Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
29 / 31
29 / 31

Mataupu 26 — A Tatou Misiona i Nu'u Ese

John Norton Loughborough

GSAM 403.1“Ua tusia, O ē e le'i ta'uina atu i ai o ia, latou te va'ai; o ē fo'i e le'i fa'alogo, latou te malamalama.”1

GSAM 403.2Na amata la tatou ulua'i misiona i se nu'u i fafo atu o le Iunaite Setete i le 1874, ina ua auina atu le Toeaina J. N. Andrews i Suiselani, ma amata ai lana galuega i inā.

GSAM 403LE LAUFANUA O LE GALUEGA I EUROPA TUTOTONU

GSAM 403.3E valu atunuu sa aofia i lenei misiona i lenā taimi; o Suiselani, Falani, Italia, Take, Peleseuma, Sepania, Potukale, ma Eleni, o se laufanua sa nonofo ai tagata e 140,000,000.

GSAM 403.4Atonu e aogā ona ta'ua i inei mea na tutupu na ta'ita'iina ai o tatou tagata e amata se misiona i se laufanua e matuā telē, i se taimi sa to'aitiiti ai tagata o le ekalesia.

GSAM 403Le Toeaina Czechowski

GSAM 403.5I le tausaga e 1865, na mana'o ai le Toeaina M. B. Czechowski, o se ositaulaga Katoliko mai Polani ua liliu mai ma talia le upu moni o le taimi nei, e auina atu o ia e o tatou tagata o se misionare i Europa Tutotonu. Ona sa lē mafai ona faia lea mea i lenā taimi, na ia tu'uina atu ai lana talosaga i le 'au Adventist o le aso muamua o le vaiaso i Boston, Mass., o ē atonu na manatu e lē o toe iai sona sootaga ma o tatou tagata. Po o le ā lava le tulaga, na latou saunia tupe sa mana'omia, ma auina atu o ia i le misiona sa ia naunau i ai.

GSAM 404O Ē Tausi le Sapati i Suiselani

GSAM 404.1I le 1866, na ia a'oa'o atu ai le upu moni o le aso Sapati ma le fe'au a le agelu lona tolu i Tramelan, Suiselani, ma o lea taumafaiga na maua ai se vaega o ē tausi le Sapati. E le'i umi ae tu'ua i latou e ia, ae alu e a'oa'o atu le fe'au i Hanikeri. E leai sana tala i le vaega i Tramelan e uiga i la tatou galuega i Amerika, peita'i o Albert Vuilleumier, o se tasi o i latou, sa mafai ona faitau i le gagana Peretania. Na fa'afuase'i ona ia va'ai i se lomiga o le Iloiloga o le Toe Afio Mai. O le auala lea na amata ai le fetusia'iga i le va o atunuu e lua.

GSAM 404Ua Auina Atu le Toeaina Erzenberger i Amerika

GSAM 404.2I le 1869, na auina atu ai James Erzenberger, mai Tramelan, i Amerika ina ia a'oa'oina le gagana Peretania ma ia iloa atili a'oa'oga ma tu a le 'au Adventist Aso Fitu. Na taunu'u o ia i Battle Creek i le aso 18 o Iuni, ma nofo i Amerika mo le tausaga ma le 'afa. Na tu'ua e ia New York i lana malaga toe fo'i i le aso 9 o Setema, 1870. I le masina o Iuni o lea lava tausaga, na asiasi mai ai Ademar Vuilleumier i lenei atunuu, ma nofo ai pe tusa ma le fa tausaga. Ina ua toe fo'i atu i lona atunuu, sa malaga fa'atasi ma ia le Toeaina Andrews. Na la taunu'u i Neuchatel i le aso 16 o Oketopa, 1874.

GSAM 404.3I le 1875, na tu'ua ai e le Toeaina D. T. Bourdeau ma lona aiga Amerika ae malaga atu i Falani, lea na tofia ai i latou e le komiti e galulue ai.

GSAM 404Ua Amata se Nusipepa i le Gagana Falani

GSAM 404.4I le tausaga na soso'o ai, i le masina o Iulai, 1876, na amata ai i Basel, Suiselani, le lomia o se nusipepa i le gagana Falani, ua fa'aigoaina o Les Signes des Temps (Fa'ailoga o Taimi). I le aso 13 o Me, 1882, i le ono tausaga mulimuli ane, na folau ai le Toeaina Haskell mai le Aai o New York i Europa. A o i ai i lea malaga fa'amisionare, sa nofo ai o ia mo ni vaitaimi i Suiselani.

GSAM 405Ua Alu le Toeaina Whitney i Basel—Le Maliu o le Toeaina Andrews

GSAM 405.1I le aso 26 o Iulai, 1883, na taunu'u ai le Toeaina B. L. Whitney ma lona aiga i Basel. Na tofia o ia e le Komiti o le Fonotaga Aoao e pulea lea misiona, ina ia fa'amāmā le avega a le Toeaina Andrews, o lē sa vave ona fa'aletonu lona soifua maloloina. I ni nai masina mulimuli ane, i le masina o Oketopa o lea tausaga, na maliu ai o ia.

GSAM 405.2E le'i maua e le Toeaina Andrews i lona talavou avanoa e a'oa'o ai i a'oga maualuluga ma kolisi, peita'i sa lelei lona a'oa'oina; o ia o se tagata e pei ona ta'ua e le lalolagi, ua a'oa'oina o ia lava pe ua si'itia o ia lava i lona lava taumafai. Ona o lona filigā i le su'esu'e, na ia iloa lelei ai le gagana Latina, Eleni, ma le Eperu, ma i tausaga mulimuli ane, le gagana Falani. Sa ia a'oa'oina le gagana Falani ina ia fesoasoani iā te ia e amata ma fa'aauau le galuega i le Misiona i Europa Tutotonu. Sa galue ai o ia i tausaga mulimuli e ono o lona soifuaga, ma tusi mo le nusipepa Falani o Fa'ailoga o Taimi ma lomia lea nusipepa, fa'apea fo'i ma le tala'i atu i lea gagana. A o fa'apena ona galue o ia, na maua ai o ia e le lima o le oti.

GSAM 405Le Foma'i Kellogg i Europa

GSAM 405.3I le tau e totogo ai mea o le 1883, na asiasi ai le Foma'i J. H. Kellogg i Europa mo su'esu'ega tau togafitiga. Sa nofo o ia mo ni nai aso i a tatou misiona ta'itasi, ma o ana asiasiga na matuā fa'amalosiau ai i le 'aufaigaluega. Aemaise lava, sa matuā talisapaia e le Toeaina Andrews ana fautuaga e uiga i le galuega i Basel.

GSAM 405Ua Asiasi le Toeaina Butler i Europa

GSAM 405.4I le Fonotaga Aoao na faia i le masina o Oketopa, 1883, na fautuaina ai ina ia amata i se taimi vave e mafai ai le lomia o se nusipepa i Egelani. Ona o se isi i'ugafono na pasia i lea fonotaga, na malaga atu ai Toeaina George I. Butler, M. C. Wilcox, ma A. C. Bourdeau e fesoasoani i le galuega i Europa ma Egelani. Na taunu'u le Toeaina Butler i Glasgow, Sikotilani, i le aso 27 o Fepuari, 1884. O se tasi o fa'amoemoe o le asiasiga a le Toeaina Butler i misiona i nu'u ese, o le va'ai tino lea i faigatā e tula'i mai i le fa'aauauina o le galuega i atunuu ese, ma iloa le auala e fo'ia ai. Sa nofo fo'i o ia mo ni vaitaimi i Basel ma le laufanua o le galuega i Europa Tutotonu. Sa galue A. C. Bourdeau i tagata Falani i vanu o mauga o Alps, i tagata Ualetenese; a o M. C. Wilcox, sa auai o ia i le galuega lomitusi ma le teuteuina o tusitusiga i Egelani, ma nofo ai se'ia oo i le fa'ai'uga o le 1886.

GSAM 406Ua Fausia se Fale Lomitusi i Basel

GSAM 406.1I le 1884, na fausia ai i Basel le fale lomitusi o le Imprimerie Polyglotte (o lona igoa e uiga i le lomitusi i gagana e tele). I le masina o Mati, 1885, na fa'atagaina ai H. W. Kellogg e le Komiti o le Fonotaga Aoao e asiasi i Basel ma fa'atau masini sa mana'omia mo le fale lomitusi. Sa ia faia lea mea, ma fa'apea ona fa'atūina ai i le aai anamua o Basel se fale lomitusi ua lelei ona saunia i masini, e ana le 'au Adventist Aso Fitu.

GSAM 406.2I le taimi o le asiasiga a le Toeaina Butler i Europa, sa lomia ai i le ofisa i Basel se nusipepa Siamani ua ta'ua o le Avefe'au o le Upu Moni. I lea lava tausaga, na lomia ai fo'i i lea ofisa se nusipepa Romania, o le Adevărulu Prezentu (Upu Moni o le Taimi Nei). Sa iai fo'i se isi nusipepa i le gagana Italia, ua ta'ua o L’Ultimo Messagio (O Fe'au Mulimuli). O nusipepa mulimuli e lua sa ta'ua, e ta'i sefulu ono itulau, ma sa ta'i tolu masina ona lomia. I le fono a Suiselani i le masina o Oketopa, 1884, na ta'ua ai e 146,000 kopi o nei nusipepa e fa na lomia ma tufatufaina i lea tausaga. E oo atu i le 1895, ina ua si'itia le ofisa lomitusi mai lenā aai i Hamburg, Siamani (ona o sauāga i Basel), sa lomia tusi ma tama'i tusi i gagana eseese e sefulu tasi; o le Falani, Siamani, Italia, Romania, Sepania, Bohemia, Rusia, Holani, Hanikeri, Armenia, Take, ma le Take-Eleni. O lea, e pei ona ta'u mai e lona igoa, o se fa'alapotopotoga sa “lomi i gagana e tele.”

GSAM 407Ua Asiasi Mrs. White i Europa

GSAM 407.1I le aso 3 o Setema, 1885, na taunu'u ai i Basel Mrs. White, o lana tama o W. C. White, ma lona aiga. Sa latou nonofo i atunuu tuai mo le tausaga ma le 'afa, ma asiasi i misiona sa i le laufanua o le galuega i Europa Tutotonu, lea sa latou faia ai se auaunaga e lē mafuatia lona aogā i misiona eseese.

GSAM 407Ua Fa'atūina le Fono a Suiselani

GSAM 407.2I le aso 10 o Setema, 1885, na fa'atūina ai le fono a Suiselani. I se lipoti na tu'uina mai i lenā taimi, na ta'ua ai sa aofia i le fono le faife'au fa'au'uina e to'atasi, o tagata tala'i ua laiseneina e to'afitu, o ekalesia e sefulu, ma sui e 224. Sa latou totogiina le sefulua'i e $1,645.11 i le tausaga na muamua atu. E lē gata i lea, sa foa'iina fo'i mo le galuega le $2,041.22.

GSAM 407Le Toeaina Waggoner i Europa

GSAM 407.3Na toe fo'i Mrs. White, fa'atasi ma W. C. White ma lona aiga, i Amerika i le 1887. I lea lava tausaga, na vala'aulia ai le Toeaina J. H. Waggoner e auai i le Misiona i Europa Tutotonu. Sa sili atu i le lua tausaga o lana galuega i lea laufanua, ma sa nofo ai i Basel i lenā taimi. O le aai lea na maliu ai o ia i le aso 20 o Aperila, 1889, e pei ona ta'ua muamua.

GSAM 407.4O le fa'aletonu o le soifua maloloina o le Toeaina Whitney, ma lona maliu mulimuli ane (i le aso 9 o Aperila, 1889), o se isi puapuaga mamafa lea na oo i lenei misiona.

GSAM 407Le Toeaina Robinson i Europa

GSAM 407.5Na filifilia le Toeaina D. A. Robinson, o lē sa galue i Egelani, e suitulaga i le Toeaina Whitney. Sa galue ma le manuia o ia i lenei itumalo mo le tusa ma le ono tausaga, ona tu'ua lea e ia ma malaga atu i Initia i le tausaga e 1895, ona o le vala'aulia a le Fonotaga Aoao. O lona alu ese na tatau ai ona tofia se isi ta'ita'i e va'aia le galuega.

GSAM 408Ua Avea le Toeaina Holser ma Ta'ita'i e Va'aia le Laufanua o le Galuega

GSAM 408.1O le Toeaina H. P. Holser le tagata na filifilia mo lea tofiga, ma e faaopoopo i ai, sa filifilia fo'i o ia e pulea le Misiona atoa i Europa Tutotonu. Sa galue ai o ia ma le lē fa'avaivai ma le manuia se'ia oo i le 1901, ina ua lē mafai fo'i e ia ona toe tatalia le leaga o le ma'i. Na maliu o ia i Canyon City, Colorado, i le aso 11 o Setema, 1901.

GSAM 408.2E ui i nei mea faigatā, sa tupu pea le misiona ma aga'i i luma le galuega, e pei ona fa'aalia i se lipoti na tu'uina atu i le Fonotaga Aoao i le 1895. Ua ta'ua ai e sefulu iva ekalesia o le fono i Europa Tutotonu, ma sui e 484, o ē sa totogiina le sefulua'i e $4,378.18 i le tausaga na muamua atu. I lenā taimi, sa iai a latou faife'au fa'au'uina e to'afa ma tagata tala'i ua laiseneina e to'alima.

GSAM 408LE MISIONA SIAMANI-RUSIA

GSAM 408.3I le 1870, na amata ai e J. H. Linderman, o le faife'au o se ekalesia e lata i Elberfeld, Prussia, ma ona sui e to'afasefulu, ona tausia le aso Sapati o le aso lona fitu ona o lo latou su'esu'eina o le Tusi Paia. Sa latou lē iloa se isi vaega o Kerisiano i le lalolagi sa tausia lea aso o le aso Sapati. Sa oo mai i o tatou tagata le tala e uiga i lenei vaega i se auala uiga ese. Na afe atu se tagata aisi i le fale o le misiona i Basel i le aso Sapati. Sa su'esu'e e le aiga le lesona o le A'oga o le Sapati, ma sa fofola a latou Tusi Paia i o latou luma. Na ootia le tagata i lea va'aiga, ma mafua ai ona fai ana fesili.

GSAM 408Le Vaega i Elberfeld

GSAM 408.4Ina ua ia iloa o i latou o Kerisiano sa tausia le aso Sapati o le aso lona fitu, ae lē o ni Iutaia, na ia fa'amatalaina atu lea vaega i Elberfeld. Na manatu le Toeaina Andrews e lelei ona su'esu'e lea tala; o lea na la malaga fa'atasi ai ma le Toeaina Erzenberger i Prussia i le amataga o le 1875, ma na la maua ai le vaega e tusa ma le tala na ta'u atu. Na nofo le Toeaina Erzenberger mo sina taimi e galue i lea vaega o Siamani, ma i le aso 8 o Ianuari, 1876, na papatisoina ai tagata e to'avalu i Elberfeld. O le ulua'i papatisoga lea na faia e le 'au Adventist Aso Fitu i Siamani.

GSAM 409.1Ua leva ona maua se tulaga o le upu moni i Rusia, talu mai le 1882, ona o tusitusiga sa auina atu e uso Siamani i Amerika i a latou uō i nu'u o tagata Siamani i Rusia.

GSAM 409Le Toeaina Conradi i Europa

GSAM 409.2I le 1885, na tu'ua ai e le Toeaina L. R. Conradi Amerika ae alu i le laufanua o le galuega i Europa Tutotonu, e galue i tagata Siamani. I le aso 28 o Iuni, 1886, na tu'ua ai e ia Basel ae alu i Crimea, Rusia. O i inā na la malaga fa'atasi ai ma le Toeaina Perk i Berdebulat, lea na papatisoina ai tuafafine e to'alua ma fa'atūina ai se ekalesia e sefulu iva ona sui. O le ulua'i ekalesia Adventist Aso Fitu lea i Rusia.

GSAM 409Ua Fa'afalepuipuiina Toeaina Conradi ma Perk

GSAM 409.3O le taimi lava na uma ai lenei mea, na pu'eina ai Toeaina Conradi ma Perk ona o le a'oa'o atu o mea e fete'ena'i ma le fa'atuatuaga aloa'ia, ma fa'afalepuipuiina ai i la'ua mo vaiaso e lima i Perekop. Ina ua fa'asa'olotoina o ia (ona o le fesoasoani a le sui o le malo o le Iunaite Setete), na asiasi ai le Toeaina Conradi i Rusia i Sasa'e, ona toe fo'i lea i Suiselani.

GSAM 409Le Galuega i le Volga, Rusia

GSAM 409.4O lea lava tausaga na amata ai ona galue le Toeaina Laubhan i Rusia, e lata i lona fale sa i le Vaitafe o Volga. I le tausaga e 1880, na amata ai e le Toeaina Klein, mai Kansas, le galuega i le vaega Siamani o Rusia. Ua fa'apea ona fa'atūina tagata faigaluega mo lenei laufanua faigatā ma le mamafa o le galuega, ma e ui lava ua fa'ate'aina le 'au fa'atuatua mai o latou nu'u ma fa'afalepuipuiina, ua matuā fa'amanuia e le Ali'i le galuega.

GSAM 409Le Manuia o Tagata Tufatufa Tusi i Siamani

GSAM 409.5I le tausaga e 1888, na amata ai ona galulue tagata tufatufa tusi i Rheinish-Prussia, Württemberg, Baden, ma Alsace. Sa matuā manuia taumafaiga a nei tagata faigaluega e to'avalu pe to'asefulu, sa malolosi ma fa'amaoni, ma i le tausaga e tasi na fa'atauina atu ai tusi nei: Le Soifuaga o Keriso, e 3,000; Mai Etena i Etena, e 2,000; ma tama'i tusi e 12,000. Ona o lenei galuega, toetoe lava o nofoaga uma na fa'atauina atu ma faitauina ai tusi, sa iai se tasi pe sili atu na talia le upu moni.

GSAM 410Ua Amata se Misiona i Hamburg

GSAM 410.1I le masina o Me, 1889, na amata ai e le Toeaina Conradi le galuega fa'amisionare i Hamburg, Siamani, ma i se taimi pu'upu'u na fa'atūina ai se a'oga e a'oa'oina ai tagata faigaluega. I le masina o Oketopa na soso'o ai, na fa'atūina ai se A'oga o le Sapati e to'aluasefulu valu ona sui. O lea tausaga na asiasi ai le Toeaina Haskell i le misiona, ma sa fa'atūina ai se ekalesia e to'aluasefulu ona sui, ma se fale teu tusi.

GSAM 410.2I lenā taimi, sa galue ai le Toeaina J. T. Boettcher i le galuega i tagata Siamani i Barmen. Na tu'uina atu se lipoti i le Fonotaga Aoao i le 1890, ua ta'ua ai e iva ekalesia ua fa'atūina i le misiona Siamani-Rusia, ma e 422 o latou sui pe a tu'ufa'atasia, e faaopoopo i ai ē tausi le Sapati e to'afitusefulu lima e le'i fa'atūina i ni ekalesia. I le aso 7 o Aperila o lea lava tausaga, na papatisoina ai isi tagata e to'asefulu lua ma auai i le ekalesia i Hamburg. I le masina o Tesema, ua oo atu i le to'afasefulu sui o lenei ekalesia. O tupe na maua mai le fa'atauina atu o tusi mai le fale teu tusi i Hamburg, i Holani, Rusia, ma vaega eseese o Siamani, e $5,000.

GSAM 410Le Manuia i Europa

GSAM 410.3Sa aga'i malie ae mautinoa i luma le galuega i le Misiona i Europa Tutotonu, e pei ona fa'aalia i se lipoti na tu'uina atu i le Fonotaga Aoao i le 1891. I lenā taimi, sa iai ekalesia e lima i Siamani, ma sui e 140; o le to'aonosefulu fa o i latou sa auai i le ekalesia i Hamburg. O le sefulua'i sa totogiina e $1,000. O tusi sa fa'atauina atu i va'a e le misionare mo va'a i Hamburg na maua ai le $500, a o tusi sa fa'atauina atu e tagata tufatufa tusi i le tausaga, i le laufanua atoa o le galuega, na maua ai le $6,000. E 150 tagata sa talia le upu moni i Ausetiria, ma sa iai ekalesia e sefulu tolu, ma sui e 400 i Rusia.

GSAM 411Ua Fa'ate'aina Tagata Rusia e To'alima o Ē Tausi le Sapati

GSAM 411.1Pe tusa o lenā taimi (1891), na pu'eina ai sui e to'alima o se ekalesia i Rusia, e aofia ai ma le ta'ita'i, ona o le a'oa'oina o a'oa'oga e fete'ena'i ma le ekalesia aloa'ia, ma fa'asalaina i latou e fa'ate'a i Trans-Caucasus mo tausaga e lima. Sa tatau ona saisai fa'atasi i latou i filifili, ma fa'amalosia e savavali i maila e lima selau. I lenei tofotofoga, na fa'amalosia i latou e lo latou fa'atuatua, ma sa fiafia i latou i le Ali'i. I lea tausaga, na saunia ai se tama'i tusi i le gagana Rusia e pei o ni su'esu'ega o le Tusi Paia, e uiga i puapuaga o Keriso, le moe o ē ua oti, o le fea aso ma pe aiseā, ma pe mafai ea ona tatou iloa?

GSAM 411.2I le taimi o le Fonotaga Aoao i le 1895, ua fa'ateleina sui i Siamani ma oo atu i le 368, ma o le sefulua'i o le tausaga na muamua atu e $2,327.43.

GSAM 411Ua To'atele Atu Ē Tausi le Sapati i Rusia

GSAM 411.3I Rusia, e ui ina to'atele na malaga atu e nonofo i isi atunuu, ua fa'ateleina sui ma oo atu i le 467, o ē sa totogiina le sefulua'i e $841.60.

GSAM 411.4Ua tatou iloa mai le fa'amatalaga a le failautusi o misiona i nu'u ese i le tusitusiga e faitauina mo le vaiaso o tatalo o le 1896 e fa'apea,

GSAM 411.4“i le laufanua o le galuega i Siamani-Rusia, i le tausaga na muamua atu, sa toetoe lava fa'aluaina lo latou aofa'i; ua faaopoopo atu i ai le silia ma le 400 tagata. I Berlin, Siamani, sa auai le to'aonosefulu i sauniga masani o le aso Sapati. O le fausiaina o le falesa o le misiona i Hamburg na fa'amalosia ai le galuega i inā. I Munich, i Bavaria, sa iai nisi na fa'atali mo le papatisoga. Sa iai tagata fa'atuatua i Leipsic, Königsberg, Magdeburg, Posen, Stuttgart, ma isi aai ta'uta'ua i Siamani. Sa iai fo'i se vaega i Rotterdam, Holani.

GSAM 412.1“I Rusia, sa maua e tagata tufatufa tusi pemita mai le malo. Ua fa'aliliuina tusitusiga i gagana Lativia ma Esetonia. Ua si'itia le nusipepa Siamani mai Basel i Hamburg, ma i lea ofisa sa latou lomia ai le upu moni i gagana e sefulu fa.”

GSAM 412Le Papatisoga i Hanikeri

GSAM 412.2I lea tausaga, sa faia ai le ulua'i papatisoga i Hanikeri, ma le ulua'i fa'apotopotoga mo sauniga pa'ia i Bohemia. Sa fa'atūina se misiona mo va'a i Galatz, i Romania, mo le Danube ma le Sami Uliuli.

GSAM 412Le Tufatufaina o Tusi i Siamani

GSAM 412.3I le nusipepa Le Misionare i le Atunuu o Tesema, 1895, na fa'apea mai ai le Toeaina Spies e uiga i le galuega tufatufa tusi i le laufanua Siamani,

GSAM 412.3“O ē na pulea le galuega tufatufa tusi ina ua amata i lenei laufanua, sa latou lē taofia le una'ia o lea galuega, e ui ina sa fai mai ma le mautinoa nisi o tagata ta'uta'ua o ē lomia ma fa'atau tusi i Leipsic, ‘o le a lē manuia le fa'atauina atu o tusi e ala i oka a tagata.’

GSAM 412.4“I le masina o Aokuso o le 1887, na maua ai le ulua'i lomiga o Le Soifuaga o Keriso i le gagana Siamani. Pe tusa o le taimi na saunia ai lea tusi mo le tufatufaina, na faia ai se a'oa'oga mo tagata tufatufa tusi i Basel; o le amataga lea o le galuega tufatufa tusi i Siamani, fa'apea fo'i ma Europa atoa. O le lomiga lona fitu o lenei tusi i le gagana Siamani ua uma nei ona lomia.

GSAM 412.5“Talu mai le aso 1 o Ianuari, 1895, ua auai ai i le galuega tagata tufatufa tusi fou e to'asefulu lua. I le masina o Iuni, 1895, na fa'aalia ai i le lipoti le si'itia o le fa'atauina atu o tusi i le limasefulu pasene. O loo faia nei se taumafaiga fa'apitoa i le Avefe'au o le Upu Moni, o la tatou nusipepa Siamani. O nisi ekalesia e lē matuā to'atele o latou sui, ua latou aveina mai le limasefulu e oo i le lua selau kopi, ma latou fa'atauina atu. Ma ua latou maua ni mea e matuā fiafia ai i a latou feiloa'iga ma ē fa'atau mai. I le Iloiloga o le aso 18 o Fepuari, 1896, na fa'apea mai ai le Toeaina Conradi, ‘Ua tatou fa'ai'uina le 1895 ma ē tausi le Sapati e 1,500 i le laufanua o le galuega i Siamani-Rusia.’”

GSAM 413LE MISIONA I SCANDINAVIA

GSAM 413.1Na tatalaina le misiona i tagata Scandinavian e Toeaina John Matteson i le tausaga e 1877. I le aso 6 o Iuni na taunuu ai o ia i Vejle, i Jyeland, Tenimaka. Ina ua alu atu o ia i lenā atunuu, sa iai ni nai tagata ua amata ona tausia le aso Sapati e ala i le faitauina o nusipepa ma sāvali na auina atu iā i latou e uō i Amerika.

GSAM 413.2A o su'esu'eina le amataga o lenei galuega, ua tatou iloa ai, i le 1850, e to'afā tagata na siitia mai Nouei i Amerika, na amata ona tausia le aso Sapati a le Alii. Sa nonofo i latou i Oakland, Wisconsin. E to'alua o i latou o le tamā ma le tinā o Toeaina O. A. Olsen. I le 1863 na amata ai e Toeaina John Matteson ona tausia le Sapati o le aso lona fitu o le vaiaso. Sa nofo o ia i Poysippi, Wisconsin. I totonu o le ono masina na sosoo ai, e ala i ana galuega, e tusa ma le to'afāfulu tagata Tenimaka-Nouei na talia a'oa'oga a Adventist Aso Fitu. O le failauga galue muamua na aufaatasi ma ia i le galuega faife'au o Toeaina J. F. Hanson mai Minnesota.

GSAM 413LE TUSI MUAMUA NA LOMIA I LE GAGANA TENIMAKA-NOUEI

GSAM 413.3I le tausaga e 1866, na talosaga ai Toeaina John Matteson i pule o le fale o Iloiloga ma le Avefe'au, ina ia iloa pe latou te lolomiina ni tamai tusi ma sāvali i la latou gagana mo le faaaogāina e tagata Scandinavian. Na ta'u atu iā te ia, ona o le lē lava o tupe i le fale, e lē mafai ai ona faia; peita'i sa iai tagata o lona atunuu i Wisconsin ma Minnesota sa matuā naunau ina ia lolomi le upu moni i la latou lava gagana, ma e ui ina feololo lo latou tamaoaiga ma e itiiti ifo i le to'alimagafulu lo latou numera, na latou aoina tupe e $1,000 ma tuuina atu iā te ia mo lea faamoemoe. Faatasi ai ma lenei tupe ma le tele o tusitusiga ua saunia ma le matagofie, na sau ai Toeaina Matteson i Battle Creek ma toe talosaga mo ni tusi ua lolomiina. Talu ai sa sauni o ia e tali atu i teteega na faia muamua, na talia ai lona mana‘o, ma i le aso 18 o Mati, 1867, na amata ai ona ia faitau atu lana tusitusiga, na saunia mo lana tusi o le Liv og Død (Ola ma le Oti), iā Toeaina J. N. Andrews ma a'u, o i ma'ua sa avea ma sui o le komiti o lomiga. O lona uiga, na ia ta'u mai iā i ma'ua i le gagana Peretania le mea na fai mai ai lana tusitusiga i le gagana Tenimaka-Nouei.

GSAM 414UA AVEA TOEAINA MATTESON MA LOMITUSI

GSAM 414.1I lenā taimi e leai se lomitusi e mafai ona faasa'olotoina e faatulaga mataitusi mo ia, o lea na ia 'ai'oi ai mo le avanoa e a'oa'o ai e faatulaga e ia lava. Na faaauau lana galuega se'ia oo ina tusa ma le afe itulau o tamai tusi ma sāvali ua lolomiina i lana lava gagana.

GSAM 414.2Faatasi ai ma lenei auala fou e faasalalau atu ai le upu moni i ona tagata, na alu atu ai o ia ma le lototele faafouina, ma faia fonotaga i setete eseese. Talu mai lenā aso, na vave tele ai le aga'i i luma o le galuega i tagata Scandinavian.

GSAM 414LE NUSIPEPA FAAVAITAIMI MUAMUA I SE GAGANA ESE

GSAM 414.3Ua oo le galuega i tagata Tenimaka-Nouei i se tulaga telē, ma ua mana'omia ai se nusipepa faalemasina e maua ai e tagata o lenā atunuu a'oa'oga ma faalaeiauga i la latou lava gagana. O lea, i le aso 1 o Ianuari, 1872, na lomia ai i le fale o Iloiloga ma le Avefe'au se nusipepa Tenimaka faalemasina, e 24 itulau, i le faiga o se mekasini, ua faaigoaina o le Advent Tidende (Tala o le Toe Afio Mai). I le tausaga na sosoo ai, na faateleina ai le tele o lenei nusipepa i le 32 itulau. O le nusipepa faavaitaimi muamua lea na lomia e Adventist Aso Fitu i se gagana ese.

GSAM 414.4I le 1874, sa matuā tele le naunau o tagata talitonu e tautatala i le gagana Suetena, o lea na amata ai se nusipepa faalemasina e 16 itulau i lenā gagana, ua faaigoaina o Svensk Härold.

GSAM 414.5I le taimi na amata ai e Toeaina Matteson le misiona i tagata Scandinavian (Iuni, 1877) i le atunuu tuai, e 266 kopi o le Tidende sa auina atu i masina ta'itasi mai Amerika i Tenimaka, ma e 60 i Nouei. E ala i le faitauina o nei nusipepa, ua iai nisi tagata i Scandinavia ua uma ona tausia le aso Sapati. O le i'uga o ana galuega mo le tausaga e tasi i Tenimaka, na faavaeina ai vaega o tagata talitonu i nofoaga eseese.

GSAM 415SE FALE LOMITUSI I NOUEI

GSAM 415.1Ina ua mavae lenei mea, na alu Toeaina Matteson i Nouei, ma i le aso 7 o Iuni, 1879, na ia faavaeina ai se ekalesia e 38 ona sui, o le i'uga o ana galuega i Christiana. Na aufaatasi iā te ia i le galuega faife'au i lenā vaitaimi Toeaina J. P. Jasperson mai Amerika. I lenā tausaga fo'i, na faavaeina ai se sosaiete lomitusi i Nouei, ma faatauina ai se fanua i Christiana mo se fale lomitusi, se potu mo sauniga a le ekalesia, ma potu e nonofo ai, i le tau e $14,580. Mo sina taimi, sa lomia ai i vaiaso ta'itasi se lomiga itiiti o le nusipepa Tidernes Tegn mai le fale i Christiana.

GSAM 415.2I le amataga o le tautoulu o le 1880, na sau ai Toeaina Matteson i Amerika e sa'ili se fesoasoani e faalautele ai le galuega Scandinavian. Na auai o ia i le Fonotaga Aoao o lenā tausaga, ma toe fo'i atu i Europa ia Aperila, 1881, ma le matuā faalaeiauina. E le'i umi talu ona toe fo'i o ia, ae faatauina se masini lomitusi silinitā ma tuu i le fale i Christiana.

GSAM 415NUSIPEPA O LE SOIFUA MALOLOINA I LE GAGANA TENIMAKA MA LE SUETENA

GSAM 415.3Na vave lava ona latou amata lolomiina se nusipepa o le soifua maloloina i le gagana Tenimaka, ua faaigoaina o Sundheds Bladet. I le 1883, na ia lomia ai se nusipepa faapena i le gagana Suetena, ma se nusipepa faalelotu ua faaigoaina o Sanningens Härold. I le 1884, sa latou umia meafaigaluega o le fale e tusa lona tau ma le $2,563. I lenā tausaga, e 115,000 nusipepa na lolomiina ma tufatufaina atu, e lē aofia ai le faitau afe o sāvali ma nisi tusi.

GSAM 415TOEAINA HASKELL I SCANDINAVIA

GSAM 415.4Na maua e le galuega i atunuu Scandinavian le tele o fesoasoani mai le asiasiga a Toeaina Haskell i le 1882, ma i le 1884 na fesoasoani tele i ai galuega a Toeaina Geo. I. Butler, B. L. Whitney, A. B. Oyen, ma E. G. Olsen.

GSAM 416UA MATUĀ FESOASOANI MRS. WHITE I SCANDINAVIA

GSAM 416.1I le 1885, na asiasi atu ai Mrs. E. G. White ma lana tama o W. C. White i Scandinavia, ma sa matuā tāua tele lea asiasiga i le galuega i lenā fanua. Sa manatu nisi e lē mafai e tagata matitiva o lenā atunuu ona totogi sefulua'i, ma e leai se aogā o le taumafai e faatau atu tusi mai lea fale i lea fale. O le molimau na tuuina mai e Mrs. White sa fetaui lelei ma le taimi, ma sa talia lelei e tagata, e pei ona faaalia i le tali i upu nei: “O mea uma ua fetalai mai ai le Alii, matou te faia lava, ma matou usiusitai.” I le taimi o lenei asiasiga, na faia ai se suiga atoatoa i le fanua Scandinavian, aemaise lava ona o galuega lē faavaivai a Mrs. White.

GSAM 416UA FAUSIA SE FALE FOU O LE OFISA I NOUEI

GSAM 416.2I le 1886, na asiasi atu ai Toeaina O. A. Olsen ma N. Clausen i atunuu Scandinavian, ma na nofo ai lē mulimuli mo se taimi umi. I le 1885, na fausia ai se fale fou o le ofisa i Christiana, ma mo le tausaga na faai'u ia Setema 1, 1886, na maua e le ofisa mai le faatauina atu o tusi ma sāvali na o ia le aofa'i e $5,386.68, a o le aofa'i na maua mai totogi o lesitala mo nusipepa faavaitaimi e $3,146.03.

GSAM 416EKALESIA E LUA-SEFULU-LIMA I SCANDINAVIA

GSAM 416.3O se lipoti na tuuina atu i le Fonotaga Aoao i le 1889 na ta'ua ai e 25 ekalesia i le fanua Scandinavian, e 926 sui, o ē na totogiina sefulua'i e $2,548.75; sa iai fo'i faife'au e to'aono, faife'au ua laiseneina e to'afā, ma tagata faatau atu tusi mai lea fale i lea fale e 52. O le faatauina atu o tusi i Nouei ma Suetena i le kuata e tasi e $2,161.26.

GSAM 416A'OGA I CHRISTIANA

GSAM 416.4Sa galue se a'oga i Christiana i lenā taimi, e 50 tamaiti a'oga. I le 1891, na faia ai se inisitituti o le Tusi Paia i Christiana e Toeaina O. A. Olsen ma E. J. Waggoner, ma e 100 tamaiti a'oga na auai. I lenā inisitituti, na tuuina atu ai ni a'oa'oga atoatoa i le galuega a tagata faatau atu tusi mai lea fale i lea fale.

GSAM 417E FĀ-SEFULU EKALESIA I SCANDINAVIA I LE 1895

GSAM 417.1I le ono tausaga mulimuli ane, i le 1895, ua tatou mātauina ai se lipoti na tuuina mai e Toeaina D. A. Robinson, o lē sa avea ma pule o le itumalo o le fanua i fafo; ua matuā manino ona faaalia ai le tele o le tuputupu a'e o le galuega i lenā vaitaimi, o lea matou te sii mai ai e faapea: “E 40 ekalesia i Scandinavia, ma e 1,458 sui. O sefulua'i o le tausaga e $5,585.55. E 15 faife'au fa'au'uina, e 11 faife'au ua laiseneina, ma o le faatauina atu o tusi mo le tausaga e $40,000. O lenei aofa'i tele e mafua tele mai i taumafaiga a tagata faatau atu tusi mai lea fale i lea fale, ma o lenā fo'i i se atunuu lea, i le 1885, na fai mai ai tagata faatau tusi, e oo lava i faife'au o lo tatou faatuatuaga, e lē mafai ona faatau atu tusi mai lea fale i lea fale.”

GSAM 417FONO E TOLU I SCANDINAVIA

GSAM 417.2I le fanua Scandinavian, ua iai nei fono e tolu, ma o aso na faavaeina ai e faapea: Tenimaka, Me 30, 1880; Suetena, Mati 12, 1882; Nouei, Iuni 10, 1887. O Toeaina John Matteson, o lē na muamua tatalaina le Misiona Scandinavian ma ta'imua ma le manuia i le galuega, ma galue ma le filigā ma le faataulaga mo le manuia o lenā nuu, na taia i le ma'i mata'utia o le mamapala, ma maliu ai i El Monte, Cal., i le aso 30 o Mati, 1896, ua 61 ona tausaga.

GSAM 417LE MISIONA PERETANIA

GSAM 417.3O William Ings, o se tagatānuu o Hampshire, Egelani, ae o se Amerika i lona agaga ma ana a'oa'oga, talu ai sa nofo o ia i le Iunaite Setete talu mai lona la'itiiti, na taunuu i Southampton mai Basel, Switzerland, i le aso 23 o Me, 1878. I lenā taimi sa puupuu lona nofo ai, e na o le lua vaiaso, ona toe fo'i lea i le Konetineta mo sina taimi. Peita'i, e le'i umi ae toe alu o ia i Southampton, ma ina ua mavae le fa masina o galuega mai lea fale i lea fale, o le tufatufaina o sāvali ma le faia o so o se galuega faamisionare na maua, na ia lipotia ai e to'asefulu tagata tausi le Sapati. I le aso 30 o Tesema o lenā tausaga, na taunuu ai a'u ma la'u avā i Southampton, ma aufaatasi a ma galuega ma galuega a Toeaina Ings, i le faia o fonotaga i le taumalulu i Shirley Hall ma lo ma fale mautotogi. I le taumafanafana o le 1879, na faia ai a matou fonotaga i fale'ie i Southampton. O le taimi ma le nofoaga lea na aufaatasi ai Miss Maud Sisley (lea ua avea nei ma Mrs. Boyd) i le galuega, ma faia faitauga o le Tusi Paia ma galuega mai lea fale i lea fale. O le i'uga o lenei taumafaiga, na talia ai e nisi le upu moni. I le taumalulu na sosoo ai, na faia ai a matou fonotaga i se potu i Ravenswood Villa, o le fale sa matou nonofo ai ma teu ai a matou tusi.

GSAM 418FONOTAGA I FALE'IE I EGELANI

GSAM 418.1I le taumafanafana o le 1880, e ui ina vaivai lona soifua mālōlōina, na sau ai Toeaina Andrews mai Switzerland e fesoasoani i se fonotaga i fale'ie i Romsey, lea na talia ai e isi tagata le fe'au.

GSAM 418.2Ianuari 11, 1880, na faavaeina ai se Sosaiete o Tusi ma Misionare. Sa matuā fiafia sui i lenei galuega, ma e tele lomiga na tufatufaina atu.

GSAM 418.3Fepuari 8, 1880, na faia ai la matou papatisoga muamua, ma e to'aono sui tauva na papatisoina. E oo iā Iulai 2, 1881, e 29 sui tauva ua faatofuina i Southampton.

GSAM 418UA FAATELEINA TAGATA FAIGALUEGA I EGELANI

GSAM 418.4E ala i le palota a le Fonotaga Aoao na faia i le tautoulu o le 1881, na o ai Toeaina A. A. John ma lana avā, Geo. R. Drew, ma Miss Jennie Thayer i Egelani, ma aufaatasi i le galuega i lenā fanua misiona. I le tausaga e 1882, na asiasi ai Toeaina Haskell i le fanua o Europa, ma faaalu ni aso se tele faatasi ma le 'aufaigaluega i le misiona i Egelani, ma avatu ai se fesoasoani tāua e ala i fautuaga ma apoapoa'iga.

GSAM 418.5Iā Mati, 1882, na amata ai ona lolomiina se faaopoopoga Peretania e lua itulau i le Fa'ailoga o Taimi, ma faapipii atu i kopi e 1,000 o le Fa'ailoga o Taimi na auina mai Amerika. Na faaaogā nei i le galuega faamisionare i Peretania Tele. O se lipoti o le galuega i le Oketopa 1, 1883, ua faaalia ai e 100 tagata tausi le Sapati i lenā aso. O sefulua'i na totogi mai le tatalaina o le misiona e $2,078.71.

GSAM 419GALUEGA FAAMISIONARE I VAA

GSAM 419.1Ona o le agalelei o leoleo o vaa, na faatagaina ai Toeaina Ings e auina atu fua ni afifi o sāvali ma nusipepa i uafu autū e 80 o le “Kamupani Vaa Peninsular ma Oriental,” i Aferika i Saute, Initia i Sasa'e ma Sisifo, Amerika Tutotonu, ma Bay Islands. O le aafiaga o lomiga na auina atu faapena na ala ai ona fafagu muamua le naunau i le motu o Demarara. Na matou maua lenei faamatalaga e ala i tusi mai lenā motu.

GSAM 419“TALAFAASOLOPITO O LE ASO SAPATI” UA TUU I FALE TUSI A EGELANI

GSAM 419.2Na tuuina fo'i se kopi o le Talafaasolopito o le Aso Sapati a Toeaina Andrews i faletusi lautele e 60 ma potu faitau e leai se totogi i Peretania Tele, ma o loo iai pea tusi i inā, o loo faamatala atu le tala iā i latou e loto e faitau.

GSAM 419.3I le 1884, na asiasi ai Toeaina Butler i Egelani, faatasi ma isi tagata faigaluega mo lenā fanua. Na folau mai Toeaina S. H. Lane ma Robert Andrews mai Boston e aufaatasi i le misiona i Peretania Tele i le aso 9 o Me, 1885. O le asiasiga a Mrs. White i Egelani sa avea ma puna o le malosi ma le faalaeiau mo le 'aufaigaluega. Sa nonofo Mrs. White ma lana tama i inā mo ni vaiaso a o le'i toe fo'i i Amerika mai le fanua o Europa.

GSAM 419UA AMATA LE “UPU MONI O LE TAIMI NEI”

GSAM 419.4I le amataga o le 1884, e le'i umi talu ona taunuu Toeaina Butler i Egelani, ae faia le filifiliga e amata i Grimsby se nusipepa e valu itulau, e faalua i le masina, ma M. C. Wilcox o le faatonu, ua faaigoaina o le Upu Moni o le Taimi Nei. O loo lomia nei lea nusipepa i Lonetona, Egelani, o se nusipepa faalevaiaso e 16 itulau, ma e tusa ma le 18,000 kopi e lomia i vaiaso ta'itasi.

GSAM 420.1I le 1889, na lipotia ai e Toeaina Holser le Misiona Peretania e aofia ai ekalesia e valu, ma tagata tausi le Sapati e 200, o i latou e 65 sa i Lonetona. O sefulua'i mo le tausaga na mavae e $1,244.58. Sa iai faife'au fa'au'uina e to'alua, faife'au ua laiseneina e to'alua, misionare i vaa e to'alua, ma tagata faigaluega o le Tusi Paia e to'afitu. O le vaitaimi lea na auai ai Toeaina Wm. Hutchinson ma Francis Hope i le misiona i Egelani.

GSAM 420LE PACIFIC PRESS I LONETONA

GSAM 420.2I le tausaga e 1890, na faavaeina ai e le Kamupani Lomitusi Pacific Press, i Oakland, California, se lala o le ofisa i le 48 Paternoster Row, Lonetona, ma se fale lomitusi i le 451 Holloway Road, Lonetona, N. O le faatauina atu o tusi mai le ofisa i le tausaga muamua, i tau siiatoa, e $9,556.89.

GSAM 420.3I Fepuari, 1895, na tuuina mai ai e Toeaina Robinson le lipoti lenei:

GSAM 420.3“I Peretania Tele e 11 ekalesia, e 363 sui, e to'alima faife'au, ma le faife'au ua laiseneina e to'atasi. O sefulua'i mo le tausaga ua mavae e $5,077.20, po o le averesi e $13.98 i le sui. O le fanua o le fale lomitusi ua umia ma pulea nei e le Sosaiete Faavaomalo o Tusi, faatapulaaina, o se faalapotopotoga Peretania.”

GSAM 420.4I Tesema, 1895, na lipotia ai e le Failautusi o le Misiona i Fafo, mo Peretania Tele, le aofa'i o sui e 560. Ua faateleina sefulua'i i le tausaga i le $1,000. I lenā aso, e valu vaega sa potopoto mo le aso Sapati i nofoaga eseese i Lonetona.

GSAM 420.5O lea na aga'i ai i luma le galuega i lenā fanua misiona, o nisi taimi e toetoe ina lē mātauina. E lē tutupu vave fatu i nisi ituaiga eleele e pei o isi. E telegese lo latou tupu a'e, ae e sili atu ona mautinoa ma malolosi lo latou tuputupu a'e. E faapena fo'i le upu moni o le fe'au a le agelu lona tolu i lenei malo. Ua lūlūina lona fatu, ua mauaa, ma ua tupu lemu se'ia oo mai i le taimi nei ua fai si telē lona salalau.

GSAM 421LE MISIONA I AUSTRALASIA

GSAM 421.1I le aso 10 o Me, 1885, na folau ai Toeaina S. N. Haskell, J. O. Corliss ma lona aiga, M. C. Israel ma lona aiga, Wm. E. Arnold, ma Henry Scott mai San Francisco e tatalaina se misiona i le fanua o Ausetalia. I le sefulu ma le tasi tausaga a o le'i oo i lenā taimi, i le 1874, i se fonotaga na faia i Battle Creek, na fai mai ai Mrs. White e tele atunuu o le a latou mauaina le upu moni, ma na ia vaaia masini lomitusi o loo galulue, ma tusi ma nusipepa o loo lolomiina i atunuu eseese. Ina ua fesiligia o ia e faamaoti mai atunuu sa ia faasino i ai, na tali mai o Ausetalia na o le pau lea o le igoa sa mafai ona ia manatua.

GSAM 421LE SI'ULEO O LE TUSI PAIA

GSAM 421.2I lalo o galuega filigā ma le manuia a Toeaina Haskell ma lana 'au, na vave tele ai ona aga'i i luma le fe'au, ma na manatu ai e mana'omia le lolomiina o se nusipepa i Ausetalia. O lea na faia ai fuafuaga mo le lolomiina, ma i le aso 1 o Ianuari, 1886, na lomia ai i Melbourne se nusipepa faalemasina e 16 itulau, ua faaigoaina o le Si'uleo o le Tusi Paia ma Fa'ailoga o Taimi. E 6,000 kopi na lolomiina o le lomiga muamua, a o le lomiga masani e na o le 3,000 kopi.

GSAM 421UA FAAVAEINA LE EKALESIA MUAMUA I AUSETALIA

GSAM 421.3Aso Sa, Aperila 10, 1886, na faavaeina ai le ekalesia muamua a Adventist Aso Fitu i Ausetalia. E 18 tagata na iai ma sa sainia le feagaiga, ma e to'afitu isi na talosaga e talia i latou e ala i le papatisoga. Na papatisoina i latou i le aso Sapati na sosoo ai, ma i Aso Sapati uma mo ni vaiaso sa faaopoopo pea sui, se'ia oo ina 55 le aofa'i o le ekalesia. E oo iā Me, 1886, e 90 le aofa'i atoa ua lesitalaina. E lē gata i ia, e tusa ma le 35 isi tagata i nofoaga eseese sa tausia le aso Sapati.

GSAM 421.4I le fale lomitusi sa iai ni masini lomitusi lelei se lua ma se afi, ua uma ona totogi ma o loo umia e Adventist Aso Fitu i lenā atunuu mamao—e tusa ma le 7,000 maila mai le matou ofisa tele o loo i Oakland, Cal.

GSAM 422.1I le 1886, na oo atu ai le fe'au i Niu Sila. Ua ta'ua i se lipoti mai le fanua o Ausetalia e 50 tagata tausi le Sapati i Niu Sila. O le aofa'i na maua mai le faatauina atu o tusi i le ofisa e $700. E lē gata i lea, na faatau atu e tagata faatau atu tusi mai lea fale i lea fale kopi e 400 o le Feteenaiga Tele i Niu Sila, ma kopi e 1,000 o le Manatu e uiga iā Tanielu i Ausetalia.

GSAM 422Fale Ofisa i Ausetalia

GSAM 422.2Mai se lipoti na tuuina atu iā Iulai 19, 1889, ua matou aoina mai ai mea moni nei: Ua mae'a ona fausia se fale mo le ofisa lomitusi i Melepone, ma o loo iai se falesa mo sauniga lotu.

GSAM 422Ulufale atu i Tasmania

GSAM 422.3Ua fa'atūina se fono i Ausetalia ma se isi fono i Niu Sila, ma ua fa'alautele atu e Toeaina Israel ma Steed le galuega i Tasmania. I lea nofoaga ua uma ona fa'atūina ai ekalesia e tolu, e 136 le aofa'i o tagata o le ekalesia. E lē gata i ia ekalesia, ae o loo iai fo'i isi tausi le Sapati ua salalau ma e le'i fa'atūina fa'alapotopotoga.

GSAM 422.4O sefulua'i mo le tausaga i le fanua o Ausetalia e $9,371. E to'a sefululima tagata tufatufa tusi i le fanua, ma e $19,500 le aofa'i o a latou fa'atauga o tusi.

GSAM 422.5I le malaga lona lua a Toeaina Haskell i le lalolagi, na ia toe asiasi ai i Ausetalia, na auai i la latou fono na faia iā Aokuso, 1889, ma na ia tuuina atu le fesoasoani aogā i le tele o auala, lea na matuā talisapaia e lenā fa'alapotopotoga fou. Mai lea taimi i lea taimi, na asiasi atu ai tagata faigaluega eseese mai Amerika i Ausetalia mo le manuia o le galuega tele e tasi—o le fausia ma le fa'amalosia o le galuega a le Atua.

GSAM 422Mrs. White i Ausetalia

GSAM 422.6I le tautoulu o le 1891, na tuua ai e Mrs. E. G. White, lona atalii o W. C. White, Toeaina Geo. B. Starr, ma isi, Kalefonia ma malaga atu i Ausetalia, ma taunuu ai iā Tesema—o le ogatotonu lea o le taumafanafana i lenā konetineta. O le molimau a Mrs. White, e ui lava i le vaivai o lona tino na ia onosa'ia i tausaga e iva na nofo ai i lenā atunuu, na tele sona fesoasoani e tu'u ai le galuega i se sootaga sa'o ma le agaga ma le uiga o le fe'au a le agelu lona tolu. A o latou iai i Ausetalia, na toe auai Toeaina J. O. Corliss i le galuega i inā, ma na ulufale W. A. Colcord ma isi i le fanua o ni faife'au, faia'oga, ma isi galuega.

GSAM 423Toeaina Olsen i Ausetalia

GSAM 423.1I le taimi na avea ai Toeaina O. A. Olsen ma peresitene o le Fonotaga Aoao, na ia asiasi atu i a tatou fa'alapotopotoga ta'ita'i uma i le umi ma le lautele o le atunuu. O lea mea na mana'omia ai ni malaga mamao—o se malaga fa'ata'amilo i le lalolagi. Na ia faia lea malaga ina ia sili ona masani o ia i o latou mana'oga ma le tulaga o misiona eseese, ina ia mafai ai ona ia auauna atu iā i latou ma le lē fa'aitu'au. O le malaga lea, i le 1893, na ia fa'aaluina ai ni vaiaso i Ausetalia.

GSAM 423Fono Iuni a Ausetalia ma Niu Sila

GSAM 423.2I lenā vaitaimi na fa'atūina ai le Fono Iuni a Ausetalia ma Niu Sila, e aofia ai fono a Ausetalia ma Niu Sila ma fanua misiona a Ausetalia. E fono lenei fono i tausaga ta'i lua, ma e fa'atautaia e tusa ma le fuafuaga a fono iuni i isi atunuu. I le tausaga 1893, na fa'atau atu ai e tagata tufatufa tusi e to'aitiiti sa iai i lenei fanua se lomiga o le 5,000 o le La'asaga iā Keriso, ma na lolomiina fo'i le lomiga lona lua e tutusa lona aofa'i. I le taumafanafana o le 1894-95, na latou maua ai ni poloa'iga e 4,000 mo tusi e fa'atau e ala i poloa'iga muamua i totonu o le fa masina.

GSAM 423Toeaina Prescott i Ausetalia

GSAM 423.3I le 1895, na fa'aalu ai e Toeaina W. W. Prescott, le Failautusi o A'oa'oga a le ekalesia, ni masina i lenei fono, ma tuuto atu le tele o lona taimi ma lona mafaufau i lenei vaega o le galuega. I lenā taimi, na ia fa'atautaia ai se inisitituti fa'aa'oa'oga, lea na matuā aogā iā i latou.

GSAM 424.1O le lipoti na tuuina atu i le Fonotaga Aoao e uiga i le galuega mo le tausaga, na faia e Toeaina W. C. White, ma e fa'apea:

GSAM 424.1“E aofia le Fono Iuni a Ausetalia i ekalesia e sefulufitu, e 1074 tagata o le ekalesia, o ē na totogiina i le tausaga ua mavae sefulua'i e $9,810.10. E to'asefululua faife'au fa'au'uina i lenei fono, e to'alua ē ua iai laisene, e to'atolu tagata faigaluega o le Tusi Paia, ma e to'alima sefulu tagata tufatufa tusi, o ē na fa'atauina i le tausaga tusi e $28,731.11 lona tau. I le tausaga fo'i lea, na vavae'ese ai le kolone o Niu Sa Uelese, e ono ekalesia ma 321 tagata o le ekalesia, mai le Fono a Ausetalia, ma faaigoaina o le Fono a Niu Sa Uelese.”

GSAM 424MISIONA I AFERIKA I SAUTE

GSAM 424.2I le Fonotaga Aoao na faia i Battle Creek i le 1886, na iloiloina ai le mataupu o le tatalaina o se misiona i Aferika i Saute. Ina ua faia se fa'ai'uga e lagolagoina ai lea galuega, i le amataga o le taumafanafana o le 1887 na faia ai se taumafaiga e fa'atūina le galuega i lenā atunuu mamao, lea sa vala'au mai ai ni nai tagata ua uma ona amata tausia le aso Sapati mo ni tagata faigaluega.

GSAM 424Toeaina Boyd ma Robinson i Aferika i Saute

GSAM 424.3Mo lea fa'amoemoe, iā Me 11, na folau ese ai Toeaina C. L. Boyd ma lona aiga, Toeaina D. A. Robinson ma lona faletua, fa'atasi ma isi tagata faigaluega, mai Niu Ioka, e aga'i atu i Aferika e ui atu i Liverpool ma Lonetona. I le tolu tausaga mulimuli ane, i le Fonotaga Aoao, na ta'ua ai e Mr. P. W. B. Wessels, ina ua taunuu nei tagata faigaluega i Aferika, e tusa ma le fasefulu tagata ua uma ona tausia le aso Sapati o le poloa'iga lona fā, ona o lo latou faitauina o lomiga e uiga i lea mataupu ma lo latou su'esu'eina o Tusitusiga Paia.

GSAM 424.4Na amata e Toeaina Robinson ma Boyd le galuega misiona i Cape Town, ma mai i inā na fa'alautele atu ai i le itu i matu-sasa'e toeitiiti valu selau maila e oo atu i Kimberley, i fanua o taimane.

GSAM 424.5Se'ia oo i le tausaga 1889, e na'o le to'alua faife'au, le to'atasi ua iai laisene, ekalesia e fa, ma tagata o le ekalesia e valusefulu; na latou totogiina sefulua'i e $2,798.36. I lenā tausaga, na galue ai Toeaina Ira J. Hankins mai Amerika i Cape Town ma i'uga lelei, ma na o mai Mr. ma Mrs. Druillard mai Nebraska e auai i le galuega i lea nofoaga ma fa'asoa i galuega ma faigata e oo i ē ua vala'auina e amata le galuega i se fanua fou. Na fa'apitoa galuega a Mrs. Druillard i le fale teu tusi, lea na tu'u atu ai le pulega o lea matagaluega iā te ia; ae na galue Mr. Druillard i le galuega misiona lautele. I lenā tausaga, i luga o va'a na taula i lenei uafu, na ia fa'atau atu ai tusi e $750 lona aofa'i.

GSAM 425Toeaina Haskell i Aferika

GSAM 425.1O Aokuso o lenā lava tausaga na taunuu ai Toeaina Haskell i Cape Town. E lima masina na fa'aalu lelei i le asiasi ma galulue fa'atasi ma fa'alapotopotoga eseese i Aferika i Saute. O lenei asiasiga na fa'amalosia ma fa'atuputeleina ai le galuega, ma na fa'amalosia ai fo'i lona lava loto ina ua ia iloa fua o lana galuega. Na fafaguina le naunau i le galuega fa'aa'oa'oga, ma o le i'uga na ō mai ai tamaiti a'oga e to'asefululua mai Aferika i Amerika e auai i a tatou a'oga a le ekalesia.

GSAM 425.2I lenā taimi, na maua ai e le galuega o le tufatufaina o tusi le iloiloga tatau. Na faia se inisitituti mo lenei galuega i Cape Town, ma sa fa'atautaia e Mr. E. M. Morrison, lea na aumaia ai le ola fou ma le malosi i lenei vaega tāua o le fe'au. I le taimi lava na mae'a ai a'oa'oga i lea inisitituti, na fa'atau ma tufatufa atu ai e tagata tufatufa tusi e to'asefulutolu ni tusi e $5,621.28 lona aofa'i i totonu o le ono masina. O le mea moni, na matuā tele poloa'iga ma na “lolovaia” atoa ai le ofisa i Lonetona, auā e le'i mafai ona saunia vave tusi e tusa ma le mana'oga.

GSAM 425.3I le tausaga 1892, na auai Toeaina A. T. Robinson i le galuega i Aferika i Saute. O lenā taimi ua tupu tele le galuega ma ua mana'omia ai se fale teu tusi fou e sui ai le fale tuai. O lea na fausia ai se fale fou e lava lona telē e maua ai se potu mo sauniga a le ekalesia.

GSAM 426Fale Kolisi i Aferika

GSAM 426.1O lea ua faaauau ai le aga'i i luma o le galuega, la'asaga ma lea la'asaga, se'ia oo ina fausia i Claremont, o se pitonuu o Cape Town, se fale kolisi e $35,000 lona tau. Na pau le fesoasoani na talosagaina mai uso Amerika, o le auina atu lea o ni faia'oga ua agava'a e a'oa'oina le vasega kolisi; ae o uso i Aferika i Saute latou te totogiina le tau. Ina ua talia lea talosaga, na tatala ai le a'oga iā Fepuari 1, 1893.

GSAM 426Le Fono a Aferika i Saute

GSAM 426.2Na fa'atūina le Fono a Aferika i Saute i le 1892. I le Fonotaga Aoao i le 1893, na palotaina ai e avea ma vaega o le Fonotaga Aoao. I lenā taimi e lima ekalesia, e 138 tagata o le ekalesia, o ē na totogiina i le tausaga ua mavae sefulua'i e $34,077.32. I lenei fono, na fai ma sui o Aferika i Saute Peter Wessels, o lē na foa'i ma le agalelei i le Fonotaga Aoao le $16,000; e sili atu lea nai lo le tupe na fa'aalu e le Fonotaga Aoao e tatalaina ai le galuega i Aferika i Saute. E lē gata i lea meaalofa, ae na foa'i atu e ia ma se tasi o ona uso le $40,000 e amata ai le galuega o se falema'i e leai se totogi i le aai o Chicago.

GSAM 426.3I le Fonotaga Aoao i le 1895, na fa'apea mai ai le Failautusi o Misiona i Nu'u Ese e uiga i le fanua o Aferika:

GSAM 426.3“E na'o le lua tausaga talu ona fa'atūina le fono i Aferika i Saute, ae i lenā taimi ua auina atu e le Fonotaga Aoao ni tagata faigaluega e to'asefululua i lea fanua. E to'alua o i latou ua ō atu i totonu o le atunuu o ni misionare e tausia i latou lava, ae ua ulufale isi i galuega i matagaluega eseese. E iai i lenā fono se a'oga manuia, se fale mo tamaiti matuaoti, ma se falema'i o loo fausia. Ua faaalia e fuainumera e 184 le aofa'i o tagata o la latou ekalesia.”

GSAM 426Nusipepa na Lomitusiina i Aferika i Saute

GSAM 426.4O le mataupu o le saolotoga faalelotu i Aferika i Saute ua fafaguina ai o tatou tagata i masina ua mavae e lolomi ni nusipepa se lua: o le tasi i le gagana Holani, ua faaigoaina o De Wachter (Le Leoleo); o le isi i le gagana Peretania, ua faaigoaina o Le Leoleo a Aferika i Saute ma le Si'uleo o le Tala Lelei. O le nusipepa mulimuli e 4,000 lona tufatufaga.

GSAM 427Fono Iuni a Aferika i Saute

GSAM 427.1I Ianuari 1903, na fa'atūina ai le Fono Iuni a Aferika i Saute, e aofia ai fono a Cape Colony ma Natal-Transvaal, ma misiona a Basutoland ma Matabeleland i lalo o le pulega a le Fono Iuni. I le fono e iai ekalesia e sefululima ua fa'atūina, e 595 tagata o le ekalesia, fa'alapotopotoga e iva e le'i fa'atūina, e 90 tagata, ma tausi le Sapati e tolusefulu o loo ta'ito'atasi—e 715 le aofa'i, o ē na totogiina sefulua'i e $7,850. E to'a tolusefuluiva tagata faigaluega, o le to'a luasefulutasi o loo i luga o totogi a fono eseese.

GSAM 427LE FANUA O POLENISIA

GSAM 427.2I le tausaga 1876, na auina atu ai e Toeaina James White ma lē na tusia lenei tusi se tusi o le Fa'ailoga o Taimi ma ni sāvali, fa'atasi ma se tusi, i le Motu o Pitcairn. Na tu'uina nei pepa i luga o se va'a na folau fa'ata'amilo i Cape Horn aga'i i Niu Ioka. Na fa'amautinoa mai iā i matou o le a tu le va'a i Pitcairn ma avatu ai le ato. Matou te le'i iloa se tagata i le motu, ma e leai se mea na matou iloa e uiga i le motu lava ia, vaganā lona ta'uleleia o se nofoaga e nonofo ai tagata fa'amaoni ma amio Atua. Na auina atu pepa e aunoa ma se mautinoa.

GSAM 427Asiasiga i Pitcairn

GSAM 427.3E leai se tala na matou fa'alogo mai ai i tagata po o a matou lomiga se'ia oo ina asiasi Mr. John I. Tay i le motu i le 1886, i le sefulu tausaga mulimuli ane. Ona matou iloa ai lea, ona o le faitauina o le tusi o le Fa'ailoga o Taimi ma sāvali, na toetoe lava a filifili ai le motu atoa i se tasi taimi e suia le aso o la latou tapua'iga mai le aso muamua o le vaiaso i le aso lona fitu, ma tausia le aso Sapati o le Alii. Peita'i, e le'i faia e i latou lenei mea se'ia oo i le asiasiga a Mr. Tay. Ua leva ona matuā fa'aosofia o ia e asiasi i le motu, ae na te le'i iloa patino tagata, pe iloa fo'i lo latou naunau ua uma ona fafaguina i le upu moni.

GSAM 428.1Ina ua toe fo'i o ia i Amerika, na ia aioi ma le matuā naunau ina ia fausia se va'a e mafai ai ona fe'avea'i misionare mai lea motu i lea motu i le Vasa Pasefika. Na auai o ia i le Fonotaga Aoao na faia i le 1889, ma o lenei manatu na sili ona i lona mafaufau; na ia finau ai i le mataupu o Motu o Polenisia. Ina ua iloa e le fono le aogā o le galuega, na palota e aoina mai foa'i e $12,000 e fausia ai pe fa'atau ai se va'a e galue i motu o le Vasa Pasefika.

GSAM 428Fausiaina o le Pitcairn

GSAM 428.2E tusa ai ma lea fa'ai'uga, na fausia ai le va'a Pitcairn i le taumafanafana o le 1890, e lata i Benicia, pe tusa ma le tolusefulu maila mai Oakland, Kalefonia, ma e $12,035.22 lona tau. I totonu o le tolu kuata o le tausaga, na aoina ai lenei tupe ma foa'i e a'oga o le Sapati mo lenei fa'amoemoe lava; e le'i faia lava se foa'i ma le fiafia ma le naunau fa'apena. Na fa'apa'ia le va'a i Oakland, Kalefonia, iā Setema 25, 1890. E tusa ma le 1,500 tagata na potopoto i luga o le va'a ma le uafu e molimauina le sauniga.

GSAM 428Malaga Muamua a le Pitcairn

GSAM 428.3Na folau le va'a i lana malaga muamua mai San Francisco i lana fanua mamao o galuega iā Oketopa 20. I luga o le va'a o ni misionare sa iai Toeaina E. H. Gates ma lona faletua, Toeaina A. J. Read ma lona faletua, John I. Tay ma lona faletua, fa'atasi ma le auva'a misionare i lalo o le Kapeteni Marsh. Na muamua alu le va'a i le Motu o Pitcairn, e 4,000 maila i saute o San Francisco, ma taunuu ai iā Novema 25. Ina ua tuua e le va'a le motu iā Tesema 17, e 82 tagata matutua ua papatisoina ma ua fa'atūina i se ekalesia Adventist Aso Fitu. Ona malaga atu lea o le va'a i vaega o Society, Hervey, Samoa, Friendly, ma Fiji, ma tu'u atu tusi fa'alelotu ma sāvali o le soifua maloloina ma le amio pulea iā i latou e tautatala i le gagana Peretania. I totonu o le valu masina, se'ia oo iā Setema 1891, na fa'atau atu ai e misionare tusi e $1,900 lona aofa'i, e lē aofia ai le tele o tusi faitau na tufatufa fua.

GSAM 429.1Na fa'atūina misionare e fa'apea: Toeaina Read i Tahiti; na nofo Toeaina Gates i Pitcairn e fa'auma le galuega ua uma ona amata i inā; ae na filifili Mr. Tay e galue i le motu o Fiji. I le Iloiloga ma le Avefe'au o Aperila 14, 1904, na fa'apea mai ai Toeaina Fulton e uiga i le galuega i Fiji: “Ua silia nei ma le 150 tausi le Sapati i lenei fanua misiona.” Mai Fiji, na folau atu ai le va'a i Aukilani, Niu Sila, mo le toe fa'aleleia ma fa'aleleiga sa mana'omia, fa'apea fo'i ma le sapalai o tusi.

GSAM 429Maliu o Misionare

GSAM 429.2Ina ua mavae le tausaga e tasi, masina e sefulutasi, ma aso e sefuluvalu, na toe fo'i ai le Pitcairn i San Francisco, ma taunuu iā Oketopa 9, 1892. I lenā vaitaimi, na maliu ai Kapeteni Marsh ma tanumia i le motu o Niu Sila. Na taia Mr. Tay i le niumonia ma e le'i toe malosi. Na maliu filemu fo'i o ia ma taoto ai i le laueleele mamao o Fiji; o lea na foa'iina ai ni ola tāua se lua i se taimi vave mo le Misiona i Polenisia.

GSAM 429.3O misionare na nonofo i le motu o Tahiti, i Papaete, na ta'ita'ia e olioli ina ua latou va'ai toetoe lava i le taimi lava lea i fua o a latou galuega. Na mafai ona latou auina atu i le atunuu i lea aso le lipoti fiafia e uiga i tagata e 40 ua liua ma ua fa'atūina i se ekalesia Adventist Aso Fitu.

GSAM 429Malaga Lona Lua a le Pitcairn

GSAM 429.4Na folau ese le va'a mai San Francisco i lana malaga lona lua iā Ianuari 17, 1893, ma misionare nei: B. J. Cady ma lona faletua, J. M. Cole ma lona faletua, E. C. Chapman ma lona faletua, ma M. G. Kellogg, M.D. Na malaga fa'atasi ma i latou Miss Hattie Andre mai Ohio e fai ma faia'oga mo le Motu o Pitcairn. I le tautoulu o le 1893, na tatalaina ai e Mr. Cady se a'oga i Raiatea, i le vaega o Society, e 60 tamaiti a'oga. I le fa'ai'uga o le kuata muamua, na si'itia le aofa'i i le 105. I le amataga o le kuata lona lua, e 120 tamaiti na auai.

GSAM 430Malaga Lona Tolu a le Pitcairn

GSAM 430.1Na faia le malaga lona tolu a le va'a i le 1893-94. O misionare mo lenei malaga o G. O. Wellman ma lona faletua ma Lillian White, o i latou uma mai Michigan, na fuafuaina mo Raiatea e fesoasoani iā Toeaina Cady i lana galuega. Na malaga Mr. Stringer ma lona faletua o ni misionare e tausia i la'ua lava. Na latou tu i Rurutu. I Raratonga, lea na tausia ai e tagata le Aso To'ona'i e fai ma Aso Sa, na fa'atūina ai Dr. Caldwell ma lona faletua; ae na tu'u Toeaina Buckner ma lona faletua mai Kalefonia i Pitcairn. A o nofo o ia fa'atasi ma nei tagata, e tele pisinisi fou na fa'aofi mai, ma ua fa'amaonia i le tele o auala e aogā i tagata o le motu. Muamua lava, na fausia se masini matagi e olo ai le sana ua ola nei i le motu; ma o lea lava malosi o le matagi e fa'agaoioi ai masini mama, lea na ta'ita'ia atu ai i isi pisinisi sa le'i iloa muamua e tagata o le motu.

GSAM 430Malaga Lona Fa a le Pitcairn

GSAM 430.2Iā Tesema 15, 1895, na fa'apea mai ai le Failautusi o Misiona i Nu'u Ese:

GSAM 430.3“Ua iai nei le Pitcairn i le uafu ina ua mae'a lana malaga lona fā.... Ua totōina le galuega i vaega eseese e iva, ma o tagata faigaluega nei o loo galulue ai:—

GSAM 430.4“I le Motu o Pitcairn, o faia'oga o E. S. Butz ma lona faletua, ma Hattie Andre. Motu o Norfolk, o loo galulue ai ni misionare e tausia i latou lava, o ē na o mai mai Ausetalia. Motu o Society, o le faife'au o B. J. Cady; o misionare fa'afoma'i o Mr. ma Mrs. R. A. Prickett. Raratonga, o misionare fa'afoma'i o Dr. J. E. Caldwell ma lona faletua, Misses Lillian White ma Maude Young; o faia'oga o G. O. Wellman ma lona faletua, Toeaina J. D. Rice ma lona faletua. Fiji, Toeaina J. M. Cole ma lona faletua. Motu o Friendly, Toeaina E. Hilliard ma lona faletua. Rurutu, Mr. ma Mrs. Stringer, o misionare e tausia i la'ua lava. Hawaii, Toeaina E. H. Gates ma lona faletua; o faia'oga o H. H. Brand ma lona faletua. Samoa, Dr. F. E. Braucht ma lona faletua. Toeaina D. A. Owen ma lona atalii ma lona afafine, o misionare e tausia i latou lava.

GSAM 431.1“Ua fa'atau atu ma tufatufa fua e le Pitcairn le tele o lomiga i ana malaga e fā. O le i'uga, ua tutupu a'e ai tausi le Sapati i le tele o nofoaga. Ua fa'atūina ekalesia i le Motu o Pitcairn, Norfolk, ma Tahiti.”

GSAM 431Ua Fa'atau Atu le Pitcairn

GSAM 431.2Ona ua iai nei auala e o'o atu ai i le laufanua o le galuega i Polenisia, o auala ia e le'i iai i le taimi na fausia ai le va'a, ua fa'atau atu ai le va'a, ma ua fa'aaogā isi auala e fa'aauau ai le galuega. O le Toeaina E. H. Gates o lo'o avea nei ma ta'ita'i o le galuega i Polenisia, ma ua ia lipotia le aga'i i luma i atumotu eseese.

GSAM 431O ATUMOTU O INITIA I SISIFO

GSAM 431.3I le tau mālūlū o le 1889, na amata ai e le susuga Wm. Arnold, mai Amerika, le galuega a le tagata tufatufa tusi i Atumotu o Initia i Sisifo. A o ia faia lea galuega, na mafai ona ia maua igoa ma tuatusi o tagata e to'atasi le afe ma le lua selau, ma sa auina atu ia mea i le Sosaiete Fa'avaomalo o Tusi Laiti ina ia fa'aaogā i lana galuega fa'amisionare. O le fetusia'i ma le auina atu o mea faitau i nei tuatusi na fafaguina ai le naunau i le upu moni, ma sa fa'apea ona tatalaina le ala mo le fa'asalalauina o le tala lelei e ala i le tala'iina o le Upu.

GSAM 431.4I le tali atu i le vala'au mo se galuega a faife'au, na alu ai le Toeaina D. A. Ball ia Novema, 1890, i Barbadoes ma isi nofoaga e galue ai. Na talia e nisi tagata le upu moni ona o ana taumafaiga. I le 1892, na faimalaga ai le susuga Patterson, mai California, i atumotu e tufatufa atu ma fa'atau le tusi Faitauga Fa'ale-Tusi Paia, ma sa manuia tele. I le 1893, na alu ai B. B. Newman mai Florida i Jamaica e va'aia le galuega o le tufatufa tusi a o to'esea le susuga Arnold. Na o fo'i le susuga Evans ma le susuga Hackett i Atumotu o Initia i Sisifo i lea lava tausaga e galulue i lenei vaega o le galuega. I le masina o Me, na ulufale ai le Toeaina Haysmer ma lona faletua i lenei laufanua e galulue e tusa ma avanoa e maua. E le'i umi mulimuli ane ae toe fo'i mai le susuga Arnold, ma o le taimi lenei sa ia tufatufa atu ma fa'atau tusi e fa'atatau i le soifua maloloina. E o'o mai ia Iulai, 1895, ua fa'atau atu na o Jamaica lava tusi fa'apenei e $8,200 lo latou aofa'i, a o tusi fa'alelotu na fa'atau atu e $7,654, ma o le aofa'iga atoa e $15,854. O le tufatufaina atu o lenei anoanoa'i o tusi na fesoasoani tele i le fa'avaeina i Kingston o se ekalesia ua lelei ona fa'atulagaina, e to'afitusefulu ma le to'alima ona tagata, ma le tatalaina o auala mo le galuega a faife'au i isi vaega o le motu.

GSAM 432Trinidad

GSAM 432.1Na amataina le galuega i inei i se auala e pei o le auala sa faia i Jamaica. I le tausaga e 1889, na vala'aulia ai le susuga F. B. Grant ma lona faletua e asiasi i le motu ina ia fa'afeiloa'i atu tusi a lo tatou ekalesia. Ona o se vala'aulia, e le'i umi ae mulimuli atu le Toeaina Flowers ma lona faletua e galulue e tusa ma avanoa e maua. Na manuia a latou galuega, se'ia o'o ina maua le Toeaina Flowers i le ma'i fiva, ma maliu ai o ia ia Iuni 29, 1894. Na filifilia le Toeaina E. W. Webster e suitulaga iā te ia, ma sa folau atu o ia mai New York ia Aokuso, 1895.

GSAM 432.2I le 1896, o tagata faigaluega i Atumotu o Initia i Sisifo e fa'apea: i Jamaica, o le Toeaina A. J. Haysmer ma W. W. Eastman; sa iai fo'i ni tagata tufatufa tusi i Atumotu o Bahama. I Antilles Laiti, sa iai le Toeaina E. Van Deusen ma lona faletua, fa'atasi ma C. F. Parmlee ma lona faletua o ni tagata faigaluega i le a'oa'oina o le Tusi Paia, ma le susuga Bean ma le susuga Hackett o ni tagata tufatufa tusi. I Trinidad, o le Toeaina E. W. Webster ma lona faletua, fa'atasi ma le tama'ita'i Stella Colvin o se misionare fa'afoma'i. O i'uga nei: e to'atasi le selau ma le to'asefulu tagata e tausi le Sapati i Jamaica, ma le to'alimasefulu tagata e tausi le Sapati i Trinidad, o lo'o fa'apotopoto i le itu o Couva; e tasi le ekalesia i Barbadoes, ma le fa'apotopotoga e tasi i Antigua, i Antilles Laiti.

GSAM 432AMERIKA TUTOTONU

GSAM 432.3Na tu'ua e le Toeaina F. J. Hutchins ma lona faletua le Iunaite Setete ae malaga atu i Atumotu o Bay ia Novema 16, 1891. I lea taimi, sa pe tusa ma le to'aluasefulu tagata, o le to'atele i Ruatan, na tausia le aso Sapati o le poloa'iga lona fa e tusa ma Poloa'iga e Sefulu. Na mua'i tosina o latou manatu i lenei upu moni ona o mea faitau na auina atu iā i latou i le meli. I le tolu tausaga mulimuli ane, i le 1894, na tu'ua ai e W. A. Miller ma lona faletua California ae malaga atu i Bonacca, ma sa la auai i le galuega tau a'oa'oga o ni faia'oga i se a'oga na tatalaina ia Iulai 4, 1894, i se falea'oga na fausia e tagata Adventist Aso Fitu. O le averesi o i latou na auai i le ulua'i vaitaimi o a'oa'oga e to'atolusefulu ma le to'afa. I le 1895, na ta'ua ai ua mafai e le a'oga ona totogi ana lava tupe fa'aalu, auā ua fa'ateleina le aofa'i o tamaiti a'oga i le to'afasefulu ma le to'alima.

GSAM 433.1I le Fonotaga Aoao na faia i le 1895, na lipotia ai e le Toeaina Hutchins tagata e to'atasi le selau i atumotu o ē ua usiusita'i i le fe'au. Na ia ta'ua fo'i ua fausia ni fale fono se lua, ma o meatotino ia a tagata Adventist Aso Fitu. Ona o le utiuti o fanua, ma le tāua tele ai mo fa'ato'aga, na fausia ai se tasi o nei fale tapua'i i luga o le vai. Na fa'amauina fa'aletulafono nei fale e lua ma le falea'oga e avea ma meatotino a le Asosi o le Fonotaga Aoao. Na fuafuaina le tau o meatotino a le Fono i le motu e $1,789.60. O le aofa'i o tusi na fa'atau atu e o'o mai i le 1895 e $2,243.

GSAM 433Se Va'a La'itiiti mo Amerika Tutotonu

GSAM 433.2Ina ua fa'asino atu i le Fono le faigofie ma aogā o le iai o se va'a la'itiiti e mafai ona feavea'i ai misionare mai le tasi motu i le isi, na palota ai e fausia se va'a fa'apena mo le galuega i Atumotu o Bay, i se tau e lē sili atu i le $3,000.

GSAM 433.3I le 1896, sa na o le to'afa tagata faigaluega i Amerika Tutotonu: o le Toeaina F. J. Hutchins ma lona faletua, ma le Toeaina J. A. Morrow ma lona faletua i Honduras Sepania. I Belize, le laumua o Honduras Peretania, sa iai se fa'apotopotoga o tagata talitonu na tausia le aso lona fitu e tusa ma le poloa'iga lona fa. O le tele o le galuega i lenei laufanua sa faia i atumotu o le Sami Karipiane. I inei, sa fa'atau atu ai tusi e faitau afe tālā lo latou tau, ma sa olioli tagata e to'aonosefulu i le upu moni o le fe'au a le agelu lona tolu.

GSAM 434Le Maliu o le Toeaina Hutchins

GSAM 434.1E tusa ma le sefulu lua tausaga na galue ai le Toeaina F. J. Hutchins ma le matuā fa'amaoni ma le filigā i le laufanua o le galuega i Amerika Tutotonu. Mulimuli ane, na mou atu lona malosi e onosa'i ai, ma sa maliu o ia i le ma'i. O lo'o mālōlō nei o ia i le moe, ma fa'atalitali i le vala'au mai le Matai, le vala'au e fafagu ai ē fa'amaoni.

GSAM 434AMERIKA I SAUTE

GSAM 434.2O tusi lolomi na mua'i fa'ailoa atu ai i Amerika i Saute talitonuga o tagata Adventist Aso Fitu. Ia Oketopa, 1891, na amata ai e susuga Snyder, Stauffer, ma Nowlin la latou galuega o ni tagata tufatufa tusi i Atenitina. I le 1893, e ala i se palota a le Fonotaga Aoao, na auai ai le Toeaina F. H. Westphal, mai Illinois, o se faife'au Siamani, i le galuega i lenei laufanua fa'amisionare. I le 1894, na alu ai Frank Kelley, mai California, i le Iunaite Setete o Kolomupia o se misionare na totogi e ia ana lava tupe fa'aalu. I ni masina mulimuli ane, na mulimuli atu ai isi tagata faigaluega iā i latou, ma sa fa'apea ona amata lenei misiona fou. I le 1896, na tu'uina mai ai le lipoti lenei e uiga i le galuega i lenei laufanua: e to'atasi le faife'au i Sili, o le Toeaina G. H. Baber, na taunu'u ia Oketopa 19, 1895; ma tagata tufatufa tusi e to'alua, o F. W. Richards ma F. H. Davis. E to'alua fo'i faife'au i Atenitina, o F. H. Westphal ma Jean Vuilleumier; ma tagata tufatufa tusi e to'alua, o O. Oppegard ma C. A. Nowlin. E ese mai iā i latou nei, e to'afa tagata faigaluega i le a'oa'oina o le Tusi Paia, o Lucy Post, le susuga Snyder ma lona faletua, ma John McCarthy. E to'alua faife'au i Pasila, o le Toeaina W. H. Thurston ma H. F. Graf; ma tagata tufatufa tusi e to'atolu, o A. B. Stauffer, J. F. Berger ma J. A. Berger. E to'alua faife'au i Guiana Peretania, o le Toeaina W. G. Kneeland ma le Toeaina P. Giddings; ma misionare fa'afoma'i e to'alua, o le Foma'i B. J. Fercoit ma lona faletua.

GSAM 435.1E o'o mai i le 1896, ua fa'atau atu i Sili tusi e tasi le afe tālā lo latou tau, ma ua talia e tagata e tausi le Sapati e to'atolusefulu le aso Sapati ma upu moni e fesoota'i i ai, ona o le faitauina o tusi na fa'atau mai tagata tufatufa tusi. I Pasila ma Atenitina, ua fa'atau atu tusi e sefulu afe tālā lo latou aofa'i; ma o le mea e sili atu ona lelei, sa iai tagata e to'atasi le selau o lo'o tausia le aso Sapati. Ua fa'atūina le ekalesia e tasi ma A'oga o le Sapati e lima. I Atenitina, sa iai ekalesia ua fa'atūina e tolu, o le tasi i Buenos Ayres, o le tasi i Crespo, ma le tasi i San Cristobal. Sa iai fo'i le ekalesia e tasi ua fa'atūina i Guiana Peretania, ma tagata e tausi le Sapati e to'alimasefulu, ma o lea na atoa ai le to'atasi le selau ma le to'alimasefulu o tagata Adventist Aso Fitu i Amerika i Saute.

GSAM 435LE SOSAIETE FA'AMISIONARE I SAUTE

GSAM 435.2A tautala tonu lava, e lē mafai ona ta'ua lenei sosaiete o se sosaiete mo nu'u ese, e ui o lo'o ia faia le galuega o le tala'iina o le tala lelei i se nu'u mai fafo (tagata Aferika) i lo tatou lava atunuu. E tatau ona avatu le vi'iga tele i taumafaiga lē fa'avaivai a le Toeaina J. E. White, i lalo o le fa'amanuiaga a le Atua, ona o i'uga ua uma ona maua.

GSAM 435.3I le tau mālūlū o le 1893, a o ou auauna o le peresitene o le Fono a Illinois, na sau ai iā te a'u le Toeaina White ma se avega mamafa i lona loto mo tagata uli i Setete i Saute. Talu ai sa nofo o ia mo ni nai vaiaso i Chicago, na ia talosaga ai mo se avanoa e galue ai mo tagata uli o lo'o nonofo i le aai. Na talia ma le fiafia tele lea talosaga, ma o i inā tonu na amata ai lana galuega mo nei tagata ua mafatia.

GSAM 435Le Va'a Afi Fa'amisionare a le Toeaina White

GSAM 435.4Talu mai lea taimi, sa tatalo ma faia ai ana fuafuaga mo le laufanua o le galuega i Saute. A o ia su'esu'e, sa fa'asolosolo ona atoatoa ana fuafuaga, se'ia i'u i le fausiaina o se va'a afi i tafatafa o le Vaituloto o Michigan, sa ta'ua o le Morning Star. Ina ua saunia lenei “Peteli” opeopea, na alu ai o ia i Chicago, ona ui ifo lea i Vaitafe o Illinois ma Mississippi, ma taunu'u ai i Vicksburg, Miss., ia Ianuari 10, 1895. I inei, fa'atasi ma ni nai aumea, na ia amata ai ana galuega i se laufanua e le'i galuea'iina muamua.

GSAM 436Le Galuega a le Sosaiete Fa'amisionare i Saute

GSAM 436.1Matou te si'i mai se lipoti na faia e le Toeaina White i le Fonotaga Aoao ia Aperila 9, 1903, lea o lo'o fa'ailoa mai ai i'uga o le galuega, ma le tulaga o le galuega fa'amisionare i Saute i lea aso:—

GSAM 436.2“Ua fa'atūina e la matou Sosaiete a'oga e lima i Mississippi ma o lo'o fa'agaoioia nei.... O nei a'oga o lo'o i Vicksburg, Yazoo City, Columbus, ma Jackson.... Ua fa'aauau fo'i e a matou tagata faigaluega taumafaiga i Nashville, Memphis, ma Edgefield Junction, i Tennessee, ma i Louisville ma Bowling Green, i Kentucky.

GSAM 436Tagata Faigaluega i Saute

GSAM 436.3“I le taimi nei, e to'aluasefulu ma le to'afitu tagata faigaluega i vaega eseese o le Sosaiete. E to'alima faife'au fa'au'uina ua saunia e ala i le galuega a le Sosaiete Fa'amisionare i Saute.... E to'asefulu ma le to'atolu faia'oga ua saunia i auala eseese mo la latou galuega.... E to'atasi se tama talavou o lo'o a'oa'oina e le Sosaiete ina ia avea ma foma'i i le Kolisi Fa'afoma'i o Meharry, i Nashville, ma o le isi o lo'o fesoasoani i ai i ana a'oa'oga i lea lava a'oga.... Ua saunia fo'i ni tagata lelei mo le galuega o le a'oa'oina o le Tusi Paia. O nisi o faia'oga ua aga'i fo'i ina avea ma tagata faigaluega tomai i lenei vaega.

GSAM 436Le Va'a Afi “Morning Star”

GSAM 436.4“O le Morning Star o la'u lava meatotino, na fausia i a'u lava tupe. E lē gata i lea, o tupe fa'aalu uma mo le fa'agaoioia o lenei va'a ua totogi mai a'u lava tupe maua. Ou te fai atu fo'i, o tupe fa'aalu mo le tausiga o i latou sa i luga o le va'a sa ou totogiina lava i taimi uma. E masani ona to'asefulu e o'o i le to'asefulu ma le to'avalu tagata o le 'au.... E oo fo'i i totogi o tagata faigaluega uma na fa'afaigaluega e le Sosaiete mo le tele o tausaga, e le'i aumaia mai foa'i, a o a'u lava tupe maua.

GSAM 437Le Auala na Maua ai Tupe mo le Misiona i Saute

GSAM 437.1“Atonu e fesiligia, ‘O fea na e maua ai nei tupe?’ Na foa'i mai e le Alii iā i matou. Na lomia ni tusi laiti. O le muamua o le Tusi Muamua o le Tala Lelei, o lona ulua'i fuafuaga sa mo le fa'aaogāina i le a'oa'oina o tagata uli. Sa fa'amoemoe e fa'atau atu ni nai afe o kopi, ae sa matou maofa ina ua o'o atu i le toetoe tasi le miliona kopi.

GSAM 437.2“Na fesoasoani mai lo'u tinā [le faletua E. G. White] iā i matou i le tusi O Keriso lo Tatou Faaola, lea na fa'atau atu ai kopi e tolu pe fa selau afe. Ua fa'atau atu kopi e lua pe tolu selau afe o Tala e Sili Ona Lelei. Ua fuafuaina o le aofa'i o kopi o Le Tupu o Loo Afio Mai ua tufatufaina atu e lava lea e fai ai se fa'aputuga e fa maila le maualuga. O tupe na maua mai i le aiā i nei tusi, e ese mai i le fa'aauauina o le tele o isi taumafaiga ma ituaiga o galuega, na matou fausia ai le Morning Star.”

GSAM 437I ATUNUU E TELE

GSAM 437Mekisiko

GSAM 437.3Na amata la tatou galuega i lenei atunuu i le tausaga e 1894, i le fa'avaeina o se misiona fa'afoma'i i Guadalajara. I le 1896, na lipotia ai le 'aufaigaluega e fa'apea: o le Toeaina D. T. Jones ma lona faletua sa va'aia le misiona. O faia'oga o Ora A. Osborne, le faletua A. Cooper, Kate Ross, ma se fesoasoani mai le atunuu. O misionare fa'afoma'i o le Foma'i J. A. Neal, A. Cooper, le faletua A. J. Rice, le faletua Bartlett, ma le faletua Rachel Flowers. E to'afasefulu tagata mama'i i le aso na ō mai i le misiona, ma e to'afasefulu tamaiti a'oga na auai i le a'oga a le misiona. Sa fa'agasolo i lea taimi le fausiaina o se falema'i fou mo togafitiga ma le toe fa'aleleia o le soifua maloloina, i le tau e $12,000.

GSAM 437Aferika Tutotonu

GSAM 437.4I le 1893, ua matuā aga'i i luma le galuega o le fe'au a le agelu lona tolu, ma na manatu ai le Komiti o le Fonotaga Aoao ua tatau ona fautuaina le fa'avaeina o se misiona i Aferika Tutotonu. O lea na palota ai, “Ina ia tatalaina se misiona i Matabeleland i le taimi lava e mafai ai.” E tusa ma lenei fa'ai'uga, na ulufale atu ai se vaega o tagata Adventist Aso Fitu i lea atunuu i le 1894 ma filifilia se fanua fa'ato'aga e 12,000 eka. I le fono i le 1895, na filifilia ai le Toeaina C. B. Tripp ma lona faletua, W. H. Anderson ma lona faletua, ma le Foma'i A. S. Carmichael e avea ma misionare mo lenei laufanua mamao. Na latou amata loa sauniuniga mo le malaga umi, ma ina ua manuia la latou folauga, na latou taunu'u ai i le mea na aga'i i ai ia Iulai 26, 1895.

GSAM 438Le Talafatai Auro

GSAM 438.1Mo ni tausaga e tele, sa o'o mai ai i tagata Adventist Aso Fitu mai le Talafatai i Sisifo o Aferika le vala'au e pei o le vala'au a Maketonia mo se fesoasoani. Na fafaguina le naunau i le upu moni ona o le faitauina o lomiga Adventist, ae fa'ato'ā auina atu le fesoasoani i le tausaga e 1894 pe tusa o lea taimi. Ona vala'aulia lea e le Komiti o le Fonotaga Aoao le Toeaina Sanford ma le susuga Rudolph e tau'ave le galuega ua leva ona fa'atali. Na la ulufale i le laufanua ma le maelega ma le lototele. Peita'i, e le'i umi mulimuli ane ae maua le Toeaina Sanford i le fiva, le ma'i ua matuā taatele i inā ua ta'ua ai lea atunuu o “le tu'ugamau o le papalagi.” E tolu taimi na oso ai lea ma'i iā te ia, ona tatau ai lea ona toe fo'i o ia i Amerika ina ia fa'asaoina lona ola. Na auina atu isi i le Talafatai i Sisifo; sa aofia ai le Toeaina D. U. Hale, Geo. F. Kerr ma lona faletua, ma G. P. Riggs. Peita'i, na matuā vaivai lē na ta'ua mulimuli ona o le ma'i, ma sa leai se fa'amoemoe o le a ola o ia. Na sola atu o ia i Egelani ma le fa'amoemoe o le a aogā iā te ia le suiga o le tau; ae sa lē taunuu lea fa'amoemoe o ia ma ana uō, auā na fa'asolosolo ona mou lona malosi, ma i'u ai ina maliu, ma sa tanu o ia i inā. O lo'o fa'atali fo'i o ia i le afio mai o Lē e Foa'iina le Ola.

GSAM 438Initia

GSAM 438.2Ia Ianuari 12, 1890, na folau atu ai le Toeaina Haskell mai le Uafu o Durban, i le talafatai i saute sasa'e o Aferika, mo Calcutta, Initia, Saina, ma Iapani. A o le'i o'o i lenei aso, ua uma ona fa'atasi atu iā te ia Percy T. Magan, lana failautusi. O le fa'amoemoe o lenei malaga i Initia o le “su'esu'eina o avanoa” ina ia maua ai fa'amatalaga e mafai ai ona la tu'uina atu fautuaga pe a amata galuega fa'amisionare a tagata Adventist Aso Fitu i lea laufanua. Ona o le manatu e fa'avae se misiona i Initia, na fautuaina ai e le Fonotaga Aoao i le 1893 ia alu Wm. Lenker i lea atunuu o se tagata tufatufa tusi. I le usita'ia o lenei fautuaga, na alu ai o ia i Initia ma fa'afeiloa'i atu tusi a tagata Adventist Aso Fitu. I se taimi mulimuli ane, na lipotia ai e le susuga Lenker e fa'apea, e o'o mai i le 1896, ua feoa'i solo o ia ma isi tagata e to'afa i vaega eseese o Initia e tufatufa ma fa'atau tusi, ma ua fa'atau atu lomiga e $10,000 lo latou tau. Ina ia fa'aalia le naunau na tupu ona o tusi na fa'atau atu, na ia ta'ua atili ai e fa'apea, a o ia tufatufa ma fa'atau tusi i le itu o Madras, i le talafatai i sisifo o Initia, “na savali se faife'au o le atunuu i maila e onosefulu ina ia fa'atau se kopi o Manatu e Uiga iā Tanielu ma le Fa'aaliga.”

GSAM 439Georgia Burrus i Initia

GSAM 439.1I le 1895, na tu'ua ai e le tama'ita'i Georgia Burrus California ae malaga atu i Initia. Ina ua taunu'u i inā, na amata loa ona ia a'oa'oina le gagana Bengali, ma e le'i umi ae amata lana galuega fa'amisionare. E o'o mai i le 1896, ua amata e nisi tagata ona tausia le aso Sapati o le Alii ona o le mafuta atu i a tatou tagata faigaluega.

GSAM 439.2O tagata faigaluega i le laufanua i le 1896 o le Toeaina D. A. Robinson ma lona faletua. O le tama'ita'i May Taylor ma le tama'ita'i Georgia Burrus o ni tagata faigaluega i le a'oa'oina o le Tusi Paia. O le susuga Lenker ma le susuga Masters o ni tagata tufatufa tusi. Ua maua se fale talafeagai e fai ma nofoaga o le misiona, ma ua auina atu i lo tatou atunuu ni vala'au mo foma'i, tausi ma'i, ma nisi fesoasoani, ina ia fa'amalieina mana'oga mamafa o lo'o feagai ma i latou. Na tali atu le Toeaina Brown ma isi i lenei vala'au. Na maliliu uma o ia ma le Toeaina D. A. Robinson i Karmatar, Bengal, Initia, i le fa'ai'uga o Tesema, 1899.

GSAM 439Hawaii, Atumotu o Sandwich

GSAM 439.3I le tausaga e 1884, na o atu ai le susuga La Rue ma Henry Scott i Hawaii o ni misionare, ma sa la totogiina a la'ua lava tupe fa'aalu. Na la amata la la'ua galuega i le faia o le galuega fa'amisionare i tagata ta'ito'atasi ma le fa'atauina atu o tusi. Na matuā fafaguina ai le naunau i le motu, ma na palota ai le Fonotaga Aoao ia Novema, 1885, ia alu le Toeaina Wm. Healy i Hawaii i le vaitau e soso'o ai e galue ai, ma ia talosagaina le Fono a California e tu'uina mai se fale'ie e nonō mo lenei fa'amoemoe. Ina ua fa'apea ona saunia, na fa'atautaia ai e le Toeaina Healy ma i latou ua uma ona iai i le motu se fonotaga i fale'ie i le tau mafanafana o le 1886. O le i'uga o lenei taumafaiga, na talia ai e nisi tagata le fe'au. Na nofo le susuga La Rue i Honolulu se'ia o'o i le tausaga e 1889, ona folau atu ai lea i Hong Kong, Saina.

GSAM 440Le Galuega mo Tagata Saina i Hawaii

GSAM 440.1E itiiti lava le galuega a faife'au na maua e le motu se'ia o'o ina potopoto le Fonotaga Aoao i le masina o Mati, 1895. I lea taimi, na faia ai le palota e fa'apea, “Ia o atu le Toeaina Gates ma lona faletua, fa'atasi ma le susuga Brand ma lona faletua o ni faia'oga mo tagata Saina, i Honolulu e faia le galuega fa'amisionare.” Na amata loa le galuega o le a'oa'o atu, ma o le Toeaina Gates, e ui sa vaivai lona soifua maloloina, na ia faia mea uma na te mafaia e tulei ai i luma le galuega. E le'i umi ae mulimuli atu se foma'i ma ni tausi ma'i i misionare, ma sa lelei le amataga o le galuega i lea vaega o le fe'au.

GSAM 440Aotelega o Misiona, Ianuari 1, 1903

GSAM 440.2O le lipoti a le Failautusi o Misiona i Nu'u Ese, na tu'uina mai ia Tesema 31, 1902, o lo'o fa'ailoa mai ai le galuega o le fe'au o lo'o faia i fafo atu o le Iunaite Setete e fa'apea:—

GSAM 440.3O le Fono Tu'ufa'atasi a Ausetalia, e aofia ai fono a Victoria, New South Wales, Niu Sila, Queensland, Ausetalia i Saute, Tasmania, ma Ausetalia i Sisifo.

GSAM 440.4O le Fonotaga Aoao a Europa, e aofia ai le Fono Tu'ufa'atasi a Siamani, Siamani i Sisifo, Siamani i Sasa'e, Siamani i Saute, Holani ma le vaega Flemish o Peleseuma, Austria-Hanikeri, ma Setete o Balkan, le vaega Siamani o Suiselani, Rusia i Saute, Rusia i Mātū, ma Rusia Tutotonu.

GSAM 440.5O le Fono Tu'ufa'atasi a Scandinavia, e aofia ai Tenimaka, Nouei, Suetena, Finelani, ma Aisilani.

GSAM 441.1O le Fono Tu'ufa'atasi a Peretania, e aofia ai Egelani i Mātū, Egelani i Saute, Aialani, Sikotilani, ma Uelese.

GSAM 441.2O le Fono Tu'ufa'atasi a Falani ma Atunuu Latina, e aofia ai le vaega Falani o Suiselani, Falani, ma Italia.

GSAM 441.3O le Misiona i Sasa'e, e aofia ai Aikupito, Suria, ma Take.

GSAM 441.4O le Fono Tu'ufa'atasi a Aferika i Saute, e aofia ai le Kolone o Cape, Natal-Transvaal, Basutoland, ma Matabeleland.

GSAM 441.5O isi: Bermuda, Pasila, Guiana Peretania ma Guiana Holani, Amerika Tutotonu (Saute), Saina, Fiti, Initia, Jamaica, Iapani, Antilles Laiti, Mekisiko, Nyassaland, Pitcairn, Porto Rico, River Plate, Raratonga, Samoa, Atumotu o Society, Sumatra, Toga, Trinidad, le Talafatai i Sisifo (Amerika i Saute), ma le Talafatai i Sisifo (Aferika).

GSAM 441.6O le aofa'i o tagata o lo'o galulue i nei laufanua eseese, e aofia ai faife'au, tagata ua laiseneina e tala'i, tagata faigaluega i le a'oa'oina o le Tusi Paia, tagata tufatufa tusi, ma tagata tufatufa tusi fa'atau, e 754.

GSAM 441Ua Fa'avaeina Nofoaga Tāua mo le Galuega

GSAM 441.7Mai nei fa'amatalaga pupuu e uiga i a tatou misiona, e mafai ona tatou fai atu, e pei ona faia e le Failautusi o Misiona i Nu'u Ese i le tausaga e 1896:

GSAM 441.7“Ona ua fa'avaeina nei le fe'au i nei nofoaga tāua i le toetoe o vaega uma o le lalolagi, e mafai ai e le Atua, i lona mana e lē gata mai, ona fa'ataunu'uina se galuega tele ma le mamana i se taimi pu'upu'u lava. Na te fa'apu'upu'uina lana galuega i le amiotonu.”

Notes

  1. Roma 15:21. ↩

Note

Back