1-bap — Giriş

GSAM 21.1Mesihiň ikinji gelmegi barada gürrüň edenimizde, biz hakykatda Adamyň we Hawa enäniň Eden bagyndan çykarylmagyndan bäri Hudaýyň halkynyň umydy bolan mowzuga degýäris. Ilana aýdylan sözlerde, aýalyň tohumynyň onuň başyny ezjekdigi, ahyrynda şeýtanyň basybasyşlaryny ýeňip, ýer ýüzünde Hudaýyň maksadyny ýerine ýetirjek bir dikeldijiniň geljekdigi baradaky kepillik bardy. Adam bilen Hawanyň bu işiň gaty çalt ýerine ýetiriljekdigine we olaryň göni neslinden biriniň ýeňiji boljakdygyna ynanýandyklary çaklanylýar. Emma Hudaýyň meýilnamasynda görünýän heläkçilikden Halasgär wadasy, dünýä başlanyndan ozal Mesih Isada bize berlen "öz maksadyny we merhemetini" amala aşyrmak üçin şondan bäri ösdürilen ähli zatlary öz içine alýardy.¹

GSAM 21.2Adam bilen Hawa dünýäniň heläkçiligi bilen dikeldilmegi arasyndaky uzak asyrlar boýy dolup durjak azap-mukap we gam-gussa barada derrew bir gezek göz aýlap bilselerdi, olaryň gynanjy çekilmez bolardy. Asmanlaryň Hudaýy mähriban merhemeti we şepagaty bilen bu manzarany olardan gizläp, olaryň ýakyn wagtda Hudaýyň çagalarynyň şöhratly azatlygyna gowşuryljakdyklaryna bolan şatlykly umytlaryny beslemäge mümkinçilik berdi. Halas bolmagyň golaýdygyny göz öňünde tutmak, tebigy ýagdaýda, bu wakany garşy almak üçin taýýarlyk işine has uly çynlakaýlyk goşardy.

GSAM 22.1Adamyň günlerinden bäri ähli nesillerde Hudaýyň halky bilen hem şeýle boldy. Olar geljekde uly we möhüm bir wakanyň boljakdygyna — Mesihiň ahyrynda gelip, patyşalygyny gurnajakdygyna — doly ynanýardylar. Olar hem Adam we Hawa ýaly, wakanyň golaýda boljakdygyna ynanyp, öz döwürleri bilen şol waka arasynda nämeleriň bolup geçjekdigini duýmandylar; bolmasa olar baýragyň nyşanyna tarap barýan ýollarynda ruhdan düşüp bilerdi.

GSAM 22.2Bu pikir uly açyşlaryň ýolunda bolup geçen wakalar arkaly mysallaşdyrylyp bilner. Olaryň başlangyjyny goýan adamlar, munuň farkyna barman hem bolsa, hakykatda Hudaýyň maksadyny ýerine ýetirýärdiler; ýöne olar hereket etmäge itergi beren öz nazaryýetleri bilen her tarapdan gabat gelmeýän pikirler bilen ruhlanandylar.

GSAM 22Kolumbusyň Açyşlarynyň Giň Gerimli Täsirleri

GSAM 22.3Montgomery, 1902-nji ýylda çap edilen özüniň American History² neşiriniň 8–9-njy sahypalarynda, Kolumbusy deňiz syýahatyna itergi beren nazariýa we onuň günbatara ýüzüp Gündogar Hindistana ýetmek meýilnamasynyň durmuşa geçirilişi barada şeýle diýýär:—

GSAM 22.4"Kolumbus Portugaliýanyň patyşasynyň taslamasyny kämilleşdirip biljekdigine ynanýardy. Ol Hindistana ýetmek üçin Diazyň bellän ýolundan has gysga we has amatly bir ýoluň bardygyna doly ynanýardy. Genuýaly deňizçiniň [Kolumbusyň] meýilnamasy orijinal bolşy ýaly batyrdy. Gündogar ýa-da günorta we gündogar tarap ýüzmek ýerine, ol göni günbatar tarap ýüzmek teklibini öňe sürdi. Ol şeýle bir işe girişmek üçin üç sany berk we ynamdar sebäbi bardygyna ynanýardy: Ilki bilen, döwrüniň iň oňat geografiýa kitaplarynda aýdylyşy ýaly, Kolumbus ýeriň köp adamyň pikir edişi ýaly tekiz däldigine, eýsem bir globusdygyna doly ynanýardy. Ikinjiden, ol bu globusyň hakykydan has kiçi bolandygyny we onuň uly böleginiň suw däl-de, ýer ekenini çaklady. Üçünjiden, ol Amerikanyň kontinenti ýa-da Ýuwaş okeanynyň bardygy barada hiç zat bilmeýärdi we hiç zat çaklamaýardy, şonuň üçin Aziýanyň ýa-da Hindistanyň kenarynyň Ispaniýa we Ýewropanyň günbatar kenaryna gönüden-göni garşy ýerleşýändigini göz öňüne getirdi. Cipango ýa-da Ýaponiýa çenli geçjek ähli aralygyň takmynan dört müň milden geçmejekdigini çaklady.

GSAM 23.1"Onuň meýilnamasy şeýledi: Ol Ýewropadan ugrar; gämisini günbatara, Ýaponiýa tarap ugrukdyrar we globusyň egriligini yzarlap, gözleýän zatyna ýetýänçä dowam eder. Onuň pikirine görä, bu iş bir siňegiň almanyň daşyndan ýöremegi ýaly anyk we ýönekeýdi.

GSAM 23.2"Eger ekspedisiýa üstünlikli bolsa, onuň uly artykmaçlygy bolar: ol Hindistana gönüden-göni esasy gapydan girer, portugalylaryň etmeli bolşy ýaly aýlaw ýol we bir hili gapdal girelgeden däl.

GSAM 23.3"Biz döwrüniň islendik biri ýaly amaly matematikany, geografiýany we nawigasiýany gowy bilýän bu adamyň ilkinji meselede — ýeriň şekili — dogry, galan iki meselede bolsa düýbünden ýalňyşdygyny görýäris.

GSAM 23Bagtly Ýalňyşlyk

GSAM 23.4"Emma geň galdyryjy ýagdaýda, onuň ýalňyşlyklary bir tarapdan oňa kömek etdi. Aralyga degişli ýalňyşlygy örän bagtly boldy. Eger Kolumbus dünýäniň göwrümini we şeýle syýahatyň hakyky uzynlygyny dogry hasaplasady, ähtimal, syýahata çykmazdy, sebäbi teklip edilen portugal ýoly has gysga we arzan bolupdygyny derrew görerdi. Ýene-de, eger ol Amerika kontinentiniň onuň ýolunyň göni ugrunda ýerleşýändigini göz öňüne getirip ýa-da haýsydyr bir görnüşde öňünden duýup bilseydi, bu zat özüniň özi onuň gözleg syýahatyna başlamagyna itergi bermezdi, sebäbi onuň maksady täze ýurt tapmak däl-de, köne ýurda täze ýol tapmakdy."

GSAM 23Asyrlaryň Uly Umydy

GSAM 23.5Şonuň üçin asyrlaryň dowamynda Hudaýyň halky Mesihiň gelmegine "ruhuň ankeri ýaly, berk we durnukly" umyt bilen garaşdy.³ Köplenç gam-gussa we ejirler arasynda olar agyry bilen "Ýa Rebbim, halaslyk haçan geler?" diýip ýalbarýarlar, ýöne öňe intilip, Pawlus ýaly aýdyp gelýärler we häzir hem aýdýarlar: "Umydymyz, şatlygymyz ýa-da buýsanjak täjimiz näme? Rebbimiz Isa Mesih gelende, siz hem Onuň huzurynda dälmisiňiz?"⁴

GSAM 24Umyt bilen berkidilen Pawlus

GSAM 24.1Bu baglanyşykda bu umydyň goldaw beriji güýjüniň birnäçe mysaly ýeterlik bolar. Pawlus Felixiň öňünde suda çekilip, jogap bermäge rugsat berilende, şeýle diýdi: "Olaryň 'hereziýa' diýýän ýoly boýunça men atalarymyň Hudaýyna ybadat edýärin; kanunda we pygamberleriň ýazgylarynda ýazylan ähli zatlara ynanýaryn; we ölüleriň, adalatlylaryň hem-de adalatsyzlaryň direljekdigine Hudaýa umyt baglaýaryn; muny olaryň özleri hem kabul edýärler."⁵

GSAM 24.2Agrippanyň öňünde çagyrylanda, Pawlusyň ussat çykyşynda ol şeýle diýdi: "Men häzir durup, ata-babalarymyza berlen Hudaýyň wadasynyň umydy üçin sud edilýärin; şol wada biziň on iki taýpamyz, gijesi-gündizi Hudaýa yhlas bilen hyzmat edip, geljekdigine umyt baglaýarlar." Şol umyt üçin, patyşa Agrippa, men ýahudiler tarapyndan aýyplanýaryn. Näme üçin siziň nazaryňyzda Hudaýyň ölüleri diriltmegi ynanmak kyn zat hasaplanmaly?⁶ Iň soňunda ol Rimde Sezaryň öňüne çykmak üçin gelende, ýahudilere şeýle diýdi: "Men Ysraýylyň umydy üçin şu zynjyr bilen baglandym."⁷

GSAM 24.3Pawlus şol umyt barada Titosyň atyna ýazan hatynda aç-açan gürrüň berdi: "Hudaýyň gutulyş getirýän merhemeti hemmelere görkezildi; bize hudaýsyzlykdan we dünýewi isleglerden ýüz öwürmegi, bu häzirki dünýäde paýhasly, dogry we dindar ýaşamagy, bagtly umyda we uly Hudaýyň we Halasgärimiz Isa Mesihiň şöhratly peýda bolmagyna garaşmagy öwredýär."⁸

GSAM 24Petrus umyt bilen şatlanýar

GSAM 24.4Petrus şol bir umyt barada şeýle diýýär: "Biziň Rebbimiz Isa Mesihiň Hudaýy we Atasy bereketli bolsun; ol uly merhemetine görä, Isa Mesihiň ölülerden direlmegi arkaly bizi janly umyda, gökde siziň üçin saklanan, zaýalanmaýan, kirlenmeýän we solmaýan mirasa täzeden dogdurdy; siz soňky döwürde aýan bolmaga taýýar bolan gutulyş üçin iman arkaly Hudaýyň güýji bilen goralýarsyňyz." Şol sebäpli siz uly şatlyk duýýarsyňyz; häzir gerek bolsa, dürli synaglar arkaly bir möhletlik gam-gussa çekýän bolsaňyz hem, siziň ynanjyňyzyň synagy, ot bilen synalsa-da ýok bolup gidýän altyndan has gymmatly bolup, Isa Mesihiň görünmegi gününde size öwgi, hormat we şöhrat getirip biler.⁹

GSAM 25Ýaradylyşda Hudaýyň Maksady

GSAM 25.1Mukaddes Ýazgylar dünýäni döretmekde Hudaýyň maksadyny açyp görkezýär; we pygamberlik sözlerinden geljek hakyndaky meýilnamasyny hem öwrenýäris: "Asmanlary döreden Reb, ýeri düzüp, ony emele getiren Hudaýyň Özi şeýle diýýär; ol ony berkarar etdi, ony boşuna döretmedi, ýaşaýyş üçin döretdi."¹⁰ Ony döredeninden soň, ony adama berdi. Zeburçy şeýle diýýär: "Asman, hatda asmanlar hem Rebbiňkidir; ýöne ýeri adamzat üçin berdi."¹¹ Emma ony adama berende adam dogrydy, akylly adamyň aýtmagyna görä: "Men diňe şuny tapdym: Hudaý adamy dogry döretdi; ýöne olar köp çylşyrymly pikirler gözlediler."¹²

GSAM 25.2Biz Rebbiň adamzat bilen gatnaşygy barada şeýle okaýarys: "Ol Adamyň ogullaryny bölende, halklaryň çäklerini Ysraýyl ogullarynyň sanyna görä kesgitledi,"¹³ ýagny geljekki patyşalygynyň raýatlary hökmünde ahyrynda ýer ýüzünde jemlenjek hakyky Ysraýylyň sanyna görä. Bu sözler bilen Pawlusyň beýan edişi: "Hudaý ... bir gandan adamlaryň ähli milletlerini ýer ýüzüniň üstünde ýaşamak üçin döretdi we öňünden kesgitlenen döwürleri hem-de ýaşaýan ýerleriniň çäklerini kesgitledi; olar Rebbi gözlesinler, belki-de ony duýup taparlar, emma ol biziň her birimizden uzakda däl; sebäbi onda biz ýaşaýarys, hereket edýäris we bar bolýarys."¹⁴ Ýer ýüzi baradaky bu başlangyç maksat amala aşyrylanda, "seniň halkyň hem ählisi dogry bolar."¹⁵ Şol ýagdaýda olar barada ýene-de aýdylýar: "O ýerde ýaşaýan adam: 'Men hassadyryn' diýmez; o ýerde ýaşaýan halkyň günäleri bagyşlanar."¹⁶ Şol wagt "kiçigöwünliler ýer ýüzüni miras alarlar; we parahatçylygyň bereketinden lezzet alarlar."¹⁷

GSAM 26Mesihiň Ikinji Gelişi Masal Däl

GSAM 26.1Petrusyň ikinji hatynda şeýle diýilýär: "Biz size Rebbimiz Isa Mesihiň güýjüni we gelmegini düşündirip berenimizde, hile bilen düzülen rowaýatlara eýermedik, eýsem onuň ululygyny öz gözümiz bilen gören şaýatlar bolduk. Çünki ol Hudaý Atadan şan-şöhrat we hormat aldy; beýik şöhratdan oňa şeýle ses geldi: 'Bu meniň söýgüli oglum, oňa men hoşal boldum.'" Asmandan gelen bu sesi biz mukaddes dagda onuň bilen bolanymyzda eşitdik. Bizde hem pygamberligiň has berk sözi bar; gün dogýança we ýürekleriňizde daň ýyldyzy dogýança, garaňky ýerde şöhle saçýan çyraga bolşy ýaly, oňa üns berseňiz, gowy edersiňiz.¹⁸

GSAM 26.2Bu ýazgyda resul dagdaky üýtgemegi Mesihiň ikinji gelmeginiň subutnamasy hökmünde görkezýär. Bu wakadan öň Halasgärimiz öz resullaryna şeýle diýipdi: "Bu ýerde duranlaryň käbiri ölüm tatmazdan öň Ynsan Oglunyň patyşalygynda gelýändigini görer"¹⁹ — Luka tarapyndan ýazylan ýaly: "Bu ýerde duranlaryň käbiri ölüm tatmazdan öň Hudaýyň patyşalygyny görer."²⁰

GSAM 26.3Bu wada hakykatdan hem üýtgemede doly ýerine ýetirildi. Dagda geçirilen bu "wiziýada" olar Isany şöhlelenen görnüşde gördüler; ol şöhlelenen görnüşde patyşalygynda geljekde görünjekdigini görkezdi. Olar ölümden dadmazdan göge alnan Ylýasy (Ylýas) gördüler; ol Rebbiň gelýän mahaly "bir pursatda, gözüň ýalpyldawuk edýän pursadynda" ölümliden ölümsize öwrüler ýaly adamlaryň nyşanydyr.²¹ Şeýle hem ölen Musa bardy; ol bolsa ölülerden direlip, Rebbi garşylamaga geljekleriň nusgasy boldy. Şeýlelikde bu "wiziýada" olar Mesihiň patyşalygy bilen geljekdigine, olara wada berşi ýaly, şaýat boldular.

GSAM 27Pygamberlik has ygtybarly sözdür

GSAM 27.1Resullar Özgeriş dagynda bu şöhratly manzarany görüp, Hudaýyň razylyk sesini eşiden bolsalar-da, resul Petrus: "Bizde pygamberligiň has berk sözi bar" diýýär. Bu beýanat bilen ol şol ýatda galyjy pursatda görenlerini we eşidenlerini inkär etmeýär. Olar şonda bir gezek Hudaýyň sesini eşitdiler, emma pygamberligiň uly çyzgylarynda, Mesihiň ikinji gelmegine çenli, Hudaýyň sesi köp gezek gaýtalanýar. Hakykatda, taryhda ýerine ýetirilen ýa-da ýazga alnan her bir anyk pygamberlik çaklamasy biziň üçin Hudaýyň sesidir. Pygamberlik sözi "has ygtybarly" diýilende, şol manyda aňladylýar. Revised Version ony "tassyklanan" diýip terjime edýär. Pygamberlik her bir ýerine ýetirilen jikme-jiklik bilen tassyklanýar. Çaklanan her bir wakanyň ýerine ýetirilmegi galan çaklanan wakalaryň hem hökmany ýagdaýda boljakdygyna kepillikdir.

GSAM 27Pygamberlik häsiýeti

GSAM 27.2Pygamberlik häsiýeti barada abraýly Mukaddes Kitap öwrenijileriniň aşakdaky şahadatnamalary örän täsirli:—

GSAM 27.3Thomas Newton şeýle diýýär: "Pygamberlik – geljekde boljak taryh, gysgaldylan görnüşde; taryh bolsa – ýerine ýetirilen we giňeldilen pygamberlikdir. Dünýäde ýalan welilikler boldy; ýöne adamlaryň we jynlaryň ähli akyl-paýhasy we ýamanlygy Mukaddes Ýazgylarda ýazylanlar ýaly pygamberlikleri döredip bilmez."

GSAM 27.4Sir Isaac Newton şaýatlyk edýär: "pygamberleriň sözüne gulak asmak hakyky kilisäniň esasy häsiýetidir."

GSAM 27.5Dr. A. Keith şeýle diýýär: "Pygamberlik islendik möjizä deňdir we özi möjizädir.... Diňe Gudratlynyň sesi ölüleri mazardan çagyryp bilerdi; diňe Hemme zady bilýäniň sesi adam üçin ölüleriň ýaşaýan ýerleri ýaly geçilmez bolan garaňky geljekde gizlin bolan ähli zatlary aýdyp bilerdi; we ikisi hem Hudaýyň sesidir."

GSAM 28.1Matthew Henry şeýle diýdi: "Hudaýyň wagtynda, ýagny iň gowy wagtynda we Hudaýyň ýolunda, ýagny iň gowy ýolunda, pygamberlik hökmany ýerine ýetiriljekdir. Mesihiň her bir sözi örän arassa we şonuň üçin örän ygtybarlydyr."

GSAM 28Pygamberligiň Maksady

GSAM 28.2Mesihiň öz resullaryna aýdan sözlerinden pygamberlik bermekde Rebbiň maksatlarynyň birini öwrenip bileris. Yudaň ýolunda boljak wakalar barada pygamberlik edende ol şeýle diýdi: "Men size bu waka bolmazdan öň aýdýaryn, şonda ol bolup geçende, meniň şoldugyma ynanarsyňyz."²²

GSAM 28.3Reb hem Işaýa pygamberiň dili bilen şeýle diýýär: "Men Hudaýdyryn, maňa meňzeş hiç kim ýok; başyndan ahyryny, gadymy döwürlerden heniz bolmadyk zatlary yglan edýärin; 'Meniň maslahatym durar we men islegimiň hemmesini ýerine ýetirerin' diýýärin."²³

GSAM 28.4Ýene-de: "Men öňki zatlary başyndan bäri yglan etdim, olar agzymdan çykdy we men size görkezdim; men olary birden amala aşyrdym we olar ýüze çykdy.... Men başyndan bäri size munuň barada habar berdim; olar bolmazdan öň size görkezdim; şonda siz: Meniň putym olary etdi, oýma şeklim we eridilen şeklim olary buýrady diýmersiňiz. Siz eşitdiňiz, munuň hemmesini görüň; we siz munuň hakda yglan etmezsiňizmi? Men size şu pursatdan başlap täze zatlary, hatda gizlin zatlary görkezdim, we siz olary bilmeýärdiňiz. Olar häzir döredildi, başlangyçdan däl; hatda siz olary eşitmänkä öň, siz Gör, men olary bilýärdim diýmezsiňiz diýip."²⁴

GSAM 28.5Bu dilden pygamberlikleriň ýerine ýetirilmeginiň güýji, pygamberlikleriň ylahy gelip çykyşynyň subutnamasy hökmünde, şeýle hem onuň paganyň hudaýlarynyň hemmesinden ýokaryda duran Rebbiň güýjüniň subutnamasy hökmünde görünýär. Şeýle hem bu sözlerden pygamberlikleriň hakykat ýazgylarynda örän möhüm orun eýeleýändigi belli bolýar. Bu hakykatlar dogry bolsa, mukaddes ýazgylaryň pygamberlik bölümlerini öwrenmäge köp adamlaryň az ýa-da hiç üns bermeýändigi geň galdyryjy derejede täsin.

GSAM 29Pygamberlik möhürlenen däl

GSAM 29.1Bilimsiz adamlar özlerini bilimsiz diýip atlandyrýarlar we şonuň üçin pygamberliklere düşünip bilmeýärler diýýärler. Başga tarapdan, bilimli adamlaryň köpüsi we olaryň arasynda din gullukçylarynyň käbiri: "Pygamberlikler möhürlenen we düşünilip bilinmeýär. Biz hemmämiz Ylham kitabynyň möhürlenen kitapdygyny bilýäris" diýýärler.

GSAM 29.2Ylham kitabynda söýgüli Ýahýa kitaby möhürlemän goýmagyň ýörite buýrugy berildi.²⁵ Şeýle hem bu kitapda "bu pygamberlik sözlerini diňleýän we onda ýazylan zatlary saklaýanlara" ak pata beýan edilýär.²⁶ Möhürlenen kitabyň içindäki zatlara düşünilmedik we düşünilip bolmajak bolsa, olar nädip saklanyp bilerdi? Reb Musa arkaly: "Gizlin zatlar Hudaýymyz Rebbe degişlidir; emma açylan zatlar bize we çagalarymyza hemişe degişlidir, şonda biz bu kanunyň ähli sözlerini ýerine ýetirip bileris" diýdi.²⁷

GSAM 29.3Rebbiň Daniýeliň pygamberliklerine düşünilmegini niýet edendigi, şägirtlerine bu barada aýdan sözlerinden aýdyň görünýär. Şu ýerde okaýarys: "Şonuň üçin siz pygamber Daniýeliň aýdan heläkçilik getirýän ýigrenji zadynyň mukaddes ýerde durandygyny göreniňizde; okaýan adam düşünsin,"²⁸ bu bolsa pygamber Daniýele düşün diýmegi aňladýar.

GSAM 29.4Reb pygamberligiň düşünilip bolmaýandygy baradaky bu çemeleşmäniň ýalňyşdygyny aşakdaky sözler bilen açyp görkezýär: "Siziň üçin ähli wiziýa möhürlenen kitapdaky sözler ýaly boldy; ony bilimli adama berip: Muny oka, haýyş edýärin, diýýärler; ol bolsa: Okap bilemok, sebäbi möhürlenen, diýýär. Kitap bolsa bilimsiz adama berilýär we: Muny oka, haýyş edýärin, diýýärler; ol bolsa: Men bilimsiz, diýýär. Şonuň üçin Reb şeýle diýdi: Bu halk agyzlary bilen maňa golaý gelýär we dudaklary bilen meni hormatlaýarlar, ýöne ýüreklerini menden uzaklaşdyrdylar; menden gorkmaklary adamlaryň buýruklary arkaly öwredilýär. Şonuň üçin, garaň, men bu halkyň arasynda ajaýyp bir iş, hakykatdan hem ajaýyp we geň galdyryjy bir iş ederin; olaryň akyllylarynyň akyly ýok bolar we düşünjeli adamlarynyň düşünjesi gizlin bolar."²⁹ Pygamberiň şu ýerde salgylanan halky eger pygamberlikleriň berk sözüne eýeren bolsady, olar Hudaýyň kanunyndan daşlaşmazdylar we onuň düzgünleriniň ýerine adamlaryň buýruklaryny goýmazdylar.

GSAM 30Pygamberlik şahsy düşündirişden däl

GSAM 30.1Köp adamyň pygamberlige düşünip bilmeýändiginiň sebäbi onuň çuň, gizlin, syrly manysynyň bolmagy däl. Resul Petrus munuň hakda şeýle diýdi: "Ilki bilen bilmeli zat: mukaddes ýazgylardaky hiç bir pygamberlik şahsy düşündirişden däl. Çünki pygamberlik gadymy döwürde adam islegi bilen gelmedi; eýsem Hudaýyň mukaddes adamlary Mukaddes Ruh tarapyndan hereketlendirilip gepleşdiler."³⁰ Bu sözlerden açyk görünýär: pygamberlige düşünmegiň esasy şerti pygamberler arkaly gepleşen şol ruhy kabul etmekdir. Ony gözleýänleriň hemmesine wada berlen şol ruh barada şeýle ýazylýar: "Ol sizi ähli hakykatlara alyp barar."³¹

GSAM 30Pygamberlik ýerine ýetirildi

GSAM 30.2Pygamberlik öwrenişinde hemişe ýatda saklamaly käbir hakykatlar bar: ýalňyşmaýan Hudaý pygamberligiň awtorydyr, we çaklamanyň ýerine ýetirilmegi üçin bellenen wagt gelende, çaklanan wakanyň özi bolup geçýär. Mundan başga-da, adamlaryň näme etjekdigini öňünden görmäge güýji bar bolan Reb bir zadyň bolup geçjek wagtyny kesgitleýär; şol wagt gelende, pygamberligiň hakyky ýerine ýetirilmegi bilen ýüzbe-ýüz bolýarys. Başgaça aýdylanda, hakyky pygamberligiň bellenen wagtynda ýalan ýerine ýetiriş mümkin däl. Bu aksioma laýyklykda, biz şeýle diýip bileris: Rebbiň hakykat habaryny dünýä bermek üçin bellenen wagty gelende, bu habar her gezek ýüze çykýar.

GSAM 30.3Bir gezek, ýazyjy pygamberligiň ýerine ýetirilmegi barada çykyş eden wagty, şol ýerde bolan bir ynançsyz öňe gelip: "Men sizi, pygamberlik düşündirijilerini, örän bagtly diýip gutlamak isleýärin. Taryhy öwreneniňizde pygamberlige takyk gabat gelýän zatlary gaty aňsatlyk bilen tapýarsyňyz" diýdi. "Hawa," diýip jogap berdik, "ol gabat gelýär, sebäbi şol maksat bilen ýasalypdyr. Eger bir jübüt ellik satyn almak üçin ellik dükanyna barsaňyz, eliňize gabat gelýänlerini tapmaga garaşmazmydyňyz?" Ol bolsa: "Elbetde garaşardym, sebäbi olar ele gabat gelmek üçin ýasalan" diýdi. "Şonuň üçin," diýip ýazyjy aýtdy, "adamlaryň näme etjekdigini takyk bilýän Hudaý olaryň geljegi barada çaklamalary berdi, we şol adamlar hereket meýdançasyna çykyp, onuň çaklamagy ýaly işleri edende, hakyky taryhçy olaryň hereketlerini ýazga alýar, olar çaklama bilen deňeşdirilende doly gabat gelýär."

GSAM 31Pygamberlik garaňkylykda ýagtylykdyr

GSAM 31.1Resul Petrus pygamberlige garaňky ýerde ýanan çyrag ýaly üns bermelidigimizi aýdýar. Pygamberlik çyragy bolmasa, geljek düýbünden garaňkylyk bolar. Yşygyň maksady garaňkylygy aradan aýyrmakdyr — garaňky ýerde ýol görkezmek we ony düşnükli görkezmek, şeýdip syýahatçy ädim-ädim ýoly görüp, saýlap bilmek mümkinçiligine eýe bolar. "Siziň söziňiz," diýýär zeburçy, "aýaklarym üçin çyradyr, ýolum üçin bolsa ýagtylykdyr."³² Hikmetli adam şeýle diýýär: "Dogry adamlaryň ýoly şöhle saçýan ýagtylyk ýaly, ol kämil güne çenli barha-da artýar."³³ Şeýlelikde, zaman akymynyň boýy aşak ilerledikçe, Hudaýyň sözi, esasan-da onuň pygamberlik ýerine ýetirişlerinde, barha-da açylyp, Mukaddes Kitaby öwrenýän adama ol hemişelik ýagtylyga we ebedi güne alyp barýan ýolda durýandygyny has-da düşnükli görkezýär.

GSAM 31Edenden ahyryna çenli üç möhüm waka

GSAM 31.2Mukaddes Ýazgylaryň ýagtylygynda Edenden ahyryna çenli Rebbiň halkynyň ýoluny göz öňüne tutanyňda, üç waka aýratyn tapawutlanýar. Birinjisi Mesihiň ilkinji gelşi, bedenleşmegi, Ýemmaniýeliň gelmegi, Hudaýyň etde aç-açan görünmegi; ikinjisi Gara asyrlardan soňra bolan uly Reformasiýa — 1260 ýyllyk basyş döwri, şol döwürde Rebbiň sözi adaty adamlaryň elinden ägirt uly derejede alnyp salyndy — kilisäniň çöl ýagdaýyndan çykmagy we Mukaddes Ýazgylary hemmäniň okap, Onuň islegini bilip biljek ýere ýerleşdirmek; üçünjisi bolsa, dünýä başyndan bäri ähli mukaddes pygamberleriniň agzyndan aýdylan zatlaryň hemmesiniň gaýtadan dikeldilmeginiň döwrüni getirmek üçin Rebbimiziň Ikinji gelmegi; bu, "asyrlaryň çaknyşygyny" – günä bilen dogrulygyň arasyndaky göreşi jemläp, ähli asyrlaryň ymtylýan şöhrat asyryny getirmek üçin;

GSAM 32Pygamberlik Ahyra Çenli Ýol Belgilerini Berýär

GSAM 32.1Pygamberligiň berk sözüne ädimlerimize ýol görkezjek ýagtylyk hökmünde üns berip, garaňkylykda bize dogry ýoly görkezýän ýagdaýynda, Mesihiň ikinji gelmegine çenli wagtyň akymy boýunça pygamberlik sözünde anyk belläp goýlan ýoly tapjakdygymyza başgaça mümkinçilik ýok. Şeýlelikde, pygamberligiň ýagtylygyny ýakyndan yzarlaýanlar diňe uly günüň golaýdygyny görkezýän alamatlary we nyşanlary tanamak bilen çäklenmän, eýsem gelende Onuň bilen parahatlyk içinde duşuşmaga adamlary taýýarlamaly hakykat habarlarynda yzygiderli ilerleýän Rebbiň işini hem tanarlar.

GSAM 32.2Mukaddes Ýazgylarda Rebbiň güni köpçülikleýin adamlaryň üstüne "gijeki ogry" ýaly geljekdigi aýdylýar³⁴, ýöne Rebbiň geňeşinde duranlar barada hem şeýle diýilýär: "Doganlar, siz şol gün sizi ogry ýaly gelip tutmasyn üçin garaňkylykda dälsiňiz; siz hemmäňiz ýagtylygyň we gündiziň çagalarysyňyz."³⁵

GSAM 32Rebbiň ýol görkezmelerini ýatda saklaň

GSAM 32.3Adwent hereketinde Rebbiň ýol görkezmelerini ýatlamakda, Hudaýyň hemişe maksady halkynyň Onuň olaryň bähbidine görkezen aladasynyň we güýjüniň alamatlaryny ýatda saklamagy bolup gelendigini bellemek gerekdir. Ysraýylyň Hudaýdan ýüz öwürmeginiň sebäplerini düşündirip, zeburçy şeýle diýýär, "Olar öz Halasgär Hudaýyny unutdylar; Ol Müsürde uly işler, Ham ýurdunda ajaýyp işler we Gyzyl deňziň boýunda gorkunç işler etdi."³⁶ Eger Ysraýyl üçin Rebbiň olara ýol görkezmelerini ýatlamak gowy bolsa, biziň üçin hem gowy dälmi? Joşgunly halda zeburçy ýene-de şeýle diýýär: "Eý janym, Rebbi alkyşla we Onuň ähli ýagşylyklaryny unutma."³⁷

GSAM 33.1Her asyrda Rebbiň merhemeti bilen günä gullygyndan halky çykarmak we olary gök Kanaana girmek üçin taýýarlamak maksady bilen möhüm hakykatlar berildi; we bu hakykatlary yglan eden adamlara Rebbiň edişlerini gözden geçirmek peýdalydyr.

GSAM 33Iň kiçi serişdelerden uly netijeler — D'Aubignéniň şaýatlygy

GSAM 33.2D'Aubigné öz History of the Reformation atly eserinde şeýle diýýär: "Hudaý, asyrlar boýy işini taýýarlap, wagty gelende ony iň gowşak gurallar arkaly amala aşyrýar. Iň kiçi serişdeler bilen uly netijelere ýetmek – Hudaýyň kanuny. Tebigatda her ýerde hökm sürýän bu kanun taryhda hem duş gelýär."³⁸

GSAM 33.3Köne döwürde Hudaý özüne aýratyn bir millet hökmünde berkarar etmek üçin aýratyn bir halky saýlamaga başlanda, muny Haldeýleriň Ur şäherinde butparazlaryň arasynda ýaşaýan bir adamy — Ybraýymy — çagyrmak arkaly etdi. Ondan köp sanly nesiller döräpdir; ýöne olar millet derejesine göterilenlerinde, asmanlar Hudaýy şeýle diýdi: "Rebbiň size söýgi bildirip, sizi saýlamagynyň sebäbi beýleki halklardan has köp bolmagyňyz däldi; çünki siz ähli halklaryň iň az sanlysydyňyz."³⁹

GSAM 33.4Soňra, halkyny Müsürdäki gullykdan azat etjek bolanda, olaryň ýolbaşçysy hökmünde çagalygynda üç aý ejesiniň öýünde gizlenip, soňra gamyşdan ýasalyp, bitum bilen örtülen ýönekeý bir sanduga goýulyp, Nyl derýasyna berlen bir adamy saýlady. Emma şol bir Musa düşünje ýaşyna ýetende, Hudaýyň halky bilen bir hatarda azap çekmegiň pes ýoluny, "wagtlaýyn günä lezzetleriniň" höwesinden has ýokary tutdy.⁴⁰

GSAM 34Gidýonyň ýeňşi

GSAM 34.1Soňra Reb Ysraýylyň ýurduna "çekirtgeler ýaly köp" bolup gelip, ýeriň hasylyny ýok edip, "Ysraýyl üçin hiç bir iýmit, ne goýun, ne öküz, ne-de eşek" galdyrmadyk Midýanlylardan we Amalekiýelilerden Ysraýyly halas etmek islände, Gideonyň ýanyna bir perişde iberdi. Joaşyň bu ogly az möçberde bugdaý urup, ony duşmanlaryndan gizlemäge mejbur boldy. Perişde oňa Ysraýyly halas etjekdigini habar berende, Gideon haýranlyk bilen sorady: "Men nädip Ysraýyly halas edip bilerin? Garaň, maşgalam Manassede garypdyr, men bolsa kakamyň öýündäkileriň iň kiçisidirin."⁴¹ Şol bir pespäl, garyp adam üç ýüz adamy bilen, ýönekeý lampalary we küýzeleri bilen (bu çäklendirilýän akyl üçin akylsyzlyk ýaly görünjek hereket) çykyp, güýçlerini Hudaýdan alyp, uly ýeňiş gazandy. Azatlykdan öň Gideon Amos pygamberiň: "Ýakup kimiň kömegi bilen aýaga galar? Sebäbi ol kiçi" diýip soranyndaky ýaly perýat edip bilerdi.⁴²

GSAM 34Ahyrda ýatýan çaga

GSAM 34.2Rebbiň bellenen wagtynda adamzadyň Halasgäri dünýä gelip, çopanlar ony ahyrda ýatan ýagdaýda tapdylar. Onuň dünýewi garyndaşlary durmuşda hormatly, ýöne pes derejeli işler bilen meşgullandylar. Dünýewi garyplygy barada Halasgär şeýle diýdi: "Tülkileriň öýjükleri, asman guşlarynyň ýuwalary bar; emma Ynsan Oglunyň başyny goýjak ýeri ýok."⁴³ Ol öz resullaryny "iň pes derejesinden däl-de, iň pes bolmasa-da orta gatlagyň derejesine ýetmeýän bir gatlakdan" saýlady. Şeýlelikde, bu iş adamyň däl-de, Hudaýyň işi bolandygyny dünýä görkezmek üçin ähli zat şeýdip düzüldi.

GSAM 35Çagyrylanlaryň arasynda akyllylar köp däl

GSAM 35.1Pawlus ilkinji kilisäniň döwründäki iş barada şeýle diýdi: "Hudaýyň akylsyzlygy adamlaryň akyllylygyndan has akylly; Hudaýyň gowşaklygy adamlaryň güýçlüsinden has güýçli. Doganlar, çagyrylyşyňyzy görüň: et boýunça akylly adamlardan, güýçlülerden we belent derejelilerden çagyrylanlar köp däl; emma Hudaý dünýäniň akyllylaryny utandyrmak üçin akylsyz zatlary, dünýäniň güýçlilerini utandyrmak üçin gowşak zatlary saýlady; dünýäniň pes we horlanýan zatlaryny hem-de hiç zat däl zatlary saýlady, bar bolan zatlary ýok etsin diýip; hiç bir beden Onuň öňünde buýsanyp bilmesin."⁴⁴

GSAM 35Reformasiýada pespäl adamlar

GSAM 35.2Şol bir ýörelge on altynjy asyryň beýik reformatorlarynyň durmuşynda hem mysal hökmünde ýüze çykýar. Taryhçy şeýle diýýär: "Reformator Zwingli Alp dagyndaky çopan jaýyndan çykdy; Reformasiýanyň teologiýaçysy Melanhton ýaragçy dükançasyndan; Luther bolsa garyp bir magdançynyň jaýyndan." Özü barada Luther şeýle diýdi: "Meniň ene-atam örän garypdy. Atam garyp agaç kesiji bolupdy (soňra magdançy boldy), enäm çagalaryny terbiýelemek üçin köplenç agaç ýüküni beline göteripdi. Olar biziň üçin iň agyr zähmeti çekdiler."

GSAM 35.3Resul Ýakup, adamlaryň Rebbiň gullugyna çagyrylyşy barada şeýle diýýär: "Diňläň, söýgüli doganlarym, Hudaý dünýäniň garyplaryny, ynançda baý we Ony söýýänlere wada berlen patyşalygyň mirasdarlaryny saýlamadymy?"⁴⁵

GSAM 35Ilkinji metodistler

GSAM 35.4Reformatorlaryň öňe barýan hataryny yzarlap, Metodizmiň ilkinji günlerine, mugt merhemet doktrinasy yhlas bilen yglan edilýän döwre seredeniňde, onuň Hudaýyň güýji bilen utgaşyp barýandygyny görýäris. Ol doktrina halkyň öňüne Mesihiň mähriban söýgisi bilen we ynançlylyk bilen goýulanda we diri ynanç bilen kabul edilende, ynananlar diňe geçmişdäki günäleriň bagyşlanmagyny däl, eýsem mukaddeslikde ýaşamaga mümkinçilik berýän mukaddesleşdiriji güýji hem tapdylar. Metodizm pes başlandy we din gullukçylarynyň hem-de ýönekeý imanlylaryň ynançly we ýönekeý ynamyna görä bereketlendi.

GSAM 36.1Adwent hereketi bilen baglanyşykly wakalary we tejribeleri seljerende, adam gatnaşýan Rebbiň her işi ýaly, onuň başlangyjynyň hem garyp we tanalmadyk adamlaryň arasynda bolandygyny görýäris; ýöne bu uly işiň esasynda duran subutnamalary üns bilen barlamadan hiç kim bu sebäpli munuň garşysyna höküm çykarmasyn, bolmasa olar "Kiçi zatlaryň gününi kim hor gördi?" diýip Rebbiň soran adamlarynyň ýagdaýynda galyp bilerler.⁴⁶

GSAM 36Ekiň Luthera Jogaby

GSAM 36.2Bir taglymatyň dogrudygyny ýa-da ýalňyşdygyny ony kabul edýänleriň azlygyna ýa-da köplügine görä kesgitlemäge meýilli bolanlaryň peýdasy üçin biz Luther bilen Ekiň arasyndaky dawa-jenjeliň bir bölegini getirýäris. Luther Mukaddes Ýazgylara esaslanyp, adamlaryň öz pikirlerini Hudaýyň sözüniň üstünde goýmaga hukugynyň bardygyny inkär etmäge het etdi; Ek bolsa bu ironiki sözler bilen jogap berdi: "Men bu hormatly doktoryň ýeke başyna şonça meşhur atalara garşy durmak we hökümdar pontifiklerden, konsillerden, doktorlardan we uniwersitetlerden has bilýän ýaly çykyş etmekde görkezýän pespälligine we kiçigöwünliligine geň galýaryn! ... Şübhesiz, geň bolar eken, eger Hudaý hakykaty şonça köp azizlerden we şähitlerden bu hormatly atanyň gelmegine çenli gizläp gelse."

GSAM 36.3Bu jogaba Zürichde John Faber-e berlen Zwingliniň jogaby bilen jogap berse bolar; Faber "on iki asyrlap dowam eden gadymy däpleriň terk edilmegi we Hristian dünýäsiniň on dört asyr bäri ýalňyşlykda bolandygy barada aç-açan netijä gelnendigine haýran galandygyny" aýtdy. Zwingli çalt jogap berdi: "Ýalňyşlyk, oňa ynanmak müň dört ýüz ýyl dowam etdi diýmek bilen kemelmeýär; Hudaýa ybadatda däp-dessurlaryň gadymy bolmagy mukaddes Ýazgylarda esasy ýa-da delili tapylmasa hiç zat aňlatmaýar."⁴⁷

GSAM 37Rebbiň Sözi Adam Akylyna Garşy

GSAM 37.1Adamlaryň pikirlerine daýanmagyň howpy, "Hakykat näme?" diýen soragy Rebbiň sözi bilen çözmegiň ýerine, Hoseýa pygamber tarapyndan gaty kesgitli beýan edilýär: "Siz ýamanlygy ekişdiňiz, günäni ýygnadyňyz; ýalanlaryň miwelerini iýdiňiz; sebäbi öz ýoluňyza, güýçli adamlaryňyzyň köplügine ynanyp galdyňyz."⁴⁸ Adamzadyň ýüreginiň tebigaty hemişe adama ynanmak bolup gelýär; ýöne Rebbiň "döräp, ýeri gorkunç derejede silkitjek" wagtyna ýakynlaşýan mahaly, pygamber Işaýa şeýle diýýär: "Burunlarynda dem alýan adama bil baglamagy goýuň; sebäbi ol näme üçin hasaba alynar?"⁴⁹

GSAM 37.2Şol tarapdaky howpumyz barada Mukaddes Ýazgylarda şeýle duýdurylandan soň, hiç kim Adwent hereketini onuň pes başlanyşy sebäpli ýa-da dünýäniň nazarynda uly hasaplanýanlar tarapyndan goldanylmandygy sebäpli üns berilmäge mynasyp däl hasaplap, çalt ýazgarmasyn. Eýsem hemmämiz onuň öňe sürýän talaplaryny üns bilen seljereliň. Hakykat ölçäp bolmajak gymmatlyga eýe; onuň ýanynda adamlaryň pikirleri diňe peýdasyz harpykdyr.