Bo 13 — Khazohpa chhihthana ngianazy
GSAM 198.1“Khazohpa ta, nama mohmô liata Izi râh liata Abeipa nama Khazohpa ta nama châta a taopa zydua hawhta, pasina zy, ngiana zy, hmonoâhpa zy, chariah adyuhna zy, ku thatlôpa zy, bâh pazawhpa zy nata chihna rônahpazy hmâpa ta, phopi hropa hry tawhta ano châta phopi pakha la awpa ta a siepa a tei haw ma? Abeipa cha Khazohpa a châpa nata ano hlâta Khazohpa hropa a y leipa na pahno thei nawpa ta, he hmozy he nâ hnohta pamosapa a châ.”1
GSAM 198.2Abeipa ta khazoh hropa a chhypa phopi hry tawhta a chyhsazy a hrua puana liata hetana heta rai a hria. A ryhpa ama hnohta a reih theina su nata alô phehzy liata ropa ta a ryhpa ama hnohta a pie theina su lâ ama chhih pua awpa ta a tao. He hmonoâhpazy he ama hmo hmô khohna patlôsa awpa châta taopa châ vei. “Izi râh liata hmo rônahpazy a taopa, Hâ râh liata hmonoâhpazy a taopa nata Tilaipi Saihpa kiah liata hmo chichhihpazy a taopa”2 nata Sinai tlâh châtao liata mei a kâna tawhta, mei nata meikhuh hry tawhta ama hnohta bie a reipa cha Khazohpa hrohpa nata biehmeiseihpa, hmo zydua Taotuhpa a châ tahpa pasiapa ta ama pahno thei nawpa ta a tao tlao a châ.
GSAM 198Mei a kâpa chôh tawhta Mawsi awhna
GSAM 198.3Mawsi ta Izarei sawzy hnohta, “Râhchawhpa liata mietakuzy ei mohôh nota, nama sei châna liata nama kyh pachâ na ta nama hu ei pahie. Midiâ râh lâ ei râ hlâ chyuta Izi chyhsa ei thie nota ei tao awpa ei teipa hawhta, Izi râh tawhta cha hrua pua awpa ta tahmâ ei vaw tlô haw,” tahpa deita Izi râh ama puasai nawpa ta a palôhzy pachhih thei aw vei.
GSAM 199.1“Izi râh tawhta chyhsazy hrua pua awpa ta sie” awpa cha ano a châ tahpa Mawsi cheingei ta a ngiapâ thei nawpa ta, mei a kâpa châhrasala a rao khai leipa chôh nata meipaleih hry tawhta ao theih theipa a vaw puapa kha a byuh. He hmonoâhpa dâh heta a raihria piepa, awhna sâhpa nata pathaihpa cha a to. Cha thâtih a phuah tita a unawhpazy ta a bie ama nathlie pahi thei aw ta, a vaw y awpa hmozy châta ama palôhzy pachhuahpanohpa châ aw ta, chatawhcha Khazohpa ry liata ama chhihthatuhpa ta Mawsi ama pyh nawpa ta a hrua aw.
GSAM 199.2Pachhatuhpa a thoh heih tawhta, a hnohta a ypana nata thapasana biezy ta a pazihtuhpa, ngiarohpa nata Hnabeiseihna a tlô leina a tongpazy thlahpalôh awpa a byuh ngaitana daihti a y khiahta cha, kô 1844 “Zâcho awhna” khai tawhta ngiapâna khokheipa ta a tlai thlâhpazy, ngiarohpa nata pachhiatuapa ngiapâtuhpazy ama yna daihti kha a châ. Khazohpa ta ngiachhiena ta ngiarohpa thlahpazy hnohta ado ta bie a reipa a y khiahta cha, he hawhpa daihti nata he hawhpa chyhsazy hnohta a reih tlôh awpa hawhta a lâ.
GSAM 199Abeipa a ykhei awpa bietaihpa
GSAM 199.3Rai a hriena dâh nata chhaichhi liata a phiahpa a châ leipa, “Chônôpa lâ a khy nota”3 a awnanopa liata Thlahpa hmopiepa zy a piepa chata, thâtihpha a chho nota a pazihtuhpazy hnohta “khizaw a chhâna taih” y awpa ta bie a taih.
GSAM 199.4Abeipa cha ano a tlua hmeiseihpazy hnohta a hmotaotheina nata a hmopiepa zy palâsa awpa ta daihti to ta a mâ thlâh ha. Thâtihpha chho awpa rai a pie nota, “A ngiapâtuhpazy cha he ngianazy heta a zi aw: Ei moh ta ahripazy ama pahrua pua aw; rei thiehpazy ama reih aw; parihzy ama chah aw; thihna a patlô theipa hmo ama do hrasala, ama parao aw vei; mo apasapazy chô liata ku ama ngha aw ta, ama tlâh aw” tah vei ma?4
GSAM 199Taopathina daihti liata Thlahpa hmopiepa zy
GSAM 199.5Kô za 16-na taopathina daihti nata a hnôh daihtizy liata Abeipa hmotaotheina palâsana rônahpa nata Hrohsona hmopiepa palâsanazy a y. D’Aubigné ta John Huss hrohsonazy kyh a reih. Charles Buck ta a châbu, Achhyna Thâtih Chyhpa Zy liata, kô 1546 liata George Wishart hrohsona a reipa kyh a chho. John Wesley ta a châbuzy liata Jonathan Pyrah hrohsonazy nata ama pitlohna kyh a chho. Pastor J. B. Finley ta ano hrona thâtih a ropa châbu liata, kô 1842 cha thâna daihti liata ano chô liata a tlôpa Aluahna rônahpa nata patlâhna kyh a chho. Krizyhpa châta Bie Reituhpa (Methodist) châchaw ta, cha awnanopa liata Hri patlâhtuhpa Bond ta rai a hria chhôh a topa Aluahna rônahpa nata a theilâzy thâtih ngiahchhihpa cha a papua. Hezy he Abeipa cha a panano leipa nata Hrohsona hmopiepa hmâpa ta a chyhsazy hnohta bie a la reih awpa a châ tahpa, palôh pasiapazy ta ano a tluapazy hnohta a pamosapa ngianazy a châ.
GSAM 200A laibâhpazy awnanopa ta Hrohsona Thlahpa ama hnei aw
GSAM 200.1Ano a vyna a hâ thlâh awpa chyhsazy hry liata Abeipa ta a Thlahpa hmopiepa zy, a hlei ta Hrohsona hmopiepa cha a palâsa aw tahpa bie pasia ngaitapa nata bitaipa Biehrai liata a y. Eima mosatuh tua awpa bie cha Kawrini zy hnohta châ ropa liata hmôpa châ ta, hetana heta a reih: “Zisu Krista vâta nâmo hnohta piepa Khazohpa ngiachhiena vâta, nama châta ei Khazohpa hnohta daihti to ta alyna bie ei reih tyh. Bie reina zydua nata pahnona zydua liata ano ta nama patôhpa ta, ato liata ano vâta nama hneirôh haw; Krista pahnokheina bie cha nama hry liata pakipathlôhpa a châpa hawhta, eima Beipa Zisu Krista a vyna nama hâ nota hmopiepa kheihawhpa liata hmah nama chy leipa ta. Eima Beipa Zisu Krista noh liata nama thailei châ lei nawpa ta, ano ta a chhâna taih nama pakhokhei hra aw.”5
GSAM 200.2Biephuah liata “A laibâhpazy”—a chhâna thâtihpha awnanopa—kyh eima reih: “Drâkao cha chanô [awnanopa] chô liata pathi ia ta, Khazohpa biepiepazy a zyhpa nata Zisu Krista pahnokheina bie a hneipa, a pathla laibâhpazy a dyuh awpa ta a sie.”6 A chhâna awnanopa ta a hnei awpa nata a pakipathlôhna ta Thlahpa hmopiepa zydua palâsa nawpa lâpi a pachhuahpa, “Zisu pahnokheina bie” cha khâpa e a châ tahpa eima hiahripa a châ. He hiahrina chhâna cha Patmos tikiah liata Zawhâna hnohta vâlyuhchâpa ta a pahnokheina bie liata eima hmô: “Ano a chhy awpa ta a phei hnohta ei pao. Ano ta ei hnohta, ‘Cha hawhpa tao khah y; kei cha nâ nata Zisu pahnokheina bie a hneipa na unawhpazy nata chakaolâhpa ei châ. Khazohpa kha a chhy teh; Zisu pahnokheina bie cha Hrohsona Thlahpa a châ.’ na tah.”7
GSAM 201.1Vâlyuhchâpa ta he yzie a chhopa heta, Krista a hâ thlâhpa awnanopa liata a lâpa “Hrohsona Thlahpa” cha hmopiepa zydua châta lâpi a pachhuahpa a châ tahpa a pamosa. Ama hry liata cha hmopiepa ama hnei vâta “A laibâhpazy” awnanopa cha dyuhpa a châ tahpa chhao a pamosa.
GSAM 201Hmopiepa zy kyh liata Paula pahnokheina bie
GSAM 201.2Thysalawnika zy hnohta Paula châ ropa heta, Abeipa noh—a chhâna pachiana patlôna noh—cha zawpi chô liata “zâ liata parupa hawhta” a vaw tlô aw tahpa a pamosa. Châhrasala Abeipa saw ngâchhihpazy cha “khaihna sawzy nata noh sawzy” ama châpa vâta, cha hawhta ama chô liata a tlô awpa châ vei. Cha pachhuahpanoh thlâhpa chyhsazy hnohta a pasyuna biezy hry liata, “Thlahpa parai khah u. Hrohsona biezy saw ta reih khah u. Hmo zydua pasia u la; a phapa kha khokheipa ta tlai teh u.”8 tah ta.
GSAM 201.3He liata hrohsona biezy tahpa ta ama paleipa Grik rei propheteias kyh liata, Greenfield ta a Grik Rei Yzie Chhopasiana Châbu liata, “He yzie heta Hrohsona hmopiepa hmâna, 1 Thysalawnika 5:20,” tah ta. Parkhurst, Robinson, nata Liddell nata Scott rei yzie chhopasiana châbuzy chhao he bie ama pyh hra. Chavâta Krista, Zisu vy heihna a hâ thlâhpa awnanopa hnohta Hrohsona hmopiepa hmeiseihpa a y aw tahpa he pahnokheina bie pasia ngaitapa a châ. A pasyuna bie cha hmopiepa cha saw ta reih lei awpa nata a pasia awpa a châ; a palâsana phapa a hmô tawhta cha, cha liata “khokheipa ta tlai” awpa a châ.9
GSAM 201Bietaihpa pitlohna
GSAM 201.4Vâlyuhchâpa hmiatuapa bietapa nata Vâlyuhchâpa panona bietapa phuahna daihti liata Abeipa ta Hrohsona hmopiepa palâsa a thaona kyh hmâhlâ eima rei haw. Noh 2300 a chhâ tawhta he hmopiepa he pitloh viapa ta a vaw pôh. He châta Abeipa ta a hmâh awpa chyhsa ano tlai ta a tlyh. Ano châta hmo zydua a hlâ khaipa deita châ leipa ta, a hrona hrialia leipa, “a chakaoleipazy hry liata a chakaolei chaipa” kha a chakaotuhpa ta a tlyh.10 Daihti khôpa a liam tawhta thla 2 a chhôh liata, Portland, Maine liata Nôla Ellen G. Harmon, cha daihti liata kô 17 vê deita a châpa chata, Abeipa tawhta bie phuahpazy a to thah.
GSAM 202.1Aluahna hmiatuapa daihti liata Portland a pahrâpazy nata bie reihkhei nawpa daihti ei hnei ta, Nôla Harmon ta Aluahna hmiatuapa a tona o neituhpa Pihno Haines chhao ei pahno. Chavâta cha chyhsazy ta ei hnohta ama chhopa hawhta hmo a yzia ei chho aw.
GSAM 202.2Cha daihti liata Nôla Harmon tlâhna cha chhie ngaita ta, thihna ru awpa liata a y. Hâta hluhpi chhôh bie phyrâpa hlâta ao laipa ta a reih thei tlai vei. Hri patlâhtuhpa pakha ta, a hri cha sa a chiesapa nata a sapa liata ti a phâhsapa hri a châ tahpa a pachâ. A âsai chachâh lâ cha a chie haw tah ta, a chhih lâ chhao a pasa ngaita ta, a palôh chhao hri ta a parao tah ta. Daihti chyuta deita a hro thei awpa a pachâ ta, daihti kheihawhpa hmah thih theipa ta a y tah ta. A zia nota a hro thli lâhpa a rairu ngaita. Zâ liata a ihna liata thyuna hawh tlai ta paduapa châpa dei ta a pahâ thei. A khu tyhna nata a âsai tawhta thisaih a pua tyhna vâta a sapa tha a diah ngaita haw.
GSAM 202Nôla Harmon Aluahna hmiatuapa
GSAM 202.3A Aluahna hmiatuapa a to nota Pihno Haines o liata a y. Khizawhpa châ ta, chhôhkha Khazohpa achhyna ama hnei nota a châ. Cha liata chyhsa 5 y ei ta, ama zydua cha ngiapâna liata sietanôzy ama châ. Ahropazy ta thlahchhâ khai ei ta, Nôla Harmon ta ao phyrâpa ta thlah a chhâ nota, Khazohpa hmotaotheina hmonoâh ngaitapa dâh ta vaw tlô ta, cha liata a ypa zydua chô liata a palâsa ngaita. Chyuta deita a chheipâh liata hmo a ypa zydua cha pahno khao leipa ta, Aluahna liata a y haw.
GSAM 202.4Apakhyna a vaw y heihpa liata Portland ngiapâtuhpazy hnohta a mohmô liata pamosapa zy cha a chho. Cha cha Abeipa tawhta a châ tahpa tlokhuh ta ama ngiapâ. Cha daihti liata Portland liata chyhsa 60 vê ta cha cha Abeipa hmotaopa a châ tahpa ama pyh. Aluahna nata cha kyh chhona liata Khazohpa tawhta deita a vaw pua theipa hmotaotheina a y. Chhâzaw hmozy kyh pachâna zachhih ngaitapa cha a palôh liata a y lymâ. Ano hawhta a la no ngaitapa nata a chakaoleipa cha, a chyhsazy hnohta khaihna pie nawpa ta Abeipa hmâh awpa chyhsa ta tlyhpa a châpa vâta, rei ta chho thai leipa chihna nata zachhihna ta a biepa hawhta a lâ. Aluahna liata a y chhôh, alyna nata adyuna deita a yna vârâh hmu rônahpazy liata, a khai ngaitapa vâlyuhchâpazy ta a chheipâh ama pavaopa hawhta a hmô tah ta. Cha tawhta a vaw hâ heih ta, he thih theipa hrona liata palôh a patlô leipa hmozy a hmô heihpa cha panano ngiarohchhih ngaitapa a châ tah ta.
GSAM 203Aluahna hmiatuapa kyh âchyhpa ta chhona
GSAM 203.1Portland ngiapâtuhpazy hnohta a chhopa hawhta, a Aluahna hmiatuapa kyh âchyhpa ta chhona a ziapa heta, a Aluahnazy zydua yzie pahnona chyuta a pie aw:—
GSAM 203.2“Thlah ei chhâ nota, hmâhlâ ei to beih mâh leipa hawhta Khazohpa hmotaotheina ei chô liata a vaw tlô. Khaihna ta na pavao ta, alei tawhta chônô viapa lâ ei khy lymâ. Khizaw liata Zisu vy heihna a ngiapâpa chyhsazy tlua awpa ta ei a lie ta, ama hmô thei va na. Chatawhcha ao pakha ta ei hnohta, ‘Moh heih la, chônô chyuta lâ moh teh,’ na tah. Chavâta ei mo ei paly ta, khizaw chô lâ sâh ngaitapa liata lâpi dopa nata a zopaihpa hmô na ta. He lâpi liata Zisu vy heihna a ngiapâpa chyhsazy cha lâpi a chhâna lâ liata khihpi lâta ama sie lymâ. Lâpi âthaona liata, ama hnôh lâta khaihna pachhihpa pakha y ta, vâlyuhchâpa ta cha cha ‘Zâcho awhna’ a châ tahpa na chho ta. He khaihna he lâpi tlokhuh liata a khai ta, ama a chhakhao lei nawpa ta ama pheizy khaihna a pie. Ama hmia lâta ama chhihpa ta khihpi lâ a hruatuhpa Zisu liata ama mo ama a pachâ thlâh khiahta cha, ama him. Châhrasala chyuta khai tawhta ahropazy a boh thah ei ta; khihpi cha a hla ngaita tah ei ta, hmâhlâ ama ngia khai haw awpa ta ama pachâ tah ei ta. Chatawhcha Zisu ta a bâh chachâh lâ rônahpa a pahly ta ama palôh a patlôsa; a bâh tawhta khaihna pachhihpa vaw pua ta, Zisu vy heihna a ngiapâpa chyhsazy chô liata a lypa ta a khai ta, ‘Haleluia!’ tahpa ta ama awh. Ahropazy ta ama hnôh lâ khaihna cha pachâ tua leipa ta a sâ ei ta, he su taihta ama hrua puatuhpa cha Khazohpa châ vei tah ei ta. Cha chyhsazy hnôh lâ liata khaihna cha rai ha ta, ama pheizy zohna tlokhuh liata a y ha. Ama a chhakhao ei ta, ama mo cha ama moh awpa tawhta a lie ha ta, Zisu cha hmô khao leipa ta, lâpi tawhta a ry liata khizaw zohpa nata a moleipa lâta ama tla ha. Chyuta khai tawhta ti hluhpi pyu hawhta Khazohpa ao eima thei ta, chata Zisu a vyna noh nata a daihti eima hnohta a chho. Mopathaihpa a hroh thlâhpazy ta cha ao cha pahno ei ta ama thaina a sia, châhrasala mo moleipazy ta tôkalôhpa thuana nata lei hnyhna a châ tahpa ama pachâ. Khazohpa ta a daihti a reih nota, eima chô liata Thlahpa Pathaihpa a phâh ta, Sinai tlâh tawhta a vaw chô nota Mawsi hmia a khai hawhta, eima hmiazy cha Khazohpa rônahna ta a khai thah ta a pavâ.”11
GSAM 204Aluahna liata a y nota Pihno White y dâh chhopasiana
GSAM 204.1Khazohpa Thlahpa he hmonoâhpa palâsana thâtih palôh a chhilâhsa ngaitapa he eima reih lymâ hlâta, Aluahnazy kyh liata hmo a yziechyh ei chho aw. Pihno E. G. White (hmâhlâ Nôla Harmon) ei hmô hmiatuana cha kô 1852, thla 10 liata a châ. Cha noh liata dâh 1 hlâta rei viapa Aluahna liata a ypa ei hmô. Cha daihti tawhta Aluahna liata a ypa ei hmô nawpa daihti ei 50 vê ei hnei haw. He y dâh liata a y nota hri patlâhtuhpazy ta ama mopasiana liata ei y pâ haw, ei hmôpa nata ei pahnopa he pahnokheina bie reih awpa alyna ta ei reih. He y dâh liata ano a hmô beih leipazy ta pachâ raruahpa ta ama reipa vâta, a yzie dopa chhona he pachâ châh leipa ta ama hlao ha awpa châ leipa ta ei hnabeiseih.
GSAM 204.2Aluahna liata a ngia nota palôh alyna ta a chhihsapa “Rônahna!” tahpa ao pathôh a awh ta, cha ao cha a thua heih heih. A panona nata a hlei ta pathôhna cha hmiatuapa hlâta a po viapa châ ta, châhrasala palôh a chhilâhsa viapa a châ. A ao cha nama tawhta a hla ngaitapa chyhsa ao, thei thai khao lei awpa lâ a siepa hawhta a lyu. Daihti sekâh 4 tlyma 5 tlyma chhôh, a hro a pahno khao leipa chyhsa hawhta tlyma, a tha a diah hapa chyhsa hawhta tlyma a tla pathlahpa hawhta a lâ. Chatawhcha chyhsapa tha hlâta a rônah viapa tha ta a bie pahi hapa hawhta a lâ; daihti ahropa liata a thoh pahi ta a duah ta, a yna o khao liata a sie vâ tyh. A luh a a lie nota a kuzy nata a bâhzy a chhi lyupa ta, chachâh lâ tlyma chhih lâ tlyma a dy tyh. He chhina zydua he dâh ngia ngaitapa ta taopa a châ. A ku tlyma a bâh tlyma kheihawhpa ta a y hrasala, ahy hmahta a pachhi thei vei. A mo cha a chhy thlâh ta, a mo a châpah vei; a luh a chônôpa ta chônô lâ a moh. A mo cha a thlâh raruahpa hawhta châ leipa ta, hmai alypa ta a y. A y tyhpa nata a nanona cha, a hlapa liata hmo pakha khokheipa ta a mohpa hawhta a lâpa deita a châ. A hro thli a lâh vei, châhrasala a thisaih ryh cha ado lymâpa ta a ky. A hmai a ly ta, a hmia a sai phapa cha a y tyhpa hawhta a y.
GSAM 205Dâniah hmâhsiena nata a dâihpa
GSAM 205.1A thlahna, a tha tlôhna, nata Khazohpa thlahpa ta a tlyh chôta tha a patlôhna he, hrohsopa Dâniah ta a aluahna liata a hmâhsiena bie reipa nata a pakhâta ta a daih ngaitapa châ ta: Chavâta keima dei ta ypa ta aluahna rônahpa cha hmô na ta, tha rai hnei khao leipa na ta. Ei hmiazy cha athihpa hmia hawhta hlâh khai ha ta, tha rai hnei khao va na. Ei zibeipa châ chakaotuhpa heta ei zibeipa he kheihta ma bie â chho thei aw? Tha rai hnei khao leipa na ta, huso awpa chhao hnei khao va na. Chyhsapa a lyupa chata na vaw hria heih ta, tha na patlô heih ta. Ano ta ei hnohta, “Hy chyhsa pasâhsa a chhih ngaitapa y, chi khah y, thlalôhna na hnohta y mawh sy. Thatlôpa ta y la, riahphapa ta y teh,” na tah ta. Ei hnohta bie a rei khai nahta, thapatlôpa ta vaw y ha na ta, a hnohta, “Ei zibeipa ta bie reih mawh sy, tha eina patlô ha chi,” tah na ta.12
GSAM 205Hmôtuhtuhpazy ta pahnokheina
GSAM 205M. G. Kellogg, M.D.
GSAM 205.2Aluahna liata Pihno White a châpa châta hmôtuhtuhpazy biezy tlâmtakha hia ta daih aw. Michigan liata aluahna hmasa, May 29, 1853, Tyrone, Livingston Bia liata apakhyna chôta a vaw tlôpa châta M. G. Kellogg, M.D. ta a rei. A tahpa he—
GSAM 206.1“Sietanô White cha aluahna liata mini 20 velâ mini 30 y na ta. Aluahna lâ a tlyh chôta, a vawh chhôh pazy ta Khazohpa tha nata a châhna a hmô ta, eima apakhyna pazy hryta Khazohpa Hrohsona ta tha ngaitapa eima chôta a y na. Pahânoh my dawh 9 velâ liata pakhâta ta awhnazy nata bietahmâ apakhyna ta y na. Unawhpa White, ei paw, nata Sietanô White ta awh na ta, kei chhao awh na ta. Tha chhihna pakha chhao a y leipa, hmâhsiena pakha chhao a y leipa. Châhrasala Khazohpa hnohta awh ngaitapa ta apakhyna chôta a y awpa, Michigan liata a châ awpa ta a vawh pakhâ na. Sietanô White ta ‘Â tha! g-l-o-r-y! g-l-o-r-y!’ tahpa a awh ngaitapa awh ta aluahna lâ a tlyh chôta, Unawhpa White ta a tlâ ta a nuapazy hnohta a zupa aluahna liata a y tah ta. A aluahna châhna nata aluahna liata huso a y leipa bie a rei tlôh chôta, hmô awpa ta a vy awpazy hnohta a pua na. Chatawhcha Dr. Drummond, tlâhna châta châhtuhpa nata Hâta noh hmiatuapa Adventist bietuhpa, Sietanô White aluahna he mesmerism vâta a châ tahpa, nata ama ta aluahna a pê thei tahpa a reipa, a vaw tlô ta a hmô ngaitapa hnuhta a hmia a khâ ha ta, ‘A huso vei!’ tah ta.”
GSAM 206.2“Cha hmanu ta aluahna liata a huso leipa ta ei pahnô ngaitapa y na, nata kei a y chôta a aluahna dang pazy liata chhao huso a y leipa na. Aluahna tawhta a puana he aluahna lâ a tlyhna hawhta a lâhâh ngaitapa a châ. Aluahna a lymâpa he a huso heih ta. A huso heih hnuhta huso a hna hmai hna a châ ta, a lûng cha huso a y leipa hawhta a hna liana, daihti hia na. Huso hna liana a hna hnuhta, mini tlâmtakha a voh hnuhta hna panona a huso ta, cha hnuhta mini 2 chhôh a pahâ hnuhta hna pathôhna a huso; cha hnuhta hna cha a dâih ta.” A zâ ta, “M. G. Kellogg, M.D., Battle Creek, Mich., Dec. 28, 1890.”
GSAM 207F. C. Castle
GSAM 207.11853 nopi liata Stowe, Vermont liata Pihno White aluahna liata a y chôta tlâhna hmôhna a châpa chyhsa pakha ta a rei awpa he:—
GSAM 207.2“Tlâhna châhtuhpa pakha a y na ta, a pahnona nata a thâna ta a hmôhna châhna pahnosa awpa ta a châ awpa a phaw na. Mei ta chhihpa pakha a hmia liata a vawh dâih na, a hmiazy cha a vaw chhôh ngaitapa; a hmia a vaw khai chhao leipa. Chatawhcha a tha nata a husona cha a pasia ta, huso pakha chhao a y leipa. Cha he a tlyh chôta a châhna he chhyhna nata pahnona hminga ta a phuah thei leipa tahpa ta a hril na.” A zâ ta, “F. C. Castle.”
GSAM 207D. H. Lamson
GSAM 207.3Pihno White aluahna liata a y chôta a hmôhna châta hmôtuhtuhpazy bie he, Pastor James White o liata, Monroe Street, Rochester, N.Y., June 26, 1854, apakhyna chôta a châpa châta a rei aw:—
GSAM 207.4“Cha hmanu ta kei kum 17 y na. A awh ngaitapa ‘G-l-o-r-y!’ tahpa he tahmâ ei hri thei haw. Chatawhcha a nôta a tlô leipa ta, a zâta a tlô ha ta, a baohtuhpa kut liata a y na. Tlâhna châhtuhpa pahnih a vaw tlô na, upa pakha nata nohta pakha. Unawhpa White ta amazy ta Sietanô White hnohta a hmô ngaitapa hmôh awpa a ngia na, ama ta hmô na. Hmiahmô pakha vaw tlô ta, a hmia liata a vaw hna ta a bie reih chôta, chatawhcha ama ta cha siesai na ta, ‘A huso vei,’ tah na. Chatawhcha bie a rei hai nota a chachôhna kiah pahnih cha a pasia ngaitapa na, a husona a hru ngaitapa ngiana a y ma tahpa pahnosa awpa ta, châhrasala cha ngiana cha hmô veih ei. Hmôhna cha a châ hnuhta, a tlâ ta a keh liata a vaw y na, aluahna liata a y vekua, Biehrai cha a liana ta a vaw hria ta, biehmia lâta biehmia lâta a vaw khih ta, hmia ta lâta a vaw khih leipa ta chhao, a pakhâta ta a rei ngaitapa a châ.”
GSAM 208.1“Potlana hnôhchaipa miasari cha a hmô na. Chatawhcha a laibâhpazy tlôhna a hmô na ta, a hmâhsiena awh ngaitapa he tahmâ ei hri thei haw. Cha biezy châta kei pakhâta ta ei hmâhsiena pê aw.” A zâ ta, “Pastor D. H. Lamson, Hillsdale, Mich., Feb. 8, 1893.”
GSAM 208Pihno Drusilla Lamson
GSAM 208.2Hmôtuhtuhpa dang pakha ta hmôhna he Pihno Drusilla Lamson ta chhao a rei na; ama cha Pastor Lamson nôpaw unawhpa saw lapinô, a vahpa a thih hawpa nôhmei, nata Clifton Springs, N.Y., tlâhna o chhôhtuhpa a châ. June 26, 1854 apakhyna châta a tahpa he:—
GSAM 208.3“Unawhpa White ta a rei ngaitapa, Sietanô White aluahna liata a huso leipa tahpa he pahnosa awpa ta hmôhna a châ tahpa apakhyna cha ei hria na, châhrasala tlâhna châhtuhpa min cha ei pahno veih. Tlâhna châhtuhpa Fleming a châ ngei awpa a châ, ama cha tlâhna kyh liata pahnona hiah awpa ta daihti thokha liata awpa ta a y tyhpa tlâhna châhtuhpa a châ vâta. Ama cha tahmâ a thi ha. Cha he ei rei theipa pakha y, hmôhna he a châ na ta, hmiahmô liata huso ngiana pakha chhao a y leipa.” A zâ ta, “Drusilla Lamson, Clifton Springs, N.Y., March 9, 1893.”
GSAM 208.4Cha hmunu hmôhna liata a ypa chyhsa dang pakha ta a hmâhsiena he cha heih châta a rei aw:—
GSAM 208David Seeley
GSAM 208.5“David Lamson nata Pihno Drusilla Lamson hmôtuhtuhpazy biezy, Pihno E. G. White June 26, 1854 liata aluahna liata a y chôta tlâhna châhtuhpa ta a rei pa châta, ei papa na. Cha apakhyna liata kei ei y na ta, hmôhna ei hmô na. Unawhpa nata Sietanô Lamson ta a reipa nata ei ngia ta, nata cha châta bie dang pakha ei rei aw: Tlâhna châhtuhpa Fleming nata nohta tlâhna châhtuhpa pakha ta hmôhna a châ na. Pihno White ta a keh lâ a tlyh hnuhta, ama ta a reipa hawhta Biehrai biezy a rei chôta, Tlâhna châhtuhpa Fleming ta mei chhihpa pakha a pua aw ta. A mozy lâta a hna hmaitui ahmâ a vaw dâih ta, a huso aw leipa ta huso liata a y tahpa hmô awpa. Mei cha a chhih khâi chhao leipa. Chatawhcha tlâhna châhtuhpa ta bie tha ngaitapa ta, ‘Chata ta a lymâ hih, ama pakhâ liata huso a y leipa,’ tah ta.” A zâ ta, “David Seeley, Fayette, Iowa, Aug. 20, 1897.”
GSAM 209Puhpa nata Pihno A. F. Fowler
GSAM 209.1Bie he Pihno White aluahna liata a y chôta, Waldron apakhyna chhôhpadâhpa, Hillsdale, Mich., February 1857 liata, a hmôhna châta a châ. Hillsdale tlâhna châhtuhpa Tlâhna châhtuhpa Lord ta kum 50 tlâhna a châpa ta hmôhna ngaitapa a châ na, cha châta hmôtuhtuhpazy bie he ei pê aw:—
GSAM 209.2“February 1857 liata Sietanô E. G. White ta Hillsdale Waldron apakhyna chhôhpadâhpa liata aluahna a hmô chôta kei nata ei pihno ei y na. Tlâhna châhtuhpa Lord ta a hmô na ta, ‘A hropa a vaw vaw, châhrasala huso a y leipa. A nung na, châhrasala a lûng ta a hnâ leipa; cha châhna he ei pahnosa thei leipa,’ tah ta.” A zâ ta, “A. F. Fowler, Pihno A. F. Fowler, Hillsdale, Mich., Jan. 1, 1891.”
GSAM 209C. S. Glover
GSAM 209.3Aluahna heih châta bie dang pakha he cha heih hawhta pê aw:—
GSAM 209.4“Sietanô White ta Hillsdale Waldron apakhyna chhôhpadâhpa liata a vaw hmôpa aluahna chôta kei ei y na. Cha bie lâta pêpa chôta, tlâhna châhtuhpa ta Sietanô White aluahna liata a châhna he ‘a pahnona hlâlei’ tahpa ei hri na. Chatawhcha a tah na, ‘Cha liata pakha hropi a y,’ tah ta.” A zâ ta, “C. S. Glover, Battle Creek, Mich., Jan. 19, 1891.”
GSAM 209Puhpa nata Pihno Carpenter
GSAM 209.5Cha heih châhna châta bie pathôhna pakha he:—
GSAM 209.6“February 1857 liata Hillsdale, Mich., Waldron apakhyna chhôhpadâhpa liata Pihno E. G. White aluahna a hmô chôta, kei nata ei pihno ei y na. Cha châhna liata Tlâhna châhtuhpa Lord ta a hmô na, nata Unawhpa nata Sietanô Fowler ta a pêpa hawhta a rei ngaitapa ei hri na.” A zâ ta, “W. R. Carpenter, Eliza Carpenter, Noblesville, Ind., Aug. 30, 1891.”
GSAM 210D. T. Bourdeau
GSAM 210.1Chatawhcha Pihno White aluahna liata a y chôta hmôhna pakha a hmôpa châta nama palôh a pie awpa ta ei cha chho aw, Buck’s Bridge, St. Lawrence Bia, N.Y.:—
GSAM 210.2“June 28, 1857 ta Sietanô Ellen G. White aluahna liata a ypa he hmai hmasa ta ei hmô na. Aluahna châta kei ngia leipa ei y na; châhrasala cha hmôhna dang pazy hrawh liata pakha ta ama aluahna he Khazohpa vâta a châ tahpa ei pahnô na. A huso ma huso a vaw aw ma tahpa ei pahnosa awpa ta, ei kut a hropa chôta daihti hia ei dâih na, a lûng ta a vaw kha leipa, thi a ypa hawhta a y. Chatawhcha ei kut a la ta a hmia ahmâ liata ei dâih na, ei kuta a hna ahmâ ta a hmâh na, a huso nata a huso lâta hna a chho thei leipa ta, ama a huso awpa a ngia chhao. Ei kut cha a mo liata mini 10 velâ ei dâih na; chyhsa a yzie tyhpa hawhta y sala, cha chhôh chata a huso po ta a thi awpa a châ; châhrasala he pasiana heta ama yzie cha chyhpa hmah ta a panano vei. Cha hmonoâhpa ei hmô tawhta, ama aluahna châhna he Khazohpa tawhtapa a châ tahpa kyh liata ngiapâ leina ei hnei beih khao vei.” A zâ ta, “D. T. Bourdeau, Battle Creek, Mich., Feb. 4, 1891.”
GSAM 210Aluahna hmôhna ta hrohsona châhtuhpa tlâhna châhtuhpa
GSAM 210.3Parkville, St. Joseph Bia, Mich., Jan. 12, 1861 liata ei hmôpa tlâhna hmôhna dang pakha ei rei aw.
GSAM 210.4Adventist apakhyna o liata chyhsa pakhypi ta a vawh chhôhpa hnohta Pihno White ta bietahmâ a rei hnuhta, Khazohpa châhruahna ta a chôta a y ngaitapa, ama a vô liata a y chôta aluahna lâ a tlyh na. Tlâhna châhtuhpa Brown a y na, a hropa, a tha ngaitapa, hrohsona châhtuhpa. Ama ta Pihno White aluahna he hrohsona châhtuhpa hawhta a châ tah na, nata ama a y chôta aluahna pakha a y aw chôta, mini 1 liata ama ta ama cha aluahna tawhta a papua thei tah na. Pihno White a châhna hmô awpa ta a ngia awpazy ta a vaw tlô thei tahpa pua na. Tlâhna châhtuhpa ta a vaw tlô na, châhrasala a hmôhna a chôh leipa hmanu ta a hmia cha athihpa hmia hawhta a vaw khâ ha ta, a riah ta thlai hawhta a vaw hlyh ha na. Pastor White ta a hnohta, “Tlâhna châhtuhpa ta a châhna rei aw?” tah na. Ama ta, “A huso vei,” tah ta, nata o khâi lâ a tlô ha na. O khâi liata a ypa, ama bielâ a reipa pahnopa ta, “Vaw kîr la, na tahpa hawhta cha chyhsapa aluahna tawhta papua teh,” tah uh na. Ama ta châhna ngaitapa ta o khâi a dâih na, châhrasala o a chhih awpa a pê leipa ta, o khâi hnohta a ypa ta, “Tlâhna châhtuhpa, bang a châ?” tah uh na. Ama ta, “Khazohpa dei ta a pahno; he o liata ei chhôh leipa, ei vaw tlâh aw,” tah ta, nata a vaw tlâh ha na.”
GSAM 211.1A hrohsona châhtuhpa chôta a châhpa hroh cha, Pihno White aluahna liata a châhpa tha hmai liata a daih leipa he, Zisu hmanu liata hrohsona khâipazy ta a tahpa hawhta a châ: A daihti a tlô hlâta he liata eima pachârô awpa ta na vaw tlô na?13
GSAM 211.2Cha châhna liata hrohsopa Dâniah hmâhsiena nata a dâihpa pakha a y. Amah Khazohpa Hrohsona ta aluahna lâ a tlyh chôta, a ypa Chaldean pazy—Khazohpa Hrohsona pahno leipa hnohtâhpazy—ta riah ngaitapa a châ na ta: a nyu awpa ta a râ khai ha ei.14
GSAM 211Sietanô Harmon ta aluahna a hmôpa rei awpa a pua na
GSAM 211.3A aluahna hmasa a hmô hnuhta, noh 7 velâ a paw o liata apakhyna chôta, Sietanô Harmon ta aluahna panona a hmô na; cha aluahna liata ama hnohta a vaw hmôpa dang pazy hnohta a pahnosa awpa ta a pua na. Khazohpa hnohta a pua awpa he a pahnona liata a chhih ngaitapa a châ na. A tlâhna he a daih leipa ta a mo ta a riah ngaitapa a châ na, a nungtâh awpa daihti tlôh leipa hawhta a châ. Ama kum 17 a ypa, a chhôhpa nata a tha tlôpa, chyhsa hrawh liata a hmâhsiena a y leipa ta, chyhsa dangzy hmô awpa ta a riah ngaitapa a châ na. Noh hia nata zâ hia a pakhâta ta awh na, cha pakhâna cha ama a phuahthei leipa vâta chyhsa dang, a phuahthei awpa chyhsa ta cha a puahtuh awpa tahpa ta a pua na. Châhrasala duti châta a hmanu a thâ leipa. Thlahpa ta reih ngaitapa, “Na hnohta ei hmô pêpa chyhsa dangzy hnohta pahnosa teh,” tahpa a hri na.
GSAM 212.1Cha pahnona chhihpa liata Sietanô Harmon ta a paw o liata apakhyna dang pakha a tly na. Cha apakhyna liata chyhsa pazy ta ama châta pakhâta ta awh na, nata ama ta heih veih a châhruah na ta Khazohpa hnohta a pê na, ama hmâhsiena ta Khazohpa châta a châ awpa a ngia na. A awh chôta a chhihpa chhâh ngaitapa cha a vawh si ta; chatawhcha a tahpa hawhta, khaihna khaih ngaitapa pakha, mei khâi pakha hawhta a vaw tlô ta, ama chôta a tlô hnuhta a tha cha a tlô ha na, nata Zisu nata thlahpazy hmia liata a y hawhta a châ na. Heih veih reih na, “Na hnohta ei hmô pêpa chyhsa dangzy hnohta pahnosa teh.” Ama ta Khazohpa ta a hmô pêpa rei awpa ta a sie byuh khiahta, a palôh a lai lei nawpa ta a vao awpa Khazohpa hnohta a haw ngaitapa tahpa a rei na. Chatawhcha thlahpa ta a thlahchhâna cha chhypa a châ haw tahpa nata a palôh a lai awpa chi a y khiahta, tlâhna ta a pasa aw tahpa ama hnohta a chho na. Thlahpa ta ama hnohta, “Bietapa ngâchhihpa ta na chho khiahta, a chhâna taihta riethei na tao hualua khiahta, hrona tho thei cha na nie aw ta, hrona ti chavah tawhta na doh aw,” tah na.
GSAM 212Sietanô Harmon ta Poland, Maine a vaw tlôhna
GSAM 212.2Sietanô Harmon hnohta Poland, Maine liata a vaw tlô ta a aluahna a rei awpa ta a vaw hmô na. Cha aluahna pathôhna a hmô hnuhta a noh hropa ta, ahy ta hmah ama mokhâh leipa ta, a unawh chanônô vahpa cha talailih chhihpa ta a paw o khâi lâ a vaw tlô ta, Poland lâ ama a chhi awpa ta a pua na. Cha liata apakhyna a châ na ta aluahna a rei na. Hazen Foss15 riah ngaitapa a châ vâta apakhyna lâ a vaw tlô awpa ta a ngia thei leipa; châhrasala o khâi dâih ta, a hna ta a hmôpa a rei na hria na, nata a tah na, “Ama ta a reipa aluahna he chyhsa pahnih ta pakha châhna rei thei awpa hawhta ei hmôpa nata a daih ngaitapa a châ.” Khoh hmai ta Sietanô Harmon nata a vaw hmô na, a hnohta, “Bietapa phuahtuhna liata nata Khazohpa ta na pê awpa pahnokheina biezy rei chôta, ngâchhihpa ta y, Khazohpa ta na chhâ leipa,” tah na. Chyhsa dangzy hnohta chhao a tah na, “Cha chyhsa he Khazohpa ta cha hmopiena châta a pêpa a châ.” Ama ta a pahno ngei awpa a châ, cha pâhna cha ama tawhta lapa a châ haw tahpa ama hnohta chhopa a châna aluahna liata cha chyhsapa cha a hmô hawpa vâta.
GSAM 213.1Cha hmanu tawhta Sietanô Harmon châhna he New England Bia pazy liata su kha tawhta su hropa lâ a vaw tlô ta, ama hnohta a vaw hmô pêpa a rei chôta a châ na. A châna thokha liata, aluahna liata khataih lâ a sie awpa nata rietheina kheihawhpazy a tyh awpa tahpa chhopa ta a y na. A bietapa he, a ngaitapa ta, Zisu hrohsona vâta a vaw tlô awpa tahpa biehmia lâ a vaw dâihpazy hnohta a pahnokheina; nata hnohta a tlôh hmasa hmâhsiena cha a dâih awpa ta a riahphapa a pêna.
GSAM 213.2Ama ta a hmâhsiena châta a tahpa he: “Chyhsa dangzy ta raihria a chhôh vekua ta, cha bie châta ama hmâhsiena a ngia leipa pazy hnohta Awnanopa liata a chhâ na. Khazohpa ta cha chhihthana pazy he aluahna liata ei hnohta a hmô pê na, nata ama hnohta a vaw rei awpa ta ei sie na; châhrasala ama hry liata pakhypi ta bietapa a chhâ na, nata khizaw ryhpa hawhta ei y tahpa ta eina baipa na. Chatawhcha Adventist a mohôhpa ta ngiapâna liata pahnona hnei leipa ta a phahnaikhohpa ei châ tah na, nata chyhsa thokhazy ta a doleipa ta, thokhazy ta moleina palôh chhaota, kei cha ei pahlei awpa ta ei hriapasapa ngiapâna liata pahnona hnei leipa ta phahnaikhohna cha a chhihthatuhpa ei châ tahpa ta einâ palâsa na.”16 Cha châta Bo vaw tlô awpa liata a pahno ngaitapa ei hmô aw.
Notes
- Ryhpachaneina 4:34, 35. ↩
- Hlazy 106:21, 22. ↩
- Ephesi 4:8-15. ↩
- Mâka 16:17, 18. ↩
- 1 Kawrini 1:4-8. ↩
- Biephuah 12:17. ↩
- Biephuah 19:10. ↩
- 1 Thysalawnika 5:5, 19-21. ↩
- Thlahpa hmopiepa zy a y lymâ awpa kyh liata Biehrai pahnokheina biezy tlokhuh pachâpasia khohpazy cha Thâtihpha Awnanopa liata Hrohsona Hmopiepa, châhmia 120 a hneipa châbu chyhpa kha moh teh u. Eima Châbu papuana o kheihawhpa tawhta hmô theipa a châ. ↩
- Hazen Foss hnohta pamosapa hawhta. Bo 11 moh teh. ↩
- Châro Hmiatuapazy, châhmia 14, 15. ↩
- Dâniah 10:8, 17-19. ↩
- Mâthai 8:29. ↩
- Dâniah 10:7. ↩
- Bo 11 hmô teh. ↩
- Biehmiapa Mâsa, hlâh 22. ↩