17-nji Bap — kynçylyklar astynda öňe sürlen hakykat
GSAM 265.1"Çopan dagylyp giden goýunlarynyň arasynda bolýan gününde sürüsini gözleýän ýaly, menem goýunlarymy gözläp taparyn we bulutly we garaňky günde dagylyp giden ähli ýerlerden olary halas ederin."1
GSAM 265.2Bu wagta çenli (1847) üçünji perişdäniň habaryny kabul edenler bu dünýäniň baýlyklaryndan mahrumdylar we şonuň üçin habary ýaýratmak üçin maliýe taýdan örän az zat edip bilýärdiler. Pastor Uaýt we onuň aýaly hem-de Pastor Beýts ýaýran doganlar arasynda şahsy zähmetiň ähmiýetini, şeýle hem adamlary hakykatyň bilimine alyp barmakda kömekçi boljak halkyň eline bermek üçin okaýyş materiallaryny taýýarlamagyň zerurdygyny gördüler. Pastor Beýts Şabat meselesini öňe sürmekde, şol mowzukdaky broşýurasyny dürli ýerlerde ýaýratmak we ony poçta arkaly ýetirmek arkaly uly kömek aldy. Ol iň ýokary tutanýerlilik bilen zähmet çekdi.
GSAM 265Hakykat üçin ýaş gyz doganyň gurbanlygy
GSAM 265.3Bir gezek, ýol puluny tölemek üçin puly bolman, Massachusetts-den New Hampshire-e aýak ýol tutmaga taýynlanýardy. Şol pursatda ol, bu işe kömek etmäge serişdesi bolsun diýip, hepdede 1 dollar töleg bilen öý işlerini etmäge razy bolan ýaş bir gyz doganyň hatyny aldy. Bir hepde işläp, Pastor Beýtse pul gerekdigini oýlananda gaty täsirlenip, iş berijisine ýüzlenip, öňünden aýlyk alyp, derrew 5 dollar ibermäge mümkinçilik gazandy. Ol bu pul bilen jemgyýetçilik ulagda New Hampshire-e barjak ýol puluny töläpdi. Her ýerde oňa gowy ýygnaklar gurnaldy we köp adam hakykaty kabul etdi.
GSAM 266Karzly mebeller bilen öý hojalygy
GSAM 266.1Bu habaryň ilkinji öňdebaryjylaryny herekete getirýän fedaçylyk ruhuny görkezmek üçin, biz 1847–48-nji ýyllaryň gyşynda, Topsham, Maine ştatyndaky S. Howlandyň giň öýünde otaglarda ýaşap, karz alnan mebeller bilen öý hojalygyny ýola goýan mahalynda, olaryň ýagdaýy barada Uaýt hanymyň beýanatyndan aşakdakylary belläp geçýäris:—
GSAM 266.2"Biz garypdyk we gaty kynçylyk döwürlerini başdan geçirdik. Erim demir ýolda daş daşamak bilen meşgullanyp, barmaklarynyň derisi syrylyp, köp ýerinden gan akdy. Biz bagly bolmazlyga, özümizi özbaşdak üpjün etmäge we başgalara kömek edip biljek derejä gelmäge karar berdik. Emma üstünlik gazanmadyk. Erim örän agyr zähmet çekdi, ýöne zähmeti üçin hak alyp bilmedi.
GSAM 266Pastor Uaýt odun kesýär
GSAM 266.3"Erim demirýol işinden çykdy we baltasy bilen tokaýa girip odun kesmäge başlady. Bykynynda yzygiderli agyry bilen irden gijä çenli işledi we günde takmynan elli sent gazanmakçy boldy. Agyr agyry sebäpli gijeler uky edip bilmeýärdi. Tiz wagtdan soň dürli ştatlardaky doganlarymyzdan bizi öz ýanlaryna gelmäge çagyrýan hatlary aldyk; ýöne bizi ştatdan çykarmaga mümkinçilik bolmandygy üçin biz öňümizde ýoluň açyk däldigini aýdyp jogap berdik.
GSAM 266.4"Konnektikutdan dogan Chamberlainiň hatyny aldyk; ol bizi şol ştatda geçiriljek konferensiýa gatnaşmaga çagyrýardy. Mümkinçilik tapyp bilsäk, gitmäge karar berdik. Eşim iş berijisi bilen hasaplaşyp, oňa on dollar berilmelidigini bildi. Şol puluň ýarysy bilen men örän zerur geýim-eşikleri satyn aldym we eşimiň paltosyny ýamadym, hatda ýamalaryň özlerini-de böleklerden tikdim, şonuň üçin golundaky asyl mata nirede bolandygyny anyklamak kyn boldy. Biziňde Massachusetsiň Dorchester şäherine gitmek üçin bäş dollar galdy. Bagajymyzda ýer ýüzünde eýe bolan zatlarymyzyň ählisi diýen ýaly bardy. Emma biz ruhy parahatçylyk we arassa akyl-ýürek rahatlygy bilen ýaşaýardyk we muny dünýewi rahatlyklardan ýokary goýduk.
GSAM 267.1"Biz dogan Nicholsyň öýüne bardyk, we gitmezden ozal gyz dogan Nichols erime bäş dollar berdi, bu pul biziň Middletown, Konnektikut şäherine barjak ýol pulumyzy töläp berdi. Biz şol şäherde nätanyşdyk we ştatdaky doganlaryň hiç birini hiç wagt görmändik. Elimizde diňe elli sent galypdy. Erim şol puly araba tutmak üçin ulanmaga gaýrat etmedi, şonuň üçin trankyny tagta üýşmeginiň üstüne atyp, biz bolsa birmeňzeş ynançly adamy gözläp ýola dowam etdik. Gysga wagt soň dogan Chamberlaini tapdyk, ol bizi öýüne alyp bardy."
GSAM 267Konferensiýa Konnektikut ştatynyň Rocky Hill şäherinde geçirildi.
GSAM 267.2Bu konferensiýa Rocky Hill-de geçirildi; ýygnanyşyk otagy dogan Beldeniň öýündäki uly, tamamlanmadyk otagdy. Pastor Uaýtyň S. Howlanda ýazan hatyndan alnan aşakdaky bölek ýygnanyşyk barada gyzykly maglumatlary berýär:—
GSAM 267.3"20-nji aprelde dogan Belden bizi we şol şäherde ýaýran doganlary alyp gelmek üçin arabasyny Middletowna iberdi. Biz günortan sagat dört töweregi onuň ýerine [Rocky Hill] geldik, we birnäçe minut soň doganlar Beýts we Gurney geldiler. Şol agşam takmynan on bäş adam bilen ýygnak geçirdik. Anna güni irden doganlar gelip goşuldy we sanymyz takmynan ellä ýetdi. Olar hemmesi hem hakykatda doly däldiler. Şol günki ýygnanyşygymyz örän gyzykly boldy. Dogan Beýts buýruklary aýdyň ýagdaýda beýan etdi we olaryň ähmiýeti güýçli şahadatlar arkaly berkitildi. Söz hakykatda eýýäm ynananlary berkitmäge we doly karar bermänleri oýarmaga täsir etdi."2
GSAM 267Nýu-Ýork ştatynyň Oswego etrabyna çagyryldy.
GSAM 267.4Pastor Beýtsiň broşýurasynyň Adwentistler arasynda ýaýradylmagynyň netijesinde, beýleki ştatlardaky adamlar Şabat gününi bellemäge başladylar. Nýu-Ýorkyň Port Gibson şäherinden Hiram Edson 1848-nji ýylyň awgustynda Oswego etrabynyň Volney şäherinde Şabat gününi belleýänleriň konferensiýasyna gatnaşmaga Pastor Uaýty we Uaýt hanymy hem-de beýleki adamlary hat ýazyp çagyrdy. Ol doganlaryň köplenç garypdygyny we olaryň çykdajylary tölemäge köp kömek etjekdiklerine söz berip bilmejekdigini aýtdy. Pastor Uaýt ot meýdanynda ýerine ýetirilen zähmeti üçin 40 dollar aldy. Munuň bir bölegi örän zerur bolan eşikler satyn almaga sarp edildi, galan bölegi bolsa Volney-e baryp-gelmek üçin çykdajylaryny töläp berdi.
GSAM 268.1Bu konferensiýa Günbatar Nýu-Ýorkda jenap Arnoldyň araba öýünde geçirildi. Şol döwürde şol sebitde ýygnalyp boljak takmynan otuz bäş adam bar eken, ýöne olaryň arasynda bir pikirde bolan iki adam hem ýok diýen ýalydy. Her biri öz garaýyşyny berk gorap, olaryň Mukaddes Kitaba laýykdygyny öňe sürdi. Ählisi-de pikirlerini öňe sürmäge we wagyz etmäge höwesli boldular. Olara aýdylýardy: Pastor Uaýt we onuň aýaly siziň sözleriňizi diňlemek üçin bu uzak ýoly geçip gelmediler, eýsem hakykaty öwretmek üçin geldiler. jenap Arnold Ylham 20-de agzalan müň ýylyň geçmişde geçendigine we Ylhamda agzalan ýüz kyrk dört müň adamyň Mesihiň direlmesinde dirilenlerdigine ynanýardy.
GSAM 268Arnold jenaplary dabaralara garşy çykýar
GSAM 268.2Jan berýän Rebbimiziň nyşanlary bu ýygnakda duransoň we olar onuň azaplaryny ýatlamakçy bolansoň, Arnold jenap turup, olar etjek zatlaryna ynanmaýandygyny aýtdy — Rebbiň nahary Pesah baýramynyň dowamydygyny we ýylda bir gezek bellenmeli bolandygyny.
GSAM 268.3Bu geň pikir tapawutlyklary Uaýt hanymyň üstüne agyr ýük boldy. Ol jenap Arnoldyň ýalňyşdygyny gowy bilýärdi we uly gynanç ruhuny basdy, sebäbi Hudaýyň hormatsyz galýandygy ýaly görünýärdi. Käbirleri onuň öljekdiginden gorkdy; ýöne Pastorlar Beýts, Uaýt, Chamberlain, Gurney we Edson onuň üçin doga etdiler, we Reb gullarynyň dogalaryny merhemet bilen diňledi, ol bolsa dikeldi. Onuň üstünde gök nury ýagdy we ol tiz wagtdan ýer ýüzündäki zatlardan uzaklaşdy. Bu ýagdaýda oňa ýygnananlaryň käbir ýalňyşlyklary we bu ýalňyşlyklara garşy hakykat görkezildi; olaryň Mukaddes Kitaba laýyk diýip öňe sürýän bu gabat gelmeýän garaýyşlarynyň diňe olaryň Mukaddes Kitap baradaky pikirleri bolandygy, şonuň üçin ýalňyşlyklaryndan el çekmeli we üçünji perişdäniň habarynda birleşmeli bolandygy görkezildi. Ýygnak şöhratly gutardy; hakykat ýeňiş gazandy. Bu täsin pikir dürlüliklerini eýeleýänler ýalňyşlyklaryny boýun aldylar we üçünji perişdäniň habarynyň häzirki hakykatynda birleşdiler, we Hudaý olara bol ak pata berdi.
GSAM 269Mukaddes Kitapdan ajaýyp peýdalanyp berlen wiziýa
GSAM 269.1Kiçi ýygnaga gatnaşan 35 adamyň biri bolan Aleksandr Ross bu ýygnanyşyk barada aşakdaky hasabaty 1884-nji ýylyň 4-nji ýanwarynda berdi. Ol şeýle diýdi:—
GSAM 269.2"Gyz dogan Uaýt wiziýa mahalynda aýak üstünde durup, çep eline maşgalanyň Mukaddes Kitabyny aldy; kitap adaty ululykdady. Ony açyk saklap, ýokaryda, oňa seretmän, sag eli bilen tekstden tekste öwrüp, barmagyny şol ýere goýup, ony gaýtalap berýärdi. Men onuň görkezýän tekstini gaýtalap berýändigini barlamak üçin köp sanly tekstlere seredim. Men ýa-da ýygnanyşykdaky käbir adamlar hemmesini synladyk. Her gezek ol diňe barmagy bilen görkezýän aýaty gaýtalamak bilen çäklenmän, gözlerini ýokary we Mukaddes Kitapdan ters tarapa gönükdirip edýärdi. Şol gaýtalanan aýatlar Volneyde 1848-nji ýylyň awgustynda ýygnanan Şabat saklaýjylaryň ýalňyş nazariýelerini agdardy we bizi hakykatda birleşdirdi."
GSAM 269.3Hakykatdanam, şeýle şertlerde Mukaddes Kitapdan şeýle täsin usulda getirilen düşnükli aýatlar arkaly düzedilen doktrinanyň ýalňyşlygyny ret etmedik adamy ynandyrmak örän kyn bolmaly. Oswego etrabyndaky Şabat saklaýjylaryň bu topary, ýalňyşlyklary şeýdip düzedilenden we hakykatda birleşenden soň, şol ýygnakdan başgalara ýagtylygy ýaýratmak üçin çykdy. Netijeler şübhesiz Hudaýyň işi bolandygyny subut etdi. Şeýtan islendik usulyny ulanyp adamlary bölmäge, ünslerini sowmaga we dargatmaga hemişe taýýar. "Hudaý bölünişigiň däl-de, mukaddesleriň ähli jemgyýetlerinde bolşy ýaly parahatçylygyň döredijisidir."3
GSAM 270Sagaldyşyň Mugjizaly Halatlary
GSAM 270.1Öňde agzalan konferensiýadan soň, Madison etrabynda, Port Gibson we Port Byron şäherçelerinde hem-de Nýu-Ýork şäherinde ýygnaklar geçirildi. Munuň yzysüre Konnektikutda umumy ýygnak boldy. Bu ýerleriň käbirinde Reb gullaryna gaty ýakyn geldi we Uly Lukmanyň şypa beriji güýji, onuň halkynyň Ýakubyň hatyndaky düzgünlere eýerip edýän ýalbarýan dogalaryna jogap hökmünde hassalaryň üstüne geldi.4 Hatda lukmanlar umytsyz diýip yglan eden adamlar hem kesellerinden şypa tapdylar. 1845-nji ýyldan bäri dürli döwürlerde şeýle häsiýetli wakalar köplenç başdan geçirildi.
GSAM 270Pionerler kynçylyklary ýeňip geçýärler
GSAM 270.2Pastor Uaýt 1880-nji ýylyň fewral aýynyň 5-i güni Review and Herald neşirinde şol öňdebaryjy günler barada gürrüň berende şeýle diýdi:—
GSAM 270.3"Ilkinji zähmetlerimizde dogry iýmit ýetmezçiliginden açlyk, dogry geýim ýetmezçiliginden sowuk çekdik. Hudaýyň işi üçin pul tygşytlamak maksady bilen özümizi durmuşyň zerur zatlaryndan hem mahrum ederdik. Şol bir wagtyň özünde ştatdan ştata ýazmak, redaktirlemek, syýahat etmek we wagyz etmek ýaly ýerine ýetirilmegi zerur ýaly görünýän uly möçberli işi ýerine ýetirmek üçin aşa derejede özümizi zähmet bilen ýadaw ederdik."
GSAM 270.41848-nji ýyl diňe Adwent taryhynda däl, syýasy taýdan hem ýatda galyjy boldy. Üçünji perişdäniň habarynyň hakykatlary gaty anyk kesgitlenip, işiň öňe gitmegi üçin dürli ugurlarda ýol açyldy. Şol döwürde ahlak we syýasy dünýäde bolup geçýän wakalar pygamberlik öwrenijileriniň ünsüni täzeden özüne çekmek üçin niýetlenen görnüşe gelýärdi. Diňe Köne Dünýäniň halklarynyň arasynda uly garyşyklyk bolman, eýsem Nýu-Ýork ştatynyň Wayne etrabynyň Hydesville şäherçesinde häzirki zaman Spiritizmiň alamatlary ýüze çykdy; Mukaddes Kitap öwrenijileri munuň "ýer ýüzüniň halklaryny Rebbiň gününiň söweşine ýygnajak şeýtanlaryň ruhlary" bolmalydygyny aýtdylar.
GSAM 2711848-nji ýylda halklaryň garyşyklygy
GSAM 271.11848-nji ýylyň fewral aýynyň 21-nji güni, Fransiýanyň Louis Filippiň saraý adamlary onuň töwereginde ýygnanan mahaly, ol şeýle diýdi: "Men şu agşam imperiýanyň tagtynda oturan mahalyma garanyňda hiç haçan has berk oturmadym." Ertesi agşam iňrik garalanda, "gysga deňizçi penjegini" geýip, kireýine tutulýan arabanyň sürüjisi ýaly maskalanan ol, şahsy howpsuzlygyny üpjün etmek maksady bilen Pariž şäheriniň diwarlarynyň daşyna gaçdy. Bu uly we çalt üýtgeşmäniň sebäbi onuň papanyň kanunsyz häkimligini goldaýan käbir hereketleriniň netijesi bolup, bu hereketler onuň halkyny we esgerlerini nägile etdi diýlip aýdylýar. Şol gün ol Parižde Fransiýa goşunynyň uly harby gözden geçirilişini tamamlapdy; ýaraglary ýygnalandan soň saraýa çekildi, ýöne birden bir kiçi oglan topyň üstüne çykyp, üç reňkli baýdagy ýokary galdyryp, "Papa ýykylsyn! PAPA ÝYKYLSYN!!" diýip gygyryp başlady. Esgerler bu çagyryşy gaýtalaýarlar; ol hatarlaryň boýuna çalt ýaýrap, güýçlenip, soňundan "PATYŞA-DA ÝYKYLSYN!" diýen çagyryş hem goşuldy. Birnäçe sagadyň içinde Parižde uly garyşyklyk döredi. Esgerler ellerinde tüpeň bilen, köpçülikleýin adamlar bilen bilelikde patyşanyň saraýyna çalt hereket etdiler. Ol bu garyşyklyk barada habar alanynda, keşbini üýtgedip gaçmaga çaltlyk etdi.
GSAM 271Göreşe gatnaşan döwletler
GSAM 271.2Fransiýadaky bu galkaw we durnuksyzlyk çaltlyk bilen beýleki ýurtlara ýaýrap başlady. Prussiýa, Gannover, Sardiniýa, Sisiliýa, Neapol, Wenesiýa, Lombardiya, Toskana we Rim hem şol bir topalaňçylyk ruhuna bürendi. Üç aýyň dowamynda tutuş Ýewropa hereketlendi we otuzdan gowrak imperiýa we patyşalyk iň uly tertipsizlikde boldy. Tagtlar köçelerde ýakylýardy, patyşalar we imperatorlar janlaryny halas etmek üçin gaçyp we gizlenýärdiler. Syýasatçylar dünýäniň hökümetlerinde umumy ynkylap boljakdygyny çakladylar.
GSAM 272.1Üçünji perişdäniň habaryny heniz eşitmedik köp Adwentist din gullukçylary bu garyşyklygy görüp, munuň "Gudratly Hudaýyň beýik gününiň söweşi" üçin halklaryň jemlenmegi bolmalydygyny çakladylar.5
GSAM 272Möhürleýiş Habary Tapyldy
GSAM 272.2Şu wagtyň özünde Ýedinji gün Adwentistleri Mukaddes Ýazgylardan dördünji buýrugyň Şabaty janly Hudaýyň nyşany ýa-da möhüri bolup durýandygyny we Ylham 7:1-4-de beýan edilýän möhürleýji habary yglan etmegiň wagtynyň gelip ýetendigini öwrenip, bu habary halkyň öňüne çykarmak üçin dürli usullar we serişdeler gözleýärdiler. Ýedinji gün adamlary bu işe taýýarlanýan mahaly, birinji gün adwentistleri: "Möhürleýiş habaryňyz bilen gaty gijikdiňiz, sebäbi uly günüň söweşi we Rebbiň hakyky gelmegi juda golaý" diýýärdiler.
GSAM 272Galkawlylyk Birden Dymdy
GSAM 272.3Takmynan üç aý soň, milletler arasyndaky gahar-gazap dindi; ýöne olaryň şikaýatlaryny çözmek arkaly däl-de, žurnalistler özleri düşündirip bilmejek usulda. Bu hadysa barada New York Tribune-de Horace Greeley şeýle diýdi: "Milletler arasynda garyşyklygyň näme üçin şonça çalt başlandygy hemmämiz üçin uly haýranlyk boldy; ýöne ony näme togtatdy diýmek has-da uly haýranlyk."
GSAM 272Senator Choate Köne Dünýäniň ýagdaýy barada
GSAM 272.41851-nji ýyla gelýäris we ABŞ Kongresiniň öňündäki çykyşynda Senator Choate-iň Köne Dünýäniň ýagdaýyna salgylanyp şeýle diýýändigini görýäris:
GSAM 272.4"Üstüni kölegeleriň, bulutlaryň we garaňkylygyň örten ýaly görünýän şol ýagdaýyň we görnüşiň hut nähilidigine siz doly düşünýärsiňiz; onuň nähili doly durnuksyzdygyna. Meniň göwnümde täçleriň imtiýazlary, adamlaryň hukuklary we müň ýylyň ýygnanan gahar-gazaplary gany akjak, apokaliptiki wiziýa ýaly 'atlaryň uýanlaryna çenli' akjak bir çaknyşyk üçin gylyçyny çykarmaga taýýar ýaly görünýärdi, we şol çaknyşykda adamzadyň bir tutuş nesli ýok bolup giderdi; onda wagtyň uly jaňy başga bir sagady urar; onda jemgyýet özüniň hem tebigatdan we tebigatyň Hudaýyndan gelip-gelmeýändigini ot we polat synagyndan geçer."
GSAM 273"Şaýatlyk" 1848-nji ýylyň 18-nji noýabry
GSAM 273.11848-nji ýylda halklaryň arasynda bolan bu hereketiň Rebbiň gelmegine ýol açjakdygyny hasap edýänler uly gynançly umyt kesgidi bilen ýüzbe-ýüz boldular; emma "diri Hudaýyň möhüriniň" halklara hödürlenjek wagtyň gelendigini öňe süren Ýedinji gün Adwentistleri bilen ýagdaý nähili boldy? Jogap hökmünde 1849-njy ýylyň ýanwar aýynda Pastor Jozef Beýts tarapyndan neşir edilen bir broşýuradan sitata getirýäris. 1848-nji ýylyň 18-nji noýabrynda bolup geçen bir wakany gürrüň berende, ol şeýle diýýär:—
GSAM 273.2"Massachusetts ştatynyň Bostona golaýyndaky Dorchester şäherinde doganlaryň we gyz doganlaryň kiçi bir topary ýygnanyşyk geçirdi. Ýygnak başlamazdan ozal, bizden käbirlerimiz möhürlenme habaryndaky käbir nokatlary barlapdyk; 'ýokarlanýan' sözüniň we ş.m. düşünjesiniň dogrylygy barada pikir tapawutlylyklary bardy, we biz biraz öň Topsham [Maine] konferensiýasynda habary çap etmegi doga mowzugyna öwrüpdik, ýöne ony çap etmegiň ýoly ýeterlik aýdyň görünmänkä, biz hemmämiz bilelikde onuň hemmesini Hudaýa tabşyrmaga karar berdik. Biraz wagt ýagtylyk we öwrediş üçin çyndan edilen doga bilen geçenden soň, Hudaý gyz dogan Uaýta wiziýada aşakdakylary berdi."
GSAM 273.2Wiziýa mahalynda aýdylan sözleri şol görnüşde getirýäris:—
GSAM 274Wiziýadaky sözler
GSAM 274.1"Ýagtylyk nirede açyldy? Perişdäň bize ýagtylygyň nirede açylanlygyny öwretsin. Ol kiçijikden başlanyp, sen bir ýagtylygy başga bir ýagtylygyň yzyna berdiň. Şaýatlyk we buýruklar biri-biri bilen baglanyşykly, olary aýryp bolmaýar; ilki bilen Hudaý tarapyndan On Buýruk gelýär. Ol kanunyň güýçlenip çykyşyna we boş ýerleriň dikeldilmegine örän hoşaldy. Gowşaklykdan onuň sözi gözlenip, güýçli boldy. Oňa edilen synag gysga wagtlap boldy. Bu möhürdir! Ol ýokarlanýar! Gün doguşyndan başlap ýokarlanýar. Gün ýaly, ilki sowuk, soňra ýylylyk goşup şöhlelerini ýaýradýar. Ol hakykat ýüze çykanda onda az ýagtylyk bardy, ýöne ol barha artýar. Ah, bu şöhleleriň güýji! Ol güýçlenýär. Iň uly agram we ýagtylyk şol hakykatda, sebäbi ol Mukaddes Kitap gerek bolmadyk mahaly hem hemişe dowam edýär. Ol gündogarda döräpdir; kiçi bir ýagtylyk bilen başlanyp, şöhleleri bejergi berýär. Ah, şol hakykat nähili güýçli; olar gözel ýurda girenden soň iň ýokary derejä çykýar, ýöne ölümsiz edilýänçä ösüp barar. Ol gün doguşyndan başlanyp, gün ýaly ýoluny dowam etdirýär, ýöne hiç haçan batmaýar.
GSAM 274.2"Perişdeler dört ýeli saklaýarlar. Güýçleri saklaýan Hudaýdyr. Perişdeler elini çekmedi, sebäbi mukaddesler hemmesi möhürlenenok. Mikaýyl duranda, bu kynçylyk tutuş ýer ýüzüne ýaýrar. Olar edil häzir şemal urmaga taýýar. Mukaddesleriň möhürlenmändigi sebäpli päsgel goýuldy. Hawa, göreniňi we eşideniňi yglan et, we Hudaýyň ak patasy ýanyňda bolar. Görüň! Ol ýokarlanma güýçlenýär we has-da ýagtylykly bolýar."6
GSAM 274.3Bu wiziýadan soňra Uaýt hanym ärine şeýle diýdi,
GSAM 274.3"Size bir habarym bar. Siz kiçijik bir gazeti çap etmäge başlamaly we ony adamlara ibermeli. Ilki kiçijik bolsun; ýöne adamlar ony okaýanlarynda çap etmek üçin size serişdeleri ibererler we ol ilkinji günden başlap üstünlik gazanar. Bu kiçijik başlangyçdan maňa bütin dünýäniň daşyny aýlanyp çykan ýagtylyk akymlary ýaly görkezildi."
GSAM 275Adamçylyk nukdaýnazaryndan şübheli
GSAM 275.1Bu çaklamalar 1848-nji ýylda Şabat hakykatynyň ýokarlanmagy we ýaýramagy barada aýdylan. Şol wagt adamçylyk nukdaýnazaryndan seredeniňde, akyl "Bu çaklama asla ýerine ýetirilmez" diýerdi. Çaklama aýdylanyň yz ýany bir adam biziň işgärlerimiziň birine: "Teklip edýän işiňizi ýerine ýetirmek üçin size 144 000 ýyl gerek bolar" diýdi. "Näme!" diýerdiler, "üç wagyzçy — Pastor Uaýt we onuň aýaly, Pastor Beýts — hemmesi puluň ýoklugynda, ýüzden az yzarlaýjysy bilen, olaryň hemmesi puluň ýetmezçiliginden ejir çekýär, Şabat meselesi barada 80 sahypalyk broşýuranyň birnäçe ýüz nusgasyny alyp, bütin dünýä duýduryş bermek üçin çykýarlar! Absurd çaklama!" Şeýle pikir edýänler "Mümkin däl!" diýseler-de, habara we üstünligiň şübhesiz boljakdygy baradaky şaýatlyga bolan ynam "Ysraýylyň Hudaýynyň ady bilen bolar! Onuň güýjüne ynanyp, hökmany ýerine ýetirilmelidir!" diýdi.
GSAM 275Ilkinji Ýedinji Gün Adwentist Gazetasy Nädip Neşir Edildi
GSAM 275.2Neşir işi barada şaýatlyk edilen pursatdan bäri, ýedinji gününi saklaýanlaryň köp dogalary, Rebbiň "kiçi gazetiň" çap edilmegi üçin ýoly açmagyny haýyş edip edildi. Esasy kemçilik ilkinji sany çap etdirmek üçin pul boldy. 1849-njy ýylyň iýun aýynda, Pastor Uaýt el oragy bilen timoti otunyň 40 akrlyk meýdanyny akryna 75 sentden orup, şeýdip kiçi žurnalyň ilkinji sanyny çap etdirmäge mümkinçilik gazandy. Bu ýerde kiçi žurnalyň ilkinji sahypasynyň nusgasyny ýerleşdirmek ýerlikli bolar. Okyjy birinji sütünde Pastor Uaýtyň "Işi häzire çenli başlamak üçin ýol açylmady" diýýän sözlerini görer. Şeýle hem onuň özüni pida etmek arkaly "ýoly açandygyny" hem görersiňiz.
GSAM 276Uaýt hanymyň ilkinji gazetler baradaky gürrüňi
GSAM 276.1Uaýt hanym neşir işiniň başlanmagy barada şeýle diýýär:—
GSAM 276.2"Ärim Konnektikut ştatynyň Rocky Hill-den sekiz mil uzaklykda ýerleşýän Middletown şäherinde kiçi bir warak çap etmäge başlady we şol wagt sakat bolmagyna garamazdan, köplenç şol aralygy ýöreýärdi we gaýdyp gelýärdi. Ol çap ediş edarasyndan ilkinji sany alyp gelende, biz hemmämiz onuň töwereginde egrilip, pes ýürek we köp gözýaş bilen Rebden gullukçysynyň gowşak tagallalaryna ak patasyny bermegini haýyş etdik. Soňra ol gazetany okar diýip pikir eden adamlarynyň hemmesiniň salgysyny ýazyp, halta torbasynda poçta edarasyna alyp gitdi. Her sany Middletowndan Rocky Hilla alnyp gidilýärdi we hemişe poçta ofisine taýýarlamagyň öňüsyrasynda olar Rebbiň öňünde ýaýradylýardy, gözýaş bilen garylan ýürekden çykan doga-ýalbarlar sessiz habarçylara Hudaýyň ak patasynyň ýoldaş bolmagy üçin edilýärdi. Gysga wagt geçmänkä, gazetany çap etmek üçin serişdeleri getirýän hatlar geldi we köp adamlaryň hakykaty kabul edýändigi baradaky gowy habarlar geldi."7
GSAM 276Neşiriň goldawy baradaky çaklama ýerine ýetdi
GSAM 276.3Bu sahypany, Ýedinji gün Adwentistleri tarapyndan neşir edilen ilkinji gazetanyň ilkinji sahypasyny, diňe gyzyklanmadan-da has çuň duýgular bilen hödürleýäris. The Present Truth gazetasynyň doly jildine sekiz sahypalyk, her biri iki sütünli on bir sany nomer girýärdi. Sahypadaky okalýan tekstiň ölçegi 4 we 5/8 × 8 düýmdi. 1-nji we 4-nji nomerler Middletown, Konnektikutda iýul, awgust we sentýabr aýlarynda çap edildi. 5-den 9-a çenli nomerler Oswego, Nýu-Ýorkda çap edilip, 1849-njy ýylyň dekabry, 1850-nji ýylyň marty, apreli we maýy seneleri bilen bellenendir. 11-nji nomer 1850-nji ýylyň noýabry senesi bilen bellenip, Pariž, Meýnde çap edildi. 6-njy sanynda Pastor Uaýt şeýle diýdi: "Ilkinji dört sany çap edilende gazetleriň tölegini tölemek üçin zerur bolan mukdardan hem köp pul geldi. Ol pul gatnaşan ýygnaklarymyzyň çykdajylaryny tölemekde ulanyldy." 1849-njy ýylda bu gazetleriň täsiri we Pastor Beýtsiň öňdebaryjy zähmeti netijesinde Vermont, Miçigan we beýleki ştatlarda köp adam bu habary kabul etdi.
GSAM 278.11848-nji ýyldaky işleriň umyt bermeýän ýagdaýy bilen deňeşdirilende, 1905-nji ýylda bar bolan käbir faktlary gözden geçireris we şonuň bilen bu işiň ahyrky netijesine, habaryň pes başlanylmagyna garşy çykanlaryň ýa-da "möhürleýiş" işiniň "artýan" güýji barada öz gyrnagy arkaly gürrüň eden gökdäki Hudaýyň haýsysynyň dogrydygyna has gowy baha bermäge mümkinçilik gazanarys.
GSAM 278Neşir işiniň ösüşi
GSAM 278.2Bu hakykat häzirki wagtda dünýäniň öňdebaryjy takmynan 40 dilinde yglan edilýär we çap edilýär. Üç din gullukçysynyň ýerine, ordynirlenen we ygtyýar berlenleri hasaba alanyňda, 600-den gowrak din gullukçysy bar; şeýle hem lukman, Mukaddes Kitap işgäri, mugallym we lukmançylyk missioneri bolup işleýän ýüzlerçe başga adam bar. Bu dini guramanyň edebiýaty ýarym ýüzden gowrak dürli neşirde wekilçilik edilýär; olar Ýewropa, Aziýa, Afrika, Demirgazyk we Günorta Amerika, Ýuwaş ummanyň adalarynda we Awstraliýada ýerleşýän takmynan ýigrimi çap öýünde çap edilýär. Bu çap öýlerinde 1100-den gowrak dürli kitap, broşýura we traktat çap edilýär. Her biriniň nusgasyny we žurnallaryny bir ýyllyk almak üçin takmynan 340 dollar gerek bolar. Diňe ýüz agza däl-de, bu hakykatdan şatlanýanlaryň sany 100 000-e golaý. Hakykatdanam bu habar gün ýaly "dogýar" we biz 1848-nji ýylyň şaýatlygynyň dilinde aýdyp bileris: "Ah, bu şöhleleriň güýji nähili!"
GSAM 278Milletleriň ýagdaýy
GSAM 278.3Habar şeýle ilerleýän mahaly, halklaryň ýagdaýy nähili boldy? Şol wagtdan bäri köpçülikleýin neşirlerde Ýewropada ýakyn wagtda başlajak umumy uruş barada beýanatlary köplenç okadyk. Bu ýerde çaknyşyk, şol ýerde partlama bolup geçse-de, umumy "tüweleý" saklanyp durýar — "dört ýeliň" hemmesiniň birden esmegine rugsat berilmeýär, "Hudaýyň gullary möhürlenýänçä." Düşmançylyk we uruş elementleriniň bardygy, ýöne olar gözegçilikde saklanylýandygy üçin çykmaýandygy hemmelere aýdyň.
GSAM 279.1Henry Ward Beecher ölüminden az wagt ozal Ýewropada şeýle uly goşunlary saklamagy "gan döküljek diýlip, öňünden jan ganyny çekmek" diýip atlandyrdy. Döwletleriň arasyndaky ýagdaýy, olaryň kin-küdürlikleri, bir-birine bolan duşmançylyklary we howp salýan garaýyşlary bilen, ol bir toparyň biri-biriniň döşüne hançer gönükdirip durandygy sebäpli dörän "çykalgasyz ýagdaýa" deňedi; olaryň hiç biri urulmakdan gorkup urmaga batmady. "Emma," diýip ol aýtdy, "olaryň biri ýakyn wagtda urmak üçin amatly pursaty görer, we şonda umumy çaknyşyk bolar."
GSAM 279Uruş Enjamlarynyň Deňeşdirilmegi
GSAM 279.21848-nji ýyldan bäri döredilen uruş enjamlary bar, olaryň öňünde şol döwrüň iň gowy hasaplanýan enjamlary hem häzirki wagtda diňe oýunjak hökmünde hasaplanýar. Amerikanyň "Parahatçylyk Assosiasiýasy" 1895-nji ýylyň 15-nji dekabrynda, Parahatçylyk ýekşenbesinde parahatçylyk gulluklaryna çagyryş edende şeýle diýdi: "Şu wagt medeniýetde anyk ösüş bar bolsa-da, beýleki tarapdan halklaryň arasynda öň hiç haçan bolmadyk derejede uruşa taýýarlyklar alnyp barylýar."
GSAM 279General Maýls uruş taýýarlyklary barada
GSAM 279.3General Nelson A. Maýls 1904-nji ýylyň 12-nji ýanwarynda Waşington, D.C.-de geçirilen köpçülikleýin ýygnakda eden çykyşynda şeýle diýdi:—
GSAM 279.4"Bu ösüş we akylly, kämilleşen medeniýetiň ýagty döwründe uruşyň ýükleriniň we howplarynyň azaldylandygyna ynanmak isleýäris; ýöne geň bolup biler, dünýäniň taryhynda hiç haçan uruşa taýýarlanmak üçin şonça baýlyk biderek sarp edilmändi, hem-de häzirki döwürde bolşy ýaly iň weýran ediji ýaraglar bilen ýaraglanan şonça million tälimli, ussat we düzgün-nyzamly adam parahatçylykly önümçilik işlerinden alynmandy."
GSAM 280.1Emma uruşyň tüweleýi henizem gijä galýar, möhür basmak işi dowam edýär.