Bo 16 — Vâlyuhchâpa pathôhna bietapa
GSAM 247.1“Vâlyuhchâpa pathôhna ta âmo cha a zi ta, ao paro ngaitapa ta, ‘Ahy chyhsa rai sahrâhpa nata a nothlahpa a chhy ta, a khi liata tlyma, a ku liata tlyma a ngiana a dô khiahta cha, ano chhao Khazohpa hiehâhna kresawhti, a hiehâhna nyu liata a hropa pahlao leipa ta a patlaipa cha a doh aw; vâlyuhchâpa pathaihpazy hmiakô nata Mietakutaw hmiakô liata mei nata kaih ta pasataona a tao aw. Ama pasataona meikhuh cha tlyzaw ta a kia aw; sahrâhpa nata a nothlahpa a chhytuhpazy nata a moh ngiana a dôtuhpa maih cha noh ta tlyma zâ ta tlyma pahâna hnei aw veih ei. Hetana heta mopathaihpazy tao hualuana a y; hetana heta Khazohpa biepiepazy a zyh ta Zisu ngiapâna a hneipazy ama y,’ tah ta.”1
GSAM 247Khazohpa Châbu Liata Chhoreina Raona Chaipa
GSAM 247.2He he Khazohpa Châbu liata chhoreina raona chaipa a châ ta, eima khizaw chanchin ropa liata hlâ daihti ta he Bietapa he theipa a châ haw tahpa pahnokheina rai a y leizie cha pasiatlâhpa a châ. He a pazipa vâlyuhchâpazy hry liata a hmiatuapa nata a panona cha tahmâ chhâ chyhsazy châta a châ tahpa pasia chiehpa a châpa vâta, he Bietapa he hlâ chhâzy châta a châ leizie cha â lâ ngaitapa ta a pahnosa.
GSAM 247.3Kô 1847 liata Pastor J. V. Himes ta heti hianâ a reih:—
GSAM 247.4“[Biephuah] bo 14 na liata, pâtuna thatlô ngaitapa daihti liata chyhsa pho chhoreina châta phuah la awpa, a noâh y ngaitapa awhna a palâsa. Châng 9-11. He deileipa ta Khazohpa châbu liata hiehâhna phuahna he hawhta a chihy ngaitapa rai hmô theipa châ vei. Chhoreina he hawhta a chihy ngaitapa a byuhpa heta pâtuna thatlô ngaitapa a y aw tahpa a pahnosa châ vei ma?”2
GSAM 248Achhyna O Pahypa Châ Ta—Biehrai Byh Hmôpa Châ
GSAM 248.1He Bietapa kyh liata J. N. Andrews ta heti hianâ a reih: “Vârâh achhyna o liata su pathaih chaipa pahypa ta biehrai byh hmôpa a châna cha vâlyuhchâpa sarina a tôtu a tô daihti liata a tlôpa a châ. Eima theihthai beichaipa rônahpa chakaona cha Noh 2300 a chhâna liata cha chhôhpadâhpa lâ patlaipa a châpa vâta, vâlyuhchâpa hmiatuapa phuahna ta a palâsapa daihti cha a chhâna liata achhyna o pahyna he a tlô tahpa eima pahno. Eima theihthai beichaipa cha Khazohpa biehrai byh hmiakô liata chakaona tao awpa ta su pathaih chaipa lâ a ngiapa ta, cha byh chhôh liata a ypa Khazohpa biepiepazy lâ awnanopa a mo a pâsasapa a châ. Cha daihti tawhta Khazohpa biepiepazy cha vârâh Su pathaihpa tawhta a khai lymâ haw.
GSAM 248Pahânoh Patlaina
GSAM 248.2“Hlâ chhâ thokha liata biepiepa palihna cha Abeipa pahâna noh tawhta Khazohpa ngiapâ leipazy Hâta noh hmiatuapa kyhchhihna noh lâ patlaipa a châ tahpa cha a phih thei leipa biehmeiseihpa a châ. He patlaina he Châ Pathaihpa bie paraopa hmeiseih ta taopa a châ; Châ Pathaihpa cha su maih liata noh sarina cha hâta chareih Abeipa Pahânoh a châpa noh khana chaipa ta a pahno. He cha Dânie ta ‘daihtizy nata ryhpazy patlai awpa ta a pachâ aw’ a tahpa, ngiapâna a puasaipa rônahpa ta a taopa a châ. He biehneina he khizaw zydua ta a chhy awpa sahrâhpa nata a yzie cha thohkha a châ. He biepiepa, daihti rei ngaitapa tlypa ta a ypa cha, tahmâ a dozie palâsapa a châ ta, Khazohpa chyhsazy ta cha cha biepiepa a hropa 9 zy nata zyh ama pathao haw tahpa he a ngaih y ngaitapa a châ. Khazohpa ta A laibâhpazy cha drâkao nata ama dyuhna hnôh chaipa châta nata khihpi pathaihpa ochhizy tawhta ngia awpa ta a pachhuahpanohpa vâta Khazohpa hnohta alyna bie y mawh sy. Biephuah 12:17; 22:14. Ngiapâna puasaina Pahânoh cha a dyuhpa ta biepiepa palihna a dozie palâsana nata Khazohpa biepiepazy zydua chhona cha, tahmâ he mopathaihpazy tao hualuana nata vâlyuhchâpa pathôhna chhoreina daihti a châ tahpa pahnokheina â lâ ngaitapa a châ.”3
GSAM 249.1He bietapazy hry liata a hmiatuapa nata a panona cha kô 1844, thla 10, noh 22 taihta Zisu vy heihna phuahna rônahpa liata ama vaw tlôpa chanchin he hmialâ bozy liata palâsapa a châ haw. He bo âthaona liata Châ Pathaihpa bie cha, “Vâlyuhchâpa pathôhna ta âmo cha a zi ta,” tahpa a châ; cha cha vâlyuhchâpa hmiatuapa nata panona cha a zi tahna a châ. He kyh nata â zomôpa ta, Bietapa pathôhna âthaona cha pachâ awpa ta a ngaih y awpa tlao a châ.
GSAM 249Adventist Pahânoh A Zyhtuhpa Hmiatuapazy
GSAM 249.2Kô 1844 liata “Zâcho awhna” daihti ta, Abeipa ta a chyhsazy pachâna cha noh sarina Pahânoh zyhna lâ a chhihtha pathao. Adventist zy hry liata he pachuna he heti hianâ a vaw thô: Rachel Preston, Noh sarina Bâptist pakha cha Adventist zy awnanopa a yna Washington, N.H., lâ a vaw pahrâ. Ano ta Zisu vy heihna pachuna a dô ta, chyhsa 40 rachhôh a hneipa cha awnanopa cha a Thâtihpha chhona raihria vâta biepiepa palihna Pahânoh a dô.4 He heta cha kyh hiahriapasiana a pathaosa. Kô 1844, thla 9, noh 5 ta papuapa Awhna liata, “Chyhsa hluhpi ta noh sarina zyh awpa byuh awpah tlao a châ tahpa kyh liata ama pachâna thukawpa a hnei,” tahpa eima reih. He bie he châbu pachhuahna mohôhtuhpa ropa liata a ypa a châ ta, cha liata Hâta noh hmiatuapa zyh awpa a byuhzie pasia awpa ta thazâ leipa ta ama zuah. Thla 9, noh 12 ta papuapa liata chhao he kyh he ama reih lymâ ta, cha liata chyhsa hluhpi a pachâpasia ngaitapa ta achuna lâ a chhihthapa, a yzie a hnei ngaitapa bie a hnuapa he eima hmô:—
GSAM 249Noh Sarina Cha Ryhpa Ta A Khôpa Noh Khana Chaipa A Châ
GSAM 249.3“A liapa hâta liata heta hawhta a châ awpa ta eima pahno: Kristiânazy ta daihti pathaihpa ta a hropa tawhta pa-isa awpa ryhpa ta a khôpa daihti â chyh rai y vei. He eima pachâna he a do leipa khiahta cha, a zyh awpa châta ryhpa a ypa noh cha noh sarina deita a châ aw tahpa ta eima pachâ.”
GSAM 250T. M. Preble Châ Ropa
GSAM 250.1T. M. Preble ta kô 1845, thla 2, noh 13 ta a ropa châ cha Portland, Maine, liata kô 1845, thla 2, noh 28 ta Izarei Hnabeiseihna liata papuapa a châ. Cha châ ta Adventist zy zydua pachâna cha Pahânoh kyh lâ a chhihtha. Khazohpa Châbu Pahânoh zyh awpa a byuhzie nata ngiapâna puasaina rônahpa ta Hâta noh hmiatuapa lâ a patlaizie a palâsa khai tawhta heti hianâ a reih: “Heti hianâ Dânie 7:25 a vaw tlôzie eima hmô; ki chyhpa ta ‘daihtizy nata ryhpazy’ a patlai. Chavâta Hâta noh hmiatuapa cha Pahânoh ta a zyhtuhpa zydua cha Rôma awnanopa beipa Hâta noh hmiatuapa a zyhtuhpazy nata Khazohpa Pahânoh a paraotuhpazy ama châ tahpa ta ei pahno.”5
GSAM 250Pahânoh Kyh Liata J. B. Cook Bie Reipa
GSAM 250.2Cha hnôhlâ ta reilâh leipa liata J. B. Cook ropa châ pakha papuapa a châ. Cha liata Hâta noh hmiatuapa cha Pahânoh ta zyh awpa châta Châ Pathaihpa pahnokheina rai a y leizie a palâsa ta, bie tawtupa heti hianâ a hmâh: “Heti hianâ Rôma awnanopa beipa Pahânoh nôhaw ry liata, ama pahno leipa hmahta châ thei ta, ama baleo a siekheituhpazy pohraipazy tawhta thli zydua la paki awpa cha a mâsi kaw.”
GSAM 250.3Cha chyhsa panoh ta Pahânoh ama zyhna daihti a tawtu hrasala, ama pathaopa raihria cha pazao mâsi leipa a châ haw. “Rôma awnanopa beipa Hâta noh hmiatuapa a zyhtuhpazy,” “Khazohpa biepiepa a paraotuhpazy,” nata “Rôma awnanopa beipa Pahânoh nôhaw ry liata baleo siekhei” tahpa bietawtupazy cha he kyh biehmeiseihpa pahno a khohpa chyhsa za hluhpi pakah liata a y haw. He hawhta Fairhaven, Mass., liata Pastor Joseph Bates pachâna chhao a hlâpa a châ ta, kô 1845 liata Pahânoh a dô haw.
GSAM 250Joseph Bates Ta Pahânoh A Dô
GSAM 250.4A hmuhtona cha heti hianâ a châ: Washington, N.H., liata a ypa pakhapa ta Pahânoh ama zyh tahpa a thei nahta, cha awnanopa cha tlawh ta a yzie moh awpa ta a pachâ. Chavâta cha lâ cha sie ta, ama hnohta cha kyh cha a chu nahta, ama dozie a hmô ta, Pahânoh kyh liata khaihna cha thlai a dô haw. New Bedford, Mass., lâ â di heih nota New Bedford nata Fair Haven a pazaopa hleiri chô liata unawhpa moh hneipa pakha a tyh. Ano chata, “Baleo beipa Bates, khâpa thâtih thiehpa a y?” tahpa ta a hiahri. Pastor Bates ta, “Thâtih thiehpa cha noh sarina he eima Khazohpa Abeipa Pahânoh a châ tahpa a châ,” tahpa ta a chhy. Cha chapawpa ta, “A pha na, o lâ ei sie aw ta, ei Khazohpa Châbu cha reih na ta cha kyh cha ei mohpasia aw,” tah ta. Ano cha a tahpa hawhta a tao ta, ama tyh heih nota cha unawhpa chata Pahânoh biehmeiseihpa cha dô haw ta a zyh thlâh haw.
GSAM 251Pahânoh Kyh Châbu Hmiatuapa
GSAM 251.2Pastor Bates ta he biehmeiseihpa he râh pakha tawhta râh pakha lâ chho thlai a pathao. A raihria liata Pahânoh kyh châbu pakha, châbu chyhpa hmahta, a hnei khiahta cha a hmâdâh ngaita aw tahpa a hmô para ta, he kyh liata châ ro ta papua awpa châta Khazohpa Thlahpa ta a palôh a chhihtha. Châhrasala taka hnei leipa ta kheihawhta tao aw tahpa cha hiahri awpa bie a châ, a hneipa zydua cha York shiling kha (sen 12½) deita a châpa vâta. Kô 1855 liata kei a chhopa hawhta he kyh liata a hmuhtona he reihpa ta y khiahta cha a reihtuhpa châta a ngaih y awpa tlao a châ.
GSAM 251Viahdie Dipa Paoh 4
GSAM 251.3Ano ta Khazohpa hmiakô liata thlah a chhâ nota cha châbu cha ro awpa ta a pachâ ta, papua awpa lâpi pahypa a châ aw tahpa ta a ngiapâ tahpa a reih. Chavâta a raihria pathao awpa ta Khazohpa Châbu nata châbu bie a yna su a palâsapa châbu a cheipa ta châ rona tlâhkhai kiang liata â tyuh haw. Suikhih khana chhôh liata Pihno Bates cha a chhôh lâ a vaw ngia ta, “Joseph, viahchhâ tao awpa châta viahdie dipa khi va na,” tah ta, cha nata â byuhpa hmo chyhpazy a hropa chhao a reih. Baleo beipa Bates ta, “Viahdie dipa khatluta na tloh?” tahpa ta a hiahri. “Paoh 4 rachhôh,” tahpa ta a chhy. Ano ta, “A pha ngaita,” tah ta. A lapinô chhôh tawhta a pua khai tawhta cha a kiang liata hmo zuana o lâ sie ta, viahdie dipa paoh 4 nata hmo a hropazy cha lei ta, o lâ a vaw chaba ta, a châ rona tlâhkhai kiang liata â tyuh heih haw. Reilâh leipa liata Pihno Bates a vaw ngia ta, tlâhkhai chô liata hmozy a hmô nahta, “He viahdie dipa he khataih tawhta a vaw pua?” tahpa ta a awh. Baleo beipa ta, “Khazia, a khi vei ma? Paoh 4 na byuh tah chi kha,” tah ta. Ano chata, “A châ, châhrasala khataih tawhta na hmô?” tah ta. Ano ta, “Ei leipa a châ; viahchhâ tao paki awpa châta na byuh tlupa cha châ vei ma?” tah ta. Pihno Bates ta, “A châ, châhrasala, Baleo beipa Bates, New Bedford tawhta khizaw su maih lâ baleozy a siekheipa chapaw nâ chata, sie chi ta viahdie dipa paoh 4 na lei mâ?” tahpa ta a reih lymâ. “A châ, viahchhâ tao paki awpa châta na byuh tlupa cha châ vei ma?” tah ta. Pihno Bates ta, “A châ, châhrasala viahdie dipa paoh 4(!) na lei mâ?” tah ta.
GSAM 252Biehmeiseihpa Châta Dawla 11,000 Hmâpa Châ
GSAM 252.1Reilâh leipa liata pâtuna a hropa a vaw zi. Baleo beipa Bates ta tilaipi raihria a puasai nota, baleo pakha liata a to â hneipa cha dawla 11,000 ta a zua; châhrasala tahmâ cha biehmeiseihpa raihria hmâhsie nawpa ta a hneipa zydua a hmâh khai haw. He daihti taih Pihno Bates ta taka a hneizie hmeiseihpa pahno mâh vei, châhrasala tahmâ ano cha pahnosa awpa a byuh tahpa ta a pachâ. Chavâta ngiâ phapa ta, “Ei lapinô, he hmozy châta alei chô liata taka ei hneipa hnôh chaipa cha ei hmâh khai haw,” tah ta. Pihno Bates ta chhie ngaitapa ta a chiru thlâh thlâh ta, “Khâpa eima tao aw?” tahpa ta a hiahri. Baleo beipa cha a thô ta, a baleo a chhihthatuhpa beipa palyupalihna a tlôpa hawhta, “Châbu pakha ei ro aw; cha cha ei pahly aw ta, he Pahânoh biehmeiseihpa he khizaw hmiakô liata ei palâsa aw,” tah ta. Pihno Bates ta a mikhi ta a mo a parao thlâh ha ta, “A pha na, châhrasala khâpa ta eima hro aw?” tah ta. Baleo beipa Bates ta pahneihpa ta, “Abeipa ta lâpi a pahy aw,” tahpa ta a chhy. Pihno Bates ta, “A châ, Abeipa ta lâpi a pahy aw! Cha cha na tah tlymaihpa kha a châ,” tah ta, a chiru ta a chhôh tawhta a pua haw.
GSAM 252Hnabeiseih Leipa Ta Hmopiepa Vaw Tlô
GSAM 252.2Baleo beipa Bates ta suikhih chhâkha tlai a raihria a hria lymâ khai tawhta, ano châta châ pakha a ypa vâta châ thohna o lâ sie awpa tahpa pachâna a palôh liata a vaw ngia. Ano cha sie ta, hmeiseih ta châ pakha a y. Cha daihti ta châ thohna man cha sen 5 châ ta, tua pato awpa cha a byuh leipa a châ. He châ a rotuhpa ta khâpa vâta a châ ma, châ thohna man pato mâh vei. Chavâta he liata chhao Baleo beipa Bates cha âhnai awpa a byuh heih ta, taka a hnei leipa vâta châ thohna man a pie thei leizie cha âhno ta a pahno tlâhpa châ thohna o mohôhtuhpa Drew hnohta chho awpa a byuh. Châhrasala, “Khataih tawhta a vy tahpa ei moh thei aw ma?” tah ta. Châ thohna o mohôhtuhpa ta, “Chei mah y, hnôhlâ pie aw chi,” tah ta. Baleo beipa ta, “Châ vei, châ thohna man piepa a châ hlâ ta he o tawhta châ he chei aw va na,” tah ta. Châ cha a ku liata a chaba thlâh ha ta, “He châ he a chhôh liata taka a y tahpa ta ei pachâ,” tah ta; châ thohna o mohôhtuhpa lâ â kua ta, “Ngiachhiepa ta pahy aw chi ma? A chhôh liata taka a y khiahta cha, châ thohna man cha cha tawhta la thei aw chi; a y leipa khiahta cha, reih aw va na,” tahpa ta a hiahri. Châ thohna o mohôhtuhpa ta a hiana hawhta a tao ta, moh teh, a chhôh liata dawla 10 taka châ pakha a y! A rei khai nahta, Pastor Bates ta taka a byuh tahpa ta Abeipa ta a palôh liata thazâ ngaitapa ta a pahnosa vâta thlai ano lâ a thoh tahpa a reipa chyhsa pakha hno tawhta cha châ cha a vy tahpa a pahno haw; a thlai tupa vâta châ thohna man pie awpa a pahno hlei ha awpa tlao a châ.
GSAM 253.1Châ thohna man a pie khai tawhta, pati zuana o lâ sie ta, dawla 4 ta viahdie dipa byh khana a lei; cha chô liata alu, alothlo nata â byuhpa hmo a hropazy chhao a lei. Hmozy cha ama vaw chaba awpa su a chho nota, “Cha chanôpa ta he hmozy he cha liata vaw chaba awpa a châ vei a tah awpa tlao a châ; châhrasala a bie reipa cha pahâ khah u; hmozy cha o hmialâ a hupa su liata za pachhuh teh u,” tah ta.
GSAM 253.2Cha khai tawhta châ papuana o lâ sie ta, châhmia 100 rachhôh a hneipa châbu chyhpa 1,000 papua awpa a pary. A ropa châ a pie hlâ ta, châ papuatuhpazy ta a para thei chaipa ta châ a paryh aw ei ta, a mohpasia awpa châzy cha ano lâ vaw thoh awpa ta a pary. Taka a hmô hlâ ta raihria man cha a pie lymâ aw ta, a man zydua pie khai a châ hlâ ta cha o tawhta châbuzy chei awpa châ vei tahpa a pary.
GSAM 253.3Baleo beipa Bates ta ano hnohta ahy hmahta taka pie awpa a hnei leizie a pahno tlâh, châhrasala he châbu he ro awpa cha a tao awpa rai a châ tahpa ta a pahno; taka a byuh nota taka vaw thoh awpa ta Abeipa ta chyhsazy palôh liata a hria aw tahpa ta a ngiapâ. Châhnazy, châ rona hmobaohzy nata hmo a hropazy a lei ta, pati nata o chhôh hmobaohzy cha ano hlâta ama vaw tlô tua thei nawpa ta daihti a pie khai tawhta, a o lâ a siepa lâpi a luhna lâ sie ta. Hmozy cha cha liata a y tahpa a hmô nahta, hnôhlâ ochhi tawhta o chhôh a vaw ngia ta, a châ rona tlâhkhai kiang liata â tyuh heih haw. Pihno Bates cha a palôh ao ngaitapa ta a vaw ngia ta, “Joseph, hmialâ a hupa su kha moh tua! Cha hmozy cha khataih tawhta a vy? Hmo phawtuhpa pakha he lâ a vaw tlô ta, pachhuh a khoh thlâh thlâh. He liata vaw chaba awpa a châ vei tahpa ei chho hrasala, pachhuh thlâh ta,” tah ta. Baleo beipa Bates ta, “A pha, a do awpa tlao a châ tahpa ta ei pachâ,” tah ta. Pihno Bates ta, “Châhrasala khataih tawhta a vy?” tah ta. Baleo beipa ta, “A pha, Abeipa ta a vaw thohpa a châ,” tah ta. Pihno Bates ta, “A châ, Abeipa ta a vaw thohpa a châ; cha cha na tah tlymaihpa kha a châ,” tah ta. Cha khai tawhta a lapinô hnohta châ cha pie ta, “He he reih teh, chatawhcha khataih tawhta a vy tahpa na pahno aw,” tah ta. Ano ta a rei khai nahta a chiru awpa ta a pua heih haw, châhrasala cha chhiruna cha a hmiatuapa nata alyu leipa a châ; a vaw tlô heih nahta a ngiapâna a tlohpa vâta â hnai kawpa ta ngiahthaina a hia.
GSAM 254Châbu Châta Taka A Vaw Tlô Lymâ
GSAM 254.1Châ rona nata papuana raihria a hmâhsie lymâ nota, Baleo beipa Bates ta châ thohna lâ tawhta nata lâ hropa tawhtazy ta taka a hmô tyh, â châpa ta a tyh ngai leipa chyhsazy hno tawhta chhao a hmô. Taka a hmô hlâ ta, châ papuatuhpazy hnohta a pie ta, châbu man châta a pato tyh. A hnôh chaipa ta châbuzy zydua papua khai a châna noh a vaw tlô ta, Unawhpa Bates ta a hnabeiseih leipa su tawhta a man laibâhpa cha pie khai a châ haw; chavâta châbuzy pahlyna cha noh kha hmahta hnôh leipa a châ.
GSAM 254Man Hnôh Chaipa Pie Khai A Châ
GSAM 254.2Memphis, Mich., liata H. S. Gurney ta kô 1884, thla 3 liata heti hianâ kei a chho: Pastor Bates châbu a paki khaipa zî hmeiseih liata, a pie ngai aw vei tahpa a reipa chapaw pakha hno tawhta, daihti a liapa vâta ryhpa hmâpa ta hiah thei khao leipa bâ châ pakha châta dawla 100 a hmô. He taka he a hmô khai tawhta, Pastor Bates Pahânoh châbu chyhpa man hnôh chaipa pie nawpa ta a chyh a hmâh awpa cha alyna a châ tahpa ta a pachâ. Châhrasala Gurney ta, “Unawhpa Bates ta a thihna noh taih châbu man a laibâhpa ahy ta pie tahpa a pahno ngai leipa a châ,” tah ta. Pahânoh biehmeiseihpa papuana liata Pastor Bates hmuhtona heta, Pahânoh kyh biehmeiseihpa papua pathaona daihti tawhta eima chyhsazy hnohta, “He raihria lâ heta hmâhsie teh u, nama sie lymâ hlâ ta Khazohpa mohôhna ta lâpi a pahy aw tahpa hnabeiseih teh u,” a tahpa hawhta a y.
GSAM 255Pastor Bates Ta Aluahna Zy A Ngiapâ Lei
GSAM 255.1Hrona Chanchin Chyhpa tawhta a tawtupa ta lapa a hnuapa bie heta, Hrohsona hmopiepa nata Pahânoh taopathina cha kheihawhta pazaopa a châ tahpa a palâsa aw:—
GSAM 255.2Kô 1846 liata New Bedford, Mass., tlawhna daihti ta, leisâh Harmon ta Pastor Joseph Bates cha a pahno. Ano cha Zisu vy heihna ngiapâna a dô tuatuhpazy hry liata a hlao ta, cha raihria liata ngaitapa ta a hriatuhpa a châ. Ano cha Kristiâna chapaw hmeiseihpa, biereina phapa nata palôh phapa a hneipa a châ. Leisâh Harmon cha ano saw hmeiseihpa a châpa hawhta a hmô pha ngaita. A bie reipa a thei hmiatuana ta, ngaitapa ta a pahâ ta, a rei khai tawhta a thô ta, “Kei cha a ngiapâ leipa Thôma ei châ. Aluahna zy cha ngiapâ va na. Châhrasala âzâna he sietanô ta a vaw reipa Pahnokheina bie cha eima châta Khazohpa ao hmeiseihpa a châ tahpa ei ngiapâ thei sala, a hropa zydua hlâta aly chai chyhsa a hrohpa ei châ aw. Ei palôh cha â hmâ thukaw. A reituhpa he a palôh a dopa a châ tahpa ta ei ngiapâ, châhrasala eima hnohta a reipa hmo a noâh y ngaitapazy cha pahmôpa ta a yzie kyh liata a yzie ei chhopasia thei vei,” tah ta.
GSAM 255Harmon Chanô ta Pahânoh a Pyh
GSAM 255.3Pastor Bates ta Pahânoh a zyh ta, a peimawhzie chhao a chho tyh. Cha daihti liata Harmon chanô ta a peimawhzie pahno mâh leipa ta, Pastor Bates ta biepiepa hropa miakua hlâta biepiepa palihna kyh a reih via lymâpa cha a paki vei tahpa ta a pachâ. Châhrasala Abeipa ta vârâh liata Su pathaihpa cha aluahna ta a pamosa. Vârâh liata Khazohpa achhyna o cha pahypa châ ta, zawngiahna dyuchhai ta a khupa Khazohpa biehrai byh cha a pamosa. Vâlyuhchâpa pano cha biehrai byh a chhâna lâ to liata pakha chi ta a duah ei ta, ama mathlawzy cha zawngiahna dyuchhai chô liata ama pathlâ ta, ama hmiazy chhao cha lâ ama hie. A hnohta a ypa vâlyuhchâpa ta a chho hawhta cha, he heta vârâh pheisaih zydua ta Khazohpa ku meih ta a ropa Khazohpa ryhpa cha china nata palyupalihna ta ama mohpazy a palâsa. Zisu ta biehrai byh a khu cha pahy ta, ano ta biepiepa miahrawh ropa a yna alô phiazy cha a hmô. Biepiepa miahrawh a laihpi takha liata biepiepa palihna cha khaihna ngiana pha reihpa ta a vêpa a hmô nota anoâh ngaita ta. Vâlyuhchâpa ta, ‘He he biepiepa miahrawh hry liata avâ nata alei, ama chhôh liata a ypa ato a taotuhpa Khazohpa hrohpa a pahnosahtuhpa pakha deipa a châ. Alei hrâzy sôhpa a châ nota Pahânoh hrâ chhao sôhpa a châ,’ tah ta. Pahânoh hmeiseihpa zyhpa a châ tyh khiah cha, ngiapâtuh leipa tlyma, Khazohpa a y tahpa a pahlaotuhpa tlyma y hra mawh vei tahpa a pamosa. Pahânoh zyhna ta khizaw cha nothlahpa khazoh chhyna tawhta a paraih awpa a châ.
GSAM 256.1Biepiepa palihna cha tly papuapa a châ haw; chavâta ryhpa liata a kiehna cha eima paryh heih nawpa ta nata a tly papuapa Pahânoh châta bie eima reih nawpa ta awpa eima châ. Khazohpa hlâta ano sasyh a pakia ta, daihtizy nata ryhpazy pathlai awpa ta a pachâpa moleina chyhsapa ta, Pahânoh cha noh sarina tawhta Hâta noh hmiatuapa lâ a pathlai. Chahawhta a tao liata Khazohpa ryhpa cha a pakieh.
GSAM 256.2Khazohpa noh rônahpa a tlô hlâ rachhôh liata, Antikrista ta a parua hawpa Khazohpa ryhpa chô liata ama ngâchhihna lâ vaw ki heih awpa ta chyhsazy pachhua awpa Bietapa thlahpa a châ. Pachuna nata hmotaopa ta ryhpa kiehna lâta chyhsazy mo palysa awpa a byuh. Biephuah 14 liata Khazohpa biepiepazy nata Zisu ngiapâna a phuahtuhpa vâlyuhchâpa pathôhna chata, he Bietapa a daopa ta, Khazohpa biepiepazy nata a ryhpa cha ama mo chhôh hawhta zyh awpa ta khizaw a pachhuatuhpa chyhsazy a palâsa tahpa chhao a pamosa. He pachhuana bie a theipa ta chyhsa hluhpi ta Abeipa Pahânoh cha ama pyh aw tahpa chhao a pamosa.6
GSAM 256.3Harmon chanô nata Pastor Bates ama hmâhtheipa he Abeipa raihriazie nata a ryh. Pastor Bates ta Pathaihpa Châbu tawhta pathlai thei leipa Khazohpa ryhpa eima zyh awpa a byuhzie a pamosapa ta, Harmon chanô nata Pastor White cha Pahânoh kyh lâ a mo palysa. Harmon chanô cha thla 18 rachhôh chhôh Abeipa tawhta apalâsana achhâpa ta byhnâ piepa châ mah sala, he kyh cha a hmiakô liata pamosapa châ mâh vei. Tahmâ ano ryhpa a zyh awpa ngiapâtuhpazy vaw y lymâ ei ta, Hrohsona hmopiepa tawhta ama hnohta khaihna pie awpa Abeipa daihti a vaw tlô haw. Chahawhta ano raihriazie tlai tawhta Vâlyuhchâpa pathôhna bietapa, ‘Khazohpa biepiepazy nata Zisu Krista Pahnokheina bie,’ zy cha pakhypa ta a y haw.
GSAM 257Vâlyuhchâpa Pathôhna Bietapa Âthaona
GSAM 257.1Cha daihti tawhta Vâlyuhchâpa pathôhna bietapa cha bietapa hropa pano nata a pazaopa ta phuahpa a vaw châ. Khazohpa biehrai byh nata a pazaopa Pahânoh biehmeiseihpa nata Su pathaihpa kyh liata a pha lymâpa khaihna ta, a hmiata pamosapa cha a patlô: a khô hawpa Zisu vy heihna hmâhlana cha a do ta, Abeipa ruahmanana liata a y. Tahmâ cha, ‘Khazohpa khihpi lâta a siepa lâpi chô lâ kiahna chhâhchabi thôh’ a tahpa cha, a hmia hlâta a tloh via ta ama pahno thei haw.
GSAM 257Pastor Bates ta Aluahnazy cha Khazohpa Tawhta a Châ Tahpa a Pyh
GSAM 257.2Kô 1846, Phiapi thla liata Topsham, Maine liata apakhyna y ta, Pastor Bates chhao cha liata a y. Cha apakhyna liata Pihno White ta aluahna hnei ta, cha vâta Pastor Bates ta aluahnazy cha Khazohpa tawhta ama châ tahpa ngiapâna a tlô. (Harmon chanô nata Pastor James White ama âhmeinazie cha a hmiata reihpa a châ haw.) Pastor Bates cha kô 50 chhôh tilaipi liata rai a hriapa a châ; tilawng liata a baotuhpa chyhsasyh tawhta tilawng chhihthatuhpa nata aneipa taihta rai zydua a hria haw. Ei hnohta a chho hawhta cha, awhsi nata avâ liata a ypa hmozy mohpa tawhta tilaipi liata ano yna, hmâpâh nata chhim lâ a hlazie, nohchhua nata nohtla lâ a hlazie zy cha a do deuh ta a pahno theipa taihta awhsi kyh a thiamh. Chahawhpa chyhsa cha awhsi kyh reina liata a nô pahâ awpa tlai a châ.
GSAM 257.3A hnohta bie ei reih liata, aluahnazy cha Khazohpa tawhta ama châ tahpa a kheihawhta a vaw ngiapâzie ei na chho. Noh khata Pihno White nata awhsizy kyh reihkhei a chhuah tah ta. Châhrasala awhsi kyh cha khâpa hmah a pahno vei tahpa a pahno pahlei haw. Ano tlai ta a chho hawhta cha, cha kyh a reihpa châbu hmah mo haw chieh ei maw tahpa a pahno vei. Cha kyh reihkhei a chhuah leipa ta, alei thiehpa kyh nata aluahna liata cha kyh a pamosapazy a reihpa ta bie reina cha a pathlai.
GSAM 258‘Avâ Pahyna’
GSAM 258.1A hmiakô kô, 1845, Pachawh 19 noh liata London Thâtih Nothlahpa Hneipa châbu ta Beipa Rosse ta a mohlana lai ngaitapa tawhta a hmô chhuahpa hmonoâhpazy kyh cha a papua. Awhsi kyh a thiamhpazy châta peimawh ngaitapa châ ta, a hleikhô ta ‘avâ liata a hnawhpa su’ ama tah tyhpa hmôna kyh a châ. A chô liata reihpa apakhyna liata, Puhpa Curtiss o liata zâ tlâ khata, cha apalâsanazy kyh liata a ngiapâna a tlô mâh leipa Pastor Bates mohmô liata, Pihno White cha aluahna a hnei liata awhsizy kyh reih a thao. Awhsi chareipa pakha a lai chô a phaopa saihpha rihzy a hmôpazy cha maoh ngaitapa ta a reihpa ta, ‘Thlâpâ 4 ei hmô,’ tah ta. Pastor Bates ta, ‘Aw, Jupiter a mohpazy a châ!’ tah ta. Chatawhcha avâ liata a sie hawhta a chalyu tawhta, a maohzie pathlai lymâpa rihzy nata a vêpa kawhzy kyh cha a reih a thao ta, ‘Thlâpâ 7 ei hmô,’ tah ta.7 Pastor Bates ta, ‘Saturn kyh a reihpazy a châ,’ tahpa ta a awh. Chatawhcha ano ta, ‘Thlâpâ 6 ei hmô,’ tah ta, a hmaihsapa ta ‘avâ pahyna’ nata a rônahzie kyh cha reih a thao ta, khaihna a pha viapa su lâta pahyna a châ tahpa ta a reih. Pastor Bates ta, avâ pahyna kyh ano reina cha kheihawhpa chârohtuhpa tawhta a relipa hlâta a pha via syulyu tahpa ta a reih.
GSAM 258.2Ano cha bie a reihpa ta aluahna a hnei thlâh ha liata, Pastor Bates cha thyu ta, ‘Aw, Beipa John Rosse he zânoh heta hetah liata y sala tahpa ei chhuah ngaita!’ tahpa ta a awh. Pastor White ta, ‘Beipa John Rosse cha ahy e?’ tahpa ta a chhô. Pastor Bates ta, ‘Aw, ano cha England awhsi kyh thiamhpa rônahpa kha a châ. He chanô ta awhsi kyh a reihpa nata “avâ pahyna” kyh a chhopazy he a thei nawpa ta hetah liata y sala ei tah. He kyh liata ei relipa zydua hlâta a pha via,’ tah ta. Cha zâtlâ tawhta Pastor Bates ta Pihno White aluahnazy cha ano pahnona nata ano ryu reihna khôtho tawhta a vaw châ tahpa a ngiapâna a tlô. He nata piepa a châpa chiepareina bie nata pachuna bie a duahmozy vâta, chazy cha Khazohpa tawhta ama châ tahpa a ngiapâ.
GSAM 259.1Pihno White ta cha aluahna liata a reihpa avâ liata hmonoâhpa he awhsi kyh chârohtuhpazy ta ei chyuta deita ama reihpa hmo a châ. A hmô chhuah hmiatuhpa Huygens ta hetana heta a reih:—
GSAM 259Orion Zaozi Liata Khaihna Rônahpa
GSAM 259.2‘Awhsi kyh a thiamhpazy ta Orion zaozi liata awhsi 3 a hnia kawpa ta ama sôh. Kô 1656 liata a laih liatapa cha mohlana ta ei moh nota, awhsi pakha su liana chata awhsi hropa 12 vaw lâ ei ta; chazy hry liata 3 cha a patoh tlâh leipa hawhta ama y. A hropa 4 chhao vaw lâ ei ta, meihdo hry tawhta a phie hawhta a phie ei ta, ama vê su cha avâ a hropa hlâta a khai via ngaitapa hawhta a y. Khazie a chhâpa vâta avâ a hropa cha a chha takha ta a lâ. Cha su cha pohraipa a vaw pahy hawhta a y ta, cha tawhna chata khaihna a pha viapa su hropa chhôh cha a kipa ta moh theipa a châ.’
GSAM 259.3William Herschel ta he avâ pahyna kyh cha hetana heta a reih:—
GSAM 259.4‘Hetluta a hla tawhta, a pakawpâh cha hmôna kiko 10 ° rachhôh a phapa a châ khiah ta cha, a pha deuh hra ta, a laizie cha pachâ tlô thei leipa takha a châ aw. A laizie cha noh a laizie hlâta ei 2,000,000,000,000 a châ awpa ta chhiapa a châ haw.’
GSAM 259Noh Hlâta a Khai Viapa
GSAM 259.5Pachâthaina thiamhpa Thomas Dick ta he a khaipa avâ meihdo kyh cha hetana heta a reih:—
GSAM 259.6‘A hnia chaipa awhsi a hlazie a khophie hawhta, cha a hlazie chhao a hla ngaita hrah sala, a hnohta sôhpa eima châ khiah ta cha, cha su tawhta a lâpa a khaihna cha noh khaihna hawhta a châ deuh aw. A hnia via ngaitapa liata a ypazy châta deikua cha, avâ a hluhpi a pabie aw ta, reih chhuah thei leipa rônahna ta a lâ aw. Châhrasala chahawhpa hmo ta a châ awpa a chhâna hmotaopa, a kyh zydua nata hmo hropazy nata a pazaonazie zy cha, a chhâna y leipa hrona a vaw châ awpa chhâzy liata tlao a vaw palâ awpa a châ pathlei. Hmo taopazy hry liata, a hla ngaitapa liata a ypa hmo hropa hluhpi hawhta, he hmo chhaota khizaw rônahpa nata a ru âhpazy cha chyuta hlao via ta hmô awpa chhuahna eima pachâna liata a pabâsa.’8
GSAM 260.1Pastor Bates ta he kyh châ a ropa a chhâna liata hetana heta a reih:—
GSAM 260.2‘Chahawhta a chhuahpa pahnokheina bie zydua tawhta (a byuh khiah cha, hluh via chhao pie theipa eima châ), avâ liata hmonoâh ngaitapa, reih pasia thei leipa hmo a y tahpa eima hmô. Avâ liata a hnawhpa su, a vê seihzie cha maila 11,000,000,314 [11,000,000,314] hlâta a hluh viapa a châ. Huygens hmo a thapa ta, “Su a pathlai leipa awhsi hropa zy hry liata hetah hawhpa ei hmô leipa—khaihna a pha viapa su hropa chhôh lâta a kipa ta moh theina,” tah ta.’
GSAM 260Awhsi Chareipa Aluahna Kyh Pahnokheina Bie Hropa
GSAM 260.3A reihpa aluahna cha piepa a châ nota a ypa Pihno Truesdail tawhta bie eima la heih aw. Ano ta hetana heta a reih:—
GSAM 260.4‘Sietanô White cha a tlâhna a thâ pachhai ta, ano châta thlahchhâpa a châ liata Khazohpa Thlahpa cha eima chô liata a chô. A hmaihsa pahlei ta alei hmozy a pahno khao vei tahpa eima hmô. He he awhsi chareipazy khizaw a hmô tua chaipa a châ. Jupiter thlâpâzy cha ao paro ta a chhia tawhta, a hmaihsa ta Saturn thlâpâzy chhao a chhia ta, cha hnôhtapa a vêpa kawhzy a maohzie cha a reih. Chatawhcha ano ta, “Hetah liata a pahrâpazy cha chyhsa a saw ngaitapa, rônahpazy ama châ; alei liata a pahrâpazy nata a lyu pachhai vei ei. Hetah liata moleina a vaw ngia leipa a châ,” tah ta. Unawhpa Bates a hmia alypa tawhta, ano aluahnazy a vaw châna su kyh a hmiata a ngiahchiapazy cha a hmaihsa ta a pahlei lymâ haw tahpa a lâ. Tilawng chhihthatuhpa Bates cha awhsi kyh a pachâ châh ngaitapa a châ tahpa eima pahno khai; eima pahno nawpa ta avâ liata a ypa hmo hluhpi ama yna suzy a pamosa tyh. Aluahna a khai tawhta Sietanô White ta ano biechhônazy a chhâ nota, he kyh cha a chu leipa, lâ hropa tawhta chhao pahnona a hnei leipa a châ tahpa a reih nahta, Pastor Bates cha alyna nata thaphana ta a bie. Khazohpa a reithai ta, kheihawh ti hmahta a ngiahchia heih lei nawpa ta he awhsi chareipazy kyh aluahna cha piepa a châ tahpa a ngiapâzie a reih.’9
GSAM 261Arâ Paraohpa Hmaihsa ta a To
GSAM 261.1He Topsham apakhyna a khai tawhta a rei leipa liata aluahnazy nata a pazaopa hmonoâhpa hropa a vaw y. Pastor Bates ta ei hnohta a chhopa hawhta ei reih aw:—
GSAM 261.2Pastor White ta a pachupa a tlô mâh leipa arâ taw pakha nata hmo zuahna lâ hmo cheina talailih, tyuhna rih pano a hneipa hmâ theina a hnei. Cha talailih cha a hmia lâta a khuhpa thingphia hnei leipa ta taopa a châ; châhrasala a hmia a phaopa phei chhâhna nata arâ nata talailih a pazaotuhpa thingchahrei tawhta thua phei chhâhna a hnei. Arâ taw cha chhihtha liata a mohôh ngaitapa ta tao awpa a byuh; a chhâri hri tlyma, hmo hropa rai tlyma ta a lai kiah lâ a patoh khiah cha, a hmaihsa ta a phei ta a chô chhie tyh. A râ lei nawpa ta a chhâri hri pathli thlâh ha awpa chhao a byuh. He arâ taw he ama siena awpa su hneituhpa eih a châ. Pastor White cha pachupa châ mâh leipa arâ tawzy mohôhna liata thiamh ta, he pakha chhao raichhie lai ngaitapa to aw va na tahpa ta a pachâ. Châhrasala arâ cha a paraoh ngaitapa ta a chalyuna liata chyhsa pano a thie haw tahpa, pakha cha lâpi kiah liata alôzy chô a paraihpa ta a thie tahpa zy pahno sala cha, ano sasyh a ngiapâna chhao a chyh via awpa a châ.
GSAM 261.3He ei liata talailih liata chyhsa 4 a y. Pastor White nata a lapinô cha a hmia tyuhna liata a tyuh ei ta, Pastor Bates nata Israel Damon cha a hnôh tyuhna liata a tyuh ei ta. Pastor White cha arâ a mohôh thei nawpa ta a palôh zydua ta a tao ngâ liata, Pihno White cha biehmeiseihpa kyh a reih hai. Cha nota Khazohpa hmotaotheina cha ama sahlao chô liata chô ta, talailih liata a tyuh thlâh ha liata aluahna cha a hnei. Aluahna lâ a ngia nota ‘Rônahna!’ tahpa ta a awh a daihti takha liata, arâ taw cha a hmaihsa ta a chariah ta, chalyu leipa ta a duah ta, a luh cha a pachhô. Cha daihti liata Pihno White cha cha duahmo liata thyu ta, a mo avâ lâ a mohpa ta, talailih hmia a khâpa ta a chô ta, arâ nata talailih a pazaotuhpa thingchahreizy chô liata a phei cha a pathla, a kuzy cha arâ taw a hnôh lai chô liata a sôh. Pastor Bates ta Pastor White hnohta, ‘Arâ taw ta cha chanô cha a phei ta chô thi aw,’ tahpa ta a awh. Pastor White ta, ‘Tahmâ Abeipa ta arâ taw cha a mohôh haw; a raihria ei pabuapa a chhuah va na,’ tahpa ta a chhâ. Arâ taw cha arâ hlôpa hawhta a to pachhai ta a duah. Lâpi kiah liata lei cha phei 6 rachhôh a sâh ta, diahpai hnohta chahna su a y. Pihno White cha a mo avâ lâ a moh thlâh hapa ta, a ry lâta ei kha hmah moh leipa ta, lei sâhpa chô cha kiah ta, chahna su liata mini thokha chhôh a vai ta, alei thiehpa a maohzie a reih ta a palâsa. Chatawhcha a luh cha a hmiata a ypa hawh thlâh hapa ta, lei sâhpa tawhta za chô ta, talailih hnohta a sie ta, phei chhâhnazy chô a kia ta, a ku cha arâ taw a hnôh lai chô liata a sôhpa ta, arâ nata talailih a pazaotuhpa thingchahreizy chô a kia ta, talailih chhôh lâ a ngia heih. Tyuhna liata a tyuh a daihti takha liata aluahna tawhta a pua ta, cha daihti takha liata arâ chhao a haohtuhpa tawhta ngiana khâpa hmah pie leipa ta, a chalyu a thao ta a lâpi cha a chhih lymâ.
GSAM 262.2Pihno White cha talailih khôtho lâ a y chhôh, Pastor White ta arâ cha pasia ta, hmeiseihta a to maw to vei tahpa hmô a chhuah. A hmiatua ta sahroh chôna hri ta a patoh chyuta. A daihti hropa liata cha arâ ta a phei ta chô awpa a châ, châhrasala tahmâ khâpa hmah chalyu vei. Chatawhcha thata a chô ta, a ru via ta a chô heih ta, a ru via pachaipa ta a chô heih. Arâ taw cha chôna kyh cha khâpa hmah pahno leipa hawhta a y ta, Dania cha zâ khata ama khaoh liata a y nota vâlyuhchâpazy ta ama pakah a khawpa chakeibarôhneipazy hawhta a chhie taopa y leipa ta a lâ. Pastor Bates ta, ‘Cha su cha china nata palyupalihna ta a biepa su a châ; aluahnazy a vaw pataosahtuhpa Hmotaotheina thotho ta, cha daihti chhôh arâ taw a paraohna chhao a pahnie tahpa a lâ,’ tah ta.
GSAM 262.3He aluahna he ano sapa tlâh leinazy vâta a vaw châpa deita a châ khiah ta cha, biehiahri he a vaw y: arâ chhao cha hawhpa tlâh leina a hnei hra maw?
GSAM 262Israel Damon Pahnokheina Bie
GSAM 262.4Pastor Bates ta ei hnohta a chhopa a patlôhtuhpa ta he bie he hetah liata ei pie aw:—
GSAM 262.5‘Kô 20 rachhôh a khô liata, Pahânoh ei zyh a thao tawhta rei leipa liata, Israel Damon ta, ano nata Pastor Bates, Pastor White nata a lapinô zy cha arâ taw paraohpa ta a pâpa talailih a thapa liata ama sie liata Sietanô White ta aluahna a hneizie kyh ei na chho. Pastor Loughborough ta a ropa, a chô liata cha hmo a châzie reina he tanoh ei reli haw, Pastor Damon ta ei hnohta a chhopa nata a ryh pakipa a châ.’ A moh a rohpa, ‘R. S. Webber, Battle Creek, Michigan, 1891, Hmypi 9.’
GSAM 263Aluahnazy Kyh Liata Pastor Bates Pahnokheina Bie
GSAM 263.1Pastor Bates ta ano hmâhtheipa hetana heta a reih:—
GSAM 263.2‘Chazy liata Khazohpa bie a dyupa khâpa hmah ei hmô leipa chhao ta, ei palôh a khâ ta, riethei ei tao ngaita. Ano sapa thâ a thapachhaina a rei ngaitapa vâta a vaw châpa hlâta hmo hropa a châ tahpa cha daihti rei ngaitapa chhôh ngiapâ a chhuah va na.
GSAM 263.3‘Chavâta a pachâna liata pachalyuhna a y leipa hawhta a lâ nota, apakhyna khôtho liata chyhsa hropazy mohmô ta, ano nata a hnohta a pazipa a viasazy, a hleikhô ta a chyhpi, a hnohta bie ei chhô ta chhô heih awpa daihti ei tlua. A thei khiah ta cha biehmeiseihpa pahno ei chhuah. Cha hnôh liata New Bedford nata Fairhaven lâ ano a vaw tlôpa daihtizy chhôh, eima apakhynazy liata aluahna a hneipa ei hmô ei hluhpi haw, Topsham, Maine liata chhao ei hmô hra haw. Cha palôh a pachalyuhpa hmo a châpazy ei thokha liata a ypazy ta, dôna tlyma, chyhsapa pachâna a ryu reihtuhpa hmotaotheina tlyma hmô chhuah awpa ta, kheihawhta a nô pahâ ta nata palôh zydua ta a bie to ei nathlie ta, a chalyuna to ei moh tahpa ama pahno pha. Chyhsa hropazy nata he hmozy hmô theina ei hneipa châta Khazohpa ei reithai. Tahmâ keima châta sasyh ngiapâna tlôpa ta bie reih theipa ei châ haw. He raihria he Khazohpa tawhta a châ tahpa ei ngiapâ; kô 1844, Phiata liata eima raihria a chhâ tawhta ... ano chyhsa “a thlâlâpazy,” “a tliepazy,” nata “a hlaopazy” patlôh nata tha patlôh nawpa ta piepa a châ tahpa ei ngiapâ. Cha daihti tawhta “Moh teh, hetah liata!” nata “Moh teh, chatah liata!” tahpa pabuana duahmo ta, Khazohpa chyhsa a dopazy nata palôh phapa a hneipazy cha a pabua ngaita haw. Ama hmiakô liata pamosapa a châpa châbie hluhpi a dyuhpazy cha reih pasia thei leipazy châta a rairu ngaita haw. A hmiata a chiapâ ta ei pahno thei leipa châbie hluhpi liata khaihna nata pachuna ei hmô haw tahpa ei pyh. Ano cha ano sasyh â hlâpa, a dopa, palôh phapa a hneipa Khazohpa saw a châ tahpa ei ngiapâ.’10
GSAM 263.4‘Chârohtuhpa ta ano aluahnazy liata biezy cha a hmiata a pachupazy tlyma, a chupa tawhta tlyma a la leipa a châ. A aluahna hmiatuapa a hmô nota, kô 1844, Di thla liata, ano nata Portland, Maine liata a sahlao zydua ta “Zâcho awhna” cha a khô hawpa hmo a châ tahpa ama hnohthlâ haw. Cha Portland liata a nô nata a paw cha ama pahrâ nota a châ. Cha nota ano nata Portland liata a sahlao ta a do leipa ta ama pachâpa cha Abeipa ta aluahna liata a hnohta a pamosa. Chatawhcha a aluahna cha sahlao hnohta a chho ta, ama thla sarina hmâhtheipa cha Khazohpa raihria a châ tahpa ama pyh.’11
GSAM 264Kô 1847 Liata Bietapa Pathôh Ama Pahnopa Hawhta
GSAM 264.1Kô 1847, Pachawh thla liata Pastor James White ta a ropa he ta, cha daihti liata bietapa pathôh kheihawhta ama pahno tahpa a pamosa aw:—
GSAM 264.2‘Zisu vy heihna a ngiapâtuhpa sahlao zydua ta, he bo (Biephuah 14) liata châbie 6 nata 7 liata a pamosapa vâlyuhchâpa chata awnanopa nata khizaw hnohta Zisu vy heihna bietapa a palâsa tahpa ama pyh khai.... Vâlyuhchâpa panona raihria cha, Zisu vy heihna a hâpa sahlao hnohta Babylaw a pao haw tahpa pamosa awpa a châ. Ama hry liata chyhsa hluhpi cha, “Zâcho awhna” hmotaotheina ta a pathoh ei hlâ chhôh he biehmeiseihpa he pahno leipa ei ta, cha ta noh 10 a tlô hlâta awnanopazy tawhta pua thei nawpa ta ama daihti a patlôsakhei. Chavâta kô 1844, thla sarina tawhta Vâlyuhchâpa pathôhna bietapa cha, mopathaihpazy hnohta “ngâchhih thlâh ha awpa,” a hnôh lâ ki heih leipa awpa, vâlyuhchâpa panona awhna daihti liata laihsakôpa sahlao ta ama pahlei hawpa ngianazy cha “dao” heih leipa awpa ta pachhuana bie a châ ta, tahmâ chhao a châ thlâh ha.
GSAM 264.3‘Kô 1844, thla sarina tawhta Khazohpa chyhsazy châta Bietapa hmeiseihpa cha cha hawhpa pachhuana bie a châ leipa maw?—Hmeiseihta cha a châ.... Châbie 12 ta, “Hetah liata mopathaihpazy tao hualuana a y; hezy he Khazohpa biepiepazy nata Zisu ngiapâna a zyhtuhpazy ama châ.” tah ta. Zawhâna, khataih liata âmo cha na hmô?—“Hetah liata,” Vâlyuhchâpa pathôhna bietapa daihti liata na. Tao hualuapa ta hâna daihti cha kô 1844, thla sarina tawhta a châ haw ta, Pahânoh a zyhtuhpa sahlao nata a hropazy chhao cha daihti tawhta vaw lâpa ama châpa vâta, Vâlyuhchâpa pathôhna bietapa daihti liata eima hro tahpa cha a chiapâ haw.’12
Notes
- Biephuah 14:9-12. ↩
- Rôma Awnanopa Kyh Biehmeiseihpazy, châhmia 112. ↩
- Biephuah 14:6-12 Liata Vâlyuhchâpa Pathôh, châhmia 131, 132. ↩
- Rachel Preston cha Vernon, Vt., liata kô 1868, thla 2, noh 1 ta, kô 59 a châ nota a thi. ↩
- Andrews ropa Pahânoh Chanchin, châhmia 506, kô 1887 papuapa. ↩
- Ellen G. White Hro Kyh Ropa, châhmia 95, 96. ↩
- Âthaona nata Hmâhsiena châbu liata cha Saturn a thlâpâ 8 a hmô tahpa a châ. He pathlaina he châ papua hlâta pasia awpa châzy ei ku tawhta a pua khai tawhta taopa a châ. Cha hnôh liata Jupiter nata Saturn liata thlâpâ hropa hluh via hmô chhuahpa a châ haw. ↩
- Dick ta a ropa Awhsizy Avâ, châhmia 96. ↩
- Pihno Truesdail châ, 1891, Nawh 27. ↩
- Mietaku Rual Chyhpa Hnohta Bie, châhmia 21. ↩
- Cha châbu thotho, châhmia 22. ↩
- Cha châbu thotho, châhmia 10, 11, Brunswick, Maine, 1847, Patô thla. ↩