Mataupu 14 — Le Faitoto'a Tapunia
GSAM 214.1“A o latou ō atu e fa'atau, na sau ai le fa'ato'āfaiavā; o ē ua saunia na ulu atu fa'atasi ma ia i le fa'aipoipoga, ona tapunia lea o le faitoto'a.”1
GSAM 214.2O le sau o le Fa'ato'āfaiavā ua ta'ua i lenei fa'ata'oto, e lē o le afio mai lea o Keriso i le lalolagi, a o lona afio atu i le fa'aipoipoga. O le fa'aipoipoga o se mea e tupu a o le'i afio mai le Ali'i. Ua fa'amatala mai fa'apenei i le Tala Lelei na tusia e Luka: “Ia fusia o outou sulugatiti, ma ia mū pea a outou lamepa; ia pei fo'i outou o tagata o lo'o fa'atali i lo latou ali'i, pe a fo'i mai o ia mai le fa'aipoipoga; ina ia latou tatala loa atu iā te ia pe a sau ma tu'itu'i mai.”2
GSAM 214O le Mauaina o se Malo ua Ta'ua o se Fa'aipoipoga
GSAM 214.3Ua fa'atusaina le afio atu o le Fa'ato'āfaiavā i le fa'aipoipoga i le Tanielu 7:13, 14, lea e afio atu ai Keriso i le Tamā e maua lona malo. I aso anamua, o le sau o se tupu i lona laumua e maua lona nofoāli'i ma lona malo sa ta'ua o se fa'aipoipoga. O lenei mea—le taliaina o le laumua e fai ma avā—sa fa'amanatuina i le mamalu ma teuteuga o se fa'aipoipoga moni. O lea, pe a maua e Keriso lona malo mai le Tamā i le lagi, ua ta'ua ua fa'aipoipo o ia i lana avā—o Ierusalema Fou (Fa'aaliga 21:9); ma o le mea lea ua ta'ua i le fa'ata'oto o “le fa'aipoipoga.”
GSAM 214.4Ina ua mavae le i'uga o aso e 2300, i le 22 Oketopa, 1844, na fa'atusatusa ai e tagata o le toe afio mai mea na latou oo i ai ma mea e faia i se fa'aipoipoga i Sasa'e, ma latou fai mai, “Ua ulu atu Keriso i le fa'aipoipoga.” A o latou maua le malamalama atili i le uiga o le mea e tupu i le i'uga o aso e 2300, na mulimuli atu lo latou fa'atuatua iā Keriso i le galuega ua ia amataina; o lea, i le fa'atuatua, na latou “ulu atu fa'atasi ma ia i le fa'aipoipoga.”
GSAM 215“Ou te Toe Fo'i Mai”
GSAM 215.1I se fa'aaliga na tu'uina atu i le Tama'ita'i Harmon i le 1845, e uiga iā Keriso o lo'o afio atu mai le potu muamua i le potu lona lua o le malumalu i le lagi, tatou te maua ai upu nei: “‘Ia outou fa'atali i'inei; ou te alu i lo'u Tamā e maua le malo; ia tausia o outou ofu ia lē ponā, ma e toe itiiti ona ou fo'i mai lea mai le fa'aipoipoga ma talia outou iā te a'u.’ Ona sau ai lea i le mea sa i ai Iesu o se kariota ao, e pei o le afi mumū ona uili, ua si'omia e agelu. Na ia ulufale i le kariota, ona aveina lea o ia i le mea e sili ona pa'ia, lea sa afio ai le Tamā.”3
GSAM 215E Iai Pea le Alofa Mutimutivale pe a Tapunia le Faitoto'a
GSAM 215.2E foliga mai o le faitoto'a tapunia i lenei fa'ata'oto e fa'atatau i se mea e tupu a o le'i afio moni mai le Atali'i o le tagata i ao o le lagi; auā ina ua tapunia le faitoto'a, e ō mai isi taupou ma tu'itu'i, ma ua ta'u atu iā i latou ia “mataala” auā latou te lē iloa le aso po o le itūlā o lona afio mai. E lē gata i lea, ua tapunia lenei faitoto'a ina ua uma ona ulu atu taupou popoto fa'atasi ma le Fa'ato'āfaiavā i le fa'aipoipoga.
GSAM 215.3E foliga mai i le gagana ua fa'aaogāina i lenei fa'ata'oto i taupou, ina ua uma ona ulu atu i le fa'aipoipoga, o lo'o iai pea le avanoa e oo lava i taupou “valea” e sauniuni ai i se auala e talia, ina ia fetaia'i ma le Fa'ato'āfaiavā. Ua poloa'iina i latou ia “mataala.” O le mataala ma le fa'atali o ni uiga e feso'ota'i ma le sauniuniga moni e fetaia'i ma le Ali'i. O lea la, e foliga mai e lē aveesea le alofa mutimutivale pe a tapunia le faitoto'a i lenei fa'ata'oto.
GSAM 215E Lē o le Faitoto'a o le Luka 13:25-28
GSAM 215.4I aso ua mavae, sa faia ni mea sesē i le fa'afefiloi o le faitoto'a o lo'o ta'ua i lenei fa'ata'oto ma le faitoto'a ua ta'ua i le Luka 13:25-28, lea ua faitauina fa'apea: “Pe a tula'i le matai o le fale ma tapuni le faitoto'a, ona amata lea ona outou tutū i fafo ma tu'itu'i i le faitoto'a, ma fa'apea atu, Le Ali'i e, le Ali'i e, ia e tatala mai iā te i matou; ona tali mai lea o ia iā te outou, Ou te lē iloa outou po o fea tou te ō mai ai.... Inā ō ese ia outou iā te a'u, o outou uma o ē fai amio leaga. E i ai le tagi ma le lilivau o nifo, pe a outou iloa Aperaamo, ma Isaako, ma Iakopo, ma perofeta uma i le malo o le Atua, a o outou lava ua tulia i fafo.” Ua matuā manino i upu o lo'o i luga, pe a tapunia lenei faitoto'a, ua uma ona faia le fa'ai'uga e uiga i le i'uga o ē ua tu'ua i fafo. Ua o'o mai i lea taimi le malo o le Atua; auā o le a latou iloa ē ua fa'aolaina i le malo. Ae i le fa'ata'oto i taupou, e le'i oo mai le Ali'i i lona malo, a ua afio atu i lona Tamā e maua lona malo.
GSAM 216Se Faitoto'a Tapunia i le Sauniga Fa'afa'atusa
GSAM 216.1O ē na mulimuli atu iā Keriso i lana galuega i le fa'atuatua, ina ua mavae le i'uga o le vaitaimi o aso e 2300—le 22 Oketopa, 1844—na latou iloa, pe a oo mai le aso o le togiola i le sauniga fa'afa'atusa, e tapuni e le ositaulaga sili le faitoto'a o le potu i fafo, ma tatala le faitoto'a e ulu atu ai i le mea e sili ona pa'ia, e fai ai lana galuega o le soloiesea o agasala ua ta'uta'uina i le malumalu; ma na fa'apea fo'i ona tapunia e Keriso, lo tatou ositaulaga sili, le faitoto'a o le potu i fafo o le malumalu i le lagi, ma tatala le potu lea na iloa ai “le atola'au o lana feagaiga.”4
GSAM 216O Ai na Sesē?
GSAM 216.2I lea aso sa iai nisi o tagata talitonu Adventist e le'i maua le malamalama manino i le galuega a Keriso i le malumalu, auā e le'i taula'iina o latou manatu i le fe'au a le agelu lona tolu. Na sesē i latou i le fa'afefiloi o lenei faitoto'a i fafo o le malumalu ma le faitoto'a tapunia i le Luka 13:25-28. Peita'i, o i latou nei e le'i avea ma Adventist Aso Fitu. Ae o ai i latou, ma pe na fa'apefea ona amata lea a'oa'oga, ma po o ā tulaga na ta'ita'ia ai i latou i nei fa'ai'uga, o le a tatou taumafai e fa'aalia.
GSAM 217.1O tagata na vavae ese mai ekalesia ua na o le igoa, ona o le folafolaina o le fe'au o le toe afio mai, fa'apea fo'i ma i latou na latou vavae ese mai ai, ua fetalaia i ai le molimau i le ekalesia lona lima ma le lona ono o ekalesia e fitu o le Fa'aaliga. O le apoapoa'iga i le ekalesia lona lima, o Sarataisa, ua faitauina fa'apea: “O lea ia e manatua mea na e talia ma fa'alogo i ai, ma ia e taofi mau, ma salamō. Afai fo'i e te lē mataala, ou te alu atu iā te oe e pei o se gaoi, e te lē iloa fo'i le itūlā ou te alu atu ai iā te oe.”5 Ua manino mai i nei upu, o tagata ua fetalaia i ai na fa'alogo i le folafolaga o le afio mai o le Ali'i. Sa latou ta'utino ua latou talia, a o lenei ua toeitiiti latou lafoa'ia.
GSAM 217Le Ekalesia i Filatelefaia
GSAM 217.2O le ekalesia i Filatelefaia, o le tulaga lona ono o le ekalesia o le tala lelei, ua ta'ua mulimuli mai. O lenei ekalesia ua fa'atusaina ai tagata na aumaia i fafo e ala i le folafolaina o le fe'au a le agelu muamua ma le fe'au a le agelu lona lua o le Fa'aaliga 14. Ua fetalai mai le Ali'i i lenei ekalesia, “Fa'auta, ou te vave alu atu; ia e taofi mau i le mea ua iā te oe, ina ne'i ave e se tasi lou pale.”6 Ua toe fetalaia fo'i i latou i upu nei: “O mea nei ua fetalai mai ai lē e pa'ia, lē e moni, lē ua i ai le ki a Tavita, o lē e tatala, ae leai se tasi e tapunia; o lē e tapunia, ae leai se tasi e tatala: Ua ou iloa au galuega; fa'auta, ua ou tu'uina i ou luma se faitoto'a matala, e lē mafai e se tasi ona tapunia; auā ua itiiti lou malosi, a ua e tausia la'u upu, ma e le'i fa'afitia lo'u igoa.”7
GSAM 217O le ā le Faitoto'a Tapunia o Lenei Fa'ata'oto?
GSAM 217.3O le ā le uiga o le faitoto'a matala ma le faitoto'a tapunia i le mau ua fa'ato'ā ta'ua? Matou te manatu e mafai ona maua se tali e fa'amalieina ai lenei fesili i le fa'amatalaga lenei: A o iai nisi o le au Adventist ua maua le malamalama atili, ma ua latou a'oa'o atu ua si'itia e le Fa'aola lana galuega mai le potu muamua i le potu lona lua o le malumalu i le lagi, ma ua latou fa'amatala sa'o atu le mataupu o le faitoto'a matala ma le faitoto'a tapunia i ē fia fa'alogo, sa iai se isi vaega na tete'e i lenei upu moni, ma taumafai e fa'amautū le talitonuga i le a'oa'oga e fa'apea, ua tapunia le faitoto'a matala, ma ua matala le faitoto'a tapunia. I le faia o lenei mea, sa latou pupuni le ala, pe fa'alavelave i le galuega, a auauna a le Ali'i i lenei lalolagi. O faitoto'a o le malumalu i le lagi e tatalaina ma tapunia i le mana o Keriso—“O lē e tatala, ae leai se tasi e tapunia.” I le fetalaiga i le ekalesia i Filatelefaia, o tagata o ē taofi mau, ma tausia le upu, ma e lē fa'afitia lona igoa, e maua se manumalo e tatalaina ai se faitoto'a e lē mafai e se tasi ona tapunia. E lē taumate e fa'atatau lenei mea i le faitoto'a e mafai ai ona oo atu i tagata, o le faitoto'a lea e foliga mai (e pei ona o le a tatou va'ai i ai) na tapunia atoatoa e tagata; ae ona o lo latou tumau, ua tu'uina atu e le Ali'i i luma o ē fa'amaoni se “faitoto'a matala” e lē mafai e se tasi ona tapunia.
GSAM 218Se Faitoto'a e Folafola ai le Upu
GSAM 218.1E tele fa'ata'ita'iga ua tu'uina mai i le Tusi Pa'ia o le fa'aaogāina o se faitoto'a i lenei uiga. Na fai atu Paulo i lana tusi i tagata Korinito, “Ua tatalaina mai iā te a'u le faitoto'a tele ma le aogā, a ua to'atele fo'i ē tete'e mai.”8 Na ia toe fai atu fo'i i lana tusi lona lua i tagata Korinito, “Ina ua ou oo atu i Teroa e folafola le tala lelei a Keriso, ma ua tatalaina mai iā te a'u se faitoto'a e le Ali'i, sa lē maua e lo'u agaga se mapusaga, auā ou te le'i maua Tito lo'u uso.”9 Na ia talosaga atu fo'i i tagata Kolose fa'apenei: “Ia outou finafinau i le tatalo, ma mataala i ai ma le fa'afetai; ia outou tatalo fo'i mo i matou, ina ia tatala mai e le Atua iā te i matou se faitoto'a e folafola ai le upu, ina ia ta'u atu le mea lilo a Keriso, o le mea fo'i lea ua noanoatia ai a'u.”10
GSAM 218.2Ua iloa mai i nei mau o avanoa e folafola ai le upu moni ua ta'ua o faitoto'a matala; ma i upu na fetalaia i le ekalesia i Filatelefaia, e foliga mai i le taimi na vala'auina mai ai lenei nu'u i fafo, sa matuā taumafai tagata e tapuni iā i latou le faitoto'a e folafola ai le upu. A o ui atu le ekalesia i Filatelefaia i le tofotofoga, ma taofi mau i lana “upu” ma lona “suafa,” o le afioga a le Ali'i iā i latou, o le a ia tu'uina i o latou luma se faitoto'a matala e lē mafai e se tasi ona tapunia.
GSAM 219Le Tulaga Ina ua Mavae le 22 Oketopa, 1844
GSAM 219.1Ua tatou iloa le mataupu e pei ona ta'ua i upu o le valoaga; o lea ia tatou toe tepa i tua i le tulaga sa iai a o fa'asolosolo mea na tutupu. E pei ona uma ona fa'aalia, e oo mai iā Aperila, 1844, sa tatala ekalesia mo le folafolaina o le fe'au o le toe afio mai; sa sili atu le tele o talosaga mo tagata faigaluega nai lo le aofa'i o faife'au sa soifua e mafai ona auina atu e tali i ai. Ina ua mavae le fa'anoanoa i le tau e totogo ai mea o le 1844, na liliu atu ē e le'i talia ma le fa'amaoni le a'oa'oga e tete'e i ai. I le tau mafanafana o le 1844, a o folafolaina le fe'au a le agelu lona lua o le Fa'aaliga 14 ma le “alaga i le vaeluaga o le po” (Mataio 25), na tula'i mai ai le sauāga e sili ona tigā i ē na lototetele pea e ta'utino lo latou fa'atuatua i le lata mai o le Ali'i. Sa taumafai nei tagata tete'e i auala eseese e taofia le mataupu, ma i auala uma na mafai ai e fa'alavelave i le galuega a ē sa folafola pea, “ua oo mai le itūlā o lana fa'amasinoga.” Na fai mai William Miller e uiga i lenei tete'e, “E matuā ese mai lava i uiga masani ma e lē mafai ona fa'amatalaina.” Sa matuā maumaua'i le tete'e a o lata i le i'uga o aso e 2300, o lea na fai mai ai Geo. Storrs e uiga i ai, “Ua uma la tatou galuega i ekalesia ua na o le igoa ma ē amioleaga uma, vaganā i le tulaga e ono a'afia ai i latou i lenei alaga.”
GSAM 219.2Ina ua mavae le i'uga o le vaitaimi, a o fa'aluaina ma fa'atoluina le malolosi o le tete'e ma le tauemu a ē amioleaga, na fai mai William Miller e uiga i le tulaga sa iai, “Ua uma la tatou galuega o le lapata'ia o tagata agasala, ma le taumafai e fafagu se ekalesia ua na o sauniga i fafo. Ua tapunia e le Atua le faitoto'a e ala i lana tausiga.”11
GSAM 219Le Maaa o Loto o Tagata Agasala i le Lautele
GSAM 219.3O lenei amio a le lalolagi tauemu e lē gata ina fa'amaaa ai loto o tagata agasala e tete'e i le a'oa'oga o le toe afio mai, ae o le molimau fo'i a ē sa i ekalesia ua na o le igoa, o lenei: “Pe a tatou manatua le ‘to'aitiiti ma le seāseā’ o ē ua liliu moni, ma le lē migao ma le maaa o loto o tagata agasala ua toetoe lava a leai sona tusa, e toetoe a tatou alalaga e aunoa ma se manatu i ai, ‘Po ua galo ea i le Atua ona alofa fua mai? po ua tapunia ea le faitoto'a o le alofa mutimutivale?’”12
GSAM 220.1Ua tatou toe faitau mai se isi tagata faigaluega e uiga i le tulaga ina ua mavae le i'uga o le vaitaimi fa'avaloaga: “Sa toetoe a lē mafai ona oo atu i ē lē talitonu i lea taimi; o le fa'anoanoa i le 1844 na matuā fenuminumia'i ai mafaufau o le to'atele, ma sa latou lē fa'alogo i so o se fa'amatalaga o le mataupu.”13
GSAM 220Ua Tapunia Faitoto'a Uma e Oo Atu ai i Ē Lē Talitonu
GSAM 220.2O lenei tulaga na foliga mai, mo sina taimi, ua tapunia ai le faitoto'a e oo atu ai i so o se tasi, vaganā ē sa taofi mau pea lo latou fa'atuatua ma le fa'amoemoe i le vave afio mai o Keriso. Talu ai na foliga mai ua tapunia atoatoa le faitoto'a e folafola ai le upu, ma na iloa e tagata Adventist sa iai se faitoto'a tapunia i le fa'ata'oto e fa'atatau i mea na latou oo i ai, e faigofie ona iloa pe na fa'apefea ona latou oo i le fa'ai'uga ua leai se isi alofa mutimutivale mo tagata agasala; pe, e pei ona ta'u mai e nisi, “ua tapunia le faitoto'a o le alofa mutimutivale,” aemaise pe afai sa latou manatu o le faitoto'a tapunia i lenei fa'ata'oto ma le faitoto'a tapunia i le Luka 13 e tasi lava. Afai e matuā mumusu tagata e fa'alogo, ma fa'apea ona fa'amaaa o latou loto, e mafai fa'apefea ona latou liliu mai?
GSAM 220O Ai na Muamua A'oa'o Atu le A'oa'oga Sesē o le Faitoto'a Tapunia?
GSAM 220.3Ua tula'i mai nei le fesili, O ai na amata a'oa'o atu le a'oa'oga o le “leai o se alofa mutimutivale mo tagata agasala”? o ai na talitonu i ai? ma o ai na te'ena? E tali ai le fesili muamua, o le a tatou taula'i atu i le lipoti o se asiasiga na faia e J. V. Himes i le setete o Maine, i le tau e totogo ai mea o le 1845. Ua ia fai mai:—
GSAM 220.4“Na manatu Uso Joseph Turner ma isi ua tatou i ai i le aso Sapati tele—ua uma tausaga e ono afe—o lea e lē tatau ai ona toe faia e se Adventist se galuega a lima. I lo latou manatu, o le faia o lea mea o le a mautinoa ai lo latou fa'aumatiaga mulimuli.
GSAM 220.5“A o latou fa'atali i lenei tulaga o le lē faia o galuega a lima o le lalolagi, na susulu mai ai i le mafaufau o Uso Turner se malamalama fou, e pei ona manatu i ai, o lona uiga, UA SAU le Fa'ato'āfaiavā—na sau o ia i le aso lona sefulu o le masina lona fitu o le tausaga fa'a-Iutaia fa'ato'ā mavae—na faia ai loa le fa'aipoipoga—ona ulu atu lea o taupou uma, i se uiga, fa'atasi ma ia i le fa'aipoipoga, ma tapunia le faitoto'a!—e lē mafai ona leiloa se tasi o i latou nei, ma e lē mafai ona fa'aolaina se tasi o i fafo. O lea ua uma ai mataupu fa'aleagaga uma o lenei lalolagi tele.”14
GSAM 221O Ai na Matuā Tete'e i le Manatu Sesē?
GSAM 221.1Na amata ona a'oa'o atu e Toeaina Turner lana a'oa'oga o le “leai o se isi alofa mutimutivale” i Paris, Maine, ma mo sina taimi sa to'atele ona soo i lea itu o le atunu'u. Talu ai ua matuā tapunia le faitoto'a e oo atu ai i tagata i fafo atu o le au Adventist, pe o ē ta'utino le fa'atuatua po o ē lē ta'utino, sa faigofie ona fa'asolosolo atu le to'atele i le manatu o Turner e uiga i le mataupu.
GSAM 221.2Ina ne'i sesē le malamalama i le upu Adventist, o le a tatou ta'ua e amata atu nei lenei vaega o tagata o Adventist o le Aso Muamua; ma o le to'atele o lenei vaega sa talia manatu o le Susuga Turner. E le'i va'ai ma e le'i fa'alogo i latou i le upu moni o le aso Sapati, e le'i fa'alogo fo'i i latou i le fe'au a le agelu lona tolu. O i latou nei ua fai mai ai le Faletua White fa'apenei i se tasi o ana tusitusiga ua lomia:—
GSAM 221.3“Ina ua mavae le taimi na fa'atalitali i ai i le 1844, sa talitonu pea le au Adventist ua matuā lata mai le afio mai o le Fa'aola; sa latou manatu ua latou oo atu i se taimi tāua o le fa'ai'uga, ma ua muta le galuega a Keriso o le fautua mo le tagata i luma o le Atua. Ina ua latou tu'uina atu le lapata'iga o le lata mai o le fa'amasinoga, sa latou lagona ua uma la latou galuega mo le lalolagi, ma ua mou atu lo latou naunau o le agaga mo le fa'aolataga o tagata agasala, a o le tauemu fa'amaualuga ma le upuleaga a ē lē amioatua sa foliga mai iā i latou o se isi fa'amaoniga ua aveesea le Agaga o le Atua mai ē ua te'ena lona alofa mutimutivale. O nei mea uma na fa'amautūina ai i latou i le talitonuga ua muta le taimi e filifili ai, po o, e pei ona latou fai mai ai, ‘ua tapunia le faitoto'a o le alofa mutimutivale.’ E pei ona ta'ua, sa autasi le au Adventist mo sina taimi i le talitonuga ua tapunia le faitoto'a o le alofa mutimutivale.”15
GSAM 222.1I lenei upu sii ua fa'amatala mai ai e le Faletua White le manatu na taofi i ai le au Adventist o le Aso Muamua. E na te le'i fa'ailoa mai lava sa talitonu o ia i ai. E pei ona fa'aalia i luga, na muamua a'oa'o atu lenei a'oa'oga e Joseph Turner i Paris, Maine. Na feiloa'i le Faletua White (o le Tama'ita'i Harmon i lena taimi) ma Joseph Turner i le nofoaga ua ta'ua i luga i le amataga o le tau e totogo ai mea o le 1845, ma fa'alogo iā te ia o ta'u atu lana a'oa'oga o le “lē toe faia o galuega a lima e le au Adventist, ma le leai o se isi alofa mutimutivale mo tagata agasala,” ma na ia ta'u sa'o atu iā te ia o lo'o ia “a'oa'o atu se a'oa'oga sesē; o lo'o iai pea le alofa mutimutivale mo tagata agasala, ma mo i latou e le'i te'ena le upu moni ma le malamalama i ai.”
GSAM 222Ua Tete'e i le Manatu o le “Leai o se Alofa Mutimutivale”
GSAM 222.2O J. N. Andrews, o lē sa nofo i Paris, Maine, i le 1844 ma le 1845, ma sa iloa lelei le ala na savavali ai tagata i inā, fa'apea fo'i ma le ala o Joseph Turner, o lē sa a'oa'o atu ua leai se isi alofa mutimutivale mo tagata agasala, ua fai mai e uiga i le manatu o le Tama'ita'i Harmon i le mataupu i lea taimi, “E le'i ta'ita'ia i latou e fa'aaliga e talia lenei manatu, a ua fa'asa'oina ai ē sa taofi pea i ai.”16
GSAM 222.3Na faia e le Tama'ita'i Harmon lana asiasiga lona lua i Paris, Maine, i le tau mafanafana o le 1845. E uiga i lenei asiasiga, o le a ou sii mai upu a le Faletua Truesdail, o lē sa nofo i Paris i lena taimi. Ua ia fai mai:—
GSAM 222.4“A o asiasi mai le Tama'ita'i Harmon i Paris, Maine, i le tau mafanafana o le 1845, na ou ta'u atu iā te ia mea uma e uiga i sa'u uō pele o lē na taofia e lona tamā mai le auai i a matou fonotaga, o le mea lea e le'i te'ena ai e ia le malamalama. Na tali mai o ia ma le 'ata'ata, ‘E le'i fa'aalia lava e le Atua iā te a'u ua leai se fa'aolataga mo tagata fa'apena. E na o ē na tu'uina atu i ai le malamalama o le upu moni ma ua latou te'ena ma le iloa.’”17
GSAM 222.5Ua ia tautala fo'i e uiga i le asiasiga lona tolu a le Tama'ita'i Harmon i Paris, i le 1846, fa'apenei:—
GSAM 222Se Isi A'oa'iga o le Manatu Sesē
GSAM 222.6“O se isi mea e tatau ona ta'ua, o se fa'aaliga na tu'uina mai i le 1846, i Paris, Maine. Na fa'aalia i le Tama'ita'i Harmon, pe a lē mafai e Satani ona taofia ē loto fa'amaoni mai le faia o lo latou tiute atoa, o le a ia fa'aaogā lona poto e tulei ai i latou i tala atu o lo latou tiute. Sa ta'u atu e se tasi tuafafine lelei i ekalesia ua te'ena i latou e le Atua auā ua latou te'ena le fe'au na auina mai le lagi e fa'aola ai i latou. Na fa'aalia i le Tuafafine Harmon e leai se upu moni i le fe'au a lenei tuafafine, auā sa to'atele i ekalesia o le a talia pea le upu moni; o le a galulue pea agelu lelei mo agaga i na ekalesia, ma pe a latou faia fa'apea, o le a latou [o agelu] tu'uina lenei tuafafine, ma lana fe'au [o lona uiga o lana fe'au o le “leai o se alofa mutimutivale”], i fafo o le faitoto'a.”18
GSAM 223E Leai se Fete'ena'iga
GSAM 223.1Talu ai o lo'o iai ē e matuā naunau e taumafai e fa'amaonia sa a'oa'o atu muamua e le Faletua White le manatu o le “leai o se isi alofa mutimutivale mo tagata agasala,” a o lenei ua a'oa'o atu le fa'afeagai, o le a ou tu'uina atu molimau mai ē sa iloa lana galuega talu mai le 1845, e uiga i ana galuega mo le liliuina mai o tagata agasala. O le fa'amatalaga lenei mai iā Ira Abbey, o Brookfield, itumalo o Madison, setete o New York:—
GSAM 223.2“I le vā o tausaga e 1846 ma le 1850, na ō mai ai Uso ma Tuafafine White i lo matou fale, ma sa matuā naunau i la'ua mo tamaiti ma ē e le'i te'ena le upu moni. Sa la galulue mo agaga e le'i liliu mai, ma ou te lē manatua lava na ou fa'alogo i le Tuafafine White o fai mai ua leai se fa'amoemoe mo ē ua toe solomuli ma ē e le'i te'ena le upu moni.”19
GSAM 223Molimau a Adventist o le Aso Muamua
GSAM 223.3E tusa ai ma le mea ua iloa e Adventist o le Aso Muamua i Niu Egelani e uiga i le aʻoaʻoga ogaoga o le faitoto'a tapunia, ia molimau mai le tusi lenei:—
GSAM 223.4“Mai iā Aokuso 5 e oo iā 9, 1891, sa ou faia ai se finauga ma le Toeaina Miles Grant i Brookston, o se aai e tusa ma le 30,000 tagata. Sa faia le finauga i le fale'ie tele, ma sa taitaia e Mr. John Barbour, o lē sa avea muamua ma peresitene o le fono a le aai. E tusa ma le luasefulu maila le mamao o lenei aai mai Boston. O le finauga e uiga i le fesili o le aso Sapati, ae sa taumafai Mr. Grant e toso mai i totonu le mataupu o le mea na tupu iā Tuafafine White i lenei galuega. Sa ia tuuaʻia faapea ‘na faaalia iā te ia, i tua lava i le 1844, ua mavae le taimi o le alofa tunoa, ma ua lē toe iai se alofa mutimutivale mo tagata agasala.’”
GSAM 224.1“I laʻu tali, na ou taʻu atu iā te ia, sa talitonu toetoe lava o Adventist uma o le Aso Muamua i lenā manatu i se taimi, a o leʻi vavae ese i matou mai iā i latou; ma, nai lo le lagolagoina e Mrs. White o lenā manatu, o se tasi o mea muamua na faaalia iā te ia o le ‘sese’ lenā manatu, ma o loo iai pea le alofa mutimutivale mo tagata agasala. Na ou fai atu, ‘E moni lenei mea, ma ua iloa e le Toeaina Grant e moni.’ A o ou fai atu lenei mea, sa luelue ulu o le toatele o tagata Adventist o le Aso Muamua i oʻu luma [o i latou o se vaega tele o le motu o tagata i le fale'ie] ma ioe malosi ma mautinoa i le faamatalaga. Ua lava ona fai atu, e leʻi toe taʻua e le Toeaina Grant lenā manatu i le finauga.” Saini “Geo. E. Fifield, South Lancaster, Mass., Tesema 6, 1895.”
GSAM 224Mrs. White Sa Saili Pea le Faaolataga o Tagata Agasala
GSAM 224.3O le galue o Mrs. White mo le liua o tagata agasala mai le 1844 e oo mai i le taimi nei, ua toe faamaonia i nei mea moni: Sa faia e ia ma le Toeaina White se sauniga i le fale o Albert Belden i Rocky Hill, Conn., amata iā Aperila 20, 1848. I lenā sauniga sa faia ai galuega mo nisi mai le lalolagi. Sa faaalia e le Toeaina White ma lana avā le fiafia faapitoa mo na agaga. I lenei mataupu, o le a matou tuuina atu le molimau a se tasi o i latou na papatisoina e le Toeaina White. O John Y. Wilcox, na tusi mai Kensington, Conn., Fepuari 22, 1891, ma faapea mai:—
GSAM 224.4“Na aumaia aʻu i le upu moni i le taimi na faia ai sauniga i le potu e leʻi uma o le fale o Uso A. Belden i Rocky Hill, Conn. Na ou mauaina le malamalama o le upu moni o le taimi nei e ala i galuega a Uso ma Tuafafine White. E leʻi umi ae papatisoina aʻu e Uso White. Ana leai le faalaeiau ma le malosi na ou maua mai iā i laʻua, ou te lē iloa pe ou te lototele e mafaufau pe lagona ua talia aʻu e le Alii. Sa matuā popole i laʻua iā te aʻu, ma galulue e fesoasoani mai iā te aʻu.”
GSAM 225.1Na faapea mai le Toeaina White e uiga i lenā sauniga i se tusi iā Stockbridge Howland i Topsham, Maine: “Na faailoa mai e Uso Bates poloa'iga i se malamalama manino lava, ma sa unaʻia lo latou tāua e molimau malolosi. Sa aogā le upu e faatumauina ai ē ua i le upu moni, ma fafaguina ai ē e leʻi mautu atoatoa.”
GSAM 225Galuega mo Tagata Agasala i Oswego, N.Y.
GSAM 225.2I le 1849, sa galulue le Toeaina James White ma lana avā i Oswego, N.Y. I na sauniga, sa liua iā le Atua ma le upu moni o le taimi nei Hiram Patch ma Miss Benson, o ē sa faamau e faaipoipo.
GSAM 225.3Iā Mati 1850, sa toe faia ai sauniga i Oswego. I le Upu Moni o le Taimi Nei mo Aperila, na faapea mai ai le Toeaina White a o ia talanoa e uiga i na sauniga:
GSAM 225.3“O loo faia nei se galuega sili ona manaia i le va o fanau a ē na totoe i lenei aai. O lo latou faaolataga o le autu autū lea o a matou sauniga i Sapati e lua ua mavae, ma ua faamanuia tele mai le Atua iā i matou. Ua lelei le aafiaga o le upu moni iā i matou faapea foʻi ma a matou fanau. I le afiafi ina ua mavae le aso muamua mulimuli, sa matou faia ai se sauniga mo lo latou manuia faapitoa, ma sa liligi ifo le Agaga o le Alii i lo matou lotolotoi. Sa ifo uma fanau i luma o le Alii, ma foliga mai ua latou lagona le tāua o le tausia o poloa'iga, aemaise lava le poloa'iga lona lima, ma le sailia o le faaolataga e ala iā Iesu Keriso. O se tasi lenei o sauniga sili ona manaia ua ou molimauina.”
GSAM 225.4I le Upu Moni o le Taimi Nei o Novema 1849, na lomia ai e le Toeaina White se tala e uiga i nisi na liua ma papatisoina; ma i le lomiga mulimuli o lenei pepa i le 1850, o loo iai se tala i se sauniga na faia i Waitsfield, Vt., ma le auai o Heman Churchill, o lē faatoʻā liua mai le lalolagi. Ua taʻua o ia i le tala o le “uso.” E faapefea ona faapea pe ana leai se alofa mutimutivale mo tagata agasala?
GSAM 226Molimau a Tagata e Luasefulu Tasi
GSAM 226.1I lenei sootaga, matou te tuuina atu ai se molimau na sainia i le 1888 e tagata e luasefulu tasi, o i latou uma sa i le gaoioiga o le toe afio mai i le tausaga 1844, ma sa masani i le amataga o le fe'au a le agelu lona tolu. Sa i ai uma i le fe'au a o leʻi oo i le 1851, ma o le toatele sa fesootaʻi ma Adventist Aso Fitu toetoe lava mai le amataga o le fe'au:—
GSAM 226.2“O i matou o ē ua sainia i lalo, ona sa matou masani lelei i le gaoioiga o le toe afio mai i le 1844 ina ua mavae le taimi na faatalitali i ai, ma ona sa matou taliaina foʻi le upu moni o le fe'au a le agelu lona tolu i le 1850 po o le taimi muamua atu, ua matou sainia ma le fiafia o matou igoa i le faamatalaga lenei e uiga i le aʻoaʻoga o le faitoto'a tapunia na umia e ē talitonu i le fe'au a le agelu lona tolu mai le amataga seia oo i le aso na taʻua mulimuli, ma mulimuli ane.
GSAM 226.3“Sa latou talitonu, e tusa ma le Faaaliga 3:7, 8 ma isi mau, ina ua maeʻa aso e 2300 a Tanielu 8:14, na tapunia e Keriso lana galuega i le potu muamua o le malumalu faalelagi, ma suia lana auaunaga i le potu e sili ona paia, ma amata ai le galuega o le faamasinoga, ma suia ai i lenei itu lana sootaga i le fuafuaga o le faaolataga. O i inā sa iai ai se faitoto'a na tatalaina ma se faitoto'a na tapunia.
GSAM 226.4“Sa latou talitonu o i latou na maua le malamalama manino i le fe'au a le agelu muamua, ona liliu faasaga lea i ai ma tetee malosi i ai, sa teena e le Atua. Ae latou te leʻi talitonu o i latou e leʻi mauaina le malamalama, po o ē e leʻi oo i tausaga e tali atu ai a o leʻi oo i le 1844, pe afai latou te saili i le Atua ma loto faamaoni, o le a teena.
GSAM 226.5“E ui sa latou talitonu faatasi ma William Miller ma le toatele o Adventist i le taimi lava na mavae ai le taimi faatalitali, ua maeʻa la latou galuega mo le lalolagi ma o le a vave afio mai le Alii, ae ina ua faamalamalamaina e le malamalama i le malumalu ma le fe'au a le agelu lona tolu lo latou faanoanoa, sa latou le talitonu ua mavae le alofa mutimutivale vaganā ai i latou na teena le malamalama.”
GSAM 227.1Saini, “J. B. Sweet, South Saginaw, Mich.; Samuel Martin, West Rindge, N.H.; Ira Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mrs. R. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mrs. Diana Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mrs. L. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Heman S. Gurney, Memphis, Mich.; Ann E. Gurney, Memphis, Mich.; William Gifford, Memphis, Mich.; Mrs. Mary S. Chase, Battle Creek, Mich.; S. M. Howland, Battle Creek, Mich.; Mrs. F. H. Lunt, Battle Creek, Mich.; Mrs. Melora A. Ashley, Battle Creek, Mich.; Mrs. Caroline A. Dodge, Battle Creek, Mich.; Mrs. Sarah B. Whipple, Battle Creek, Mich.; Mrs. Uriah Smith, Battle Creek, Mich.; Mrs. Paulina R. Heligass, Moline, Kan.; R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Mrs. R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Reuben Loveland, North Hyde Park, Vt.; Mrs. Belinda Loveland, North Hyde Park, Vt.”
GSAM 227O se Faaaliga ua Sese le Faamatalaina
GSAM 227.2Ua taumafai nisi e faamatalaina se fa'aaliga na tuuina atu iā Mrs. White i Topsham, Maine, iā Mati 24, 1849, e faapea o loo aʻoaʻoina ai lenei aʻoaʻoga sesē—ua lē toe iai se alofa mutimutivale mo tagata agasala. Na tuuina atu lenei fa'aaliga i le taimi tonu na amata ai ona faasalalauina “tu'itu'i a Rochester” (Faaleagaga). Na iloa e Mrs. White o le a faateleina ma salalau faailoga ma vavega lilo ma toe fuata'iga sesē. O nei toe fuata'iga e leʻi mai le sesē i le upu moni (e leʻi faapea mai o le a lē iai lava ni toe fuata'iga faapena, ae o le ituaiga na faaalia iā te ia, lea sa faaaogā ai faatosinaga faaletagata, e faapena), ae mai le leaga i le sili atu ona leaga; auā o i latou na fai mai ua suia o latou loto, ua na o le faaofuina o i latou i se ofu faalotu e ufiufi ai le amioleaga o se loto leaga. Sa foliga mai nisi ua liua moni, ma mafai ai ona faaseseina le nuu o le Atua; ae ana mafai ona iloa o latou loto, semanū e foliga uliuli pea e pei ona iai.
GSAM 227.3Ona ia faapea mai lea: “Na fai mai laʻu agelu faatasi ia te aʻu ou te vaai i le tigā o le agaga mo tagata agasala e pei ona masani ai. Na ou vaai, ae ou te leʻi iloa atu; auā ua mavae le taimi o lo latou faaolataga.”20
GSAM 228.1Ua fai mai nisi o lenei fa'aaliga na aʻoaʻo ai ua lē toe iai se alofa mutimutivale mo tagata agasala; ae matou te fesili, E mafai faapefea lena mea, ina ua tetee o ia i lenā aʻoaʻoga talu mai le taimi muamua na aʻoaʻoina ai e Joseph Turner i le tautotogo o le 1845, ma sa galue ma le filigā pea mo le liua ma le faaolataga o tagata agasala?
GSAM 228.2I le Fa'aopoopoga i le Aafiaga ma Manatu, na lomia i le 1854, na faapea mai ai Mrs. White, “O ‘toe fuata'iga sesē’ ua taʻua, e toe faaalia atili i le lumanaʻi. O lenei fa'aaliga e faasino faapitoa atu iā i latou na faalogo ma teena le malamalama o le aʻoaʻoga o le toe afio mai. Ua tuuina atu i latou i faaseseega malolosi. O i latou faapena o le a lē maua le ‘tigā o le agaga mo tagata agasala’ e pei ona iai muamua.”21
GSAM 228.3Ua fai mai tagata tetee ua sili atu lo latou iloa i le mea na vaai i ai Mrs. White i lenei fa'aaliga nai lo ia lava. Seʻi o tatou iloiloina mo sina taimi e tusa ai ma la latou faamatalaga; o lona uiga, sa ia vaai i le tulaga o tagata agasala ae lē o le au toe faaolaolaina. O lea sa ia tilotilo atu i tagata agasala ina ia maua ai se “tigā o le agaga mo tagata agasala, ae sa lē mafai ona ia iloa atu.” O ai ea na maua se tigā o le agaga mo tagata agasala i le na o le tilotilo atu i tagata agasala? Ae matou te fesili, Ae faapefea tagata na taʻua i le molimau o loo i luga, o ē sa na o le faaaogāina o faatosinaga faaletagata ma le faatosinaga faalemafaufau e maua ai tagata liliu, ma taʻua o le galuega a le Agaga o le Atua? Pe ua sauni nei tagata tetee, o ē sa naunau tele e faaali atu na aʻoaʻo e Mrs. White le talitonuga ogaoga o le “faitoto'a tapunia,” e ioe mai o nei tagata toe faaolaolaina o ni tagata paia ma o loo maua ai tagata liliu moni?
GSAM 228.4Ua manino i mafaufau faamaoni uma, o le ituaiga tagata na talanoa i ai i lenei sootaga o i latou ia na fai mai ua iai iā i latou lenei tigā o le agaga, ae ua latou teena le malamalama ma le upu moni, ma faaaogā le faatosinaga faalemafaufau e maua ai tagata liliu. E lē mafai e i latou faapena ona maua se tigā moni o le agaga mo tagata agasala a o i latou lava o ni tagata ua nofosala i le malaia; auā “ua mavae le taimi o lo latou [lava] faaolataga.”
GSAM 229.1Mai le fa'aaliga a Mrs. White iā Mati 24, 1849, ua taumafai nisi e faia le faaiʻuga na aʻoaʻo ai ua lē toe iai se alofa mutimutivale mo tagata agasala; ae ua uma ona matou faaalia, i le 1845 i Paris, Maine, na ia aʻoaʻo ai o loo iai le alofa mutimutivale mo i latou uma e leʻi teena ma le iloa ma le malamalama le malamalama ma le upu moni. I se fa'aaliga na tuuina atu i lea lava nofoaga i le 1846, na faaalia ai e iai i le Alii se “nuu i ekalesia e leʻi teena le upu moni.” Na tuuina atu se aoaiga iā i latou na ese o latou manatu, ma faapea atu o le a galue pea agelu a le Atua mo i latou faapena, ma a latou galulue, o i latou na taʻusalaina i latou o le a tuua i fafo.
GSAM 229.2Ma le isi, iā Aperila 1848, sa galulue le Toeaina White ma lana avā i Rocky Hill, Conn., mo le liua o tagata agasala. O nei mea uma e faamaonia ai o le fa'aaliga o Mati 24, 1849, e ogatasi ma le fa'aaliga na tuuina atu i Paris, Maine, i le 1846, ma le ala na mulimuli ai nei auauna a le Atua iā Aperila 1848.
GSAM 229Ua Faatoʻilaloina se Tagata Toe Faaolaolaina Sesē
GSAM 229.3Na lomia muamua lenei fa'aaliga i Connecticut i le tausaga 1849. Sa galue malosi lava i inā se faife'au ina ia maua ni tagata liliu, ma sa ia fai mai foʻi ua iā te ia le meaalofa o gagana. Sa taumafai o ia e maua le pule i luga o le vaega itiiti o ē tausi le Sapati i Rocky Hill. Na ia taʻua se tasi o i latou o le “tagata paia pele a le Alii.” A o iai o ia, sa maua e Mrs. White se fa'aaliga na faaalia ai le natura taufaasese o lana galuega, ma e lē ogatasi le ala na ui ai lana “tagata paia pele” ma le poloa'iga lona fitu. Na teena e lenei “tagata paia” le tuuaʻiga, ma faia ai e le faife'au se augani malosi, ma taumafai e maua le alofa mo le “tagata paia mativa a le Alii,” e pei ona ia taʻua ai. I le pō na sosoo ai, na oso ai i lenei tamaʻitaʻi se maʻi mataʻutia o le kolera, ma sa manatu o le a oti. Na ia auina atu mo Mrs. White, ma taʻutino atu e moni le mea na faaalia e uiga iā te ia; ua nofosala o ia i le mea tonu na taʻua e Mrs. White. O lea na lē taulau ai lenei tagata faigaluega sesē i le faaseseina o lenā vaega, ma na faailoa ai le natura o lana galuega, ma faafuaseʻi ai ona tapunia ana taumafaiga i lenā nofoaga.
GSAM 230O Se Isi Tagata Toe Faaolaolaina Sesē i Oswego, N.Y.
GSAM 230.1Ina ia toe faataʻitaʻi le mataupu ua faailoa mai i le molimau o loo i luga, ma faaali atu o loo galulue pea le Toeaina White ma lana avā i le 1849–50 mo le liua o tagata agasala, matou te tuuina atu nei mea moni, na faamatala mai iā te aʻu e Elias Goodwin ma isi o tagata muamua o le ekalesia i Oswego, i le Setete o Niu Ioka:—
GSAM 230.2O le taimi lenā (1849) sa nofo ai i lea nofoaga se alii talavou e igoa iā Hiram Patch. Sa faamau o ia i se tamaʻitaʻi talavou, ma e leʻi umi ae faaipoipo iā te ia. O i laʻua o ni tagata e leʻi liua, ae sa auai i sauniga na faia e le Toeaina White ma lana avā, ma ua toetoe lava talitonu e avea ma Kerisiano. I lenā taimi, na amata ai se toe faaolaolaina i se tasi o ekalesia i Oswego, e lē ona o le faife'au, ae ona o se tagata lauiloa o le ekalesia, o le teutupe o tupe a le itumalo. Sa foliga mai lenei tagata e matuā maelega, ma fai mai ua tele lona avega mo tagata agasala. A tatalo o ia mo ē e leʻi liua, e mimilo ona lima, ma foliga mai ua matuā mafatia ona o lo latou tulaga leiloa.
GSAM 230.3Na ō Mr. Patch ma lana manamea i nei sauniga toe faaolaolaina, ma sa lē mautonu pe faapefea ona filifili. Sa latou iai i se tasi o taimi na maua ai e Mrs. White se fa'aaliga, ma faasino atu ai o ia iā Hosea 5:6, 7, lea e faitauina faapea, “O le a latou ō ma a latou lafu ma a latou lafu povi e saili iā Ieova; ae latou te lē maua o ia; ua alu ese o ia mai iā i latou. Ua latou faia ma le faaʻoleʻole faasaga iā Ieova; auā ua latou fanaua ni fanau ese: o lenei, o le a faaumatia i latou e le masina faatasi ma a latou vaega.” Na faaalia iā te ia o ē na taitaia lenei toe faaolaolaina e lē saʻo ma le Atua, ma e leai so latou avega moni o le agaga mo tagata agasala.
GSAM 231O se Valoaga o le Lē Taulau
GSAM 231.1Ona ia faapea atu lea iā Mr. Patch, “Na taʻu mai iā te aʻu e fai atu iā te oe, i lenei mataupu o le a taunuu moni ai le faamatalaga o le mau. Faatali mo le masina e tasi, ona e iloa ai lea e oe lava le uiga o tagata o loo auai i lenei toe faaolaolaina, o ē fai mai ua iā i latou se avega tele mo tagata agasala.” Na fai mai Mr. Patch, “Ou te faatali.”
GSAM 231.2I totonu o le lua vaiaso talu ona tuuina atu lenei fa'aaliga, o le teutupe lea na fai mai ua matuā tigā lona agaga mo tagata agasala, na pa ai se alātoto i lona manava i lona tigā faafoliga, ma sa ave o ia i lona moega ona o le tele o le toto na leiloa. Sa tatau ona pulea mataupu o le ofisa o le teutupe e le leoleo o le itumalo, o lē faatasi ma se leoleo fesoasoani na tilotilo i le paleni na manaomia i le tusi a le teutupe, ona faitau lea o tupe a o leʻi pulea le galuega; ae faauta, ua lē atoa le tupe i le aofaʻi tonu e $1,000.
GSAM 231.3I le manatu o le leoleo ma le leoleo fesoasoani, e lē mafai ona nofosala se tagata e matuā maelega i se toe faaolaolaina i le aveina o tupe. Sa latou manatu atonu na ia totogiina atu ma galo ona tusia saʻo i le tusi; pe atonu na ia teuina i le faletupe, ae e leʻi faaalia i le tala i totonu o le sefe. Po o le ā lava, e tatau ona latou maua mai iā te ia se faamatalaga faamalieina, ae e tatau ona faia ma le faaeteete; auā afai o iā te ia tupe, e mautinoa e taumafai o ia e nana. O lea na fuafuaina ai e alu muamua se tasi ma lafi i le fale teu i tua o le fale, ina ia vaai i le faitoto'a i tua pe a iai ni gaoioiga, ae alu le leoleo i le faitoto'a i luma. Ina ua latalata le leoleo i le fale ma ulu atu i le faitoto'a i luma, na ia iloa ai le ofu o se fafine ua alu ese mai le faitoto'a i tua. Na iloa e le tagata sa lafi i le fale teu le alu vave o le fafine i se faaputuga kiona, eli se lua i le kiona, tuu ai se mea, ufiufi i le kiona, ma toe foʻi i le fale.
GSAM 232.1Na alu le leoleo i le moega o le teutupe, ma ina ua uma ona fesili i lona soifua maloloina, na faailoa atu ma le faalilolilo lo latou faigatā i le ofisa, ma fautua atu atonu e mafai ona ia faamatala le faafitauli. Na matuā atuatuvale le tagata, sii lona lima i le lagi, ma valaau i le Atua e molimau, ma faapea mai e leai sona iloa i tupe. O le taimi lenā na sau ai lana avā, ma fia iloa le mea ua tupu ma le māfuaaga ua matuā atuatuvale ai lana tane. Na tali le tagata, “Ua latou manatu ua iā i maʻua a latou tupe.” Ona sii foʻi lea e le fafine o ona lima, ma valaau i le Atua e molimau e leai ni a la tupe, ma e lē gata i lea, e leai foʻi so la iloa i ai. Ina ua uma lana faamatalaga, na faanatinati mai le leoleo fesoasoani mai lona lafitaga i le faaputuga kiona a o ulu atu le fafine i le fale, ma faapea atu, “Fafine e, o le ā lenei? Na ou iloa oe ua e momoʻe ese mai le fale ma tuu lenei mea i le kiona, ma o lenei ua ou maua—o le taga tupe na misi, ua tusia i luga le $1,000.”
GSAM 232.2E pei ona faamoemoeina, na paʻū faafuaseʻi lenā toe faaolaolaina. Ina ua iloa e Mr. Patch ma lana manamea le uiga o lē na taitaia le toe faaolaolaina, ona la tutu lea mo le upu moni ma aufaatasi atu i Adventist Aso Fitu, ma tumau ai o ni tagata agavaa o lenā ekalesia seʻia oo i le aso na maliliu ai.
GSAM 232.3E manino lava, na tuuina atu lenei fa'aaliga mo le manuia ma le fesoasoani faapitoa o ē e leʻi liua, ma na iʻu ai i le liua o tagata agasala, ae o lona aafiaga vave na faasino iā i latou o ni tagata agasala lava ma ua teena e le Alii ona o lo latou pepelo. Sa latou faia ma le faaʻoleʻole faasaga iā Ieova; a o fai mai ua tele lo latou tigā o le agaga mo tagata agasala, sa na o le fanauina o “fanau ese.”
GSAM 232O Se Tagata Faigaluega Pepelo i Camden, N.Y.
GSAM 232.4O se tasi o nofoaga na asia e le Toeaina ma Mrs. White i le taumalulu o le 1849–50 o le taulaga o Camden, N.Y., e tusa ma le fasefulu maila mai Oswego, lea sa nonofo pea ai i laʻua. E uiga i lenei sauniga, na faapea mai Mrs. White:
GSAM 232.4“A o leʻi o matou ō, na faaalia iā te aʻu le vaega itiiti na fai mai o loo ia i latou le upu moni i inā, ma na ou iloa ai i lo latou va se fafine na fai mai e tele lona amioatua, ae o ia o se tagata pepelo ma o loo faaseseina le nuu o le Atua.”22
GSAM 233.1Iā Ianuari 1884, a o ou galue i le Setete o Niu Ioka, na ou aʻoaʻoina ai faamatalaga nei mai iā Mr. Preston, o lē sa nofo i Camden i le taimi o le konafesi ua taʻua i luga, ma o lē na nonofo ai le Toeaina White ma lana avā i le taimi o le sauniga:—
GSAM 233.2“Sa aʻoaʻoina e lenei fafine ni manatu ogaoga e uiga i le faapaiaga, ma faapea mai e iai se tulaga o le atoatoa e mafai ona ausia, lea e matuā sili ai le tagata i le tulafono a le Atua; ma sa ia fai mai ua ia ausia lenā tulaga atoatoa. O lenei aʻoaʻoga o le paia na ia faalavelave ai i mafaufau o nisi o o matou tagata i Camden. Na faaalia iā Tuafafine White, e ui i le paia faafoliga uma o lenei fafine, ae ua uliuli lona loto i le agasala, ma ua leaga lona olaga.
GSAM 233.3“A o iai i lenei nofoaga, na toe tuuina atu iā Tuafafine White se fa'aaliga i luma o lenei fafine, o lē na foliga mai ua tele lona avega o le agaga mo ē e leʻi liua; ae na taʻu atu e Tuafafine White iā te ia e lē o se tigā moni o le agaga mo tagata agasala, auā o lona lava olaga e faapea e lē saʻo o ia i luma o le Atua. ‘O lea,’ o le tala lea a Mr. Preston, ‘o le mea ua taʻua o le fa'aaliga i Camden sa faatatau tonu ma faapitoa i le mataupu a lenā fafine, ae lē o le tulaga o tagata agasala i se tulaga lautele, ma o le mea lenā na matou malamalama ai i lenā taimi.’”
GSAM 233.4Ina ua uma ona faamatala e Mrs. White lana fa'aaliga, ona tū lea o le fafine ma faapea atu, “Ua silafia e le Atua loʻu loto, ma afai e mafai ona e iloa atu, e te iloa ai e mamā ma lē ponā.” O lea na faaiʻu ai le sauniga. Peitaʻi, e leʻi umi ae maʻi tigaina le fafine ma manatu o le a oti. Na ia faapea, “E tatau ona ou vaai iā Tuafafine White; e iai laʻu taʻutinoga e fai iā te ia. Na ou fai atu iā te ia o aʻu o se fafine lelei ma mamā. E lē moni. O aʻu o se fafine amioleaga. O lenei tagata o loo ma nonofo e lē o laʻu tane. Na ou tuua se tane lelei i Egelani ma se tama e toʻatasi, ma sola ese ma lenei tagata. E leʻi faaipoipo lava i maʻua. Sa ou fai mai o aʻu o se fomaʻi, ma sa ou faatauina vailaau na ou tauto i le faamasinoga e $1 le tau o le fagu, ae na o le sefululua sene le tau o le fagu. Na ou tauto foʻi o le povi na matou faatau atu i se tagata mativa e $30 lona tau, ae na o le $20.”23
GSAM 234.1O upu a Mrs. White e uiga i le “tigā o le agaga mo tagata agasala” e faatatau i tagata pepelo faafoliga faapena, ae lē o tagata agasala i se tulaga lautele. Pe a mafaufau i mea moni ua tuuina atu i luga, e faaalia ai na matuā taʻusalaina le aʻoaʻoga o le “lē toe iai se alofa mutimutivale” mo tagata agasala talu mai le taimi muamua na talaʻia ai i le tautotogo o le 1845; ma talu ai sa galue malosi Mrs. White mo le liua o tagata agasala mai lenā taimi, o ai e mafai ona talitonu, ina ua lomia lana galuega Aafiaga ma Manatu i le 1851, sa ia faapea mai e aʻoaʻoina ai ua “lē toe iai se faaolataga mo tagata agasala”?
GSAM 234O Se Tagata e Fai Mai e Leai se Alofa Mutimutivale
GSAM 234.2E oo lava i le tausaga 1848, sa iai pea i lea mea ma lea mea se tagata e talitonu ua lē toe iai se alofa mutimutivale mo tagata agasala. Peitaʻi, e leʻi avea i latou ma Adventist Aso Fitu. O se tasi o lenei vasega, e igoa iā Sweet, sa nofo i Rochester, N.Y. Ina ua faatoʻā uma ona ou tautino faalaua'itele i le lotu ma papatisoina i le lotu a Adventist o le Aso Muamua, sa ou auai i se fonotaga i fale'ie i Canandaigua, N.Y., na taitaia e Toeaina J. C. Bywater ma Geo. W. Burnham. Sa iai lenā tagata o Sweet, ma faaalia ni masalosaloga matuiā i le moni o loʻu olaga faalotu, auā na ia “manatu e lē toe mafai ona liua tagata agasala i le taimi nei.”
Notes
- Mataio 25:10. ↩
- Luka 12:35, 36. ↩
- Ulua'i Tusitusiga, itulau 55. ↩
- Fa'aaliga 11:19. ↩
- Fa'aaliga 3:3. ↩
- Fa'aaliga 3:11. ↩
- Fa'aaliga 3:7, 8. ↩
- 1 Korinito 16:9. ↩
- 2 Korinito 2:12, 13. ↩
- Kolose 4:2, 3. ↩
- Avefe'au o le Toe Afio Mai, 11 Tesema, 1844. ↩
- Circleville, Ohio, Va'ai Mamao Fa'alelotu, 1844. ↩
- Faletua E. G. White, i le Iloiloga o le Toe Afio Mai, 20 Novema, 1883. ↩
- Lipoti a Toeaina Himes i ana galuega i Maine, i le Mataala i le Taeao, a'ai o New York, 6 Iuni, 1845. ↩
- Agaga o Valoaga, tusi 4, itulau 268, 271. ↩
- Tusi a J. N. Andrews, Setema, 1874. ↩
- Tusi a le Faletua Truesdail o le 17 Aokuso, 1875. ↩
- Tusi a le Faletua Truesdail o le 27 Ianuari, 1891. ↩
- Tusi a Ira Abbey, Mati, 1885, na sii mai i le Iloiloga ma le Avefe'au o le 7 Aperila, 1885. ↩
- Tusitusiga Muamua, itulau 45. ↩
- Tagai i le faamatalaga i Tusitusiga Muamua, itulau 45. ↩
- Tala o le Olaga o Ellen G. White, itulau 129. ↩
- O le tala na tuuina mai e Mr. Preston e uiga i le sauniga i Camden ua faamaonia ai le faamatalaga i Tala o le Olaga o Ellen G. White, itulau 129–130, ma ua faaopoopo mai ai foʻi faamatalaga o loo i luga e leʻi taʻua ai. ↩