3-bap — Wada berlen tohumyň gelmegi

GSAM 57.1"Wagtyň dolulygy gelende, Hudaý Öz Ogluny iberdi, ... ol kanunyň astynda doguldy, kanunyň astyndaky adamlary halas etmek üçin, şonda biz ogulluk hukugyny alyp bileliň."¹

GSAM 57.2"Indi meniň Hoş Habaryma we Isa Mesih baradaky wagza laýyklykda, dünýäniň başyndan bäri gizlin saklanan, emma indi aýan edilen we ebedi Hudaýyň buýrugyna görä pygamberleriň ýazgylary arkaly ähli halklara imana boýun bolmaklary üçin mälim edilen syryň aýan edilmegine görä sizi berkitmäge güýji ýetýän ýeke-täk dana Hudaýa Isa Mesih arkaly ebedi şöhrat bolsun."²

GSAM 57.3"Wahy arkaly ol maňa bu syry mälim etdi; öňki az söz bilen ýazyp geçendigim ýaly, ... bu syr başga nesillerde adam ogullaryna mälim edilmedi, häzir bolsa Ruhuň üsti bilen mukaddes resullaryna we pygamberlerine açyklandy.... Ähli mukaddesleriň iň kiçisindenem kiçi bolan maňa bu merhemet berildi: men paganlara Mesihiň ölçäp bolmajak baýlyklaryny wagyz edim; we hemmelere bu syryň bileleşiginiň nämedigini görkezim, bu syr dünýäniň başyndan bäri ähli zady Isa Mesih arkaly döreden Hudaýda gizlin galypdyr."³

GSAM 57.4Köne Ähtnamada Hoş Habar gizlin ýatandygy, Täze Ähtnamada bolsa aç-açan görkezilýändigi aýdylýar. Başga biriniň aýtmagyna görä, "Olar Hudaýdan daşlaşanda, ýewreýler däp-dessur gullugynyň öwütlerinden uly derejede mahrum boldular. Bu gulluk Mesihiň özi tarapyndan girizilipdi. Her bir bölegi onuň nyşany bolup, janlylyk we ruhy gözellik bilen doly eken. Emma ýewreýler däplerinden ruhy janlylygy ýitirip, diňe ölü formalara ýapyşdylar. Olar bularyň yşarat edýän Mesihiniň özüne däl-de, gurbanlyklara we däp-dessur düzgünlerine ynanyp galdylar.

GSAM 58Dünýewi Hökümranlyk Gözläp

GSAM 58.1"Ýahudiler Mesihiň gelmegini isleýän mahaly, onuň wezipesiniň nämedigine düşünmeýärdiler. Olar günälerden halas bolmagy däl-de, Rimlilerden azat bolmagy gözleýärdiler. Olar Mesihiň ýeňiji hökmünde geljekdigine, zulumçylaryň güýjüni syndyrjakdygyna we Ysraýyly dünýäniň hökmranlygyna göterjekdigine umyt baglaýardylar. Şeýlelikde, Halasgäri ret etmäge ýol taýýarlandy.

GSAM 58.2"Adamlar garaňkylyk we ezijilik astynda, häkimler bolsa güýç we häkimýet isleginde, duşmanlaryny ýeňip, patyşalygy Ysraýyla gaýtadan dikeldjek biriniň gelmegini arzuw etdiler. Olar pygamberlikleri öwrenipdiler, ýöne ruhy düşünje ýokdy. Şonuň üçin Mesihiň ilkinji gelmeginiň peseldilmegine işarä edýän ýazgylary nazardan gaçyrdylar we onuň ikinji gelmeginiň şöhraty barada aýdylýanlary nädogry düşündiler. Gurur olaryň gözüni örtdi; olar pygamberlikleri öz bähbitlerine görä düşündirdiler.

GSAM 58.3"Müň ýyldan gowrak wagt bäri Ýahudi halky Halasgäriň gelmegine garaşdy. Bu waka olar iň şöhle saçýan umytlaryny bagladylar. Aýdym-sazda we pygamberlikde, ybadathana däplerinde we öý dogalarynda onuň adyny hormat bilen sakladylar. Emma gelende olar ony tanamadylar. Asmana söýgüli olara 'gurak ýerden çykan kök ýaly' boldy; onuň 'ne keşbi, ne-de owadanlygy' bardy; we olar onda isleg etjek hiç bir owadanlyk görmediler. 'Ol öz adamlarynyň ýanyna geldi, emma özüne degişliler ony kabul etmediler.'"⁴

GSAM 58Dawudyň neslinden

GSAM 58.4Daniýeliň çaklamasyna görä, "Patyşa Mesih" — ýaglanan adam — çykyp geljek wagty golaýlaşanda, ýewreý halky şeýle pikir edip bilerdi we şübhesiz şeýle pikir etdi: Et taýdan Mesih Dawudyň öýünden we neslinden bolmaly, şonuň üçin onuň dogluşy şol nesilde bolmaly; we Ýahudi kanunlarynyň we däp-dessurlarynyň düzgünlerine görä, ol 30 ýaşynda jemgyýetçilik gullugy üçin mazlanmaly; eger ol şol ýaşynda mazlanan hökmünde çykyş etjek bolsa, onda onuň dogluşy Mesihiň gelmegine çenli uzalýan ýyllardan ybarat 69 hepdäniň gutarmagyndan 30 ýyl öň bolmaly.

GSAM 59Simeon we Annanyň çaklamalary

GSAM 59.1Şol döwürde ähli Ysraýyl garaşyp durdy. Mukaddes Ýazgylaryň çuňňur we ygrarly talyplary özleriniň hökümdary we dolandyryjysy boljak adamyň dogulmagyna garaşýardylar. Garry we takwa Şimeona Mukaddes Ruh arkaly "Rebbiň Mesihini görmän ölmejekdigi" habar berildi.⁵

GSAM 59.2Çaga Halasgär mäbede getirileninde, Simeon bu çaganyň şol bellenen—Mesihdigini bildi. "Soňra ony goluna aldy-da, Hudaýa alkyş aýtdy we şeýle diýdi: 'Ýa Rebbim, indi guluňa parahatlyk bilen gitmäge rugsat ber, sözüňe laýyklykda; sebäbi gözlerim hemmeleriň öňünde taýýar eden halaslygyňy gördi: paganlary ýagtylandyrýan ýagtylyk we halkyň Ysraýylyň şöhraty....

GSAM 59.3"Şemýon olara [Ýusuba we Merýeme] pata berip, ejesi Merýeme diýdi: 'Gör, bu çaga Israýylda köp adamyň ýykylmagy we täzeden durmagy üçin, şeýle hem garşy aýdyljak alamat üçin goýuldy (hawa, bu gylyç seniň hem janyňyň içinden geçer), şonda köp ýürekleriň pikirleri ýüze çykarylar.'

GSAM 59.4"Şeýle hem Aser urpasyndan Fanuýeliň gyzy Anna atly bir pygamber aýal bardy.... Ol şol pursat gelip, Rebbe şükür edip, Iýerusalimde halas bolmaga garaşýan hemmelere ol barada gürrüň berdi."⁶

GSAM 59Perişdeler çopanlary zyýarat edýär

GSAM 59.5Mundan öň Halasgäriň doglany baradaky şatlykly habar Betlehem meýdanlarynda çopanlara perişdeler tarapyndan ýetirilipdi. Diňleýän çopanlaryň gulagyna perişdeler bu owazly sazlary aýdypdylar:—

GSAM 60Danalar Betleheme Barýarlar

GSAM 60.2Soňra Balaamyň çaklamasyna görä "ýyldyzyň çykandygyny" gören gündogarly akylly adamlar geldi. Onuň ýol görkezmesine eýerip, olar Iýerusalime geldiler we täze doglan Patyşa barada soramak zerur boldy. Betlehemiň Arzuw edilýäniň doglan ýeri boljakdygy aýdylansoň, olar ýoluna dowam etdiler; täzeden peýda bolan ýyldyzyň ýolbaşçylygynda olar Halasgäriň ýatýan ýönekeý ýerine getirildiler. Şol ýerde olar mukaddes Çaga ybadat edip, oňa altyn, ladan we mirra sowgat berdiler we soňra uzak ýol bilen öýlerine gaýdyp gitdiler.

GSAM 6012 ýaşyndaky Halasgär

GSAM 60.3Çagalygyndan on iki ýaşyna çenli Halasgär Mesih barada, onuň akyl-paýhasynyň we boý-beliniň ösmegi hem-de ene-atalaryna bolan borçly boýun egmegi bilen baglanyşykly bolmadyk az zat ýazylan. Emma on iki ýaşynda, Ýusup we Merýem bilen bilelikde ýyllyk baýramçylyga gatnaşmak üçin Iýerusalime baranda, ol soraglarynda görkezilen bilimi we olaryň çylşyrymly meselelerine beren jogaplary bilen ruhanylary haýran galdyrdy. Şol pursatdan başlap jemgyýetçilik işlerine girişýänçä, ol Merýemiň eri Ýusup bilen bilelikde agaç ussady bolup işleýärdi we bu pespäl işi hormatlaýardy.

GSAM 60Çokundyrýan Ýahýanyň wezipesi

GSAM 60.4Halkyň öňündäki gullugyndan öňki alty aýyň dowamynda, Mesihiň wezipesi Çokundyrýan Ýahýa tarapyndan yglan edildi. Adamlar uly topar bolup Ýahýany diňlemäge we ondan çokundyrylmaga geldiler. Olar garaşýardylar [Mesihiň geljekdigine garaşýardylar] we hemmeler ýüreklerinde Ýahýa barada oýlanýardylar ["pikirlenýärdiler ýa-da çekişýärdiler", gyrakdaky bellik], ol Mesihmi ýa-da dälmi diýip; Ýahýa olaryň hemmesine şeýle jogap berdi: "Men hakykatdan hem suw bilen çokundyrýaryn; ýöne menden has güýçli biri gelýär, onuň aýakgabynyň bagyny açmaga-da mynasyp dälmen. Ol sizi Mukaddes Ruh we ot bilen çokundyrar; onuň elinde sowurgy bar, ol harmanyny doly arassalap, bugdaýyny ambaryna ýygnar; samagy bolsa öçmejek ot bilen ýakar."⁷

GSAM 61Isanyň çokundyrylmagy

GSAM 61.1Ýahýa çokundyryş däp-dessuryny ýerine ýetirýän mahaly, Isanyň çokundyrylmak üçin oňa gelýändigini görüp, şeýle diýdi: "Ine, dünýäniň günäsini alyp gidýän Hudaýyň Guzusy.... Ýahýa şaýatlyk edip şeýle diýdi: Men Ruhuň gökden kepderi ýaly düşüp gelýändigini gördüm we ol onuň üstünde durdy. Men ony tanamaýardym; ýöne meni suw bilen çokundyrmak üçin iberen maňa şeýle diýdi: Sen Ruhuň kimiň üstüne düşüp, onuň üstünde galýandygyny görseň, Mukaddes Ruh bilen çokundyrýan şoldur. Men gördüm we şaýatlyk edýärin, bu Hudaýyň Oglydyr."⁸

GSAM 61Asmandan gelen ses

GSAM 61.2Mesihligi diňe bir Mukaddes Ruhuň kepderi ýaly beden görnüşinde görnüp inmegi bilen däl, eýsem gökden gelen ses bilen hem tassyklanyldy. Matta Injilinde şeýle okalýar: "Isa çokundyrylanda, derrew suwdan çykdy; şonda asmanlar onuň üçin açyldy we ol Hudaýyň Ruhynyň kepderä meňzeş aşak gelip, onuň üstüne düşendigini gördi; we asmandan bir ses eşidildi: 'Bu meniň söýgüli oglum, ondan hoşal men.'"⁹

GSAM 61.3"Ýahýa hiç bir mugjiza etmedi" diýilse-de, adamlar Mesihiň gulluk edişinde ýüze çykan uly güýji görüp, "Ýahýanyň bu adam barada aýdanlarynyň ählisi hakykatdy" diýmäge mejbur boldular.¹⁰

GSAM 61Mesih Kanuna laýyklykda mazlandy

GSAM 61.4Lukanyň çokundyrylyş we kepderi görnüşindäki Mukaddes Ruh bilen şol bir mazlamak baradaky ýazgysy bilen baglanyşyklylykda, "Isa özüniň takmynan otuz ýaş töwereginde bolup başlady" diýlip okalýar.¹¹

GSAM 62.1Rebbimiziň kyrk günläp dowam eden uzyn roza tutmagyndan we çokundyrylmagyndan derrew soň çölde şeýtanyň berk synaglaryndan soň, ol Nazaret şäherine geldi, ol ýerde terbiýelenip ösdi; we adaty ýaly Şabat güni sinagoga girip, okaýyş üçin durdy.... Rebbiň ruhy meniň üstümde, sebäbi ol meni garyplara Hoş Habary wagyz etmek üçin mazlapdyr.... We ol olara şeýle diýmäge başlady: "Şu gün bu ýazgy siziň gulaklaryňyzda ýerine ýetirildi."¹²

GSAM 62Wagt doly boldy

GSAM 62.2Mark şol bir wakany ýazyp, şeýle diýýär: "Wagt doly boldy we Hudaýyň patyşalygy golaýda; töwbe ediň we Hoş Habara ynanyň."¹³ Mesihiň peýda bolmagy üçin öňünden aýdylan wagt gelipdi. Mukaddes Ruh bilen mazlamak onuň çokundyrylmagynda amala aşyryldy we ol häzir köne mukaddes pygamberleriň çaklamagyna laýyk gelýän wagtda we tertipde gulluga başlady.

GSAM 62Mesihliginiň Görnükli Delili

GSAM 62.3Mesihiň gullugy yzygiderli möjizeleriň ýerine ýetirilmegi bilen utgaşdy; bu möjizeler adamlara, onuň mesellerine we sözlerine doly düşünmese-de, onuň Immanuel, ýagny "Hudaý onuň bilen" diýlen Mesihdigine aýdyň subutnama boldy.¹⁴ Bu möjizelerde Mesih dünýä diňe özünde Hudaýyň güýjüniň subutnamasyny däl, eýsem Hudaýyň häsiýetiniň we onuň mähribanlygynyň amaly görkezmesini hem berdi. Filipp, Mesih bilen üç ýyl yzygiderli bile bolup, onuň uly möjizelerine şaýat bolandan soň, "Ýa Reb, bize Atany görkez, şol bize ýeter" diýende, Isa oňa şeýle diýdi: "Men seniň bilen şeýle uzak wagt boldum, emma meni tanamadyňmy, Filipp? Meni gören, Atany hem gördi; indi nähili diýýärsiň: Atany bize görkez? ... Meniň Atadadygyma, Atanyň hem mendedigine ynan; ýa-da işleriň özi üçin ynan."¹⁵

GSAM 63Ýahýanyň Aljyramagy

GSAM 63.1Mesihiň çokundyrylmagy mahalynda Ýahýa Mukaddes Ruhuň göze görünýän aşak düşmegine şaýat bolup, gökden Ol Hudaýyň Oglydyr diýýän sesi eşidip, özü hem "Ol dünýäniň günäsini alyp gidýän Hudaýyň Guzusy" diýip yglan etdi, ýöne wakalar onuň garaşýanlaryndan düýbünden tapawutly bolup, ol garaňky türmesinde aljyryp, çaşdy.

GSAM 63.2"Halasgäriň şagirdleri ýaly, Çokundyrýan Ýahýa hem Mesihiň patyşalygynyň häsiýetine düşünmedi. Ol Isanyň Dawudyň tagtyny eýelemegine garaşdy; we wagt geçdigiçe, Halasgär patyşalyk ygtyýarlygyny talap etmänsoň, Ýahýa çaşdy we aladalanýan boldy."¹⁶ "Özüniň iki şagirdini çagyrdy we [ol] olary Isa iberdi, şeýle diýip: 'Sen gelmeli adammyň? Ýa-da biz başga birine garaşaly?'" "Şol sagatda ol [Isa] köp adamyň kesellerini we dertlerini bejerip, olary erbet ruhlardan azat edip, köp kör adamlaryň gözüni açdy. Soňra Isa jogap berip olara: 'Gidiň, Ýahýa näme görendigiňizi we näme eşideniňizi aýdyň' diýdi."¹⁷

GSAM 63.3Ýahudiýalar ýa-da hatda şägirtler hem Halasgäriň aýdýan köp hakykatlaryna aýdyň düşünmekde kynçylyk çekýärdiler, sebäbi olar Mesih gelende, ol Rim ýüküni (olaryň üçin örän agyr bolan) aýyryp, derrew Dawudyň patyşalygyny dikeldip, dünýewi patyşa hökmünde hökm sürer diýen ynam bilen berk baglanyşypdylar.

GSAM 63.4Isa wagyz etmäge başlap şeýle diýdi: "Töwbe ediň, sebäbi asman patyşalygy golaýda."¹⁸ Onuň on iki resuly ugradylanlarynda olar hem şol bir habary ýetirdiler: "Asman patyşalygy golaýda."¹⁹ Hyzmatynyň soňky döwründe, ýetmiş adam ugradylanlarynda olar şeýle sözler bilen gitdiler: "Hudaýyň patyşalygy size golaý geldi."²⁰

GSAM 64Adamlar Mesihiň işlerine haýran galdylar

GSAM 64.1Mesihiň ajaýyp sözleri we öwütleri adamlaryň "Hiç kim bu adamyň ýaly geplemedi" diýmegine sebäp boldy.²¹ Ol kör we lal adamy bejerende, "Ähli halk haýran galdy we: 'Bu Dawudyň ogly dälmi?' diýdi."²² Başgaça aýdylanda, bu Dawudyň nesli, wada berlen Halasgär dälmi? Öz ýurduna gelende, ol sinagogada olara öwretdi; şonda olar geň galyp: "Bu adam bu akyl-paýhas we bu güýçli işleri nireden aldy? Ol agaç işleri bilen meşgullanýan ustanyň ogly dälmi? Onuň ejesi Merýem dälmi? Doganlary Ýakup, Ýosif, Simon we Ýuda dälmi?" diýdiler.²³

GSAM 64.2Mesihiň gulluk edişiniň üçünji ýylynyň töwereginde, ol ybadathanada bagyşlama baýramyna gatnaşyp ýörkä, ýewreýler onuň töweregine gelip: "Näçe wagt bizi şübhede goýarsyň? Eger sen Mesih bolsaň, bize aç-açan aýt" diýdiler.²⁴ Öňki ýylda ol bäş müň adamy "bäş arpa çöregi we iki kiçi balyk" bilen iýdirip uly möjize görkezende, "olaryň gelip ony zor bilen patyşa etmäge synanyşjakdyklaryny duýup, [şonuň üçin] ýene dagyna çekildi."²⁵

GSAM 64Mesih şägirtlerine ölümi barada öwretdi

GSAM 64.3Öz şägirtlerini öwretmekde Mesih derrew başlanjak dünýewi patyşalyk pikrini ýatyryp, ölüp gaýtadan direlmelidigini, gidip gaýdyp gelmelidigini görkezmegi möhüm tutdy. Şonuň üçin ol olardan sorady: "Ynsan Ogly öňki ýerine göterilip barýan halyny görseňiz, näme diýersiňiz?"²⁶ Olara "özüniň Isa Mesihdigini hiç kime aýtmazlygy" buýrandan soň, şeýle okalýar: Şol pursatdan başlap Isa şägirtlerine görkezmäge başlady: ol Iýerusalime gitmeli, ýaşulylar, baş ruhanylar we kanun öwredijiler tarapyndan köp azap çekmeli, öldürilip, üçünji gün direlmeli. Şonda Petrus ony bir tarapa çekip, "Bu senden uzak bolsun, ýa Reb! Bu hiç wagt saňa bolmaz" diýip ony ýazgardy.²⁷

GSAM 65.1Şol bir wagtda ol olara şol ýerde duran käbir adamlaryň Ynsan Oglunyň patyşalygynda gelýändigini görmän ölmejekdigini hem aýtdy.²⁸ Takmynan sekiz gün soňra bu çaklama ýerine ýetirildi; we resul Petrus Mesihiň patyşalygynda gelýän şol "wiziýany" Mesihiň geljekde hakyky ikinji gezek geljekdiginiň subutnamasy hökmünde görkezýär.²⁹

GSAM 65.2Bir gezek Mesih we onuň şägirtleri Jelilede bolanda, Isa olara şeýle diýdi: "Ynsan Ogly adamlaryň ellerine gowşurylar; olar ony öldürerler, we üçünji gün ol gaýtadan diriler. We olar örän gynandylar."³⁰ Şeýle-de bolsa olar onuň manysyna düşünip bilmediler, sebäbi ol ölüminiň we direlmesiniň mukaddes hakykatyny olaryň aklyna ýetirmek isleýän mahaly hem olar öz aralarynda asman patyşalygynda kim iň uly bolar diýen sorag boýunça çekeleşýärdiler.³¹

GSAM 65.3Başga bir gezek Petrus Isanyň ýanyna gelip: "Biz hemme zady terk edip, seni yzarlaýarys; onda bize näme bolar? diýdi. Isa olara şeýle diýdi: Hakykatdan hem size aýdýaryn: meni yzarlan siz, Ynsan Ogly şöhratynyň tagtynda oturanda, täzeden döredilişde siz hem on iki tagtda oturarsyňyz we Israýylyň on iki tiresine höküm çykararsyňyz."³² Ýene-de, gysga wagtda guruljak patyşalyk pikiri olaryň aňyny eýeläpdi we olar adamzada meňzeş, patyşalykdaky iň ýokary orny gözlemäge başladylar.

GSAM 65.4Soňra Zebedeýiň ogullary Ýakup bilen Ýahýanyň hyjuwly enesi gelip, Mesihden ogullarynyň biriniň onuň tagtynyň sag tarapynda, beýlekisiniň çep tarapynda ýokary wezipelere bellenmegini haýyş etdi; belki biri hökümetiň premýeri, beýlekisi döwlet sekretary bolsun. Emma Mesih açyk aýtdy: "Näme haýyş edýändigiňizi bilmeýärsiňiz."³³

GSAM 66Iýerusalime ýeňişli giriş

GSAM 66.1Bu wagtdan uzak däl bir döwürde uly we geň galdyryjy bir waka boldy. Ol dört gün ölüp galan Lazarusyň mazardan direlmegidi. Şol güýçli möjize halky şonça höweslendirdi we geň galdyrdy, hatda fariseýler alada edip, ruhanylar bilen bilelikde derrew geňeş geçirdiler; geňeşde olar: "Biz näme etmeli? Çünki bu adam köp möjizeler edýär diýip soradylar.³⁴ Eger ony şeýle goýbersek, hemmeler oňa ynanar; we romalylar gelip, hem ýerimizi, hem halkymyzy alarlar." Astdan gelen şeýtan güýji Mesihi ýok etmek isleýänleri eýeleýän mahaly, ýokardan gelen güýç halky oňa şöhrat bermäge we onuň hakda öňünden aýdylanlary ýerine ýetirmäge iterdi.

GSAM 66.2Ýokarda agzalýan waka mynasybetli adamlar diňe Isany görmek üçin däl, eýsem onuň ölülerden dirilten Lazarusy hem görmek üçin köpçülikleýin çykdylar. Indi olar üçin Isanyň uzak wagtdan bäri garaşylan patyşalarydygy şübhesizdi, we olar onuň eşek çagasyna münüp Iýerusalime tarap gelýändigini görende, Mukaddes Ýazgylaryň sözleri güýçli ýagdaýda ýatlaryna düşdi, "Sion gyzy, gorkma: patyşaň gelýär, eşek çagasynyň üstünde oturyp."³⁵ Ol uly köpçülikden güýçli ýeňiş gykylygy ýokary göterildi, bu bolsa sowuk ýürekli, hasapçy fariseýleri gaty aladalandyrdy. Olar özara şeýle diýdiler: "Görýäňizmi, hiç zat gazanyp bilmeýärsiňiz? Dünýä hem onuň yzyna gitdi."³⁶ Olaryň Mesihden gykylygy bes etdirmegi baradaky haýyşyna ol jogap berdi: "Size aýdýaryn, eger olar dymsa, daşlar derrew gygyrar."³⁷ Reb bu pursat üçin "Gygyr!" diýipdi, we eger halk onuň sözüni ýerine ýetirmez bolsa, ol köçedäki daşlara ses berer we olar gygyrar; sebäbi onuň sözi hökmany ýerine ýetirilmelidir.

GSAM 66Mesihiň gitmegi we gaýdyp gelmegi

GSAM 66.3Diňe Halasgärimiz şägirtleriň aklyny onuň öljekdigine we gaýtadan diriljekdigine gönükdirmäge däl, eýsem patyşalygyň onuň gidip gaýtadan gelmegine çenli gelmejekdigini hem öwretmäge isleg bildirdi. Haç edilmegine degişli aýdyp: "Men, eger ýerden göterilen bolsam, hemmeleri özüme çekjekdirin diýdi. Bu sözleri bilen ol nähili ölüm çekjekdigini görkezdi. Halk bolsa oňa şeýle jogap berdi: Biz Kanundan Mesihiň hemişe durjakdygyny eşitdik; şonuň üçin sen näme diýýärsiň: 'Ynsan Ogly göterilmeli? Bu Ynsan Ogly kim?"³⁸

GSAM 67.1Şägirtleriň aklyna onuň gidip, täzeden gaýdyp geljekdigini, şondan soňra bolsa onuň patyşalygynyň ýer ýüzünde gurlajakdygyny doly düşündirmek üçin ol şeýle diýdi: "Kiçi çagalar, men henizem biraz wagt siziň bilen. Meni gözlersiňiz; we men Ýahudylara: Men barýan ýere gelip bilmeýärsiňiz diýen ýaly, indi size-de aýdýaryn.... Simon Petrus oňa: Ýa Reb, nire gidýärsiň? diýdi. Isa oňa jogap berdi: Meniň barýan ýerime häzir meniň yzymdan gelip bilmersiň; ýöne soňra meniň yzymdan gelersiň."³⁹ Soňra ol olaryň aladaly we gamgyn ýüreklerini şu sözler bilen ruhlandyrdy: "Ýürekleriňiz aladalanmasyn: Hudaýa ynanýarsyňyz, maňa-da ynanyň. Atamyň öýünde köp ýer bar; eger şeýle bolmasady, size aýdardym. Men siziň üçin ýer taýýarlamak üçin gidýärin. Eger men gidip siziň üçin ýer taýýarlap bersem, gaýdyp geljek we sizi özüme aljak; şonda men nirede bolsam, sizem şol ýerde bolarsyňyz."⁴⁰

GSAM 67Asylzada adamyň meseli

GSAM 67.2Ýene-de Halasgär, ol we şagirtler Iýerusalime barýanlarynda, patyşalygyň derrew geljekdigi baradaky nädogry pikiri düzetmäge synanyşdy we aşakdaky meseli aýtdy: "Bir asylzada adam uzak ýurda gidip, özüne patyşalyk alyp, gaýdyp gelmekçi boldy. Ol on gulluny çagyrdy, olara on funt berdi we: Men gelýänçä iş ediňiz… diýdi.... Şol wagt ol patyşalygy kabul edip, gaýdyp gelensoň, pul beren gullaryny çagyrmagy buýrup, her biriniň söwda arkaly näçe gazandygyny bilmek isleýär."⁴¹ Bu meselde Reb özüni şol asylzada adam bilen görkezýär. Ol uzak ýurda — Atasynyň ýanyna — gidip, patyşalygy kabul etmeli, soňra dolanyp gelip hökmranlyk etmeli.

GSAM 68.1Şägirtleriň "Gelşiňiň we dünýäniň ahyrynyň alamaty näme bolar?" diýen soragyna jogap hökmünde⁴² Halasgär kilisä geljek uly musibet döwrüne çenli we onuň dowamynda bolup geçjek wakalaryň sanawyny we anyk alamatlaryny berdi. Bu alamatlar ýüze çykanda, gelmeginiň gapylaryň golaýynda, ýagny gaty ýakyn ekenini bilip bilerdiler, we olary gören nesil onuň gelmegine çenli iş sahnasyndan çekilip gitmezdi.⁴³

GSAM 68Ähli şägirtler tarapyndan terk edilen

GSAM 68.2Emma Mesih resullara ölümi we peseldilmegi barada beren ähli öwütlerine garamazdan, olar onuň sud edilmegi we haç edilmegi baradaky öwütlerine düýbünden düşünmediler. Olar hakykat barada şonça gowşak düşünjä eýe boldular, sud gelende umytlary öçdi we hemmesi "ondan ýüz öwrüp gaçdylar."⁴⁴ Hatda hemişe höwesli bolan Petrus hem, ähli adamlar ondan ýüz öwürse-de, men asla ýüz öwürjek däl diýip ynam bilen aýdandygyna garamazdan, birnäçe sagat soňra Rebbini inkär edip, men şol adamy tanamaýaryn diýip and içdi. Olar Rebbiniň haça çekilenden soň üçünji gün ölülerden diriljekdigi baradaky sözüne düşünmekde gaty düşünsizdiler; şonuň üçin aralarynda "ölülerden direlmek näme many aňladýar?" diýip sorap, pikir alşdylar.⁴⁵ Hakykatdanam, olar ynançdan şonça mahrumdylar welin, ol ölüp, bedeni Ýusubyň täze mazaryna goýlandan soň, ony mumlamak üçin taýýarlyk gördüler. Umytlary öçüp, şol umytlary Mesih bilen mazara gömülen şägirtler üçin şol Şabat güni nähili gamgyn boldy! Gynanç we umytsyzlyk bilen agyrlanan ýürekleri, mähribanlyk we merhemet işleri bilen doly durmuş süren, ýanynda bolup rahatlandyrjak we güýç berjek bir rehimdar, duýgudaş Halasgär ýoklugy bilen, olaryň ýagdaýy nähili gözgynydy!

GSAM 69Direlme säheriniň tolgundyryjy wakalary

GSAM 69.1Hepdäniň ilkinji güni irden dogýar! Asmanda-da, ýerde-de nähili tolgunma! Şöhrat dünýelerinden bir güýçli perişde Ýusubyň mazaryna gelýär, Hudaýyň Oglunyň direlmegi baradaky buýrugy ýetirmek üçin. "We, bakyň, uly ýer titredi: sebäbi Rebbiň perişdesi asmanlardan düşdi, gelip, gapydaky daşy togalap aýryp, onuň üstünde oturdy.⁴⁶ Onuň ýüzü ýyldyrym ýaly, geýimleri gar ýaly akdy; we ondan gorkup, gözegçiler titredi we ölü adamlar ýaly boldular." "Uklap ýatan köp mukaddesleriň bedenleri dirildi, we onuň direlmeginden soň mazarlardan çykyp, mukaddes şäheriň içine girip, köp adama göründiler."⁴⁷ Iýerusalimde dostlarynyň gapylarynda duran şeýle habarçylary göz öňüne getiriň: olar çarmyha çekilen Mesihiň ölülerden dirilendigini we onuň güýji bilen olaryň hem dirilendigini habar berip, direlmesi barada şaýatlyk etdiler. Şägirtler we mukaddes aýallar arasynda nähili işjeňlik — şatlykly habary ýetirmek üçin bir ýere-de, başga ýere-de çalt-çalt ylgap, "Ol ölülerden dirildi, sebäbi biz ony gördük we onuň bilen gürrüňdeşlik etdik!" diýýärler.

GSAM 69Isa obalara barýar

GSAM 69.2"Garaň, şol günüň özünde olaryň ikisi Emmaus diýilýän, Iýerusalimden takmynan altmyş furlong [ýedi ýarym mil] uzaklykda ýerleşýän kiçi bir oba gitdiler. Olar bolup geçen ähli zatlar barada bilelikde gürrüňdeş boldular. Olar gürrüňdeş bolup, pikir alşyp ýörkä, Isa özüniň özüni olara ýakynlaşdyrdy we olaryň bilen bile gitdi. Emma olaryň gözleri tutuldy, şonuň üçin ony tanamadylar. Ol bolsa olara: Ýolda barýarka biri-biriňiz bilen näme barada gürleşýärsiňiz we näme üçin gamgynsyňyz? diýdi. Olaryň biri, ady Kleopas diýilýän adam, jogap berip: Iýerusalimde bolup, şu günlerde şol ýerde bolup geçen zatlary bilmeýän ýeke-täk nätanyş senmi? diýdi. Ol bolsa: Haýsy zatlar? diýip sorady. Olar oňa şeýle diýdiler: Nasyraly Isa barada, ol Hudaýyň hem-de ähli halkyň öňünde işde hem-de sözde güýçli pygamberdi; baş ruhanylar we ýolbaşçylarymyz ony ölüm jezasyna höküm edilmegi üçin tabşyrdylar we haça çüýlediler. Emma biz onuň Israýyly halas etjekdigine ynanýardyk; munuň üstesine, şu wakalaryň bolanyna şu gün üçünji gün boldy. Hawa, biziň bilen bilelikde bolan käbir aýallar hem irden mazara gelip, bizi geň galdyrdylar; olar onuň bedenini tapman, gaýdyp gelip, perişdeleri görendiklerini we olaryň Isanyň diridigini aýdandyklaryny aýtdylar. Biziň bilen bilelikde bolan käbir adamlar hem mazara baryp, aýallaryň aýtdygy ýaly tapdylar; ýöne ony görmediler.

GSAM 70.1"Soňra ol olara şeýle diýdi: 'Eý akylsyzlar, pygamberleriň ähli aýdanlaryna ynanmakda ýüregiňiz nähili haýal! Mesih bu azaplary çekip, şöhratyna girmeli dälmi?' Soňra ol Musa we beýleki pygamberleriň hemmesinden başlap, Mukaddes Ýazgylaryň hemmesinde özü barada aýdylanlary düşündirdi."⁴⁸ Ol olaryň bilen nahar etmäge taýýarlananda çöregi bölüp, şükür etdi; şonda olaryň gözleri açyldy we ony tanadylar.... We biri-birine: "Ýolda ol biziň bilen gepleşende we Mukaddes Ýazgylary bize düşündirende ýüregimiz içimizde ýanmadymy?" diýdiler.⁴⁹

GSAM 70.2Indi, ahyrynda, şagirtler meseläniň doly subut edilmeginden soň Halasgäriň wezipesine bagly ölüm we direlme bolandygyny görüp bilerler. Emma olar onuň patyşalygy baradaky soragy nähili kabul ederler?

GSAM 70.2"Ol azap çekenden soň köp şübhesiz subutnamalar bilen diri bolandygyny görkezdi; olaryň öňünde kyrk gün görünip, Hudaýyň patyşalygy barada gürrüň berdi; we olaryň bilen bile ýygnanyp, Iýerusalimi terk etmän, Atanyň wadasyna, diýipdi, siz meniň agzymdan eşitdiňiz, garaşmaklaryny buýrdy. Hakykatdanam Ýahýa suw bilen çokundyrdy; emma siz köp geçmänkä Mukaddes Ruh bilen çokundyrylarsyňyz.

GSAM 71Indi Patyşalygy Gaýtadan Dikeltersiňmi?

GSAM 71.1"Şonda olar ýygnanyp, ondan soradylar: Eý Rebbim, häzirki wagtda Ysraýylyň patyşalygyny gaýtadan dikeldersiňizmi? [Bu, Biz Kitaplara görä siziň haçlanmagyňyz we ölülerden direlmegiňiz zerurdygyny öwrenipdik, emma häzir patyşalygy dikeltjek dälsiňizmi? diýmekdir.] Ol olara şeýle diýdi: Wagtlary we möwsümleri bilmek siziň işiniz däl; olary Ata öz ygtyýaryna goýdy. Emma Mukaddes Ruh siziň üstüňize gelenden soň, siz güýç alarsyňyz; we siz Meniň şahidim bolarsyňyz hem Iýerusalimde, hem ähli Ýahudada, hem Samariýada we ýer ýüzüniň iň uzak künjegine çenli. Ol bu sözleri aýdyp gutaransoň, olar seredip duran mahaly, ol göterildi; we bulut ony olaryň gözüniň öňünden alyp gitdi. Ol göge çykýan mahaly olar göge dik seredip durdular; şonda ak geýimli iki adam olaryň ýanynda peýda bolup: Jelileli adamlar, näme üçin göge dik seredýärsiňiz? Siziň araňyzdan göge alnan şol bir Isa, onuň göge gidişini görşüňiz ýaly, gaýdyp geler" diýdiler.⁵⁰

GSAM 71Isa dikeldiş wagtyna çenli gökde galjak

GSAM 71.2Halasgär olary terk edensoň we olar hakykatdanam onuň "öň bolan ýerine ýokary göterilip gidendigini" görenlerinde, Mukaddes Ruhuň patyşalygyň geljek wagty barada olara öwretjekdigine doly ynandylar. Şonuň üçin Ruh kabul edilenden soň, Petrus halkyň öňünde eden öwütlerinde şeýle diýdi: "Ol size öňden wagyz edilen Isa Mesihi iberer; ony gök kabul etmeli, Hudaýyň dünýäniň başyndan bäri ähli mukaddes pygamberleriniň agzy arkaly aýdan ähli zatlarynyň gaýtadan dikeldiljek wagtyna çenli."⁵¹

GSAM 71.3Resul Petrusa hem Mukaddes Ruh tarapyndan üç dünýä baradaky hakykatlar berildi: Birinji, suw basmasyndan öňki dünýä, suw bilen heläk edildi; ikinji, häzirki dünýä, ýangyna saklanan — Revised Version-da ýeriň içinde ýangyn saklanýar diýlip okalýar — bu ýangyn ynsapsyz adamlaryň heläkçiligi, ýok edilmegi we ýok bolmagy bolar; üçünji bolsa täze ýer, "onda dogrulyk ýaşaýar"; ýa-da käbir terjimelerde "onda dogrular ýaşar" diýlip terjime edilýär.⁵²

GSAM 72.1Resul Pawlus Hudaýyň halkynyň direlmegini we ähli mukaddesleriniň ölümliden ölümsize öwrülmegini "göz açyp-ýumasy salymda, soňky surnaý çalnanda" görkezdi. Ol Korinfalylara Mesihiň häzir Atasynyň tagtynda oturandygyny we ähli duşmanlary onuň astyna girýänçä şol ýerde galjakdygyny aýtdy. Ýagny, Atasy tarapyndan patyşalygy — onuň patyşalygy — eline berilýänçä; bu hem Daniýel 7:13, 14 we Zäbur 2:8, 9-da çaklanan ýaly. Tessalonikada ýerleşýän kilisä ol Mesihiň gelmegini we direlmäni olaryň ýeke-täk umydy hökmünde görkezdi we söýgülileri ölüm eli bilen olardan aýrylanda hakyky teselli berýän zat hökmünde düşündirdi.⁵³

GSAM 72Eýäniň Gelişi Kesgitli Däl

GSAM 72.2Şol wagt ýygnagyň Rebbiň gaýdyp geljek wagty barada anyk maglumaty ýokdy. Resul Tessalonikalylara ýazan ilkinji hatynda "biz diri bolup galanlar göterilip alynarys" diýende, doganlar munuň Mesihiň olaryň käbirleriniň henizem diri boljak mahaly geljekdigini aňladýandygyny düşündiler. Ikinji hatynda ol hatynyň ýalňyş düşünilmegini düzedýär we şeýle diýýär: "Şol gün gelmez, ilki bir bozulma bolmazdan we günä adamy, heläkçiligiň ogly, ýüze çykmazdan; ol Hudaý diýlip atlandyrylýan ýa-da ybadat edilýän ähli zada garşy çykýar we özüni olardan ýokary goýýar."⁵⁴

GSAM 72Apostasiýa

GSAM 72.3Şeýle-de bolsa, kilise Mesihiň ikinji gelmeginiň wagty barada garaňkyda ýol tapmaga synanyşýar. Doganlar apostasiýanyň boljakdygyny öwrenipdirler; ýöne onuň näçe dowam etjekdigi sorag bolup durýardy. Soňra Patmos adasynda wiziýada bolan Ýahýa, Ylham kitabynyň 12-nji we 13-nji baplarynda ýerleşýän nyşanlarda — "bir döwür, iki döwür we ýarym", "kyrk iki aý", "müň iki ýüz altmyş gün" (ýyl) — jogap berildi; ýöne şol wagta çenli şol uzyn döwrüň başlanýandygyny görkezýän waka heniz bolup geçmändi. Şonuň üçin kilise Mesihiň geljekdigine umyt edip, onuň takyk wagtyny anyk bilmän garaşyp durdy; sebäbi şol kynçylyk döwri geçenden soň "galan" kilise üçin gysga bir döwürde göreş we ýeňiş döwri galardy.⁵⁵

GSAM 73.1Täze Ähdnamanyň ýazgylarynyň tamamlanmagy bilen Mesihiň ikinji gelmegi mowzugy bize anyk görkezilýär. Her otuz aýatyň takmynan biri Rebbimiz Isa Mesihiň ikinji gelmegini haýsydyr bir görnüşde agzýar. Munuň we asyrlaryň dowamynda häzirki döwre çenli şol umyt bilen baglanyşykly kilisäniň ýagdaýy barada Robert Patterson, D.D., Interior atly gazetde "Bagtyýar Umyt" diýen sözbaşy astynda şeýle diýýär:—

GSAM 73Dünýewi müňýyllyk—Patterson

GSAM 73.2"Rebbimiz öz kilisesini ýer ýüzünde Atasyna gitmek üçin terk edende, ony gamgyn ýagdaýda galdyrdy. Onuň bäş ýüz şägirdi duşmanlarynyň tutuş dünýäsi tarapyndan gurşalandy; olar iň ýokary aň-düşünjeli biri tarapyndan antikristian dinlere we hökümetlere gurama edildi, iň zäherli ýamanlyk bilen ruhlandyryldy we asyrlaryň tejribesi esasynda iň netijeli ýok ediş usullarynda terbiýe edildi. Reb biziň howp-hatarymyzdan habarsyz däldi; soňky hutbalarynda ony ýeňilleşdirmän, dünýäniň duşmançylygynyň we kilisäniň musibeleriniň azaldyljakdygyna hiç hili wada bermedi. Emma ol öz duşmanlaryny ýeňmek üçin gaýdyp geljekdigine we şol bagtyýar güne çenli bizi goldajakdygyna wada berdi. 'Dünýä sizi ýigrenýär. Dünýäde ejir çekersiňiz. Siz gözýaş döküp, gynanarsyňyz; dünýä bolsa şatlanar. Siz gamly bolarsyňyz, ýöne gamyňyz şatlyga öwrüler.... Häzirki wagtda bolsa siz gamly; ýöne men sizi gaýtadan görerin, ýürekleriňiz şatlanar we şatlygyňyzy hiç kim alyp bilmez. Eger men gitsem, gaýdyp gelerin we sizi ýanyma alaryn, şonda meniň bolýan ýerimde siz hem bolarsyňyz.'

GSAM 74.1"Şeýle mübärek umyt boldy onuň şahsy gaýdyp gelmegi, şol umyt bilen ol öz kilisesini şahsy gidýän mahaly rahatlandyrdy. Onuň ýoklugynyň bütin dowamynda ol biz musibet çekmeli diýdi; we şonuň ýaly hem boldy. Onuň ýoklugy döwründe daşarky parahatçylygyň haýsydyr bir döwründen lezzet almak, onuň ýygnagyny dünýäniň hüjümlerinden halas etmek, bugdaýyň arasynda ýaman otlaryň ösmeýän arassa bir döwriň bolmagy, ýa-da gelende Rebbiň şöhraty bilen doldurylan ýer ýüzüniň ilaty tarapyndan garşylanmagy, ýa-da hakykatdan hem ýer ýüzünde ynanç tapyp bilmek onuň üçin iň garaşylmadyk bir haýranlyk bolar. Isa bu müňýyllyk barada bilmeýärdi. Biz onuň munuň barada bilmeýändigini aýdýarys, sebäbi ol bize munuň barada gürrüň bermedi; ol bolsa şeýle diýýär: 'Men sizi dostlarym diýip atlandyrdym, sebäbi Atamdan eşiden ähli zatlary size bildirdim.' Emma onuň ähli hutbalarynda we mesellerinde gelmeginden öň parahatlyk ýa-da şöhrat döwrüne umyt baglamaly diýen iň kiçijik bir işarat hem ýok. Resullar hem Mesihsiz müňýyllyk barada habarsyzdylar. Rebbimiziň gidişinden soň üç ýüz ýyl dowam eden döwürde kilisäniň mukaddes umydy onuň gaýdyp gelmegine umyt etmekdi.

GSAM 74.2"Emma çaklanan apostasiýasynyň dowamynda Mesihiň gelini onuň ýoklugynda dünýä patyşalarynyň dostlugy bilen özüni rahatlandyrmaga başlanda, tebigy ýagdaýda ol gözüni gündogar asmandan we dünýewi beýikligine soň goýjak Rebbiniň gaýdyp gelmeginden sowdy. Reformatorlar Hoş Habaryň trompetini agyzlaryna goýanda ... Mesihsiz müňýyllyk baradaky arzuwlar derrew ýuwuldy ... we kilise täzeden Antikristi ýok etmek üçin Rebbiň gelmegine garaşmaga başlady.... Reformatorlar hatlarynda, hutbalarynda we ynanç beýanlarynda Mesihiň müňýyllykdan öň gelmegine bolan umytlaryny yglan etdiler.

GSAM 74.3Westminster Geňeşmesi öz ynanç beýanatyny premillennialistleriň ynançlaryny doly beýan edýän sözler bilen Rebbiň ikinji gelmegine bolan ynançlaryny yglan etmek bilen tamamlaýar. Olar bu agramly sözler bilen yglan edýärler: 'Mesih biziň höküm gününiň geljekdigine doly ynanmagymyzy isleýär, bu hem ähli adamlary günäden saklar, hem-de imanlylaryň kynçylyklarynda has uly rahatlyk tapmagyna kömek eder. Şonuň üçin ol şol günüň adamlara näbelli bolmagyny isleýär, olar bedene daýanýan ähli arkaýynlykdan el çekip, hemişe hüşgär bolsunlar, sebäbi olar Rebbiň haçan geljekdigini bilmeýärler; we hemişe "Gel, Reb Isa: we tiz gel!" diýmäge taýýar bolsunlar.'⁵⁶

GSAM 75.1"Reformçy ata-babalarymyz Rebbiň gelmegine garaşmak bilen ýüreklerini berkitdiler we biri-birini 'Meýdany saklaň! Ol kömek goşunlary bilen gelýär' diýen çagyryş bilen ruhlandyrdylar; bu pikir soňky döwürde meşhur ruhy oýanyş aýdymynda öz beýanyny tapdy, ýöne gadymy Şotlandiýanyň Ylalaşykçylaryna gowy tanalýardy.

GSAM 75.2"Emma uzak geçmänkä, reform edilen kiliseler arasynda ynançdan ikinji gezek yza gaýdma başlady. Şotlandiýada ol Moderatizm; Angliýada Arianizm we soňky döwürde Broad Churchizm; Amerikada Unitarianizm; Germaniýada bolsa Rasyonalizm diýlip atlandyryldy. Adam akylyny hökümçi, häzirki döwrüň örän çäkli synlaryny subutnama hökmünde kabul edip, tebigatyň synlanan kanunlarynyň tertibine laýyk gelmeýän haýsydyr bir wakanyň bolup biljekdigini inkär etmek arkaly, ol Isa Mesihi ýahudi rabbisi derejesine düşürdi, döwri üçin öňdebaryjy, ýöne häzirki ylymdan düýbünden habarsyz. Elbetde, şeýle bir adamyň göze görünmeýän dünýäden ýer ýüzünde hökmranlyk etmek üçin gaýdyp geljekdigi baradaky düşünje ýewreý mifologiýasyna gaýtaryldy.

GSAM 75Daniýel Whitby müňýyllyk barada

GSAM 75.3Onuň ýer ýüzünde ikinji gezek gelmegi we patyşalyk etmegi baradaky wadalary diňe onuň Hoş Habarynyň ýaýramagy we dünýäniň uly böleginiň bir müň ýa-da käbirleriniň pikirine görä 360,000 ýyllyk döwür üçin Hristianlyga boýun egmegi aňlatýar diýip düşündirildi; şol döwürde adamzat medeniýetiň sungatlarynda ösüp, öňden görülmedik parahatlyk we abadançylykdan lezzet alar diýlip kabul edildi. Şol giňeldilen sikliň ahyrynda, adaty aňyň çemläp geçip bilmejek derejede uly, belki-de tebigatyň uly bir silkinmesi bolup geçerdi, we "Reb gelip, dünýäni ýok eder we adamzady sud etmäge çagyrar" diýlip aýdylardy. Bu nazariýa Whitby atly iňlis kommentatory tarapyndan işlenip, meşhur edildi [Daniýel Whitby 1726-njy ýylda aradan çykdy]. Onuň çap edilen hatlary onuň Ariýan ekenini subut edýär, ýöne onuň kommentariýalary öz gatlagynda meşhur boldy we onuň mifiki müňýyllygy Ýewropadaky döwlet kiliseleriniň ortodoks pensiýa alýanlarynyň we dostlarynyň köpüsi tarapyndan hoşniýetlilik bilen kabul edildi, sebäbi ol olara ondalyklaryň we hormatlaryň uzak möhletli kepilligini wada berdi. Olaryň täsiri bilen bu Amerika getirildi we derrew platformadaky boş sözler we jemleýji çykyşlar üçin material hökmünde ulanyldy.

GSAM 76.1Ýer ýüzüniň dürli künjeklerinde şeýle nazariýeler bardy, biz Rebbiň öz gelşiniň hatda «gapylaryň agzyndadygy» baradaky çynlakaý duýduryşyny beren wagtyna golaýlaşýan mahalymyz.