen xol sant nañu sàmm beneen bés, te tëj nañu ay nit ndax sàmmuñu Dibéer.
GSAM 452Jàpp gu Téeméer ak Fukk ak Juróom-benn
GSAM 452.1Ci sama kanam am na limu téeméer ak fukk ak juróom-benn (116) ci ñi ñu jàpp ci Adventist yu Bésu Juróom-ñaareel yi ca Amerig, la dale atum 1878 ba weeru Mars 1896. Ci ñoom, téeméer ak juróom-ñeent (109) lañu daan. Ñu bare ci ñoom, tëj nañu leen diggante ñaar-fukki fan ba ci juróom-benn-fukki fan, te lu tollu ci fukki nit ak ñaar ci ñoom, dooleel nañu leen ñu liggéey ci “kureelu ñi ñu takk ci seeni tànk” ak ay reykat, ay sàcc, ak ñi gën a bon ci ñi def lu bon. Ci mbooleem yoon yi, ñi leen doon àtte nangu nañu ne ñoom ña gën a baax ci askan wi lañu.
GSAM 452Religious Liberty Association
GSAM 452.2Ci 21 Sulet 1889, lañu samp ca Battle Creek, Mich., benn mbootaay bu tudd National Religious Liberty Association, te li ko taxoon a jug mooy xeex yoon yu jëm ci diine, tasaare ay xibaar ci nit ñi ci diggante dëgg bi am ci diggante diine ak nguur gu dëkk, ak dimbali ñi ñu sonal ngir seen gëm-gëm. Mbootaay mii def na liggéey bu réy ci wisaare ay téere, ak ci leeralal nit ñi seeni wareef ak ay musiba yu jamono ji ci sunu réew. Ci dëgg-dëgg, def na liggéey bu am solo ci yaatal ay artu yu nekk ci bataaxal bu Apokalips 14:9-12.
GSAM 452Ndimbalu Jurnaal yu dul yu Diine
GSAM 452.3Fitna yi doon dal Adventist yu Bésu Juróom-ñaareel yi, ñu ngi ko doon wax ci xët yu ñu bindee xalaat yi ci jurnaal yu melni New York Sun, New York World, Chicago Inter Ocean, ak yeneen. Ay jukki feeñ, di wax ci anam gu leer ci jëf ju jubadi ji ñu defoon ci benn sitwayen bu Amerik ndax dafa toppoon xelum boppam, te itam sàmm bés bi ndigal li tudd. Jaar ci jukki jurnaal yu mel noonu, mbir mii agsi na ci ay milyoŋi jàngkat. Ci biir benn weer, dëgg-dëgg bu diggu bi ci bataaxalu malaaka mu ñetteel mi, yegg na ci xelu nit ñu bare ñu raw ñi nu mën a yegg ci lu ëpp ñaar-fukki at.
GSAM 453Meru Nit Ñi tax na ñu màggal Boroom bi
GSAM 453.1Kon, gis nañu ne jéegoy nit ñi ngir taxawal liggéeyu Yàlla, ak ngir am ay yoon yu jàppale beneen Sàbat bu wuute ak bi ñu santaane ci ñeenteelu ndigël li, loolu mooy li ubbi yoon ngir dëgg gi gën a jëm kanam gaaw.
GSAM 453.2Su ma xalaatee ci li ñu amal ci ay weer yu néew ak yoon yii, ñaari aaya ñoo ma ñëw ci xel bu baax. Benn bi nee na, “Mënuñu dara def lu xeex ak dëgg, lu dul ngir dëgg;”4 beneen bi nag, “Dëgg la, meru nit dina la màggal; li des ci mer gi, yaa koy téye.”5
GSAM 453Waxi-kanam ci Yoonu Dibéer yi
GSAM 453.3Ci Testimony No. 32, buñu móol ci atum 1885, am na fa wax ci nan lañuy wotal yooni Dibéer yi ca Etaa Sini. Ni mu ko waxe nii la: “Ngir am siw ak jàppale, ñiy def yoon yi dinañu nangu laaj bi ngir am yoonu Dibéer.”6 Dinañu seet tuuti nan lañu ko defe ba noppi.
GSAM 453Yoonu Fowaaru Àdduna bi
GSAM 453.4Ci atum 1892, ñu laajoon nañu Kongres mu tere ubbitég Fowaaru Àdduna bi waroon am ca Chicago, Illinois, ci diggante weeru Mee ba Oktoobar ci at mooma, mu bañ a ubbeeku ci bésu Dibéer. Yoon bu mel noonu, ñu jàllale ko ci 19 Sulet 1892, ci ron kàttan gu mel noonu gi ñu waxoon ci kaw. Te nañu fàttaliku ne lii mooy yoon wu njëkk wi Kongres bu Etaasini bu Amerik gu Bëj-gànnaar di def yoon ci mbirum bésu Sàbat bi.
GSAM 453.5Eglis yi yónnee nañu ay lim yu gudd yu ay tur ak ay ñaan, ak ay telegram, du rekk di ñaan Kongres, waaye itam di xamal ci anam gu rafet (?) depite yi ne “danoo dige sunu bopp te di digeente, ne, léegi ba fàww, dunu wote wala jàppale, ci bépp sas walla post bu ñu koy dénk, kenn ci Kongres, muy senatëer mbaa depite, bu wotee ngir gën a jàppale Fowaaru Àdduna bi ci anam gu mu mën a doon, lu dul ci sart yi ñu bind ci dogal yii.” Sart yi mooy ne Fowaar bi dañu ko waroon a tëj bésu Dibéer.
GSAM 454Waxtaan yi ci Kongres, 1892
GSAM 454.1Ngir joxe ab misaal ci waxtaan yi amoon ca Kongres ba, bi ñu votee yoon wi, jàngal li ci topp:
GSAM 454.1“Dama bëggoon ñu bind weddi gi ci weex ak ñuul, te Kongresu Etaa Sini joxe ko. Bind leen ko. Naka ngeen koy binde? ... Wax leen ko, su ngeen amee fit; taxawu leen ko, su ngeen amee fit; ñi ci vote woon ñu ci ñata ñoo fiy dellusiwaat? Kenn, ma yaakaar. Dangeen di dugal seen bopp ci ngàññ su ngeen ko xeexee.”
GSAM 454Rëy-rëylu gu Jàngu gi Def
GSAM 454.2Ne ñi sàkku te taxawal Kongres bi mu wotal yoon wii, jàppe nañu ko niki ndam lu am solo ci seen naal ci wàllu yoonal diine, loolu leer na ci li benn ci njiiti diine yu siiw yooyu waxoon ci ab waare ca Pittsburg, Penn., tuuti ginnaaw loolu, mu ne:—
GSAM 454.3“Ni jàngu bi amee doole ci kanamu mbootaay yu mag yu politig walla yu nguur gi, firndeel nañu ko bu baax ci mbirum Foowaaru Àdduna bi mujj, bi Senat bu Etaasini, di mbootaay bi gën a kawe ci réew mi, dégluwoon baatub diine, te wotal yoonu koppar bu tollu ci 5,000,000 dolaar ngir Foowaaru Àdduna bi, ak sart bi jàngu bi tekke woon ne buntu foowaar bu mag boobu waruñoo ubbeeku bésu Dibéer. Dëgg gu mag te baax googu dafay xalaatloo Kiristeen bi ne su lii manee nekk, yeneen matuwaay yu am solo ni moom itam mën nañoo am. Eglis bi mi ngi gën di am doole saa su nekk, te kàddoom dinañu ko gën di dégg ci kanam lu ëpp ni ñu ko daan dégg ci jamono ju weesu.”
GSAM 454.3Kon, nii lañu gise ni seede googu ñu joxe woon atum 1885, mat na te ñu ngi koy matal ba léegi.
GSAM 455Bennug Katolik ak Protestan
GSAM 455.1Ci lii lañuy jëm, di wax ci beneen wax ju ñu waxoon ci atum 1885, te itam ñu fekk ko ci Testimony No. 32:—
GSAM 455.2“Bu Protestantism tàllalee loxoom ci kaw xóot gi ngir jàpp loxo nguurug Rom; bu mu tàllalee loxoom ci kaw xóot gi ngir jàppante ak Spiritualism; bu, ci sañ-sañu bennoo gu ñetti wàll gii, sunu réew weddee bépp ponk ci Ndeyu àtteem niki nguur gu Protestant tey repiblik, te taxawal ay matuwaay ngir tasaare ay fen ak ay nax yu Paab bi, kon dinañu xam ne waxtu wi agsi na ngir liggéey bu yéeme bu Seytaane, te jeexital bi jege na.”7
GSAM 455.3Ngir wone ni xaaj bu njëkk bi ci wax ju ñu wax jii di am ba pare, suñu xool rekk li xew ci sunu wet yi la doy. Xoolal Protestan yi, pasteur yi ak nit ñi, ñuy wut ngërëmu Katolik yi, di leen woo ci seeni mbootaay, ak yeneen. Fàttalikuleen ne lu tuuti sax ci li ñu gis léegi ci wàll wii feeñu ko woon ci atum 1885, bi ñu waxee seede bii ci kaw.
GSAM 455.4Ngir wone ni Protestan yi di laaj loxol ak ndimbalu paapist yi, maa ngi jël benn wax ju jóge ci jurnaal bu tudd Kansas City (Mo.) Star, bu 18 Maars 1896.
GSAM 455Metodist yi ak Bésu St. Patrick
GSAM 455.5Am na wax ju amoon ca Coates Opera House, Kansas City, Mo., ci bésu St. Patrick, 17 mars 1896, ju Doktoor Mitchell, pasteuru jàngu Methodist bi gën a mag ca Kansas City, defoon. Jurnaal bii di Star wax na ne benn xaaj ci wax ji mel na ni “ab xew-xew bu ndaw bu yéeme.” Ñu ngi doon tàccu Doktoor Mitchell bu baax bi mu waxee lii:—
GSAM 455.6“Xalaat bu xat doomub réer la. Danu am xalaat bu xat ndaxte xamunu sunuy dëkkandoo bu baax. Ñun Protestan yi, dañu nu jàngal ñu gëm ay mbir yu kenn mënta wax ci Katolik yi. Katolik yi, dañu leen jàngal ñu gëm ay mbir yu kenn mënta wax ci Protestan yi. Léegi nag, danuy gis xalaat yu juum yi nu am ci sunu biir bopp su nu jegee ba mën a seetlu ci bët yu sunu moroom te jàppante loxo; su nu gënoon a xamante rekk, kon dina nu gëna bëggante. Danu daan beru tey jëwante. Kersa na ñi topp Kirist bu barkeel bi. Kiristeen yépp, benn dereet bu am solo bi moo leen jënd; benn yërmaande gu sell gi moo ñuy dundal, te yaakaar nañu agsi ci asamaan bu benn bi. Waxleen, rakk yi, li gën mooy nu xamante bu baax fii ci suuf.”
GSAM 456.1The Star mu wéy di wax ne:—
GSAM 456.2“Doktoor Mitchell daldi wëlbëtiku jëm ci Paadar Dalton [sëriñu Katolik] mi toogoon ci gannaawam, mu tàllal loxoom, ne ko, ‘Amma, Sama Mbokk Dalton, sama loxo la.’ Paadar Dalton jóg, jàpp loxo la mu tàllaloon, te bi Doktoor Mitchell di ko yëngal, mu ne, ‘Dina doon gàcce gu réy su fekkee, ginnaaw bi nu dëkkee diir bu yàgg ci benn dëkk ci kaw suuf, faww nu wut malaaka mu xamalante nu ci asamaan. Nañu xamante fii ci kaw suuf.’ Mbooloo mi tàccu, te ginnaaw bi Paadar Dalton toogee, Doktoor Mitchell wéyal waxam.”
GSAM 456Lu Mag te Dogal
GSAM 456.3Ñu ngi jëli ay wax ci beneen bataaxal bu jóge Melbourne, Ostarali, bisu fukki fan ak juróom-ñett ci weeru Fewriye atum 1892:
GSAM 456.3“Asamaan gépp, ni ma ko gise, dafa melni ñu ngi séetaan ni xew-xew yi di amee. Benn jafe-jafe bu réy dina feeñ ci xuloo bu mag te yàgg bi am ci nguurug Yàlla ci kaw suuf. Am na lu réy te dogal lu war a am, te loolu dina am ci lu gaaw.”
GSAM 456“Réewu Kiristéen” bu Àttekat Brewer
GSAM 456.4Fukki fan ak benn ginnaaw bi ñu bindee këyit gii, te laata muy agsi Amerik, am na lu xew loolu itam Protestan yi ak Katolik yi jàppee ne mooy dogal mujug réew mii. Maa ngi wax ci dogalu Àttekaay bu Kawe bi bu Amerik, bi nee “Réewum Kirist la lii,” te Juge bi di Brewer moo ko joxe, ci ñaar-fukkeelu fan ak juróom-ñeent ci weeru Fewriye. Ni nu ko woné ba pare, ci fukkeel ak juróom-ñeenteelu fan ci weeru Sulet ci at mooma, dañu wotal Yoonu Tëj Dibéer bi ngir Fowaaru Àdduna bi. Pasteur yi doon xëccoo bu baax ngir ñu wotal ko, ñoo ngi doon ñaan ak xol bu tàng ne, ndaxte Cour Suprême bi wax na ne réewum Kirist la, kon war nañu aar Sàbat bu Kirist ba, ba duñu ko yàq. Te noonu la parti bii di National Reform xalaate woon. Ndaxte réewum Kiristéen la, war na nangu Yàlla ak ay yoonam niki cëslaayu nguur gi, ak yeneen. Dëgg-dëgg, am na lu réy te dogal lu amoon ci werante bu mujj bii, “te loolu ci lu gaaw la woon.”
GSAM 457Yonent yu Yàgg ya
GSAM 457.1Ci gis-gis yi ñu joxoon nittu Yàlla yi, di yonent yi, dafa meloon ne ñaari xeet lañu woon—benn bi ñu tudde woon “gis-gis yu leer,” walla yi ñu joxoon nit ki te ñu mën koo gis ci biir gis-gis bi; ak beneen bi ñu tudde woon “gis-gisu guddi.” Ñu ngi tudde gis-gis yu njëkk yooyu ci 1 Samiyel 3:1, fa lañu fekk jaar-jaaru xale Samiyel ci kàddu yii: “Kàddug Boroom bi dafa néewoon lool ci jamono jooju; amul woon benn gis-gis bu leer.”
GSAM 457Gis-gis yu leer
GSAM 457.2Gis-gis bu mel nii la woon (gis-gis bu ubbeeku) te loxo Boroom bi nekkoon na ci kaw yonent Yéhekel. Bi màggati Yuda yi toogee ca kanamam, gis nañu ko ci gis-gis bu ubbeeku.8 Benn yoon bu dul loolu, yonent Daniyel yéeg na ci gis-gis ci biir njiiti Kalde yi. Suñu fi desoon, xéj-na dinañu ko gis ci gis-gis, waaye ci safaan, “tiitaange gu réy dal ci ñoom, ba tax ñu daw dem nëbbu.”9
GSAM 457Gis-gisi Guddi yu Soxna White
GSAM 457.3Gis-gis yu njëkk ya Soxna White amoon, yépp ay gis-gis yu ubbeeku lañu woon. Bawoo ci atum 1884, melokaanu gis-gis yi soppiku na ci wàll googu, ndaxte léegi li ñuy wax ci Mbind mi “gis-gisu guddi” lañu, du ay gént rekk, waaye malaaka mu leer ma mooy feeñ di ko jox ay ndigal, ni mu ko daan defee ci gis-gis yu ubbeeku ya ca jamono ya njëkk. Ay misaal yu bare ci “gis-gisi guddi” bind nañu leen ci Biibël bi, ni ko nit ku nekk mënee gisee su jàngee Jenees 46:2; Daniyel 2:19; 7:13; Jëfi Ndaw yi 16:9; 18:9; 23:11; 27:23-25.
GSAM 458.1Ci gis-gisi guddi yu Soxna White yi, am na fa ay waxi-kanam yu am solo yu mat ni ñu ko waxe woon, ni nu ko wone ba pare. Léegi, ma wax ci yenn ci gis-gis yu gannaaw yi.
GSAM 458Dem gi Washington
GSAM 458.2Ci atum 1893, Soxna White nee na:
GSAM 458.2“Liggéey yu bare bari ñoo ngi dajaloo léegi ci Battle Creek. Su ñu seddale woon liggéey yooyu te samp leen ci yeneen dëkk, fa leer gi ak xam-xam bi mënoon a barkeel yeneen gox-goxaan yi, loolu dina doon ci yoonu Yàlla. Boroom bi bëggul ñaareelu Yerusalem ci Battle Creek. Dina laaj ay yeesal yu dëgër ak ay soppi ak yóbbu ay jumtukaay ak ay kureel su fekkee bëgg-bëggu Yàlla lañu bëgg a def.”
GSAM 458.3Ca Konferans Seneraal ba ca Oakland, Kaliforni, ci weeru Maars atum 1903, dafa wax ne:
GSAM 458.3“Ay at a ngii ñu ngi doon artu sunu nit ñi ne leen: Génn leen Battle Creek. Waaye ndaxte yëngu-yëngu yu bare yi fa nekkoon, dafa gënoon a yomb ñu des, te nit ñi mënunu woon a gis lu tax ñu waroon a tuxu.”
GSAM 458.4“Ngir tontu laaj bi ñu laajoon ci mbirum sancu feneen, maa ngi tontu, Waaw. Nañu jële biro yu Konferans Seneraal bi ak liggéeyu siiwal gi ci Battle Creek. Xamuma fan la bérab bi di nekk, ndax ci tefesu géeju Atlantic bi la walla feneen. Waaye lii maa ngi ko wax, bu leen mukk teg ab xeer walla birig ci Battle Creek ngir tabaxaat fa biro Review bi. Yàlla am na bérab bu ko gën.”
GSAM 458.5Bi kureelu gëmkat yi déggee ndigal lii, ñu wote ne “nañu jële biro yu Konferans Seneraal bi ca Battle Creek, Mich., yóbbu leen ci benn barab ci tefesu géej gu Atlantik gi.”
GSAM 459.1Ci ndajem péncum Konferans Seneraal ba ñu amaloon ca Battle Creek, ginnaaw ndajem Konferans Seneraal ba, ñu wote woon ne “danu bëgg ñu samp biro bu Konferans Seneraal ba ci wetu dëkku New York.” Ci noonu, ñu tànn ab komite bu mag ngir mu seet ab barab bu mën a nekk. Komite bi yëgal nañu Soxna White seen naal, te laaj ko ndax am na yeneen leer yu mu leen mën a jox. Mu tontu ne:—
GSAM 459.2“Na Boroom bi ñu dimbali ñu dox ci xel mu dal ak ci ñaan. Wóor nama ne bëgg na ñu xam, te ci lu gaaw, fan lañu war a samp sunu kër gu génne téere yi. Dama nangu ne sunu yoon wu wóor wi mooy ñu waaj ngir tuxu saa su niir bi tuxee. Nañu ñaan mu gindi ñu. Wone na ci ay dogalam ne dafa bëgg ñu jóge Battle Creek....
GSAM 459.3“New York dafa soxla ñu liggéey fa, waaye ndax sunu kër gu génne téere yi war na fa nekk, loolu mënuma ko wax. Jàppuma ne leer gi ma am doy na ba ma mën a wax ne war nañu fa dem.”
GSAM 459.4Ginnaaw bi ñu defee lu jege ñaari ayu-bés di wër ci biir dëkku New York ak dëkk yi ko wër, komite bi manuñu woon a gis bërëb bu baax ngir këru siiwal gi. Ci jamono jooju, am na bataaxal bu ñëw, bu ñu bindoon bisu fanweeri fan ci weeru Mee, bu ci biir Soxna White waxee ne:—
GSAM 459.5“Bi sunuy mbokk di wër bërëb ngir këru téere bu Review and Herald, war nañoo wër Boroom bi ak xol bu sedd. War nañoo dox ak maandute gu réy, yewwute, ak ñaan, te di xam saa su nekk seen bopp néew doole la. Waruñoo wéeru ci xalaatu nit. War nañoo wër xel mi Yàlla maye....
GSAM 459.6“Ci lu jëm ci samp këru liggéeyukaay bi ci New York, war naa wax ne, na ngeen moytu. Bëgguma mu jege New York. Mënuma leen léegi jox sama sabab yépp, waaye wóor nama ne bépp bërëb bu nekk ci biir fanweeri miil ci dëkk boobu dina jege lool. Jàngleen li wër yeneen bërëb yi. Wóor nama ne war nañu seet bu baax li gën ci Washington, D.C.
GSAM 460.1“Warunu samp kureel gii ci biir dëkk, mbaa ci wetu dëkk. War nañu ko samp ci gox-goxaan, fu suuf di ko wër.”
GSAM 460Waxi-kanam ci benn jaay bu baax
GSAM 460.2Ak xibaar yooyu, komite bi tàmbali na di seet ci biir Washington ci ñaan, ba ñetteelu bataaxal bi agsi, mu am ndigël lii:
GSAM 460.2“Ñu ngi doon ñaan leer ci barab bi ñu war a samp sunu liggéeyukaay ca Penku, te leer gi agsi na ci ñun ci anam gu leer nàññ. Am naa leer gu wóor ne dinañu ñu jaay ay barab yu nit ñu amoon xaalis bu bare jëfandikoo woon xaalis bu bare, te seen xaalis bi ñu ko mënoon jëfandikoo ci anam gu yaatu. Boroom kër yu mag yooyu dañuy faatu, walla seen xel dem ci leneen, te ñu jaay alal jooju ci njëg lu suufe lool....
GSAM 460.3“Ci leer gi ñu ma jox, xam naa ne, ci jamono jii, biro bu mag bu Review and Herald war na nekk ci wetu Washington.”
GSAM 460Barab biñu waxoon gis nañu ko
GSAM 460.4Bi ñu jëlee bataaxal bii, komite bi daldi tàmbali di seet barab ci District of Columbia, waaye amul suuf su ñu fa fekk su njëgam yées junniy dolaar ci ekar bi. Mujje na ñu xool Takoma Park. Lii mooy li komite bi wax:—
GSAM 460.5“Gis nanu benn suuf bu tollu ci juróom-fukki ekar ci biti Diiwaan bi, waaye ci biir digi dëkku Takoma Park, bu nu mënoon a jënd ci juróom-benn junniy dolaar, walla ci njëg bu tollu ci téeméer ak ñaar-fukki dolaar ci ekar bi. Seetlu nanu bërëb bi bu baax. Gis nanu ne am na ay at, benn fajkat bu jóge Boston moo ko tànnoon ngir def ko bërëbu fajukaay. Ñu nee depanse na lu tollu ci juróom-benn fukki junniy dolaar ci njëg li ak ci setal ko ci garab yu ndaw yi, dogi garab yi, ak mbalit mi. Ay jafe-jafey xaalis moo ko tere mu mottali ay naalëm, te suuf si dem ci loxoy benn borom-kër bu ko amoon ci ab léb, ci njëg lu tollu ci fukki junni ak juróomi junniy dolaar.
GSAM 461.1“Askanu Takoma Park, ci njiitu meer bi ak ñenn ci seeni kilifa, dalal nañu nu dalal gu tedd, te dig nu seen jàppale gu wér ci doxal sunuy naal.
GSAM 461.2“Ci sunuy tukki yépp ak sunuy seet, gisunu beneen barab bu matale lépp li seede yi laaj ni bii. Gëm nanu ne yërmaande Yàlla moo ñu indi ci barab bi mu bëggoon ñu nekk.”
GSAM 461.3Ci gis-gisu matale gu bare gu seede yi ñu woné ci saar bii ak yi jiitu, nañu “gëm Boroom bi, sunu Yàlla, ba nu dëgër; te gëm yonentam, ba nu am ndam,” ngir nu waajal xew-xew yi di ñëw, te duñu ñu bett.