Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
23 / 31
23 / 31

Mataupu 20 — Taulaga i le Galuega Muamua

John Norton Loughborough

GSAM 311.1“Ia faapotopoto mai oʻu tagata paia iā te aʻu; o i latou ua osia se feagaiga ma aʻu i le taulaga. E faailoa mai foʻi e le lagi lona amiotonu; auā o le Atua lava o le faamasino.”1

GSAM 311.2I le Iloiloga ma le Avefeʻau o Iuni 3, 1902, tatou te faitau ai:

GSAM 311.2“O i latou ua ulufale atu i le galuega i le taimi nei, e itiiti lo latou iloa e uiga i le faafitia o le tagata lava ia ma le taulaga a le tagata lava ia a i latou na tuuina i ai e le Alii le avega o lana galuega i lona amataga. E tatau ona toe taʻu atu pea iā i latou le mea na tupu i aso ua mavae; auā e tatau ona latou faaauauina le galuega ma le lotomaulalo ma le taulaga lava lea na iloga ai le ʻaufaigaluega faamaoni i aso ua mavae.”

GSAM 311.3Ua toe maua foʻi nei upu i le Molimau mo le Ekalesia, Tusi 7:

GSAM 311.3“Ua tatou latalata atu i le iʻuga o le talafaasolopito o lenei lalolagi, ma e tatau ona faaauauina laina eseese o le galuega a le Atua ma le tele o le taulaga a le tagata lava ia, e sili atu nai lo le mea ua faaalia mai.”2

GSAM 311.4Ua uma ona taʻua tulaga na uunaʻia ai Toeaina Bates, i le 1846, e tusia ma lolomi lana tusi muamua e uiga i le mataupu o le aso Sapati. Ua taʻua foʻi le tulaga faigatā o Toeaina James White, ina ua ia amata i le 1849 ona lolomi le pepa e igoa o le Upu Moni o le Taimi Nei.

GSAM 311O Se Tamaʻitusi e Uiga i le Lagi ua Tatala

GSAM 311.5Ina ua uma le faaaliga na tuuina atu iā Mrs. White i Topsham, Maine, i le tautoulu o le 1846, ina ua faaali atu iā te ia nisi o paneta, sa saunia e Toeaina Bates le tusitusiga mo se tamaʻitusi e uiga i le Lagi ua Tatala. Peitaʻi sa matuā manaʻomia lava ni tupe e lolomi ai. Ina ia tali atu i lea manaʻoga, na aveese e se tuafafine sa nofo i Massachusetts lana kapeta fou na fai i fasi ie, lea faatoʻa uma ona faataatia, ma faatau atu, ona avatu lea o le tupe iā Toeaina Bates; o lenei mea na mafai ai ona ia lolomi lana tusi lona lua.

GSAM 312O Se Tamaʻitusi e Uiga i le Galuega o le Faamaufaailogaina

GSAM 312.1Ina ua uma le faaaliga e uiga i le galuega o le faamaufaailogaina, na tuuina atu i Dorchester, Mass., Nov. 18, 1848, sa tusia e Toeaina Bates le tamaʻitusi lona tolu, ua faaigoaina, O le Faamaufaailoga a le Atua Soifua. Na toe fetaiaʻi foʻi o ia ma le faafitauli o le leai o se tupe e lolomi ai. Ina ua iloa e se fafine talavou ua oti lana tane le tulaga, sa ia faatau atu se tamaʻi fale itiiti sa iā te ia i nuu i tua, ma avatu iā Toeaina Bates le ʻafa o le tupe na maua ai. O lea na toe mafai ai ona ia totogi le lolomiina o se tusi.

GSAM 312Manaʻoga o le Galuega Lomitusi

GSAM 312.2I le 1851-52, sa lolomi le Iloiloga o le Toe Afio Mai ma le Avefeʻau o le Sapati i Saratoga Springs, N.Y. O i inā na saunia ai e Alii Thompson se potu e nonofo ai Toeaina White ma lona faletua e aunoa ma se totogi; ma sa toe mafai ona la amata tausia lo la aiga i meaafale na nonō.

GSAM 312.3I lenā taimi, ua faateleina ē talitonu i le upu moni o le taimi nei, ma o lenei faatelega na manaʻomia ai galuega totino a Toeaina ma Mrs. White. O lenei mea, faatasi ai ma le galuega o le faatonutonuina o tusitusiga, na manaʻomia ai ni fesoasoani i le ofisa. O le taimi tonu lea na uunaʻia ai isi e fesoasoani i le galuega tusitusi. Ina ia faaalia pe faapefea ona galue le Alii e tali atu i le faatuatua o ona tagata ma faatūina mai le ʻaufaigaluega i le taimi o le manaʻoga, ua matou avatu ai le tala o se tuafafine faamaoni, o Tuafafine Rebecca Smith, o West Wilton, N.H.:

GSAM 312.4Ina ua mavae le mavae atu o le taimi, sa matuā naunau lana tama o Uriah ma lona afafine o Annie R. e auai i le aʻoga, ina ia sauniuni ai i laʻua e faiaʻoga. Sa fefe le tinā neʻi tafetafea ese lana fanau i le lalolagi, ma e leʻi faavaevale atoatoa lenā fefe. Sa tali atu foʻi le fanau i le alofa faatamā ma faatina o lo la tinā.

GSAM 313Uriah Smith i le Aʻoga a Phillips

GSAM 313.1Mai le 1848 e oo i le 1851, sa auai le tama i le Aʻoga a Phillips i Exeter, N. H., lea sa ave ai tamaiti aʻoga i le tausaga muamua o le aʻoaʻoga i le kolisi, ina ia tasi le tausaga e muamua ai pe a ulufale i le kolisi. Na ia faamaeʻa lenā aʻoaʻoga. I le 1851 sa galue o ia e maua ai se tupe e auai ai i le kolisi, peitaʻi na gau le pisinisi a lona pule, ma leiloa ai lana tupe; o lea na lafoaʻi ai le fuafuaga ua leva ona ia moomoo i ai mo se aʻoaʻoga i le kolisi.

GSAM 313Fafine Smith i se Aʻoga mo Fafine Talavou

GSAM 313.2A o iai Uriah i le aʻoga, sa auai lona tuafafine i se aʻoga mo fafine talavou i Charlestown, Mass. Ua toeitiiti uma lana aʻoaʻoga, ma a o lata ina tuua e ia le aʻoga, sa ofo atu iā te ia ma lona tuagane le faiaʻoga i se aʻoga i Mt. Vernon, N.H., mo le tolu tausaga, e $1,000 i le tausaga, faatasi ma meaʻai ma le potu.

GSAM 313.3Pe tusa o lenā taimi na talia ai e le tinā le “upu moni o le taimi nei.” Ua sili atu ona faatauanau ma finafinau ana tatalo mo lana fanau nai lo se isi lava taimi. Na asiasi atu Toeaina Bates i West Wilton, ma na faailoa atu e Tuafafine Smith iā te ia le mataupu o lana fanau, ma avea lo la liua ma mataupu o tatalo. Sa faamoemoe Toeaina Bates e fai ni sauniga i Somerville, Mass., i ni nai aso mulimuli ane, i le fale o Paul Folsom, ma sa tatau ona tusi atu Tuafafine Smith i lana afafine e valaaulia o ia i le sauniga. I le taimi lea, sa tatau ona tatalo Toeaina Bates ma le tinā ina ia gaoioi le Atua i lona loto e alu ai i le sauniga.

GSAM 313Ua Faataunuuina Miti e Lua

GSAM 313.4E leʻi iai muamua Toeaina Bates i le potu e faia ai le sauniga, o lea na ia le iloa ai lona tulaga. I le pō a o lumanaʻi le sauniga, na ia moemiti ua iai o ia i le potu, ma ua nofoia nofoa uma seʻi vaganā ai le nofoa i tafatafa o le faitotoʻa. Na ia moemiti foʻi ua suia lana mataupu mai le mea sa ia fuafua e tautala ai, ma ua ia tautala e uiga i le mataupu o le malumalu; ua usuina le viʻiga muamua, ua faia le tatalo, ma ua usuina le viʻiga lona lua, ma ua ia tatalaina lana Tusi Paia ma faitau, “E oo atu i aso e lua afe tolu selau, ona faamamāina lea o le malumalu,” o loo faasino atu i le ata o le malumalu i luga o le siata; ona matala lea o le faitotoʻa, ma ulufale mai ai se fafine talavou ma nofo i le nofoa avanoa. Na ia moemiti foʻi o le tagata lenā o Annie R. Smith, ma ua vave ona fiafia o ia ma talia le upu moni.

GSAM 314.1O le sauniga a Toeaina Bates sa faia i le aso Sapati (Aso Toonaʻi), ma talu ai e leai se aʻoga i lenā aso, na fai atu ai Annie, “Ina ia faafiafia loʻu tinā, ou te alu.” I le pō a o lumanaʻi lenā Sapati, na moemiti o ia ua alu, ae ua tuai; ina ua taunuu i le faitotoʻa, ua uma ona usuina le viʻiga muamua, ua faia le tatalo, ma ua tau faaiʻuina le viʻiga lona lua; ina ua ulufale atu o ia, na ia iloa ai ua nofoia nofoa uma seʻi vaganā ai le nofoa i tafatafa o le faitotoʻa; o loo faasino atu e se failauga umi, tamalii ma fiafia i se siata e leʻi vaai muamua i ai, ma o loo toe fai atu, “E oo atu i aso e lua afe tolu selau, ona faamamāina lea o le malumalu.” Na moemiti o ia ua matuā fiafia lona loto i le mea na ia fai mai ai, ma o le upu moni lenā.

GSAM 314.2Sa alu o ia i le sauniga i se taimi talafeagai, ae na sesē le ala, ma lē taunuu ai seʻi vaganā ua usuina le pese mulimuli o le viʻiga lona lua. Ina ua ulufale atu o ia, ua tutusa lelei mea uma ma le mea na ia vaaia i le miti, ma o le tagata lava lea o lana miti sa toe fai atu, i le auala lava lea e tasi, le mau mai le Tanielu 8:14. Na vave ona pāʻia lona loto i le talitonuga.

GSAM 314.3E leʻi mafaufau Toeaina Bates i lana miti seʻia oo ina ulufale mai o ia i le faitotoʻa ma nofo i lona nofoa. Sa sauni o ia e tautala i se isi mataupu, peitaʻi e tumau pea lona mafaufau i le mataupu o le malumalu. A o ia toe fai atu le mau, na oso mai lana miti i lona mafaufau, ma tatalo lē leoa o ia mo se fesoasoani e tautala atu ai i loto o ē faalogologo. Na matuā faigofie iā te ia ona faamatala le mavae atu o le taimi, lea ua masani ai Annie. Ona ia faailoa atu lea o le upu moni o le feʻau a le agelu lona tolu ma le aso Sapati.

GSAM 315Ua Talia e Annie Smith le Upu Moni

GSAM 315.1Ina ua faaiʻu le sauniga, na savali atu o ia iā Annie ma faapea atu, “Ou te talitonu o oe o le afafine o Tuafafine Smith o West Wilton. Ou te leʻi vaai muamua iā te oe, ae foliga mai ua masani lou fofoga iā te aʻu. Na ou moemiti ou te vaai iā te oe anapo.” Ona faamatala atu lea e Annie lana miti. Sa ia tuua le sauniga ua suia atoa ona lagona ma ona faanaunauga, ona ua ia talia ai loa le upu moni o le aso Sapati.

GSAM 315.2Na toe foʻi o ia i le aʻoga, teu lana pusa, ma alu i le fale. Ina ua ia iloa popolega o Toeaina White i le lolomiina, ma ana galuega talaʻi, sa ia lagona ua valaauina o ia e le Atua e alu e fesoasoani iā te ia i galuega o le ofisa. I Aokuso, 1851, ina ua siitia le pepa mai Paris i Saratoga Springs, N.Y., na alu atu Fafine Smith i inā o se tasi o le ʻaufaigaluega.

GSAM 315O Se Taulaga ma se Faapaiaga

GSAM 315.3I le Iloiloga, Tusi 2, Nu. 7, o loo iai ni laina mai lana peni e faailoa ai ona lagona ina ua ia lafoaʻia ana fuafuaga tuai mo lana galuega lotomaulalo ma le lē faalialia. Ua faapea mai o ia:

GSAM 315.3“Ou te faamoemoe ua ou lafoaʻia mea uma ina ia mulimuli i le Tamai Mamoe i so o se mea e taʻitaʻia ai e ia le ala. Ua mou atu atoa le matagofie o le lalolagi iā te aʻu. O oʻu faamoemoega, oʻu olioli, ma oʻu alofa, ua taulaʻi uma nei i mea i lugā ma mea faalelagi. Ou te lē manaʻo i se isi nofoaga seʻi vaganā ai le nofo i aao o Iesu ma aʻoaʻo mai iā te ia; e leai se isi galuega ou te manaʻo ai seʻi vaganā ai le auauna atu i loʻu Tamā faalelagi; e leai se isi fiafia ou te manaʻo ai seʻi vaganā ai le filemu o le Atua, lea e sili atu i mea uma e malamalama i ai.”

GSAM 315.4Sa aogā tele le fesoasoani a Tuafafine Annie i le ofisa o se tagata faitau faasaʻo ma isi galuega. E tolu tausaga sa galue faamaoni ma lelei ai o ia, ma na o meaʻai ma lavalava na ia maua. I le iʻuga o lenā vaitaimi, na faailogaina o ia e le maʻi mamapala e fai ma ona tagata. A o faasolo le malosi o lenei maʻi umi ma le oti, sa ia tusia ni solo matagofie; o le sili ona suamalie o ia solo o le “Aiga i Nei ma le Aiga i le Lagi.” O le upu tomua, na tusia i le aso a o leʻi maliu o ia, Iulai 26, 1855, ua matuā faailoa mai ai uiga lelei o le faigofie ma le lotomaulalo na tele ina atiaʻe i lona tagata, o lea e lē mafai ai ona matou taofia le avatu atoa:

GSAM 316.1“Ou te faafetai i loʻu Atua, a o oʻu i lalo, na tuuina mai iā te aʻu lenei galuega fiafia; ma ina ua lē toe tafe mai aʻu fuaiupu, ona tootuli lea o aʻu ma tepa aʻe i le lagi.”
GSAM 316.2“Aua neʻi osofaʻia e se tasi lenei galuega lotomaulalo, e faailoa ai ona vaivaiga; na tupu aʻe i totonu o le veli o le Faanoanoa, ma ola i lalo o sau o le faavauvau.”

GSAM 316Tausia o le Aiga i Taimi Faigatā

GSAM 316.3I Aperila, 1852, na siitia ai Toeaina White mai Saratoga Springs i Rochester, N.Y. O lenā aai, i le 124 Mt. Hope Avenue, na la amata ai mo le taimi muamua ona tausia lo la aiga i mea na faatau, ae lē o mea na nonō. Peitaʻi, ona o lo la naunau ina ia manuia le galuega lomitusi, ina ia lolomiina pea le pepa i taimi uma ma faasalalau atu ai le upu moni, sa la faafitia ai le tele o faamāfanafanaga masani o le olaga.

GSAM 316.4O le auala na la amata ai ona tausia lo la aiga i lenā taimi, e mafai ona e faitau i ai i le tusi patino lenei na tusia e Mrs. White iā S. Howland ma lona aiga, Aperila 16, 1852:

GSAM 316.5“Faatoʻā uma ona matou faatulaga lo matou nonofo i Rochester. Ua matou mautotogi i se fale tuai e $175 i le tausaga. O loo iai le masini lomitusi i le fale. Ana lē o lenei mea, semanū e tatau ona matou totogiina le $50 i le tausaga mo se potu o le ofisa. E te ata, pe ana e tilotilo mai iā i matou ma vaai i a matou meaafale. Ua matou faatauina ni moega tuai se lua, e luasefulu-lima sene le tasi. Na aumai e loʻu tane ni nofoa tuai se ono, e leai se lua e tutusa, ma na ia totogiina ai le tasi tala; mulimuli ane na ia avatu iā te aʻu nisi nofoa tuai e fa, e leai ni nofoa e nonofo ai, ma na ia totogiina ai le onosefulu-lua sene mo mea uma. Sa malolosi faavaa, ma ua ou faapipiiina ai ni ie malolosi e fai ma nofoa. Ua taugata tele le pata, o lea matou te lē faatauina ai; e lē mafai foʻi ona matou gafatia pateta. Ua matou faaaogāina sosi fualaau ʻaina e sui ai le pata, ma le turnip e sui ai pateta. O a matou taumafataga muamua sa faia i luga o se laupapa e taofi ai le afi, ua faataatia i luga o paelo falaoamata gaogao e lua. Ua matou loto e onosaʻi i mea faigatā pe afai e mafai ona faaauauina le galuega a le Atua. Matou te talitonu sa iai le aao o le Alii i lo matou ō mai i lenei nofoaga. E tele le fanua mo galuega, ae toʻaitiiti le ʻaufaigaluega. O le sauniga o le Sapati ua mavae sa matuā lelei. Na faafouina i matou e le Alii i lona afio mai.”

GSAM 317O le Agalelei o Ē Talitonu

GSAM 317.1I le uluaʻi lomiga o le Iloiloga, na lolomiina i Rochester iā Me 6, 1852, a o talanoa e uiga i le siitia mai Saratoga i Rochester, na faapea mai Toeaina White:

GSAM 317.2“Ua saunia e le ʻauuso ni tupe e tausia ai le pepa, e sili atu nai lo o matou faamoemoega. E ui lava sa tele a matou tupe faaalu i le siitia mai Saratoga Springs ma le amataina o le pepa i lenei aai, ae ua matou saʻoloto mai aitalafu.”

GSAM 317O le Taulaga a le ʻAu Faigaluega

GSAM 317.3I se faamatalaga faapisinisi i le Nu. 12, Oketopa 14, ua tatou faitau ai:

GSAM 317.3“E lē o iai aitalafu a le ofisa, ona o le māfuaaga lenei: o le ʻauuso o Belden ma Stowell, sa galulue i le ofisa i le ono masina ua mavae, ua na o sina mea itiiti e sili atu nai lo a la meaʻai na maua. O isi na auai i lea lava galuega e leai se mea e sili atu na latou maua. E mautinoa lava o le a avea ma fiafiaga mo uō uma o le upu moni o le taimi nei le fesoasoani e faatumu ai le lē lava o tupe maua, ina ia maua e i latou na galulue malosi, aemaise lava i lo matou toesea ma i le lotolotoi o maʻi, i le lolomiina o le Iloiloga ma le Avefeʻau, se tausiga lelei.”

GSAM 317Ua Faaopoopo Tagata i Rochester, N.Y.

GSAM 317.4I le tau mafanafana o le 1852, ina ua amata lelei le galuega lomitusi i Rochester, sa malaga Toeaina White ma lona faletua mo le tolu masina, ma se solofanua ma se kariota, e oo atu i sasaʻe i Bangor, Maine, ma faia sauniga ma asiasi atu i ē tausi le Sapati ua salalau i le ala. A o leʻi toe foʻi mai i laʻua, na amata iā Setema 26 e Toeaina J. N. Andrews se faasologa o lauga i le 124 Mt. Hope Avenue. I lenā taimi, e toʻavalu ē talitonu i le Toe Afio Mai ma tausi le aso muamua o le vaiaso (Aso Sa) na talia le upu moni o le taimi nei; o le tusitala o se tasi o i latou.

GSAM 318Ua Faamaloloina Oswald Stowell

GSAM 318.1I se afiafi o le Aso Faraile iā Oketopa, na taunuu ai Toeaina White ma lona faletua i le fale mai la la malaga i sasaʻe. O le aso na sosoo ai (Sapati), na matou vaai ai iā i laʻua mo le taimi muamua, i le sauniga o le Sapati. I le taimi o lenā sauniga, sa tigāina Oswald Stowell, o le tagata lomitusi, i se osofaʻiga matuā ogaoga o le fula o le fatafata, ma ua faamavae atu lona fomaʻi iā te ia e oti. Na fai mai le fomaʻi e lē mafai ona ia “faia se mea mo ia.” A o faia le sauniga, sa iai Oswald i se potu tuaoi, ma sa matuā tigāina lona tino. I le iʻuga o le sauniga, na ia auina mai ai se talosaga ina ia faia tatalo mo ia. Na valaaulia aʻu faatasi ma isi e auai i se taimi o tatalo. Na matou tootuli i tafatafa o lona moega, ma a o faia tatalo, na uuina e Toeaina White o ia i le suāuu “i le suafa o le Alii.” Sa matuā iloa le afio mai o le Agaga o le Atua, ma sa vave ona faamaloloina o ia. Ina ua matou tulaʻi mai le tatalo, sa nofo o ia i luga o le moega, ma tā lona itu, lea sa matuā tiga muamua, ma faapea mai, “Ua ou mālōlō atoatoa. O le a mafai ona ou galue i le masini lomitusi lima taeao.” Lua aso mulimuli ane, sa ia galue ai lava.

GSAM 318Le Faaaliga a Mrs. White i Luma o le Faapotopotoga i Rochester

GSAM 318.2O le faamanuiaga lava lea na faamaloloina ai Uso Stowell na paʻū mai i se fua e sili atu i luga o Mrs. White, ma a liliu atu Toeaina White e tilotilo iā te ia, na ia faapea mai, “O loo i le faaaliga Ellen; e lē mānava o ia a o iai i lenei tulaga. Afai e mananaʻo se tasi o outou e faamautinoa lenei mea mo ia lava, ua faataga outou e suʻe iā te ia.” Sa tumau o ia i le faaaliga pe tusa ma le tasi le itula ma le luasefulu minute. A o iai i lenā tulaga, sa ia tautala i upu ma o nisi taimi i fuaiupu manino; peitaʻi, e ui i le suʻesuʻeina ma le faaeteete, e leai se mānava na iloa i lona tino.

GSAM 319Faaaliga e Uiga i le Ala a se Sui e Leʻi Auai

GSAM 319.1Ina ua sau Mrs. White mai lenei faaaliga, sa ia molimau atu e uiga i mea na ia vaaia. A o leʻi toe foʻi mai Toeaina White ma lona faletua mai la la malaga i sasaʻe, sa tuua e se tasi o i matou le aai ma malaga i Michigan mo sana pisinisi. O lea e leʻi iai o ia i le sauniga, ma e leʻi vaai muamua lava o ia iā Toeaina White po o lona faletua. A o faamatala lana faaaliga, na taʻu mai e Mrs. White iā i matou, faatasi ai ma isi mea, se mea sa ia vaaia e uiga i se tagata, a o malaga ese mai lona aiga, sa tele ana upu e uiga i le tulafono a le Atua ma le aso Sapati, ae i le taimi lava lea sa ia solia se tasi o poloaʻiga. Na ia fai mai o se tagata e leʻi feiloaʻi muamua lava i ai, ae sa ia talitonu o le a ia vaai iā te ia i se aso, auā ua faaalia iā te ia le mataupu. Peitaʻi e leai se tasi o i matou na manatu o ia o se tagata matou te masani ai.

GSAM 319.2Pe tusa ma le ono vaiaso talu mai le faaaliga ua taʻua i luga, na toe foʻi mai ai le uso na taʻua muamua mai Michigan. O le taimi lava na tilotilo ai Mrs. White i ona fofoga, na ia fai atu ai i se tasi o tuafafine, “O le tagata lenā na ou vaaia i le faaaliga, o lē na ou taʻu atu iā te outou.” Ina ua faamatala atu le faaaliga i lenei uso, i luma o lona faletua ma isi tagata, na fai atu Mrs. White iā te ia, “E pei ona fai atu Natano iā Tavita, ‘O oe lava le tagata.’” Ona ia faia lea o le mea na fai mai ai Paulo e faia e nisi pe a aʻoaʻia i a latou agasala e ala i le meaalofa o valoaga: “Ae afai e vavalo uma, ae sau se tasi e lē talitonu po o se tasi e lē aʻoaʻoina, e aʻoaʻia o ia e tagata uma, e faamasinoina o ia e tagata uma; o lea ua faaalia ai mea lilo o lona loto; ona faapaʻū ai lea o ia i ona foliga ma tapuaʻi i le Atua, ma taʻu atu ua moni lava o loo iā te outou le Atua.”3 Ina ua uma ona faalogo i le toe taʻua e Mrs. White o ana mea sesē, na tootuli lenei uso i luma o lona faletua, ma fai atu ma loimata iā te ia ma ē na iai, “E moni lava o loo iā te outou le Atua,” ona ia faia lea o se taʻutinoga atoatoa o lana amio a o iai i Michigan, i le solia o le poloaʻiga lona fitu, e pei ona faaalia i le taimi na tupu ai, e sili atu i le lima selau maila le mamao.

GSAM 320.1O lea, i ni nai vaiaso, na matou maua ai se faamaoniga malosi o molimau. E le gata na taʻitaʻia i matou e faapea mai na aumaia ia mea e se mana faalelagi, ae na aumaia foʻi mai se puna e matuā manino ona aʻoaʻia ai tagata ona o le agasala.

GSAM 320Ua Fesoʻotaʻi Uriah Smith ma le Ofisa o le Iloiloga

GSAM 320.2O le taimi o le lolomiina o le Tusi 3 o le Iloiloga na amata ai e Uriah Smith ona tausia le aso Sapati, ma fesootaʻi atu i le ofisa o le Iloiloga, lea sa avea ai o ia ma tusitala ma faatonu mo le tele o tausaga. O lana galuega muamua na lolomiina i le pepa o se solo ua faaigoaina, “O le Leo Lapataʻi o Taimi ma Valoaga,” lea na lomia iā Mati 17, 1853.

GSAM 320.3Na faalogo muamua Toeaina Smith i le feʻau a le agelu lona tolu i se fonotaga na faia i Washington, N.H., Setema 10 e oo i le 12, 1852. Ina ua toe foʻi i le fale i West Wilton, sa ia suʻesuʻe ma le faaeteete i mea na ia faalogo i ai, ma amata ai ona tausia le aso fitu i le Sapati muamua o Tesema, 1852. Na ia fesootaʻi atu i le ofisa o le Iloiloga i Rochester, N.Y., iā Me 3, 1853, lea sa galulue ai o ia ma lona tuafafine o Annie mo a la meaʻai ma lavalava, nai lo le faiaʻoga i se aʻoga mo le $1,000 i le tausaga faatasi ma a la meaʻai. O ituaiga ia o nisi o taulaga na faia e faavaeina ai le galuega o le feʻau a le agelu lona tolu i ona aso muamua.

GSAM 320Ua Faauuina e Avea ma Faifeʻau

GSAM 320.4Pe tusa o le 1863 na amata ai e Toeaina Smith ona faaaogā lana meaalofa i le tautala lautele. I le 1866 na faauuina ai o ia e avea ma faifeʻau o le tala lelei, ma mulimuli ane sa galue tele o ia i fonotaga i le tolauapiga ma fonotaga i setete eseese mai le Atalani e oo atu i le Pasefika, faapea foʻi ma galuega faafaifeʻau i le ekalesia i Battle Creek, o lona ekalesia lea i le fale. Ina ua tatala le Kolisi i Battle Creek, sa ia aʻoaʻoina sina vaega po o le tele i le matagaluega faale-Tusi Paia o lenā faalapotopotoga. Mo le manuia o le Iloiloga ma le Avefeʻau, sa sopoʻia ai e ia le Vasa Atalani i le 1894, ma asiasi atu i atunuu eseese i Europa. A o iai i Syria, na maua ai o ia i le fiva, ma e leʻi toe malosi atoatoa mai ona aafiaga.

GSAM 321Lima sefulu Tausaga o Galuega e Lē Faavaivai

GSAM 321.1Mai le 1853 e oo i le 1903, mo le ʻafa senituri, sa toetoe lava a lē motusia le fesootaʻiga faatonu a Toeaina Smith ma le Iloiloga o le Toe Afio Mai ma le Avefeʻau o le Sapati; ma mo le tele o lenā taimi, sa ia tauaveina atoa le pulega faatonu o le pepa. E oo lava i le aso na maliu ai o ia, ina ua taia o ia i le pē o le tino, sa alu o ia i le ofisa ma se mataupu ua ia saunia mo le lolomiina. Sa ia tusia foʻi ni tusi tāua mo tusitusiga a le lotu. O nei galuega e aofia ai Manatu i le Tanielu ma le Faaaliga, Le Natura ma le Taunuuga o le Tagata, o se tusi ua faalauteleina e uiga i le Malumalu ma Aso e Lua Afe Tolu Selau, Le Ofoofogia o Atunuu, ma le Faiga Faaagaga Faaonapōnei. O le tele o le tusi muamua na tusia i le va o le iva i le pō ma le vaeluaga o le pō, ina ua uma galuega faatonu ma galuega o le ofisa i le aso.

GSAM 321Le Oti o Toeaina Smith

GSAM 321.2O lona olaga o se olaga aogā ma sa faaaluina lelei. Ua mālōlō o ia mai ana galuega, ua moe i totonu iā Iesu iā Mati 6, 1903. Peitaʻi e mafai ona faapea moni e uiga iā te ia, “E mulimuli atu ana galuega iā te ia,” ma e ui ina oti, ae o loo tautala pea o ia.

Notes

  1. Salamo 50:5, 6. ↩
  2. Itulau 240. ↩
  3. 1 Korinito 14:24, 25. ↩

Note

Back