Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
25 / 31

Bo 22 — Apôhkhana

John Norton Loughborough

GSAM 343.1“Hipa châta Crete liata na ka awhpa, hmo pasia khai leipazy na pasia awpa, nata bia awnawhpa khizaw chhâna awnanopa machâzy mohôhna; ka na chhâna ta na hmôpa yua.”1

GSAM 343.2Vâlyuhchâpa pathôhna bietapa a hmâhlana liata, 12 kô leina (1846 tawhta 1858) a vawtlôh; tahmâ liata awnanopa châta ngiapâna nata siekheizie hneina ta hmanawhpa khaw pakhypi heihna a ngaihpa, tahmâ liata khaw paduapa ngaihmo. Khazohpa in Hrohsona hmopiepa châta a awnawhpa heihna ta heihtuh; ahy tiah hneipa hmâhsiena ta awnanopa apôhkhana, bia awnanopa pakhypi, nata châbu pakhypi a ngaihpa hmâhsiena ta hmâhsiepa.

GSAM 343Apôhkhana a chhihthana

GSAM 343.31854 liata phuapa Supplement to Experience and Views, 12 pahmâ ry lâta bie chhopasiana liata, Machâ James White in tiah a paduapa:—

GSAM 343.4“1844 liata daihti a leina hnu liata chhihthana ngiat a awn; awnanopa pakhypi in apôhkhana zawhmo, Biehmeiseihpa a lymâna ta chhihthana lymâpa leipa tiah a ngaih. Pihno White in hneipa a chhihthana hropazy naw a châpa; a hmiatuapa liata apôhkhana khawpa chhihthana vawtlôna nata pathaisana ta ngaihpa a pahno. Tun hmahta mi in ama a dinghkhana châta ngiat a pahno theimo, a chhihthana awnawhpa anihna a hmahta tiah a dinghkhana.”

GSAM 344.1Noh sarina Adventist zy liata awnawhpa pakhypi a awnpa Pihno White a daihti hmâhsiena nata pahnokheina ta a papôhsa ngaita ta, a pa-isa thlâh ha.

GSAM 344George Storrs in Apôhkhana châta

GSAM 344.2George Storrs in 1844 liata a phuapa a châ ropa in Adventist bietapa châta awnanopa tawhta a chhihthana hneipa paduapa ta apôhkhana châta a dâina hmâhsiena:—

GSAM 344.3“Awnanopa hropa apôhkhana tao awpa ta a chhuah khâ u; a chado teh u. Mi hmâhsiena ta awnanopa apôhkhana dâina a paduapa, apôhkhana a vawtlôhpa hnu liata Babylon a vawtlôh. Khazohpa in ama awnanopa siekheizie hneipa hmopiena ta apôhkhana a hmâhsiepa. Hneipa ta hneipa leipa; Zisu ngiapâna hmâhsiepa in siekheizie hneipa a paduapa, ngiat leipa ta Zisu a zuahtuhpazy a vawtlôhpa ta awnanopa châta a paduapa.”2

GSAM 344Râhpa châta khaw, Apostolzy a daihti

GSAM 344.4Noh sarina Adventist zy, hmâhta a tiahpa ta, daihti hneipa Awnanopa apôhkhana leipa ta kô chhâna châta awnawh; Awnanopa apôhkhana ngiat leipa. Mi in ngiapâna a vawtlôhpa nata hmanawhpa, a chhihthana hneipa châta, a pathaihpa hneipa ta ngiat leipa, siekheizie nata châta pakhypi ta a hmâhsiepa. Apostolzy a daihti liata “hmo pasia khai leipazy pasia awpa” ngaihpa a vawtlôh.3 65 A.D. rachhôhpa liata Titus in ngiapâna awnawhpa khizaw liata “Bia awnawhpa khizaw chhâna awnanopa machâzy mohôhna” chahnaona a vawtlôh, Timothy in tiah châta pahnokheina a hmôpa.4

GSAM 344Machâ White liata Apôhkhana

GSAM 344.5Apôhkhana nata chhihthana châta Machâ James White a phuapa, Mopasiana nata Bietapa Phuahtuhpa liata Jan. 4, 1881 liata a vawtlôh:—

GSAM 345.1“Apôhkhana in hmâhlana pakhypi ta chhâna nata hmâhsiena ngiana chahnaona a paduapa. Apôhkhana he rei ngiahsa ngiat nawpa ta tuhna châta taopa châ beih vei; Khazohpa awnanopa chahnaona ta pahnokheina a paduapa. Zisu in a awnanopa cha a pazisa ngiat vei; a aw tyh. ‘Ka mohôhpazy in ka aw a hrih, ka pahno, nata ka zuahtuh.’ Noh hrihthuhpa in râh a hmâhlana, a awnanopa a aw, a zuahtuhna a hmâhlana.”

GSAM 345.2“Chyhsazy ta ama taopa ngiapâna biezy in pakhypi heihna a vawtlôh theimo. Awnanopa châta ngiat in awnanopa ama awnawhpa ta pakhypi khawpa a paduapa theimo. Zisu in mi hmâhsiena ta khazohpa châta hmâhsiepa a ngaihmo. ‘Mi khizaw hrihthuhpa Zisu a châ.’ A hmanawhpa ta hmâhlana, hmâhsiena, nata ama aluahna ta ngiapâna vawtlôhtuhpazy liata a paduapa. Awnanopa chahnaona nata hmâhlana pakhypi châta apôhkhana a ngaihpa hmanawh; mahse apôhkhana in Chhâna Tuhpa a chhihthana tawhta a laimo.”

GSAM 345Pakhypi hmiatuapa nata panona châta

GSAM 345.3“Awnanopa ngiat in pakhypi khawpa a paduapa nata a pathaih leipa mahnosasy reisai yna châta, awnanopa châta hmâhlana nata hmanawhpa a vawtlôh. Apostol Peter in a daihti awnanopa machâzy châta tiah a pahnokheina: ‘Nama hry liata awnanopa machâzy cha ei pasyu ei; kei chhao machâ ei châ hra, Zisu a pasa taonazy pahnokheituhpa nata a vaw luah awpa rônahna to hra awpa ei châ; noh liata awnawhpa Khazohpa a laihpa na hrih, ngiat ta leipa, khaw ta; sôh moleipa hmô khohpa vâta châ leipa, ngiapâna ta; Khazohpa a paduapa châta ngiat ta leipa, awnanopa châta a hmâhsiena. Mietahkuvaituhpa Beichaipa â vaw luah tita, nama hmô awpa cha rônahna beilakho, a rao beih lei awpa kha a châ. Thyutliazy, machâzy ta na châpa. Tiah, noh khizaw in ama ta ama châpa, hmâhlana ta na chhihthana, Khazohpa in ngiana a chhihthutuhpazy a chhihthana, ngiana a hneipa ta hmopiena a paduapa. Khazohpa a hrawhthuhpa hmahta na paduapa, ama in daihti a hmâhta na hmôpa.’5”

GSAM 346Biehmeiseihpa Apôhkhana a thuthlâna nata a hmâhsiena

GSAM 346.1“Noh sarina Adventist zy in apôhkhana a hmâhsiepa, Biehmeiseihpa liata a awnpa thuthlâna nata hmâhsiena ta tiah a zuahtuhpa. Biehmeiseihpa hrohsona a hmôpa, thuthlâna a châpa, apôhkhana a hmanawhpa.”

GSAM 346.2“Khizaw Awnanopa Pakhypi in châbu a hmanawhpa khizaw liata, Bia Awnanopa Pakhypi zy nata a châta châbu a hrih. Bia Awnanopa Pakhypi in Bia liata châbu a hmanawhpa khizaw liata, Bia liata awnanopa a châta. Awnanopa in Khazohpa biepiepazy hmanawh nata Zisu ngiapâna châta thuthlâna ta pakhypi a châpa.”

GSAM 346Awnanopa chhihthutuhpazy châbu tiah

GSAM 346.3“Awnanopa apôhkhana liata chhihthutuhpazy in awnanopa châbu ta châpa, ngiat ta paduapa leipa. ‘Noh liata khypi a châpa in na châbu a châ.’6 Chhihthutuhpazy in pahnokheina, hrihthana, aphuana, siekheizie, nata hneipa ta awnanopa châta hmâhsiena a paduapa; a châbupa Zisu a hmâhsiena nata a bie liata a awnpa siekheizie a paduapa.”

GSAM 346Khaw châta Pahnokheina Bie hmiatuapa

GSAM 346.41854 liata phuapa Supplement to Experience and Views liata Biehmeiseihpa khaw châta pahnokheina a paduapa. 15 pahmâ liata tiah kan chah:—

GSAM 346.5“Awnanopa in Khazohpa bie liata a chhih, Biehmeiseihpa khawpa liata a chahnaona a paduapa; hi khawpa a hmanawhpa a hrihmo nata a hmâhmo. Tiah a ngaihpa in awnanopa ngiapâna pakhypi a châpa.”

GSAM 347A vawtlôna hmahta khaw ngaihpa

GSAM 347.1Dec. 23, 1860 liata pahnokheina a paduapa liata kan chah:

GSAM 347.1“Daihti a tlôna liata na heihna, Satan hneipa ta a vawtlôh, ama daihti a chy haw tahpa a pahno. A laibâhpazy liata a hneipa a hmâhsiepa. Ama in a laibâhpazy a chhih, a pakhypi a chhihthana, a laibâhpazy a hneipa nata a vawtlôna ta hmâhsiepa. Khazohpa awnanopa in pahno ta hmâhlana a hmâhsiepa, a châta pakhypi ta châbu a hmâhlana. Ama ta ama hmâhsiena, ama ta ama hmâhsiepa; tiah a hmâhlana in a chhihthana leipa, mahse Tahmâ biehmeiseihpa châta a hmâhlana a vawtlôh. Khawpa a ngaih, nata khawpa chahnaona a ngaih; khawpa ta pakhypi châta, Satan in a chhihthana a laimo.”7

GSAM 347Vâlyuhpazy a khaw hmâhsiena ta zuahtuh

GSAM 347.21868 liata phuapa Pahnokheina Bie No. 14 liata tiah kan chah: “Vâlyuhpazy a pakhypi nata a khawpa ta kan zuahtuhna, tiah a hmâhlana hneipa kan hmôpa. Pakhypi châta hmâhlana a ngaihmo, khaw leipa, chhihthana leipa, apôhkhana leipa ta kan châpa, vâlyuhpazy a pakhypi hmâhlana nata a khawpa hmâhlana ta kan hmâhsiena a hmanawhmo. Amazy cha pachârôh ngaitapa ta ama heisai tyh, chhihthana, palôh atyhmâna nata apôhkhana leina zy chôta byhnâ pie awpa ta biehneina piepa ama châ leipa vâta.”

GSAM 347Khazohpa in khawpa Khazohpa

GSAM 347.3“Khazohpa khawpa Khazohpa châta a thlâhpa mo? Leipa; tun daihti liata ama a châpa, hmahta daihti liata a châpa. Paul in tiah a chah, ‘Khazohpa in chhihthana a vawtlôhpa leipa; thlalôhna Khazohpa a châ.’ Hmahta hawhna hra ta atahmâ chhao hmozy a dopa ta tao awpa a khoh ngaita. Moses a daihti liata Israel chyhpa châta a hmâhsiepa khaw nata apôhkhana pakhypi ta kan pahnokheina a vawtlôh.”8

GSAM 348Zisu a khaw châta aphuana

GSAM 348.11882 liata phuapa pahnokheina in tiah a châpa:

GSAM 348.1“A zuahtuhpazy châta pakhypi nata siekheizie a awnpa, kan Chhâna Tuhpa in a chhihthana hmahta aphuana a paduapa.... ‘Amazy châta ta ka aphu leipa, ama bie ta ka ngiapâna a hmôhpazy châta ta; amazy khizaw in pakhypi ta châpa; Pa, na ka liata na awn, ka na liata ka awn, tiah amazy pakhypi ta kan châpa, nata nâ ta kei eina tuah chi tahpa khizaw ta ama ngiapâ thei nawpa ta.’”9

GSAM 348Chyhsa mahnosasy reisai yna chi a chhihzie

GSAM 348.21885 liata tiah pahnokheina a vawtlôh:

GSAM 348.2“Bie miakha mokhâh awpa a byuh; cha cha chyhsa mahnosasy reisai yna he a châ. Krista a pheisaih sahlao liata pheisaihzy eima châpa hawhta, raihria a rakha nanopa zy liata hmaohkha ta rai eima hria awpa a byuh.”10

GSAM 348Satan in khawpa a hmâhsiepa ta a hneipa

GSAM 348.31895 liata phuapa pahnokheina liata tiah kan chah:

GSAM 348.3“Satan in awnanopa a châta a hneipa a châpa, apôhkhana hneipa a ngaih daihti liata châbu a chhihthana ta hneipa a hmâhsiepa ta a châpa! A hneipa ta hneipa leipa, Khazohpa bie in a paduapa leipa a tiahpazy a chhihthana ta a vawtlôh. Chaorizy he a ryhrai ta patu awpa eima khoh, apôhkhana khawpa nata chhihthana khawpa a chhihthana leipa ta a awnpa.”

GSAM 348Thâtihpha chhotuhpazy ngiana

GSAM 348.4Awnanopa châta khawpa hmâhsiepa liata hmiatuapa a ngaihpa, Thâtihpha chhotuhpazy a pahno nata a ngiana paduapa a châpa. 1850 tawhta 1861 hmahta a zuahtuhpa khawpa tiah: Thâtihpha chhotuhpazy, a hmopiena a paduapa, Khazohpa in a hmôpa, châbu khizaw liata a hmanawhpa, Khazohpa awnanopa pakhypi châta zuahtuhna chahnaona a peih. Chahnaona liata bietapa châta a hmopiena, Biehmeiseihpa mohôhna châta a ngiana a vawtlôh tiah a phuapa. Chahnaona liata daihti nata awnawhpa Thâtihpha chhotuhpazy pahnih a chahnaona awn; awnanopa in amazy ta châbu liata hrihthuhpazy tiah a pahno.

GSAM 349Thâtihpha chhotuhpazy sôh ta baona

GSAM 349.11858-59 khâna liata pahnokheina a vawtlôh: Biehmiapa in Thâtihpha chhotuhpazy sôh ta baona châta a hmâhlana pakhypi a paduapa; awnanopa in Biehmeiseihpa liata a pahnokheina a zuahtuhpa ta tiah a hmôpa. Tiah a châta Biehmiapa hmâhsiena Battle Creek liata a awn; Machâ J. N. Andrews in a hyu. Bie liata hrihthana nata aphuana ta a chhihthuhna hnu, Mopasiana nata Bietapa Phuahtuhpa liata Feb. 3, 1859 liata phuapa, Su hrawh su kha châta a hmâhlana a paduapa. Bie châta phuapa, Battle Creek, Mich. liata 6.6.1859, awnanopa pakhypi a chahnaona, amazy khizaw in ngiat ta a châpa.

GSAM 349Apôhkhana a paduapa châta pahnokheina

GSAM 349.2Pahnokheina Bie No. 6, 1861 liata, Khazohpa ta Pihno White hmâpa ta Noh sarina Adventist zy ta ama pyhpa khawpa kyh he hawhta a reih:

GSAM 349.2“Khazohpa ta na Su hrawh su kha nata hmopiena na peihmo ta na chhih. Khazohpa ta a hmanawhpa pakhypi na paduapa, tiah a ngaihpa a hmiatuapa a châpa. Mi in a hmâhlana ta na Su hrawh su kha nata hmopiena Khazohpa tawhta a laimo. Nama sawzy ta ama phahnai nawpa ta Khazohpa maisâh tawhta nama hmopiepazy ama ru lei nawpa ta a chado teh u.”

GSAM 349Hrozie Taopathi Nawpa Su hrawh su kha Piena Siekheizie

GSAM 349.3“He Su hrawh su kha piena siekheizie heta hrozie taopathi aw ta, palôh duahmo hmeiseihpa a palâsa aw tahpa ei hmô. He kyh he a yzie hmeiseihpa hawhta chyhsazy hmiakô liata palâsapa châ sala, âmo tlai ta bie ama pathlu awpa ta siesaipa ama châ khiahta cha, Su hrawh su kha piena siekheizie liata sona nata chybia a ypa ama hmô aw.”

GSAM 349.4He hawhna heta chakaona raihria deichhy nawpa ta, Noh sarina Adventist zy hry liata sôh hmâna siekheizie paduapa châ ta, tahmâ khizaw zydua liata eima chyhsazy ta ama hmâ haipa a châ.

GSAM 350.1Awnanopa châta Pahnokheina Biezy chahryh ta pachuna bie pie chhieliepa vâta, kô 1859, Khihpa 21 noh ta a puapa Mopasiana nata Bietapa Phuahtuhpa liata, bia to ta kô chareih pakhyna hnei ei sala, cha liata raihria khona a siapa ta tao awpa tahpa hmiatua chai ta pachhuahpanohpa a châ. Cha hawhta chakaona raihria liata a y tyh kawpa tymâna kha phaoh leipa ta, eima raihria liata chybia nata siekheizie hneipa ta tao awpa a châ. He pachhuahpanohna he bia liata Awnanopa Pakhypi apôhkha awpa kyh a moh chhieliepa tlai a châ.

GSAM 350Awnanopa Sôh Hneina

GSAM 350.2Bietapa â hmâhsie ta, chyhsa maluh â pôh lymâpa hawhta, sôh chhao vaw pahmaoh lymâ ta, cha vâna chata Awnanopa sôh ryhpa hawhta hnei nawpa kyh pachâpa a vaw châ. Kô 1860, Hmypi 23 noh ta a puapa Mopasiana nata Bietapa Phuahtuhpa liata Pastor White châpaw ropa tawhta, he hawhta eima reih:—

GSAM 350.3“Châhrasala he chyhsazy heta Awnanopa sôh paraona thlyuna tao thei awpa ta nata ama pakhyna ozy a phapa ta hnei thei awpa ta, abyuhpa duahmo ama hnei nawpa daihti he a hla khao vei tahpa eima hnabeiseih. Chatanachata ryu châ a rohpazy nata tao a khohpazy ta, châbu papuana raihria châta ama sôh tawhta su kha ama hlâ thei aw. Eima biechhotuhpazy nata chhihthatuhpa Unawhpa zy he kyh he ama pachâ awpa ta eima châ haw ei. Eima pachhuahpanohnazy a pyh leipa ama y khiahta cha, chyhsa py pakha hawhta eima zi thei awpa khona châ ta ama roh pie thei aw ma?”

GSAM 350Ryhpa Hawhta Apôhkhana Pyhpa a Châ

GSAM 350.4He kô khâ a liana daihti chhôh ta, he kyh he Mopasiana nata Bietapa Phuahtuhpa liata, a châh châh ta adyh ngaitapa ta reihpahmaohpa a châ. Thlarâh 28 tawhta Phiata 1 taihta Battle Creek liata hneipa, Michigan nata bia hropa hluhpi tawhta eima chyhsazy vyuhtua ta a vypazy pakhypi liata, he kyh he palôh deipapa ta pachâpa châ ta, raihriana o nata Awnanopa sôh hropazy—pakhyna ozy nata a hropazy—hnei thei nawpa ta ryhpa hawhta apôhkhana kyh he a siapa nata azuapa ta reihpahmaohpa a châ. He reihpahmaohna he kô 1860, Phiata 9, 16 nata 23 nohzy ta a puapa Mopasiana nata Bietapa Phuahtuhpa, châbu 16, nôpa 21, 22 nata 23 zy liata a seihpa ta hmô theipa a châ.

GSAM 351.1He pakhypi liata ama reihpahmaohpa vâta, châbu papuana py pakha ryhpa hawhta apôhkha awpa ta, zydua palôh miakha ta bie pathlupa a châ. Cha hawhpa py he a tao thei thlaina ta padua thei nawpa ta, a pakhypa Pakhypi chata chyhsa pangawh a hlaona py pakha a tlyh.

GSAM 351Awnanopa Py Moh

GSAM 351.2He Pakhypi heta eima chyhsazy khapa moh ta awpa ama châ aw tahpa kyh chhao a pachâ hra. He kyh heta pachâna nanopa a papua heih ta, thokha ta moh miakha pachhuahpanoh ei ta, thokha ta moh hropa pachhuahpanoh ei ta. “Khazohpa Awnanopa” tahpa pachhuahpanohpa a châ nahta, eima ngiapâna a y patluana ngianazy a palâsa leipa vâta pyh leipa ama y. “Noh sarina Adventist zy” tahpa moh deikua chata Krista a vaw tlô thlai aw tahpa eima ngiapâna a palâsa chhâ leipa ta, noh sarina Pahânoh eima zyh tahpa chhao a palâsa hra aw. He moh hnôhchhaipa pyh khohna liata apakhypazy ama pôhkha kawpa vâta, biechhawhna tao nota chyhsa pakha deita ta a pyh vei; ano chhao ta daihti rei leipa hnôhlâ ta a pyh leina cha a pahlei heih.

GSAM 351Moh Pyhpa a Châ

GSAM 351.3Pahnokheina Bie nôpa 6 liata he hawhta eima reih:

GSAM 351.3“Eima thlâ theipa mohzy hry liata, eima phuapa bie nata â hmiepa, eima ngiapâna a palâsapa nata a y patluapa chyhsa py eima châ tahpa a pahnosa theipa moh deita he a ngia aw....

GSAM 351.4“Noh sarina Adventist tahpa moh heta eima ngiapâna ngiana hmeiseihpazy hmâ lâta a chhuah ta, a tlua haipa palôh cha â do tahpa a pahnosa aw. Abeipa thalôh byh tawhta a puapa thalôh hawhta, Khazohpa ryhpa a pahleipazy cha hmah paphao aw ta, Khazohpa lâta rona nata eima Beipa Zisu Krista liata ngiapâna lâta a chhi aw ei.”

GSAM 351.4He Pahnokheina bie hmotaotheina vâta, angiapâtuhpazy palôh liata he biahri he chhâzaw châta biepathlupa a châ haw.

GSAM 351Hmopiepa Hmeiseihpa Raihria

GSAM 351.5He he Khazohpa Thlahpa hmopiepazy palâsana raihria a y patluapa cha châ vei ma? Pawla ta Awnanopa liata hmopiepazy sopa ama châ chhâpa cha, “mopathaihpazy pitlohsa nawpa ta, chakaona raihria châta, Krista pôhpa taopathi nawpa ta; eima zydua ngiapâna liata eima pôhkha taihta,” tah ta, a hropa chhao a reih.11 Angiapâtuhpazy ta a panawhpa nata thlahchhâna ta khaihna ama tlua khai tawhta, Thlahpa ta bie reih ta, “He he lâpi a châ; nama biepathlupazy â do,” tah sala, cha khai tawhna chata, he kyh liata a châpa hawhta, biahri taozie hmeiseihpa nata ama biepathlupazy tawhta a pua awpa aphahnaina thokhazy chhopa ta, Awnanopa cha a hluh viapa ta “taopathi” sala, a ngia ngaita aw vei ma?

GSAM 352Awnanopa apôhkhana

GSAM 352.1Kô 1861, Pachawh thla liata Battle Creek ta hneipa Khizaw Awnanopa Pakhypi hmiakô liata Pastor White biereipa, kô 1861, Chhiepa 11 noh ta a puapa Mopasiana nata Bietapa Phuahtuhpa liata papuapa chata, eima Awnanopazy a ki viapa ta apôhkha awpa pachâna a vaw chhuah. Sawna ama topa hawhta, Awnanopa mohôhtuhpa pakawh ta he kyh liata khaihna tlua nawpa Biehrai achuna ama hnei. Ama mopasianazy hmôchuapa cha Mopasiana nata Bietapa Phuahtuhpa liata papua awpa ta Pakhypi ta a haw ei. Awnanopa siezie nata Awnanopa raihrohtuhpazy kyh liata Biehrai pahnokheina biezy ama palâsa khai tawhta, Khizaw Awnanopa Pakhypi liata bia hropazy tawhta maluh alyupa ta vyuhtuapazy pie awpa kyh nata Bia Awnanopa Pakhypi zy liata Awnanopazy ta a ngia nata alyupa ta vyuhtuapazy pie awpa kyh ama pachâ. A hmeiseihpa ta he he, ama pyh pahmaoh thei awpa maluh reizie miakha hawhta a tlyh dopa vyuhtuapazy, pakhypi zy liata tlohsa awpa pachâna ama chhuah hmiatuana a châ.

GSAM 352Michigan Bia Awnanopa Pakhypi Apôhkhapa a Châ

GSAM 352.2Kô 1861, Phiata 6 noh liata Michigan Bia Awnanopa Pakhypi cha vyuhtuapa pakha, châ rohtuhpa pakha nata chyhsa pathôh a hlaona raihria chhihthana py pakha tlyhpa ta apôhkhapa a châ. Pakhypi biechhawhna ta, Awnanopazy chhao apôhkha awpa ta pachhuahpanohpa châ ta, Awnanopa biehrai châta he he hmâ awpa a châ:—

GSAM 352.3“Ary liata eima moh a rohpazy, keimo heta, Noh sarina Adventist zy tahpa moh lahpata, Awnanopa pakha hawhta eima pôhkha. Khazohpa biepiepazy nata Zisu Krista ngiapâna vawreih awpa ta biehrai eima tao.”

GSAM 353Awnanopa Mohôhtuhpazy Biehneina Châzy

GSAM 353.1He Pakhypi liata, he bia chhôh liata a hropa phapa nata adopa ta a ypa Noh sarina Adventist Awnanopa mohôhtuhpa zydua hnohta biehneina châzy pie awpa ta hmiatua chai ta bie pathlupa a châ. Awnanopa mohôhtuhpazy ta chahnaona pahnokheina châ nata Pakhypi vyuhtuapa nata châ rohtuhpa ta moh ama ropa biehneina châzy cheih awpa châ ta, cha biehneina châzy cha kô chareih pathieh heih awpa a châ.

GSAM 353.2Awnanopazy apôhkha nawpa taozie eima chyhsazy hmiakô liata a palâsa awpa hawna bie pachhuahpanoh awpa ta, py pakha tlyh awpa chhao biechhawhna ta pathlupa a châ. He hawna bie he kô 1861, Phiata 15 noh ta a puapa Mopasiana nata Bietapa Phuahtuhpa liata papuapa a châ.

GSAM 353Vyuhtuapazy Biehneina Châzy

GSAM 353.3Kô 1862, Thlarâh thla liata Michigan Bia Awnanopa Pakhypi ta a hmiatuachaipa pakhyna cha Monterey liata a hnei. Chyhsazy Awnanopa moh tlao awpa ta biechhawhna ta ama pyhpa hawhta, Awnanopazy chhao Pakhypi liata pyh awpa pachâna he heta hmiatua chai ta palâsapa a châ. Bia chhôh liata Awnanopa 17 apôhkhapa ta a y hawpa vâta, he Awnanopazy he biechhawhna ta Pakhypi liata pyhpa châ ei ta, he Awnanopazy mohzy hry tawhta cha liata a tlohpa zydua cha vyuhtuapazy hawhta pyhpa ama châ.

GSAM 353Awnanopa Mohôhtuhpazy Hlau

GSAM 353.4He Pakhypi liata chhao, Awnanopa mohôhtuhpazy ta rai ama hriapa châta hâta chareih sôh khôhpa zie pie awpa khona pyhpa a châ. Awnanopa mohôhtuhpazy lâ tawhta deikua, Pakhypi chhôh liata raihria ta ama hmâpa daihti nata sôh ama topa, ama hmâpazy thâtih chho awpa ta phahpa ama châ. Cha thâtih a daopa Pakhypi chata a ngia hawhta sôh siahkhâ a paki awpa a châ.

GSAM 353Vyuhtuapazy ta Biehneina Châzy Ama Palâsa Hmiatuana

GSAM 353.5Kô 1863, Patô 20 noh liata Khizaw Awnanopa Pakhypi cha Battle Creek, Michigan liata hneipa a châ. He he cha py pakhyna liata, vyuhtuapazy ta ama bia chyu tawhta biehneina châzy ama cheih hmiatuana a châ. Châhrasala vyuhtuana cha maluh reizie chô liata pahniehpa a châ mâh vei. He daihti liata vyuhtua a tlohsapa biazy cha Michigan, Wisconsin, Iowa, Minnesota, New York nata Ohio zy ama châ.

GSAM 354Khizaw Awnanopa Pakhypi nata Bia Awnanopa Pakhypi zy Dâhpi

GSAM 354.1Patô 21 noh liata, Khizaw Awnanopa Pakhypi ta dâhpi miakha pyh ta, cha noh liana chata Bia Awnanopa Pakhypi zy châta bia dâhpi miakha chhao pachhuahpanohpa a châ. Cha cha Michigan Bia Awnanopa Pakhypi pakhyna liata pyhpa a châ. He dâhpi zy heta Bia Awnanopa Pakhypi zy nata Khizaw Awnanopa Pakhypi liata vyuhtuana maluh reizie a khô pie. Cha liata pachhuahpanohpa bia dâhpi cha, khizaw zydua liata eima su chyu Awnanopa Pakhypi 72 zy ta tahmâ ama hmâpa nata a lyu ngaita.

GSAM 354.2Kô 1864, hnah thiehpazy a pua daihti liata Khizaw Awnanopa Pakhypi hneina daihti liata, cha kô chhôh liata Pakhypi rai a hrialeipa Awnanopa mohzy tawhta Sôh Mopasiana Py pakha tlyh awpa ta Bia Awnanopa Pakhypi hnohta hmiatua chai ta pachhuahpanohpa a châ. Cha py chata raihria chhihthana py nata hria pahmaohpa ta, Awnanopa mohôhtuhpazy sôh siahkhâ mopasia ei sala, a paki awpa a châ. Cha hawhna chata, abyuhna a y lymâ hawhta, sakha khai tawhta sakha ta, Khazohpa raihria nata a bietapa châta raihria liata chybia paduapa a châ.

GSAM 354.3Cha hawhta raihria a siapa ta apôhkha nawpa lâsiezy kha a chyhpata eima vaw chho haw. He he taopa a châ nota, Awnanopa py cha tahmâ a châpa nata pakho khiahta chyh ngaitapa a châ.

GSAM 354.4Kô 1863 liata Khizaw Awnanopa Pakhypi a ki ta apôhkhapa a châ nahta, vyuhtuapazy maluh zydua chhao su chyu Awnanopa Pakhypi chyhpa thokhazy liata tahmâ kô chareih eima hneipa maluh hawhta hluh vei.

GSAM 354Apôhkhana Tao Chhâpa

GSAM 354.5Apôhkhana ta ama patlô khohpa cha, py sôhzy ryhpa hawhta hnei thei awpa nata ryhpa hawhta mohôh thei awpa, rai a hriapazy chhao â chhihpahnohpa ta hmâhsie thei awpa a châ. Ama hmâhsiena cha pahruana nata taopa a châpa vâta, tymâna nata palôh pachhaihna a y awpa châ vei. Kô 1864 taihta eima apôhkhana liata pyhpa hmiapiezy cha, raihria â pôh lymâ ta, râh hropazy nata pho hropazy lâ â hmâhsie nota chhao raihria liata pangiapa a châ hra.

GSAM 355Apy Pipa Apôhkhanazy Paduapa a Châ

GSAM 355.1Bietapa â hmâhsiepa hawhta, ary liata a ypa apy pipa apôhkhanazy paduapa châ ta, ama raihrohtuhpazy cha Khizaw Awnanopa Pakhypi pakhyna hnei tyhna daihtizy liata tlyhpa ama châ:—

GSAM 355.2Khizaw Awnanopa Pakhypi Py—America nata râh hropazy liata raihriana su nanopazy sôh hneina moh avao awpa, moh 21 a hlaona ryhpa hawhta paduapa py a châ.

GSAM 355.3Râh Hropa Thâtihpha Chhona Chhihthana Py—Awnanopa Pakhypi apôhkhapazy pâpalâ liata Thâtihpha chhona raihria mohôh nawpa nata pahmahsie nawpa châta a châ.

GSAM 355.4Khizaw Châbu Chyhpa Py—ama raihria cha châ reih awpazy pachhaih pie awpa nata châ a paphao nawpa, Thâtihpha chhona su thiehpazy pahy thei nawpa lâpi tlua awpa châta a châ.

GSAM 355.5Zyhna Zalenna Py—ama raihria a y patluapa cha sia nata chhia pahnona palôh vâta pasiapasa a châpazy deichhy awpa nata zyhna zalenna hmiapiezy kyh reihchâzy pachhaih pie awpa a châ.

GSAM 355.6Khizaw Pahânoh siku Py—ama patlô khohpa cha su zydua liata Pahânoh siku raihria padua awpa nata pahmahsie awpa a châ.

GSAM 355.7Sadao Thâtihpha Chhona nata Hmopiena Py—ama raihria cha sadao pachhatuhpazy nata hnatô a mohôhtuhpazy pachu awpa, tlâhna châta paduapa ozy, nôpaw hnei leipa hawtizy châta ozy, machâpazy châta ozy nata a hropazy mohôh awpa nata a zaopa a châ.

GSAM 355Kô 1868 Taihta Raihriana Su

GSAM 355.8Kô 1868 taihta eima raihriana su liata United States râh chhôh, Missouri tiva nochhi lâta nata Missouri chho lâ râhsari nata adopa lei avaihna suhmâhna liata a lyupa sâhnah maw lâta a ypa su cha â hlao. Cha daihti liata Khizaw Awnanopa Pakhypi Chhihthana Py cha moh pathôh deita hnei ta, Pakhypi chhituhpa chhao cha mohzy hry liata pakha a châ. Su chyu Awnanopa Pakhypi pariat zydua cha Khizaw Awnanopa Pakhypi mohôhna ry liata y ei ta, a raihriapi su cha Battle Creek, Michigan liata a y.

GSAM 356Apôhkha Heihna a Byuh Chhâpa

GSAM 356.1Bietapa he râh hropazy lâ â hmâhsiepa hawhta, raihriana su zydua apôhkha heih awpa abyuhna a vaw y. Chavâta kô 1897 liata cha lâ a hruapa hmotaonazy taopa a châ. Châhrasala, kô palih a vaw sie hawpa chhôh ta, tao pathieh heihna raihria he a ki viapa ta patlôpa a châ. He daihti chhôh heta Europe Khizaw Awnanopa Pakhypi apôhkhapa châ ta, moh 14 a hlaona raihria chhihthana py a hnei. A hmiatuapa Khizaw Awnanopa Pakhypi deikua cha a raihriapi su Washington, D.C., liata hnei ta, moh 28 a hlaona raihria chhihthana py a hnei. Cha py chata Bietapa nata a zaopa raihria chi hropa zydua vyuhtua ta, a pachhâsa hawpa apy pipa py thokhazy vyuhpa a la haw.

GSAM 356Kô 1903, Nawh 1 Noh Liata Apôhkhana Duahmo

GSAM 356.2Kô 1904 Khizaw Awnanopa Pakhypi Kô Châbu tawhta ary liata a ypa heta, kô 1903, Nawh 1 noh taihta maluh thâtih pahnona khochheichhihpa thokha miah a pie:—

GSAM 356.3Cha daihti liata eima raihria apôhkhapa cha Khizaw Awnanopa Pakhypi pano châ ta, a chhôh liata Awnanopa Pakhypi Pakhypa 14, su chyu Awnanopa Pakhypi 72 nata Thâtihpha chhona su 42 zy â hlao. He hawhta pachhaihpa ama châ: America Maw liata su chyu Awnanopa Pakhypi 49 y ta; America Maw pâpalâ liata 23 a y. America liata Awnanopa Pakhypi Pakhypa pariat y ta; râh hropazy liata pararu a y. America liata, Alaska, Hawaii nata Newfoundland chhao pahlaopa ta, Thâtihpha chhona su pangawh a y. America pâpalâ liata Thâtihpha chhona su 37 y ta, he hawhta a y: Europe liata 12; Africa liata palih; Asia liata pathôh; America Chho liata pano; Africa Chho liata pano; a laibâhpazy cha America Lai, Mexico, West Indies nata Pacific tuikulhzy liata ama y. He Thâtihpha chhona suzy nata a zaopa liata Chahnaopa Awnanopa mohôhtuhpa nata raihria pasaina a topa Awnanopa mohôhtuhpa zydua 67 nata Awnanopa 131 a y.

GSAM 356Nanona Hry Liata Apôhkhana

GSAM 356.4Râh hropazy nata pho hropazy liata he apôhkhana hropazy zydua he, biehmeiseihpa nata chyhsazy pachhana raihria rônahpa miakha pahmahsie nawpa ta ama pôhkha khai tahpa pahno he thapatlôna hnawh a châ. Apôhkhana taozie deita liata eima ngâna pahnieh leipa ta, chybia a padua theituhpa Khazohpa liata tlao eima pahnieh. A raihriatuhpazy ama pôhkha ta, â chhihpahnohpa ta rai ama hriapa chô liata a byhnâ a y khiahta cha, “hmo to zachhihpa nata chybia hneipa ta taopa” he kheihawhta ma a pha ta alychhihpa a châ tahpa eima pahno thei aw.

Notes

  1. Titus 1:5. ↩
  2. Zâcho awhna, Feb. 15, 1844. ↩
  3. Titus 1:5-9. ↩
  4. 1 Timothy 3:1-15. ↩
  5. 1 Peter 5:1-6. ↩
  6. Matthew 23:11. ↩
  7. Awnanopa châta Pahnokheina Biezy, Bo 1, p. 210. ↩
  8. Ibid., pp. 649, 653. ↩
  9. Awnanopa châta Pahnokheina Biezy, Bo 5, pp. 236, 237. ↩
  10. Ibid., p. 534 (bie thapatlôna he pahlaopa a châ). ↩
  11. Ephesi 4:12, 13. ↩

Note

Back