Mataupu 24 — Isi Valo'aga ua Fa'ataunu'uina
GSAM 376.1“MAFAUFAU mai i lenei aso ma faasolo atu ai, mai le aso e luafulu ma le fa o le masina lona iva, o le aso fo‘i na faataatia ai le faavae o le malumalu o le Alii, ia outou mafaufau i ai. O i ai ea le fatu i le fale saito? ioe, e oo mai lava i lenei aso e le‘i fua mai le vine, ma le mati, ma le rimoni, ma le olive; e amata mai i lenei aso ona ou faamanuia atu ia te outou.”1
GSAM 376.2O le agaʻi i luma mautinoa ma mausali o le fe'au a le agelu lona tolu, talu mai lona amataga, e mafai ona faatusaina lelei i le manuia na mulimuli atu ia Serupapelu talu mai le aso na ia faataatia ai le maa faavae o le malumalu.
GSAM 376O se Vaaiga Faigata
GSAM 376.3Ina ua valaauina tagata Iutaia, e leai ni a latou tupe ma ni saito i o latou fale saito, e fausia le malumalu o le Alii, sa foliga mai i le vaai faaletagata o se galuega e matuā faigata. Ina ua latou usiusitai i le valaau i le faatuatua ma latou tago atu ma le loto malie i le galuega, sa faaalia iā i latou le aao faamanuiaina o le Atua. A o tatou toe iloiloina mea na tutupu i le amataga o lenei fe'au lona tolu, ua tatou iloa ai le aao ta'ita'i o loo faatasi ma i latou e filifili i lona ala. E ui o puapuaga o lo latou tofi lea, ae o le tausiga a le Atua mo lona nuu ma lana galuega e fa'aalia pea iā i latou e faatuatua iā te ia.
GSAM 376Molimau e Faamatalaina ai le Uiga
GSAM 376.4I le aso 24 o Novema, 1862, na faia ai ni sauniga se lua i le itula lava e tasi i le fale o William Wilson, o Greenville, Mich., ina ia faatulaga ai ekalesia e lua mo i latou na taliaina le upu moni o le aso Sapati i lea vaipanoa. O le sauniga mo le ekalesia i Greenville sa taitaia e Toeaina White ma lona faletua i se tasi potu, ae o Toeaina Byington ma a'u sa vaaia le sauniga i se isi potu mo le ekalesia i West Plains. A o matou galulue i le galuega sauniuni i le tasi potu, sa matou lagona le leo o Mrs. White a o ia tuuina atu lana molimau i le isi potu. Sa matou feagai ma ni faigata i la matou galuega, ae i le taimi tonu na tatau ai, na tatala mai ai e Mrs. White le faitotoa ma faapea mai, “Uso Loughborough, a o ou tilotilo atu i lenei faapotopotoga, ua ou iloa ai e iai a'u molimau mo nisi o tagata o loo auai. Pe a outou sauni, ou te sau i totonu ma tautala.” Talu ai o le taimi tonu lea na matou manaomia ai le fesoasoani, na sau ai o ia i totonu. E ese mai iā Toeaina Byington ma a'u, na o igoa o ni tagata se toatolu i le potu na ia iloa. O isi o ni tagata ese, e le'i vaai lava i ai o ia, vaganā ua fa'aalia i latou iā te ia i le fa'aaliga.
GSAM 377Ua Faamatalaina le Olaga o Pratt
GSAM 377.1A o tu o ia e tautala, na ia faapea mai: “Ia outou faamagalo mai a'u pe a ou faamatalaina mea ua ou fia fai atu ai e ala i le faamatalaina o o outou foliga, auā ou te lē iloa o outou igoa. A o ou vaai atu i o outou fofoga, ua oo mai i o'u luma mea ua finagalo le Alii e faaali mai iā te a'u e uiga iā te outou. O lena tagata i le tulimanu, e tasi lona mata [na fai mai se tasi, ‘O Pratt lona igoa’], e faia ni ta'utinoga maualuluga ma ni faafoliga tetele i le lotu, ae e le'i liua lava o ia. Aua ne'i outou talia o ia i le ekalesia i lona tulaga o iai nei, auā e lē o ia o se Kerisiano. E tele lona taimi e fa'aalu e nofonofo ai i faleoloa ma fale teuoloa, e finau ai i le talitonuga o le upu moni, ae o lona faletua i le fale e tatau ona tipi fafie, tausi le togāla'au, ma isi mea. I ana fefaatauaiga, na te faia folafolaga e lē faataunuuina. E lē talitonu ona tuaoi i lana tautinoga i le lotu. O le a sili ona lelei mo le galuega o le lotu pe a lē tautala lava o ia, i lona tulaga o iai nei, i lena mataupu.”
GSAM 378Ua Fiafia Uso Barr
GSAM 378.1Na faaauau atu o ia, ua faapea mai, “O lenei uso matua [a o ia tusi atu iā te ia, na fai mai se tasi, ‘Uso Barr’] na faaalia iā te a'u i se eseesega tele mai le isi tagata. E matuā lelei lana amio, e faaeteete e tausia ana folafolaga uma, ma e lelei ona saunia mea mo lona aiga. E tau lē lototele e tautala atu i ona tuaoi e uiga i le upu moni, ona o lona fefe ne'i faaleagaina le galuega ma faia ai se leaga. E lē iloa e ia pe faapefea ona agalelei tele le Alii e faamagalo ana agasala, ma ua manatu ai o ia e lē agavaa fo‘i e auai i le ekalesia.” Ona ia faapea atu lea iā te ia, “Uso Barr, ua fetalai mai le Alii ia ou fai atu iā te oe, ua e ta'uta'uina agasala uma na e iloa, ma ua ia faamagaloina au agasala i se taimi ua leva, pe afai e te talitonu i ai.” Na vave ona mou atu le foliga faanoanoa o le uso. Na tepa aʻe o ia ma ataata, ma faapea mai ma lona faigofie, “Ua Ia faamagaloina ea?” “Ioe,” o le tali lea a Mrs. White, “ma ua faatonuina a'u e fai atu iā te oe, ‘Sau ia, ma auai i le ekalesia; ma pe a maua sou avanoa, tautala atu se upu e lagolago ai le upu moni; o le a iai sona aafiaga lelei, auā e talitonu ou tuaoi iā te oe.’” Na ia tali mai, “Ou te faia lava.”
GSAM 378.2Ona ia faapea atu lea, “Afai e mafai e Pratt, mo sina taimi, ona faia se tulaga e pei o le tulaga sa nofo ai Uso Barr, o le a aogā lea iā te ia.”
GSAM 378.3O lea na aveesea ai se tasi o mafuaaga o lo matou faigata i le faatulagaina o le ekalesia. A o le'i tuuina atu lana molimau, sa le'i mafai ona matou faatosina Barr e malie e auai i le ekalesia; ae i le isi itu, sa matou iloa ai ua toetoe lava o tagata uma e tetee i le taliaina o Pratt; peita'i e leai se tasi na lototele e ta'u mai le māfuaaga o lona tetee.
GSAM 378Ua Faamaloloina le Lotovale o se Aiga
GSAM 378.4Ona ia talanoa atu lea i se tamāloa e samasama-enaena lona tino, o loo nofo i le tasi itu o le potu; ona tusi atu lea i se fafine pa'ū ona foliga o loo nofo i le pito mamao i le isi itu, ma faailoa atu i laua o le tane ma le avā. Na ia faamatalaina ni mea na tutupu i o la olaga muamua, a o le'i faia e i laua se tautinoga i le upu moni. Na ia fai mai, ua faateleina e Satani nei mea i le mafaufau o le fafine, seia oo ina tulia ai o ia i le valea. “Na ou vaai,” o le tala lea a Mrs. White, “ua atoa le tausaga na i ai lenei fafine i le falema'i o tagata vale; ae ina ua toe maua lona mafaufau, ua ia tuuina atu pea nei lagona o le lotovale e faalavelave i lona mafaufau, ma ua matuā faanoanoa ai lana tane, o lē ua faia mea uma na te mafaia e faaali atu ai i lana avā e faamaoni o ia iā te ia, ma e leai se māfuaaga e ia te ia e taumamao ai mai iā te ia e pei ona ia faia.”
GSAM 379.1I le taimi lava lea, na momo'e atu ai le avā i le isi itu o le potu, ma tootuli ai e aioi atu i lana tane ina ia faamagalo o ia. Sa toetoe lava o ni tagata ese nei tagata i lea vaega o le atunuu, ma sa lē iloa e se tasi lo la talafaasolopito muamua. Peita'i, o i latou na sili ona masani iā i laua sa iloa o loo iai se feitaga'i i lo la va, ae latou te le'i iloa le māfuaaga.
GSAM 379E Tutusa ma Elisaia ma Asaeli
GSAM 379.2Ina ua uma ona tuuina atu e Mrs. White lana molimau, sa vave ona mae'a le galuega o le faatulagaina o le ekalesia. Na auai Uso Barr ma le loto atoa i le faalapotopotoga, ae e le'i taliaina Pratt. O le taimi lava na tapunia ai le sauniga, na faapea mai ai le tagata mulimuli ma le ita tele, “Ou te ta'u atu iā te outou, e leai se aogā o le taumafai e alu faatasi ma lenei nuu ma faafoliga; e lē mafai ona e faia.”
GSAM 379.3O lenei faamatalaina o uiga, e pei o le mea ua ta'ua i luga, ua matuā faamanatu mai ai iā i tatou se mataupu faapena na tusia i aso o Elisaia le perofeta:2 Na auina atu e Benhadad, le tupu o Suria, lana auauna o Asaeli iā Elisaia e fesili pe e toe manuia o ia mai lona ma'i. Na faaalia iā Elisaia le tulaga o Asaeli, ma ina ua sau le tagata i ona luma ma ia vaai atu i ona fofoga, sa manino mai mea uma i lona mafaufau.
GSAM 379Ua Taia Toeaina White i le Supa
GSAM 379.4I le Aso Lulu, Aokuso 16, 1865, na taia ai Toeaina White i le supa ona o le tele o galuega ma le lē lava o le moe. Talu ai e le'i faavaeina fale faasoifua maloloina i totonu o lo matou nuu, na ave ai o ia i Dansville, N.Y., i se fale faasoifua maloloina ua faaigoaina, “Lo Matou Fale i le Itu o le Mauga.” Sa faatasi lona faletua ma a'u ma ia i inā mai le aso 14 o Setema seia oo i le aso 7 o Tesema. Talu ai e itiiti se fesoasoani na ia maua mai togafitiga sa tuuina atu i lea fale, na matou o atu ai i le fale talimalo o Bradley Lamson, i Lake View, Rochester, N.Y., ma nonofo ai pe tusa ma le tolu vaiaso. O i inā sa matou fiafia ai e feiloa'i ma Toeaina J. N. Andrews, lea faatoa toe foi mai i lena aai, ina ua uma ona faaalu ni masina i Maine.
GSAM 380Tatalo mo Toeaina White
GSAM 380.1Na auai aiga o Toeaina Andrews ma Orton ma i matou i aoauli uma i se taimi o tatalo faatasi ma mo Toeaina White. Na faaauau lenei mea seia oo i le aso 25 o Tesema. A o tumu le lalolagi i fafo i faafiafiaga ma taumafataga i lena aso o le Kerisimasi, sa tausia e le ekalesia i Rochester lena aso o se aso o le anapogi ma le tatalo mo Toeaina White. Sa faia a matou sauniga i le taeao ma le aoauli i le fale o Toeaina Andrews, i le New Main St.; ma i le afiafi, na toe feiloa'i ai i latou sa muai tatalo faatasi ma Toeaina White ma ia i le fale o Lamson.
GSAM 380Le Fa'aaliga na Tuuina i le Po o le Kerisimasi
GSAM 380.2Sa matuā malosi le sauniga i lena afiafi. Sa matuā faamanuiaina Toeaina White, ma na tuuina atu iā Mrs. White se fa'aaliga ofoofogia, lea na faaalia ai iā te ia le tele o mea. O nisi o ia mea o faatonuga ia Toeaina White i le auala e faaauau ai, ina ia mafai ona ia faatinoina lona faatuatua i le Atua, o lē na matuā manino ona aapa ifo lona aao e galue mo ia, ina ia toe maua ai lona soifua maloloina.
GSAM 380Ua Valoia le Osofaiga a Satani
GSAM 380.3Na faapea atu Mrs. White iā i latou sa tatalo mo Toeaina White:
GSAM 380.3“O le faamoemoe o Satani o le faaumatia lea o lo'u toalua ma ave ifo o ia i le tuugamau. O nei tatalo faatauanau ua nutimomoia ai lona malosi. Ua faaalia mai iā te a'u ua ita Satani i lenei faapotopotoga, o ē ua faaauau ona tatalo faatauanau mo le tolu vaiaso mo lenei auauna a le Atua, ma ua ia maumaua'i nei e faia se osofa'iga malosi iā i latou. Ua faatonuina a'u e fai atu iā te outou, ‘Ia outou ola vavalalata lava i le Atua, ina ia outou saunia mo mea e ono oo mai iā te outou.’”
GSAM 381O Lagona Muamua a J. T. Orton
GSAM 381.1I le aso muamua o Ianuari, 1866, na malaga ai Toeaina White ma lona aiga i le nofoaafi mo Battle Creek, Mich. Sa ou nofo pea i le itu i sisifo o Niu Ioka mo le vaega o totoe o le taumalulu. Talu mai lava le afiafi na tuuina mai ai le fa'aaliga, sa lagona e J. T. Orton ua lamatia lona ola, ae na te le'i iloa po o fea e sau ai lea tulaga. Na ia faailoa atu lenei lagona i nisi o tagata. I le afiafi o le Aso Sa, Mati 4, na toe foi ai o ia i Rochester mai Parma, lea sa auai ai i se sauniga e lua aso, faatasi ma E. B. Sanders (o loo nofo nei, i le 1905, i San Jose, Cal.); na ia talosaga iā te ia e savavali i le auala e sili ona malamalama a o la ui atu i le aai, “auā,” o lana tala lea, “ou te lagona pea lava e pei o le a taumafai se tasi e fasioti a'u.” Ae sa foliga mai e le'i iloa e ia po o ai lea tagata na manao e aveesea lona ola.
GSAM 381.2Na ou toe foi i Rochester mai Parma i le aso 7 o Mati, ma ou nofo ai ma Lamson, le atalii faaletulafono o Orton. I le aso 8, na asiasi mai ai Orton ma Mrs. Orton iā i matou, ma sa matou faia ai fuafuaga e malaga i le nofoaafi i le taeao na sosoo ai mo Lancaster, Erie Co., lea sa tatau ona ou faia ai le sauniga o le faaipoipoga mo lona atalii e toatasi. Sa matou faaaluina le aso ma le fiafia, ae o se aso mamafa foi.
GSAM 381Le Fasiotia o J. T. Orton
GSAM 381.3Na la tuua le fale o Lamson i le 5 P.M., ae i le 7:30 P.M. na sau ai se avefeau ma ta'u mai iā i matou le osofa'iga sauā na faia i Orton e se tagata e lē iloa, i lona lava fale manu, a o ia tausia ana solofanua. Na matou faanatinati atu i lea nofoaga, ma iloa ai ua matuā sasaina lona ulu i se laau o le taavale ua fusifusia i u'amea, ma ua lē iloa se mea. Na maliu o ia i le 12:35 i lena po. E oo mai i le aso nei e lē o iloa po o ai na faia lea galuega sauā. E mautinoa e le'i faia mo se tupe, auā sa le'i tago se tasi i lana uati sa i lana taga, faapea foi lana ato tupe sa iai ai le $45. O se faate'ia mamafa lea iā Mrs. Orton, ma e le'i toe malosi lava o ia mai ona aafiaga. Sa vave ona pa'ū lona soifua maloloina faaletino, ma e le'i umi se taimi na ola ai o ia ina ua mavae lana tane.
GSAM 382Ua Faataunuuina le Valoaga na Faia i lena Kerisimasi
GSAM 382.1I ni nai masina talu mai lena afiafi o le Kerisimasi e manatua pea, e toaono mai le toaiva na auai i na vaiaso e tolu o tatalo ua i o latou tuugamau. O lea ua matuā ofoofogia ai le faataunuuina o se isi valoaga.
GSAM 382Fesoasoani mo le Tagata ua Faanoanoa
GSAM 382.2I le vaveao o Tesema 12, 1866, na sau ai Elias Stiles, o North Liberty, Ind., i lo'u fale, ma talosaga mai iā te a'u ou te alu ma ia i lea nofoaga e fesoasoani, pe afai e mafai, iā James Harvey, o lē sa i le faanoanoa ma ua manatu e leai se faamoemoe mo lona tulaga. Talu ai sa ou iloa o Mrs. White na maua se vaaiga matuā lautele i le fa'aaliga mulimuli na tuuina atu iā te ia, ma e tele mataupu na faaalia iā te ia i le valoaga, na ou fai atu iā te ia, “Atonu ua vaai Tuafafine White i se mea e uiga i lona tulaga, ma afai e tusi mai e ia, o le a sili atu lona malosi nai lo se isi lava mea ou te mafai ona fai atu iā te ia.”
GSAM 382.3Na matou vave o atu iā te ia, ma e aunoa ma se upu na ta'u atu iā te ia e uiga i le tulaga o Harvey, na ou fesili atu, “Tuafafine White, ua e maua se malamalama i se tasi o fa'aaliga ua tuuina atu iā te oe e uiga i le tulaga o Uso James Harvey?” “Ioe,” o lana tali mai lea, “ua ou maua, ma ua ou lagona mo ni nai aso e tatau ona ou tusi i ai ma auina atu iā te ia.” Ona amata lea ona ia ta'u mai iā i matou o mea na ia vaai i ai. Na ou fai atu, “O le a ou alu e vaai iā te ia i le taeao, ma afai e te tusi mai mea ua faaalia iā te oe, ou te aveina atu iā te ia.” Ona o lea maliega, na matou tuua ai o ia, ma toe asiasi atu i le afiafi. Ua uma ona ia tusia, ma na ia faafiafiaina i matou i lona faitauina leotele.
GSAM 383Molimau mo James Harvey i le Faanoanoa
GSAM 383.1Na ta‘ua manino e le molimau o le a oo Mr. Harvey i se tulaga vaivai o le soifua mālōlōina, ma o le a taumafai Satani e tulei o ia i le faanoanoa, ma fa‘aoso o ia e manatu e leai se alofa mutimutivale mo ia, ma e leai se faamoemoe i lona tulaga; ae na vaai le tusitala o le molimau ua faia e Mr. Harvey mea uma na mafai e fa‘asa‘o ai mea sesē o lona olaga ua mavae, ma ua faamagaloina o ia e le Atua; ma e lē gata i lea, pe a faaosoosoina o ia e fasioti iā te ia lava, na fa‘aalia i le tusitala o le molimau o agelu a le Atua o loo si‘osi‘omia o ia ma faasino atu iā te ia le faamoemoe i le Atua ma le lagi. E tele fo‘i upu faapena o le faamāfanafanaga ma le faamalosiau sa iai i le molimau.
GSAM 383.2Faatasi ai ma lenei pepa o loo iā te a‘u, na ma ō ai i le taeao na sosoo ai i North Liberty. I le ala, na ta‘u mai e Mr. Stiles iā te a‘u e fia vaai mai Mr. Harvey iā te a‘u, ae na ia fai mai e leai sa‘u upu o le faamoemoe mo ia; pe a ma feiloa‘i, o le a ou ioe faatasi ma ia ua leai se faamoemoe i lona tulaga, o ia o se tagata ua leiloa; ona pei lea o Eli o aso anamua, ina ua ta‘u atu iā te ia ua ave le atolaau a le Atua, ona pa‘ū lea i tua ma oti.
GSAM 383.3Na ma taunuu i le fale o Mr. Harvey pe tusa o le 3 i le aoauli. Ina ua ou feiloa‘i iā te ia, na ou fai atu, “Uso Harvey, o ā mai oe?” I se leo matuā faanoanoa na ia tali mai ai, “Ua leiloa! ua leiloa!! UA LEILOA!!!” “Leai! e te le‘i leiloa. E iai le faamoemoe i lou tulaga!” na ou fai atu ai. Ina ua ia iloa ua ou tali atu faapea, na ia fai mai i se leo filemu, “Ua tolu vaiaso o o‘u manatu e leai se faamoemoe mo a‘u, ma ua ou leiloa; ma o le asō, a o o‘u sau i le taulaga mai le faato‘aga ma sopoia le alalaupapa i le vaituloto o le fale olo, na foliga mai ua fai mai se mea iā te a‘u, ‘Ua e leiloa! E leai se faamoemoe mo oe! Alu i totonu o le vaituloto ma malemo ai oe!’ Na ou manatu o le faia o lea mea e aumaia ai le faalumaina i le galuega a Keriso, o lea na taofia ai a‘u mai le fasioti iā te a‘u lava.”
GSAM 384Na Vave Ona Oo Mai le Lavea‘i
GSAM 384.1“Ia, Uso Harvey, e te le‘i leiloa!” na ou fai atu ai. “O loo iā te a‘u se molimau tuusa‘o mai le lagi, ua faapea mai e te le‘i leiloa!” Na ia tali mai, “Ona ou faalogo lea i ai.” Ona ou faitau atu lea iā te ia o le molimau, ina ua uma ona ou ta‘ua muamua e leai se upu e tasi na tuuina mai i o‘u lima. Ina ua ou faai‘uina le faitauga, na susulu ona foliga i se ataata ma ia fai mai, “Ona iai lea o le faamoemoe i lo‘u tulaga. Ou te talitonu i le Ali‘i.”
GSAM 384.2Ina ua uma le faitauga, na faia ai sa matou taimi o le tatalo, ma na tula‘i mai ai o ia o se tagata ua suia ma fiafia. Na ia ta‘u mai iā i matou o lena tusitusiga na faamatala sa‘o ai galuega o lona mafaufau i vaiaso e tolu ua mavae, e sili atu nai lo le mea e mafai ona ia faia. O lea na faaalia ai le alofa o le Atua i le si‘iina aʻe o lenei uso mai le faanoanoa e ala i lenei auala.
GSAM 384Ua Faalauteleina le Fanua o Galuega
GSAM 384.3Se‘ia oo i le tausaga 1868, sa faatapula‘aina le fanua o galuega a le Adventist Aso Fitu i le Iunaite Setete, ma i le vaega o le atunuu i matu o le tuaoi i saute o Misuri ma i sasa‘e o le Vaitafe o Misuri. I se fonotaga e iloilo ai fanua ma le tufatufaina o galuega, i le taimi o se sauniga a le Fonotaga Aoao na faia i Battle Creek, Mich., i le aso 28 o Me, na faia ai le faai‘uga e auina atu ni tagata faigaluega se to‘alua ma se fale‘ie e onosefulu futu i Kalefonia. Na taunuu Toeaina D. T. Bourdeau ma le tusitala i San Francisco i le aso 18 o Iulai o lena tausaga.
GSAM 384Tatalaina o le Misiona i Kalefonia
GSAM 384.4E iai se mea ou te fia mātauina e tusa ai ma le tatalaina o le misiona i Kalefonia, lea e fa‘aalia lelei ai le aogā faatino o le meaalofa o valoaga. Ina ua tautala Paulo e uiga i meaalofa faaleagaga, e aofia ai le meaalofa o valoaga, na ia fai mai e “mo le faaatoatoaina o le au paia, mo le galuega o le faiva, mo le atiina a‘e o le tino o Keriso.”3 E mautinoa lava, o le auala e sili ona faigofie e faaatoatoaina ai le au paia o le faasino atu lea iā i latou o a latou mea sesē, ina ia latou lafoa‘iina ma faamamāina ai i latou mai a latou agasala i le toto tāua o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. O le fesoasoani e ala i le meaalofa o valoaga i le galuega o le faiva ua faaalia pea lava pea i le galuega o le upu moni o le taimi nei, e faasino atu ai i auauna a le Ali‘i faaletonu i a latou auala e galulue ai, ma pe faapefea, e ala i se auala ese, ona sili atu ai lo latou aogā i le liua o agaga.
GSAM 385Molimau i le Auala e Galulue ai i Kalefonia
GSAM 385.1E le‘i leva ona ma taunuu i Kalefonia ae maua loa e i matou se tusi mai ia Mrs. White, lea na ia faamatala mai ai se faaaliga na tuuina atu iā te ia i Battle Creek i le afiafi o le Aso Faraile, Iuni 12,—o se aso na ma faaaluina i Lancaster, N. Y., a o le‘i malaga atu i Kalefonia. E le‘i iai lava o ia i Kalefonia, ma e leai sona iloa patino i amioga a tagata. O le mea moni, i lena taimi e le‘i alu lava o ia i sisifo o le Vaitafe o Misuri. O lona malamalama i mea o loo iai i inā na maua mai i mea na finagalo le Ali‘i e faaalia iā te ia.
GSAM 385.2I faatonuga o lana tusi, na ia faamatala mai ai le agalelei ma le foa‘i tele o tagata o Kalefonia, ma le aafiaga o le galue faatasi ma i latou i se fuafuaga vaapiapi, “faitau sene.” Pe a tala‘i atu i tagata o Kalefonia, e tatau ona faalatalata atu iā i latou i se agaga foa‘i tele e pei o le auala latou te galulue ai, ae aua le faia i se uiga faamaumau tupe.
GSAM 385Ua Oo Mai le Manuia na Valoia
GSAM 385.3A o ou toe tepa i tua i le tolusefulu fitu tausaga ua mavae talu ona amata le galuega i Kalefonia, ma ou manatunatu i le tulaga sa iai i lena taimi, i le tulaga o tagata ma le auala semanū matou te faia ai la matou galuega pe ana leai le molimau na maua, ma a o ou vaai i i‘uga o le mulimuli i faatonuga na tuuina mai, e mafai ona ou fai atu na aga‘i i luma la matou galuega i le tolu masina e sili atu nai lo le mea semanū e tupu i le tausaga e tasi pe ana matou le‘i maua le fesoasoani i le galuega o le faiva e ala i faatonuga na maua mai i le meaalofa o valoaga. Se‘ia oo i le tautotogo o le 1871, o le i‘uga o taumafaiga i Itumalo o Sonoma, ua faatuina ai ekalesia e lima o ē tausi le Sapati.
GSAM 386Le Fonotaga Muamua i Fale‘ie i San Francisco
GSAM 386.1I Iuni o le tausaga lava lea, na matou faatūina ai la matou fale‘ie mo le taimi muamua i San Francisco. Talu ai ua toe fo‘i Toeaina Bourdeau i Sasa‘e, na auina atu ai se isi tagata faigaluega mai Michigan e suitulaga iā te ia. Na taunuu o ia i le aso 17 o Iuni, ma vave ona aufaatasi mai iā te a‘u i le galuega i le aai. Ina ua mavae ni vaiaso o taumafaiga i le fale‘ie, na faaauau a matou fonotaga se‘ia oo i le aso 1 o Tesema, 1871, i fale tetele sa mautotogi. O le i‘uga o lenei galuega, e sili atu i le to‘alimasefulu na talia le fe‘au i San Francisco.
GSAM 386O Tofotofoga i Totonu o Kalefonia
GSAM 386.2Se‘ia oo mai i lenei aso, o o matou tofotofoga i Kalefonia sa tele lava ona māfua mai i tete‘ega mai fafo, ae o lea ua tula‘i mai se tofotofoga o le faatuatua e le‘i faatalitalia, e ese lona uiga, mo o matou tagata. Na tausisi se tagata faigaluega faatasi i se ala o amioga sa ou mautinoa o le a aumaia ai le faalumaina iā te ia ma le galuega. Sa iai ni fili ita i le aai, o loo mata‘ituina a matou gaoioiga uma, ma sa sauni e faaaogā so o se gaoioiga lē atamai e faaleaga ai i matou. O lea na matuā tatau ai ona usita‘i i le apoapoa‘iga a le aposetolo e “aloese mai foliga uma o le leaga.”
GSAM 386Tuto‘atasi Mata‘utia
GSAM 386.3Ou te le‘i faapea ua faia e le uso se agasala moni i lana amio, ae na ou manatu o le a faaaogā e o matou fili e maua ai se avanoa le mea na ia faapea e lē o se agasala. Na ia ta‘ua e iai lana aiā e “faia ai le mea e fiafia i ai” i lea mataupu, aemaise lava ina ua ioeina e leai se agasala i le mea o loo ia faia. Sa faapena ona faaauau mea se‘ia oo i le aso 23 o Ianuari, 1872, ina ua ou alu mai Itumalo o Sonoma i San Francisco e vaai po o le ā se mea e mafai ona faia e taofia ai mataupu i inā.
GSAM 387.1E oo ane i lena taimi, ua faaaogā e o matou fili lana amio e pei ona ou fefe ai, ma ua ia tausisi e faapea o le mea na ia faia “e lē o la latou mataupu,” ma o le a ia fa‘aali atu iā i latou e iai lona lava manatu, ma e mafai ona savali o ia i auala e pei ona fiafia i ai ma faatasi ma so o se tasi e fiafia i ai, e aunoa ma le noatia i a latou faamatalaga. Na ou taumafai e ala i galuega patino e fa‘aali iā te ia e lē aogā lea ala o amioga, ma o lea agaga tuto‘atasi o le a i‘u i le leaga. Sa iai ana uō na matuā alofa faatasi ma ia, ma o nisi o i latou na amata ona faia se tulaga e atili ai ona faitioina o ia. O se vaega tele o le ekalesia na iloa le leaga o lona amio faalogogata, ma sa sauni e lagolago taumafaiga sa ou faia e faasaoina ai le galuega mai le faalumaina.
GSAM 387Ua Tofia se Fonotaga mo le Su‘esu‘ega
GSAM 387.2O le tulaga lena o mataupu i le aso Sapati, Ianuari 27, ina ua faia le faai‘uga e tatau ona faia se su‘esu‘ega o le mataupu, ma faia e le ekalesia se gaoioiga maumaututū e faasaoina ai i latou mai le igoa leaga atonu e aumaia e lenei agaga tetee. Na tofia se fonotaga e amata i le Aso Sa, Ianuari 28, i le 9 i le taeao, e iloilo ai le tulaga ma lo matou tiute o se ekalesia e tusa ai ma lea. I foliga uma, sa lē mafai ona ‘alofia le vaeluaina o lena ekalesia. Na ou faaaluina le tele o lena po i le tatalo i le Atua, ina ia galue o ia mo i matou.
GSAM 387O Se Tautinoga Tusitusia
GSAM 387.3I le taeao o le aso 28, a o ou alu atu i le fonotaga, na ou feiloa‘i ai i le tagata faigaluega faatasi i luga o le auala savali, e latalata i le mea ou te nofo ai, o loo tagi. Na ia fai mai, “Uso Loughborough, ou te lē alu i le fonotaga i le asō.”
GSAM 387.4“E lē alu i le fonotaga?” na ou fai atu ai; “o le fonotaga e faatatau i lou mataupu.”
GSAM 388.1“Ou te iloa,” na ia fai mai ai, “ae ua ou sesē atoa. E sa‘o oe i le tulaga ua e faia e faatatau iā te a‘u. O le tusi lenei o la‘u tautinoga ua ou tusia mo le ekalesia; ave ma faitau atu iā i latou. O le a sili atu ona lelei mo oe, ma mo i latou atonu e fia alolofa faatasi ma a‘u, pe a ou lē iai.”
GSAM 388.2“O le ā ua māfua ai lenei suiga tele iā te oe talu ananafi?” na ou fesili ai.
GSAM 388Ua Maua se Faaaliga Ofoofogia
GSAM 388.3Na ia tali mai, “Na ou alu i le ofisa o meli anapo, ina ua mavae le aso Sapati, ma maua ai se tusi mai ia Tuafafine White, mai Battle Creek, Mich. O se molimau ua ia tusia mo a‘u.” A o tuuina mai iā te a‘u, na ia fai mai, “Faitau i ai, ona e iloa lea o le auala ua silafia ai e le Ali‘i lo‘u mataupu.”
GSAM 388.4Na ia talosaga mai iā te a‘u e ta‘u atu i le ekalesia ua ia maua se molimau mai ia Tuafafine White, ua apoapoa‘iina ai o ia ona o lana amio, ma ua ia taliaina, auā o le upu moni lea.
GSAM 388Le Mana Faamautū o le Faaaliga
GSAM 388.5O lenei vaega o se faaaliga na tuuina atu iā Mrs. White i Bordoville, Vt., i le aso 10 o Tesema, 1871. Na amata ona ia tusia le vaega e faatatau i le mataupu a lenei uso i le aso 27 o Tesema, 1871, ae ona o se māfuaaga na tuai ai le faamae‘aina o le pepa se‘ia oo i le aso 18 o Ianuari, 1872, ma o le taimi lea na faamae‘aina ai ma lafo mai Battle Creek. Ona tusa lea ma le iva aso na alu ai ina ia oo atu tusi i le laueleele mai Michigan i Kalefonia.
GSAM 388.6I faaaliga, e tele mea e faaalia iā te ia i le valoaga. Sa faapena fo‘i i lenei mataupu. I le taimi o le faaaliga, sa na o se ata lafoia o le mea moni na mulimuli ane tupu ina ua taunuu le molimau i San Francisco. E iloa mai i le faatusatusaga o aso, na tupu le tumutumuga o le mataupu i San Francisco ina ua uma ona tuua e le molimau tusitusia le nofoaga muamua. Na iloa vave e o matou uso i San Francisco e leai se tagata e mafai ona tusi atu i Battle Creek ma faailoa atu le tala iā Mrs. White i se taimi talafeagai mo ia e tusia ai lenei tusi, auā e le‘i iai i lena taimi le tulaga o mea na faamatalaina.
GSAM 389.1O lenei mea moni sa matuā tāua iā i latou o uso i inā, ma faatalitonuina ai i latou sa iai le mana faale-Atua i lena faaaliga. Ou te le‘i tusia se laina e tasi iā Toeaina White po o lana avā e uiga i le tulaga o mea i San Francisco, ma na faailoa mai e le tagata faigaluega faatasi e leai sana mea na tusia; ma na fai mai uso, “Ana ia tusia, semanū na te lē ta‘u atu mea na faaalia e uiga iā te ia lava.”
GSAM 389Le Auala na Tusitusia ai le Faaaliga
GSAM 389.2Ina ua matou iloa mulimuli ane, mai le isi itu o le laina, e uiga i le tusitusiina ma le lafoina o le molimau, na atili manino ai sa tausia e le Ali‘i na tuuina mai le faaaliga le taimi e tusia ai ma auina atu ai i lona taunu‘uga, ina ia oo atu i inā i le taimi tonu lava.
GSAM 389.3I le vaveao lava o le aso 18 o Ianuari, 1872, na fafaguina ai Mrs. White ma matuā manino le molimau ua ta‘ua i luga i lona mafaufau. Sa matuā manino iā te ia e pei lava ua tautala leotele se tasi, “Tusi loa le molimau mo Kalefonia, ma tuu i le meli e sosoo ai; ua mana‘omia.” Ina ua toe fai atu faalua lenei mea, na tula‘i o ia, vave ona fai ona ofu, ma faamae‘a le tusitusiga. A o le‘i fai le taeao, na ia tuuina atu i lana tama o Willie ma fai atu, “Ave le tusi lenei i le ofisa o meli, ae aua le tuu i totonu o le pusa. Tuu atu i le pule o le meli, ma ia mautinoa e tuu i totonu o le taga meli e alu i le taeao nei.” Mulimuli ane na ia fai mai na foliga ese teisi iā te ia faatonuga a lona tinā, ae e le‘i fesili o ia, ma na faia e ia le mea na faatonuina ai o ia, ma “na ia vaai atu ua alu le tusi i totonu o le taga meli.”
GSAM 389Faamaoniga o le Ta‘ita‘iga Faalelagi
GSAM 389.4A o e iloa lo matou tulaga i San Francisco i lena taimi, e faigofie ona e iloa le tāua o le tuu atu o lena tusi i lea lava meli. I na aso, e na o le tasi le meli i le aso e ui atu i le laueleele. Ana taunuu le tusi i le po o le Aso Sa, le aso 28, nai lo le po o le Aso Toonai, le aso 27, semanū e tupu se fevaevaea‘iga faanoanoa i le ekalesia. Ana taunuu i ni vaiaso muamua atu, e oo lava ina ua faato‘ā uma ona tuuina mai le faaaliga, semanū e lē vave ona iloa e le ekalesia lona malosi.
GSAM 390.1O se molimau lenei na iai faailoga manino o le aao o le Ali‘i, e lē gata ona na taunuu i le taimi talafeagai e faasa‘o lelei ai mea sesē sa iai, ae ona sa taliaina ma le loto maulalo e le uso ma galue ai e tusa ai, ma o lea na faia ai e le molimau se aafiaga malosi e aumaia ai le lotogatasi ma le mausalī i lena ekalesia talavou.
GSAM 390Le Auala e Tusitusia ai Faaaliga
GSAM 390.2O lenei mea na tupu ua avea fo‘i ma faata‘ita‘iga o lana lava faamatalaga e uiga i le auala e tusia ai mea ua ia vaai i ai. E faapea lana tala: “Ua fafaguina a‘u mai lo‘u moe ma se lagona manino o mataupu na mua‘i faaalia i lo‘u mafaufau; ma ua ou tusia, i le vaeluaga o le po, ni tusi ua sopoia le konetineta, ma ina ua oo atu i se tulaga faigatā, ua taofia ai se mala tele e ono oo i le galuega.”4