18-nji bap — Neşir işindäki Hudaýyň rehberligi

GSAM 281.1"Eger biz Rebbi tanamagy dowam etdirsek, şonda bileris; onuň çykmagy säher ýaly taýýardyr."¹

GSAM 281.21849-njy ýylyň iýun aýyna çenli Pastor Uaýtyň, onuň aýalynyň we Pastor Beýtsiň zähmetleri diňe Täze Angliýa ştatlary bilen çäklenipdi. Şu döwürde Middletown, Konnektikutdan Miss Clarissa Bonfoey Pastor Uaýtyň maşgalasyna goşuldy. Mundan az wagt öň ejesi aradan çykyp, kiçi göwrümli öý hojalygyny dolandyrmak üçin zerur bolan ähli zatlary oňa galdyrdy. Şu usul bilen Pastor Uaýt täzeden öý hojalygyny gurup bildi; ony Konnektikut ştatynyň Rocky Hill şäherindäki jenap Beldeniň jaýynyň bir böleginde gurdy.

GSAM 281Häzirki zaman ruhyýetçiliginiň başlangyjy

GSAM 281.31849-njy ýylyň 24-nji martynda Maine ştatynyň Topsham şäherinde umumy ýygnak geçirildi. Şol Şabat güni Uaýt hanyma bir wiziýa berildi; onuň mowzugy iň uly ähmiýete eýe boldy. Belki-de, şol wagtky ýagdaýyň umumy düşünjesini akla getirmek, bu wiziýa has gowy düşünmäge kömek eder.

GSAM 281.41848-nji ýylyň mart aýynyň soňky günlerinde, Nýu-Ýork ştatynyň Wayne etrabynyň Hydesville şäherçesinde "syrly sesler" ýa-da soňra "ruhlaryň kakmalary" diýlip atlandyrylýan hadysalar başlandy. Bu ilkinji gezek Fox maşgalasynyň öýünde boldy. Tomus ahyrynda maşgalanyň agzalary Nýu-Ýork ştatynyň Rochester şäherine göçüp, şol ýerde Korinf zalynda jemgyýetçilik görkezmeleri geçirildi we gyzlar bu maksat üçin saýlanan iň abraýly raýatlaryň arasyndan düzülen zenan we erkek komitet agzalary tarapyndan iň ýakyndan barlag astyna alyndy. Adamlaryň aglabasy bu kakmalary aldamçylyk ýa-da el hilesi diýip hasaplasa-da, iň aňsat ynanýanlar hem munuň uly göwrüme öwrüler diýip pikir etmändi.

GSAM 282Spiritizm barada çaklamalar

GSAM 282.1Ýokarda agzalan wiziýada Uaýt hanym Roçesterde we beýleki ýerlerde bolýan syrly urmalaryň şeýtanyň güýji bolandygyny, şeýle zatlaryň has-da köp boljakdygyny; olar dini eşik geýip, aldanýanlary has uly howpsuzlyk duýgusy bilen rahatlandyrjakdyklaryny we mümkin bolsa Hudaýyň halkynyň ünsüni şol zatlara çekip, Mukaddes Ruhuň öwütlerine şübhe etmäge mejbur etjekdiklerini gördi.

GSAM 282.2Emma şol wagtlar, eger bar bolsa-da, örän az adam Spiritizmiň şol wagt çaklanan ýaly ýer ýüzüne ýaýrap, yzygiderli gurama edilen kiliseleri we pastorlary bilen bir dine öwrüler diýen iň kiçijik pikire eýedi.

GSAM 282Çaklama ýerine ýetdi

GSAM 282.3Pygamberligiň ýerine ýetmegi bolsa, olaryň agza sanyny nazara alanyňda aýdyň görünýär; diňe Birleşen Ştatlarda olaryň agza sany 10 000 000 diýlip habar berilýär. Olaryň häzirki dini geýimi barada bolsa, Washington, D.C.-de neşir edilýän Review and Herald gazetinden 1903-nji ýylyň 12-nji noýabryndaky makalanyň aşakdaky bölegini berýäris:—

GSAM 282.4"Şu şäherde geçirilen National Association of Spiritualists-iň soňky ýygnagynda täze däp kabul edildi. Pastorlaryň ýa-da din gullukçylarynyň 'tassyklanmagy' üçin düzgün girizildi we ruhyýetçilige ynanýan bir topar adam 'kilise' hökmünde ykrar edildi. Muny täze däbiň aşakdaky bölüminden okap bilersiňiz:—

GSAM 282.5"'Hiç bir pastor ýa-da din gullukçysy din taryhynyň iň irki döwürlerinden bäri ordinasiýa diýlip bilinýän dessur arkaly resmi taýdan wezipä bellenmezden ozal hiç bir kilise ýa-da jemgyýetiň ýolbaşçysy bolup bellenmez. Hiç kim belli bir kilsäniň ýa-da jemgyýetiň pastory wezipesine çagyryş alman ýa-da ýerleşýän ştatynda dini gurama hökmünde hasaba alnan haýsydyr bir ştatyň spiritizm birleşigi ýa-da ABŞ-nyň Milli Spiritizm Birleşigi tarapyndan missioner wezipesine bellenilmedikçe, ordinasiýa dalaşgäri bolup bilmez. Pastorlyk ýa-da missiýa işi üçin dalaşgär bolan ähli adamlar iň azyndan üç ýyl Spiritualist kilsäniň ýa-da jemgyýetiň doly agzalygynda bolmaly we iň azyndan iki ýyl ştat birleşigi ýa-da Milli Birleşik tarapyndan synag çykyşçy hökmünde ygtyýar berlen bolmaly. Bir kalendar ýyldan az wagtlap wezipä bellenen pastorlar ordinasiýa edilmäge hukukly däldirler.'"

GSAM 283Oswego, N.Y.-de Pastor Uaýt

GSAM 283.1Neşir işi Oswego, N.Y.-de ýerleşýändigi üçin, Pastor Uaýt 1849-njy ýylyň güýzünde ýaşaýan ýerini Konnektikutdan şu ýere geçirdi we şol ýylyň 3-nji noýabrynda şu ýerde ynançlylaryň konferensiýasy geçirildi. Soňky işleri barada, Uaýt hanym şeýle diýýär:—

GSAM 283.2"Şondan soň Nýu-Ýork ştatynda zähmet çekmegiň biziň borjumyzdygyna karar berdik. Erim ýazmak we neşir etmek borjuny duýdy. Biz Oswego şäherinde öý kiraladyk, doganlarymyzdan mebelleri karz aldyk we öý hojalygyna başladyk. Şol ýerde erim ýazdy, neşir etdi we wagyz etdi. Ol her pursatda sowudyny geýip durmaly boldy, sebäbi köplenç ýalňyşlygy goldaýan, belli bir wagty wagyz edýän we mümkin boldugyça köp adamda ynanjymyza garşy pikir döretmäge çalyşýan özüni Adwentist diýip atlandyrýan adamlar bilen göreşmeli boldy."²

GSAM 283Second Advent Review neşir edildi

GSAM 283.31850-nji ýylyň güýzünde başga bir üýtgeşiklik girizmek maslahat hasap edildi; şonuň üçin Pastor Uaýt Maine ştatynyň Paris şäherine göçdi, ol ýerde Second Advent Review and Sabbath Herald žurnalynyň ilkinji jildi aýda iki gezek neşir edilýän görnüşde, on üç sandan ybarat bolup, her biri sekiz sany iki sütünli sahypany öz içine alýan, çap edilen sahypanyň ölçegi 7 we 1/8 × 10 we 1/4 dýuým boldy. Ilkinji sany şondan soňky noýabrda, soňky sany bolsa 1851-nji ýylyň 9-njy iýunynda neşir edildi.

GSAM 284.1Gazetiň Present Truth bilen deňeşdirilende ulaldylan ululygy hakykatyň deň derejede ýaýramagynyň, işiň işgärleriniň we goldawçylarynyň köpelýändiginiň gowy görkezijisi boldy. Neşiriň şertleri mugt bolansoň, işiň tarapdarlarynyň onuň çap edilmegine kömek etjekdigi garaşylýardy we olar hem şonuň ýaly etdiler. Imanlylar esasan orta derejeli ýagdaýdaky adamlardan ybarat bolsa-da, olar Rebbiň bereketi bilen başaranlaryna görä kömek edip, hakykat arabanasyny öňe sürmek üçin elden gelenini etdiler.

GSAM 284J. N. Andrews wagyz etmäge başlady

GSAM 284.2Şol döwürde Maine ştatynyň Paris şäherinde ýaşaýan J. N. Andrews Hoş Habaryň gullukçysy we dini mowzuklarda ýazyjy hökmünde jemgyýetçilik işlerine başlady. 1851-nji ýylyň maý aýyndaky Review žurnalynda ol üç habar mowzugynda bäş sahypadan gowrak ýer tutýan makala çap etdi. Bu makalada ol Ylham 13-de agzalan iki şahly haýwanyň pygamberligini Birleşen Ştatlara degişli diýip kabul edip, diňe şol pygamberligiň güýji esasynda bu ýurtda kilise bilen döwletiň bileleşiginiň ahyrsoňy ýekşenbe gününi Şabat hökmünde berjaý etmegi mejbury etmek esasynda guruljakdygyny öňe sürdi. Onuň delili doly pygamberlige esaslanypdy, sebäbi şol döwürde şol ugurda örän güýçli hiç bir hereket ýokdy; ony goldaýan iň güýçli beýanat Christian Advocate and Journal žurnalyndan alnan Dr. Durbiniň beýanaty bolup, onda şeýle diýilýärdi:—

GSAM 284.3"Hristianlyk döwletiň ahlak we ruhy durmuşyna öwrüleninde, döwlet häkimleri arkaly mukaddes Şabat gününiň açyk bozulmagyny özüni goramak çäresi hökmünde gadagan etmeli."

GSAM 285Işlere kömek etmek üçin fermalary satmak

GSAM 285.1Şol döwürde Nýu-Ýorkdan Hiram Edson we Miçiganyň Jackson şäherinden Cyrenius Smith ýaly adamlar, her biri 3,500 dollarlyk fermalaryny satmaga we özleriniň ulanmagy üçin fermalary kärende almaga gönükdirildiler, şeýlelik bilen habaryň işini alyp barmakda ýüze çykjak dürli başlangyçlara kömek etmek üçin serişdeleri bolup biler.

GSAM 285Neşir işiniň Saratoga göçürilmegi

GSAM 285.21851-nji ýylda Pastor Uaýt Maine ştatynyň Paris şäherinden Nýu-Ýork ştatynyň Saratoga Springs şäherine göçüp, karz alnan mebeller bilen täzeden öý gurup, Advent Review žurnalynyň ikinji jildini çap etdi; onuň ilkinji sany şol ýylyň 5-nji awgustynda neşir edildi. Bu jild on dört sanydan ybarat bolup, aýda iki gezek çykýardy. Soňky sany 1852-nji ýylyň 23-nji martynda neşir edildi. Neşiriň ady 1-nji tomdaky Second Advent Review atyndan biraz üýtgedilip, Advent Review and Sabbath Herald diýip atlandyryldy; bu at 82-nji tomda hem saklanyp gelýär. Žurnalyň ululygy üç sütün we sekiz sahypa goýuldy, çap edilen sahypanyň ölçegi 8¼ × 11¾ dýuým boldy.

GSAM 285.3Öňki we häzirki konfessiýa žurnalynyň ululygynyň artandygyndan görünýärkä, edilen her bir üýtgeşiklik has gowulaşdy, belli bir derejede rowaçlygy görkezdi we üçünji perişdäniň işi "hemişe galmak üçin gelendigini" aýdyň subut etdi.

GSAM 285Rochesterde neşir etmek — el bilen işledilýän çap enjamyna eýe bolmak

GSAM 285.41852-nji ýylyň 6-njy maýynda Advent Review and Sabbath Herald žurnalynyň 3-nji tomunyň ilkinji sany Nýu-Ýork ştatynyň Rochester şäherinde neşir edildi we ol Ýedinji gün Adwentistlerine degişli çap enjamy we şrift bilen çap edildi. Hiram Edson ofisi enjamlandyrmak üçin Washington el çap maşynyny, şrift we materiallaryny satyn almak üçin serişdeleri öňünden goýupdy. Ol hakyny hakykatyň tarapdarlarynyň beren sadakalaryndan almaly eken. Ol el çap maşyny 1902-nji ýylyň 30-njy dekabryndaky ýangynda ýok edilýänçä Miçiganyň Battle Creek şäherindäki Review and Herald ofisinde durdy. Şol wagt ol ofisdäki iň gowy barlag çap maşyny hasaplanylýardy. 1852-nji ýylyň 14-nji oktýabrynda, 3-nji tomyň 12-nji sanynda bu çap enjamy we materiallar bilen ofisi enjamlaşdyrmak üçin çykdajylaryň 652,93 dollar bolandygy, şol wagta çenli bu maksat üçin gelen goşantlaryň jemi 655,84 dollar bolandygy barada yglan edildi. Bu gazetanyň bu on iki sanynyň her birinden 2 000 nusga çap edilip, mugt paýlandy.

GSAM 286Youth’s Instructor başlandy

GSAM 286.1Awgustda Review ofisinde her aýlyk çykýan Youth’s Instructor neşiriniň çap edilmegi başlandy. Häzirki wagtda ol hepdelik bolup, her sanyndaky okamak materialynyň mukdary şol döwürdäkiden dört esse köp.

GSAM 286Uria Smitiň Ofis bilen Baglanyşygy

GSAM 286.21853-nji ýylda Pastor Uriah Smith Review and Herald ofisinde işine başlady we ol ýerde ýarym asyrlap jogapkärli wezipesini eýeledi. Şol ýylda (1853) Review and Herald neşirinde ilkinji gezek isleg bildirýänleriň neşirleriň çykdajy bahasyny töläp satyn alyp biljekdigi aýdylýar. Galan beýleki adamlara çap edilen material mugt berilýärdi, sebäbi ýetmezçilik sahy we kömek bermäge islegli adamlaryň sadakalary bilen doldurylýardy. 1854-nji ýylda aýda iki gezek çykýan Review žurnalynyň nyrhynyň bir ýyl üçin 1,00 dollar bolandygy yglan edildi. Şol bir ýylda, iýul aýynda Miçigan ştatynyň Macomb etrabynda geçirilen çadyra ýygnanyşykda neşirlerimiz satylmak synanyşygy edildi. Bu ýygnanyşykda 50 dollarlyk kitap satyldy. Pastor Uaýt bu tagalladan gürrüň berip, Review žurnaly arkaly: "Bu kitaplarymyzyň satylmagy mümkin bolýandygyny görkezýär" diýdi.

GSAM 286500 dollarlyk traktat gaznasy üçin çagyryş

GSAM 286.31854-nji ýylyň 12-nji oktýabry we 24-nji dekabryndaky Review neşirinde ofisiň din gullukçylaryna olaryň işleri bilen baglanyşykly mugt paýlamak üçin traktatlary üpjün etmegine mümkinçilik berjek 500 dollarlyk traktat gaznasy we şeýle hem "Review neşiriniň maliýe ýetmezçiligi sebäpli käwagt bir hepde neşir edilmän galmazlygynyň öňüni almak we her hepde yzygiderli çap edilmegini üpjün etmek üçin ofis üçin 500 dollarlyk kömek gaznasy" döretmek barada çagyryşlar edildi.

GSAM 287J. P. Kellogg we Henry Lyon öz fermalaryny satdylar

GSAM 287.1Şol döwürde Tyrone şäherinden J. P. Kellogg we Miçiganyň Plymouth şäheriniň golaýynda ýaşaýan Henry Lyon her biri takmynan 3,500 dollarlyk fermalaryny diňe işi ösdürmek üçin serişdä eýe bolmak maksady bilen satdylar; şeýlelik bilen ýene iki miçiganly dogan amatly pursatda taýýar serişdeler we islegli ýürek bilen iň köp kömek gerek bolan ýerde ýardam bermek üçin öňe çykdylar. Birinji Jackson, Miçiganda süpürgi öndürmek bilen meşgullandy, ikinji bolsa Battle Creek şäherine göçüp, maşgalasyny goldamak üçin agaççylyk hünärinde zähmet çekdi.

GSAM 287Ähli gazetlerimiz we kitaplarymyz 3,00 dollara

GSAM 287.26-njy tomyň ahyrynda, 1855-nji ýylyň iýun aýynda, bir ýyllyk Review we Instructor neşirlerini, şeýle hem şol wagt ulanylýan ähli bukletler, traktatlar we bir ilahi kitaby (jemi 26 buklet we traktat) bilen birlikde $3.00-a satyn almak bolýardy. Instructor neşiriniň bellenen bahasy on iki sany nomer üçin 25 sentdi.

GSAM 287Review ofisi Miçigana çagyryldy

GSAM 287.31855-nji ýylyň aprel aýynda, Pastor Uaýt we onuň aýaly täzeden Miçigana sapar edip, birnäçe ýerde ýygnaklar geçirdiler. Şol aýyň 28-nji we 29-njy güni Battle Creekde geçirilen konferensiýada, Battle Creekdäki doganlar Pastor Uaýty Rochesterden Battle Creek-e Review ofisini göçürmäge çagyrmaga ses berdiler. Dan Palmer, Cyrenius Smith, J. P. Kellogg we Henry Lyon her biri göterimsiz 300 dollar bermäge ylalaşdylar; jemi 1200 dollar bolup, meýdança satyn almak we neşir edarasyny gurmak üçin sarp edildi. Şeýlelikde olar West Main we Washington köçeleriniň günorta-gündogar burçyndaky meýdança eýe boldular we şol ýerde 20 × 30 fut ölçegdäki, 20 futlyk sütünleri bolan iki gatly agaç bina gurdular.

GSAM 288Battle Creek-däki Ilkinji Ýygnanyşyk Öýi

GSAM 288.1Şol bir möwsümde Battle Creek-de ilkinji Ýedinji Gün Adwentist ýygnanyşyk öýi gurlup, onuň ölçegi 18 x 24 fut boldy. Bu ýönekeý bina, dikligine tagtalar bilen örtülen we olaryň aralyklary inçe tagta zolaklary bilen ýapylan, Van Buren we Cass köçeleriniň demirgazyk-günbatar burçunyň golaýynda ýerleşýärdi.

GSAM 288Ilkinji Neşir Edaramyzda

GSAM 288.2Battle Creekde Ýedinji gün Adwentistleriniň eýeçiligindäki ofiste çap edilen Reviewiň ilkinji sany 1855-nji ýylyň 4-nji dekabryna degişli boldy. Gazetiň bahasy şonda 26 sanyly bir jild üçin 1,00 dollar möçberinde kesgitlenildi; ýöne mynasyp garyplara mugt ibermek üçin sadakalar ýygnaldy. Şondan başlap, Pastorlar Waggoner we Cottrell Advent Reviewiň sahypalaryna yzygiderli diýen ýaly goşant goşdylar.

GSAM 288.31855-nji ýylyň 18-nji dekabryndaky Review žurnalynda neşir ediji komitet häzirki ofis işgärlerine geň eşidilip biljek bir beýanat berdi. Ol şeýle diýilýärdi: "Ofiste zähmet çekýänleriň hyzmatlary üçin degişli töleg almaga näme üçin haklary ýok diýip bilmeýäris. Redaktor başga ýerde alyp biljekdiginiň diňe ýarysyny alýar." Şol döwürde adaty aýlyk haklary häzirki döwürdäkileriň ýarysyna hem ýetmeýärdi, we şol döwürde berlen ýarym hak hem häzirki ofisiň şol bir iş üçin töläýän haklarynyň üçden birinden ýa dörtden birinden köp däldi. Şol döwürde ofiste işleýän işgärler, häzirki hakykatyň Hoş Habarynyň neşir edilmegi üçin, hyzmatlarynyň bahasynyň ýarysyny sowgat berdiler.

GSAM 288Mehaniki çap enjamy we motor üçin çagyryş

GSAM 288.41857-nji ýylyň 19-njy martyndaky Review žurnalynda gazetleriň, broşýuralaryň we kitaplaryň çap edilmegi üçin mehaniki çap enjamynyň we motoryň zerurdygy we olary satyn almaly diýen teklip ilkinji gezek öňe sürüldi. 2-nji aprelde habar berilişi ýaly, Adams mehaniki çap enjamyny satyn almak karary kabul edildi we ýedi adam onuň satyn alnyşyna her biri 100 dollar bermäge wada berdi. Indiki sanynda çap enjamynyň we motoryň takmynan 2,500 dollar durjakdygy we wada berlen serişdeleriň eýýäm 1,700 dollara ýetendigi aýdylýar.

GSAM 289.11857-nji ýylyň 13-nji awgustyndaky Review žurnalynda Pastor Uaýt tarapyndan ýazylan redaksiýa makalasynda şeýle ruhlandyryjy beýanat berildi: "Ofisimiz bergiden azat. Häzirki wagtda kitaplara maýa goýlan jemi 1,426 dollarlyk umumy kitap gaznasy bar. Täze mehaniki çap enjamy işläp, ajaýyp netijeler berýär, we onuň ýakyn wagtda bug kuwwaty bilen işlemegine we doly tölenmegine umyt bar. Çadyrymyzda geçirilen çäreler öňküsine garanyňda has berk goldanylýar."

GSAM 289Kitap satuwlarynyň ilkinji hasabaty

GSAM 289.21857-nji ýylyň 29-njy oktýabrynda Review žurnalynda soňky iki ýylyň kitap satuwlarynyň jemi 1,287.91 dollar bolandygy habar berildi; bu bolsa şu wagta çenli berlen ilkinji hasabatdy. Bu işde gazanylan ösüşiň alamaty bolup, hakykatyň güýçlenýändigini we "dünýäniň dört bir künjegine ýagtylyk akymlary ýaly" ýaýraýandygyny görkezdi, şonuň üçin ruhlandyryjy çeşme boldy.

GSAM 289Review ofisi howpsuz depozit ýeri hökmünde

GSAM 289.31858-nji ýylyň 13-nji awgustyndaky Review-de ilkinji gezek halkymyza ofisi artykmaç serişdeleriň depozit ýeri hökmünde ulanmak teklibi öňe sürüldi. Derrew ulanmajak pullary bolan adamlar ofisi depozit ýeri edip bilýärdiler, zerur wagtynda buýruk esasynda puluny çekip alyp, şeýdip ofisiň bu serişdelerden peýdalanmagyna mümkinçilik berýärdiler. Bu teklip durmuşa geçirilende, iş üçin has-da uly maliýe güýji döredildi.

GSAM 289.4Şol wagtdan bäri (1905-nji ýyla çenli) hiç kim neşir öýlerimize şeýle berlen bir dollary hem ýitirmedi ýa-da puluny talap edende alyp bilmän galmady. Açyk we oýlanyşykly adamlar artykmaç serişdelerini goýmak üçin neşir edýän edaralarymyzy köplenç bankrot bolýan banklardan hem has ygtybarly ýer hasap etmäge başladylar. Banklaryň dünýewi karz güýji bar, emma neşir öýlerimiziň arkasynda tutuş dini guramanyň "güýji" durýar.

GSAM 290Seventh-day Adventist Publishing Association Guruldy

GSAM 290.1Seventh-day Adventist Publishing Association 1861-nji ýylyň 3-nji maýynda guruldy we her paýy 10 dollardan esaslyk maýa paýlaryna ýazylmaga çagyrýan bildirişler iberildi. Iki hepde geçmänkä, 4,080 dollar möçberindäki paýnamalara eýýäm ýazylandygy yglan edildi.

GSAM 290.2Şol ýylyň 11-nji iýunyndan başlap, Review žurnaly Seventh-day Adventist Publishing Association tarapyndan neşir edilip başlandy. Assosiasiýanyň gurlan ilkinji ofis binasy Main we Washington köçeleriniň günorta-gündogar burçunda, köne agaç binanyň Kalamazoo köçesine göçürilip aýrylan ýerde ýerleşýärdi. Bu gurluşyk iki gatly bolup, diwarlary berk kerpiçden gurlan eken. Ol grek haçy görnüşinde bolup, öň ýüzi Main köçesine, demirgazyk tarapa garapdy. Gündogar-günbatar ugry boýunça iň uly ölçegi 44 fut, demirgazyk-günorta ugry boýunça 72 futdy.

GSAM 290Beýleki dillerde ilkinji neşirler

GSAM 290.3Ädimme-ädim habar öňe gitdi we her bir hüjümçi hereket işi güýçlendirmäge we berkitmäge gönükdirildi. Bu döwürde neşirýat öýümiz daşary ýurt dillerinde bäş buklet çap etdi, üçüsi Daniýa-Norweç, ikisi fransuz dillerinde; şonuň bilen daşary ýurtlar üçin çap işi başlandy.

GSAM 290.4Agzalygyň yzygiderli artmagy bilen maliýe ýagdaýy hem yzygiderli ösdi. Munuň subutnamasy 1863-nji ýylyň 16-njy maýyndaky Review žurnalynda çap edilen hasabatdyr; onda birleşigiň sekretary umumy girdejileriň hasabyny aşakdakyça beýan etdi:—

GSAM 291.1Sekretar mundan başga-da aýdýar:

GSAM 291.1"Birligiň emläginiň takyk bahasyny çaklamak esasynda onuň gymmaty azyndan 20,000 dollar diýip kesgitlenildi; bu bolsa işiň tarapdarlaryna düşen çykdajydan takmynan 5,000 dollar köpdir. Bu bolsa dogan Uaýtyň we onuň Review ofisindäki işdeşleriniň dürüstlügi we ygrarlylygy barada gowy pikir döredýär. "E. S. Walker, sekretar."

GSAM 291Review žurnalyny Assosiasiýa geçirmek

GSAM 291.2Neşir işi Pastor Uaýtyň agyr zähmetleri we pidasy netijesinde bu netijelere ýetirilenligi sebäpli, ondan gelýän girdejiler hakykatda onuň eýeçiligine degişlidir; sebäbi bu gazanç hakykatda onuň özüni inkär etmegi, işewürlik başarnygy we ünsli dolandyryşy netijesinde gazanyldy. Emma ony ýa-da onuň bir bölegini talap etmek ýerine, ol şatlyk bilen hemmesini kilsä geçirdi; we munuň üstesine, assosiasiýa gurlandan soň, onuň ýerine ýetiren hyzmatlary üçin hepdede 6 dollar tölemegi ses berişlik bilen kararlaşdyranda, ol hepdede diňe 4 dollar kabul etdi.

GSAM 291Pasifik kenarynda bir gazet

GSAM 291.31874-nji ýylyň 21-nji aprelindäki Review žurnalynda Pastor Uaýt tarapyndan ýazylan makalada Pasifik kenarynda alnyp barylýan iş barada gürrüň edilip, şol kenardaky işiň bähbitlerine bagyşlanan hepdelik gazetiň döredilmeginiň tiz wagtdan zerur boljakdygyny belledi. Bu wakadan gysga wagt soňra Ouklendde az möçberde şrift we material satyn almak üçin ýol açyldy; şol materiallar bilen iýun aýynda Signs of the Times diýlip atlandyrylýan aýda iki gezek çykýan neşir işe başlady.

GSAM 291Mablag toplamak

GSAM 291.4Signs žurnalynyň alty sanyny çap edenden soň, Pastor Uaýt gündogar tarapa dolanyp, Kaliforniýa konferensiýasyndan žurnalyň çap edilmegini üpjün etmegi haýyş etdi. 1874-nji ýylyň 15-nji awgustynda geçirilen Umumy Konferensiýada, gündogar doganlara Signs of the Times ofisine çap enjamy, motor we şrift satyn almak üçin 6 000 dollar ýygnamak teklip edildi; şert şol eken, eger Pasifik kenaryndaky doganlar ýer satyn almak we ofis üçin laýyk bina gurmak üçin 4 000 dollar ýygnasa.

GSAM 292.1Şol wagt Baş Konferensiýa Komitetiniň agzasy bolan Pastor Geo. I. Butler Kaliforniýanyň Yountville şäherindäki düşelge ýygnagyna gatnaşyp, doganlara bu teklibi hödürledi. 1874-nji ýylyň 11-nji oktýabrynda olar çagyryşa jogap berip, tanga görnüşinde 19,414 dollar möçberini wada etdiler.

GSAM 292Pacific Press döredildi

GSAM 292.21875-nji ýylyň fewral aýynyň 2-sinde, Pastor Jeýms Uaýt we onuň aýaly, Pastor J. H. Waggoner we beýleki netijeli işgärler bilen bilelikde Oakland şäherine geldiler. Şol aýyň 12-sinde Kaliforniýa konferensiýasynyň ýörite mejlisi geçirildi, Signs of the Times ofisiniň binalaryny gurmak üçin ýerleşjek ýeri gözden geçirmek maksady bilen. Gerekli ara alyp maslahatlaşmalardan soň, Castro köçesiniň günbatar tarapynda, 11-nji we 12-nji köçeler arasynda ýer böleklerini üpjün etmek kararyna gelindi. Şol gün Pastor Uaýt we John Morrison bu ýer böleklerini satyn aldylar we eýeçilik resminamalaryny öz adlaryna geçirdiler; assosiasiýa döredileninde korporasiýanyň ulanmagy üçin zerur hasaplanýan ýer mukdaryny oňa geçirmegi şertleşdiler.

GSAM 292.31875-nji ýylyň 1-nji aprelinde Oaklandda Pacific Seventh-day Adventist Publishing Association döredildi we onuň paýdar maýasy 28 000 dollar möçberinde kesgitlenildi. Castro köçesindäki ýer bölekleriniň merkez bölegi şertnama laýyklykda assosiasiýanyň adyna geçirildi we derrew Miçiganyň Battle Creek şäherinden O. B. Jones tarapyndan bir bina gurlup başlandy; onuň görnüşi we ululygy Battle Creekde gurlan ofisiňkiden tapawutly däldi, diňe Oaklanddaky bina kerpiç ýerine agaçdan guruldy. Bu bina ulanmaga taýýar bolansoň, Signs of the Times žurnaly 1875-nji ýylyň 27-nji awgusty, anna güni täze ofisine göçürildi.

GSAM 293Mountain View-a göç

GSAM 293.1Bu binada žurnallaryň we kitaplaryň neşir edilmegi 1904-nji ýyla çenli üstünlikli alnyp baryldy; şol ýylda çap kärhanasyny oba ýerine göçürmek üçin taýýarlyk görüldi. Bu üýtgeşmäniň sebäbini Pacific Press-iň müdiri aşakdaky sözler bilen düşündirýär:

GSAM 293.1"Ýyllar boýy Pacific Press Neşirýat Kompaniýasynyň dolandyryjylary neşirýat öýleriniň häzirki ýerleşýän ýeri gaty gymmat we ýer ýüzüniň kiçijikdigini, uly şäheriň ýaşaýyş sebitiniň merkezinde zawod maksatly iş üçin amatly däldigini duýup gelýärler; şeýle hem köp ugurdan ýer arzan, işgärleriň sagdyn gurşawda öý alyp biljek, bag, miwe agaçlary we dem almak üçin ýeterlik giňişlik boljak, ýük daşamak üçin amatly şertleriň boljak oba ýerini gözlemek akyllylyk bolar diýip hasap etdiler. Şeýle ýer San-Fransisko şäherinden 39 mil günorta tarapda, Santa-Klara etrabynyň Mountain View obasynda tapyldy we üpjün edildi; bu ýer şäheriň köp artykmaçlyklaryny sagdyn oba durmuşynyň peýdalary bilen birleşdirýär."

GSAM 293Daşary ýurtlarda çap işi başlandy

GSAM 293.2Hakykatyň ýaýramagyny görkezmek üçin, 1875–1878-nji ýyllarda çap işleriniň Şweýsariýanyň Bazel şäherinde we Norwegiýanyň Kristiana şäherinde başlandygyny belleýäris.

GSAM 293.31875-nji ýylyň güýzünde Review žurnalynda 1868–1875-nji ýyllar aralygynda diňe Review and Herald ofisinde kitap satuwynyň jemi $85,644.54 bolandygy barada hasabat berildi, bu öňki ýedi ýyla garanyňda takmynan alty esse artdy, we dört ofisiň (Miçigan, Kaliforniýa, Şweýsariýa we Norwegiýa) 1875–1878-nji ýyllar üçin satuwy jemi $98,163.73 boldy.

GSAM 293.41878-nji ýylyň 17-nji oktýabryndaky Review neşirinde 1864-nji ýyla çenli şol ofisde çap edilen ähli kitaplaryň, bukletleriň we broşýuralaryň jemi 50,058,000 sahypany düzýändigi aýdylýar. 1864-nji ýyldan 1878-nji ýyla çenli sahypa sany 158,130,951 bolup, jemi 208,188,951 sahypany düzdi.

GSAM 294Youth’s Instructor hepdelik neşir boldy

GSAM 294.11879-njy ýylyň 1-nji ýanwaryna çenli Youth’s Instructor aýlyk neşir edilýärdi, ýöne şol senede, 27-nji ýylyna girende, hepdelik neşir edilmäge başlady; şonuň netijesinde onuň peýdalydygy dört esse artdy.

GSAM 294Pastor Uaýtyň birleşige tabşyran zatlary

GSAM 294.21879-njy ýylyň 23-nji ýanwaryndaky Review žurnalynda Pastor Uaýtyň bu işe bolan gatnaşygy barada eden käbir beýanatlary bar; olar neşir işinde edilen gurbanlyklara has köp ýagtylyk salýandygy üçin şu ýerde getirmegi ýerliklidir. Sitata şeýle:—

GSAM 294.3"1861-nji ýylda Miçiganyň Battle Creek şäherinde Neşirýat Assosiasiýasy döredileninde, biz ýazylyjylaryň sanawyny we ähli eserlerimizi gaýtadan neşir etmegiň hukuklaryny (soňundan 10 000 dollar bahalandyrylandygy kesgitlenen) assosiasiýa berdik, özümizde diňe 1 000 dollar galdy; we biz hepdede 6 dollar alyp redaktor, dolandyryjy we wagyzçy hökmünde zähmetimizi dowam etdirdik.

GSAM 294.4"1866-njy ýylda agyr keselden soň Review ofisine gaýdyp gelende, dolandyryjylaryň müňlerçe dollar üçin on göterim töleýändigini we paýdar maýanyň 32,000 dollara çenli azalandygyny gördük;³ ýöne dört ýylyň dowamynda Hudaýyň ak patasy bilen karzlar tölendi, paýdar maýa 75,000 dollara ýokarlandy we bizde [birleşikde] banklarda 5,000 dollar bardy."

GSAM 2941880-nji ýylda Neşirýat öýiniň ýagdaýy

GSAM 294.51880-nji ýylyň 15-nji ýanwaryndaky Review žurnalynda Pastor Butler şeýle diýýär:—

GSAM 294.6"Neşirýat öýümiz (Battle Creek) soňky wagtlarda iki gündogar binanyň arasynda merkez böleginiň gurulmagy bilen giňeldildi, bu bolsa tutuş desganyň kuwwatyny we amatlylygyny ep-esli artdyrdy. Elektrotipleme we stereotipleme mümkinçilikleri bar, şeýle hem iň ýokary hilli kitap berkitme işleri ýerine ýetirilýär. Hakykatdanam, bilmeli adamlaryň aýtmagyna görä, bu Miçigan ştatyndaky iň kämil we doly neşirýat öýüdür."

GSAM 295.1Bu giňeldilmäge garamazdan, tomus gutarmanka, esasy binanyň günortasynda matbaa otagy üçin täze bina gurmak zerur boldy. Bu otaga jemgyýetiň bäş mehaniki matbaa enjamy göçürildi. Olaryň biri ofiste häzire çenli ulanylýanlardan has uly ölçegde boldy. Şol bir ölçegde we stilde bolan başga biri hem Kaliforniýanyň Oakland şäherindäki Signs of the Times ofisine täze goýuldy.

GSAM 295.21881-nji ýylyň 17-nji maýyndaky Review žurnalynda, Battle Creekdäki merkezi neşir öýündäki neşir işiniň üstünliklerine ünsi çekip, Pastor Uaýt şeýle diýdi:—

GSAM 295.3"Emlägiň ünsli hasabyndan Seventh-day Adventist Publishing Association-yň karzlaryny aýyryň, we gozgalmaýan hem gozgalýan emläkde 105,000 dollardan az däl möçber galýar. Mundan ähli halkymyz paý, sadaka we miras hökmünde jemi $34,432.17 berdi, we işine ömrüni bagyş eden birnäçe ynançly erkek we aýal [sadaka däl-de, gurbanlyk we ünsli dolandyryş arkaly] $70,567.83 goşdy."

GSAM 295Kitap satuw işi başlandy

GSAM 295.41881-nji ýyldan başlap halkymyz täze başlangyç edip, neşirlerimizi satmak üçin kitap satuw işine girişdi. 1884-nji ýyla çenli kitap satyjylar satyşlary barada takyk hasabat bermänkä, şol döwür üçin hasabatymyz dört neşir öýüniň habar beren satuwlaryna esaslanyp düzüldi. Olaryň sanlaryna görä, bäş ýyllyk satyşlaryň jemi 221,248.69 dollar boldy. Merkezi Ýewropadaky we Skandinawiýa ýurtlaryndaky missiýalarymyzdan başlap işiň täsiri giňeldigiçe, daşary ýurt dillerindäki neşirlere bolan isleg artdy.

GSAM 296On ýyllyk kitap satuşlary

GSAM 296.11884-nji ýyldan 1894-nji ýyla çenli, on ýyllyk döwürde, uly jiltlenen kitaplarymyzyň satuwy esasan kitap satyjylarymyz tarapyndan amala aşyryldy. Bu döwürde olaryň satuwy $4,031,391.26 boldy. Bu döwürde işimiz Awstraliýada; Tahiti, Pasifik adalarynda; Helsingfors, Finlýandiýada; Gamburg, Germaniýada; we beýleki ýerlerde neşirýat öýleriniň döredilmegi bilen has-da giňeldi. 1895-nji ýyl üçin, şol ýylda ýagdaýlar kyn bolmagyna garamazdan, kitap satyjylarynyň satuwlary, habara görä, jemi $357,467.23 boldy; öňden agzalan satuwlar bilen bilelikde jemi $4,816,773.73-e ýetdi.

GSAM 296Elli ýyllyk satuwlar $11,000,000

GSAM 296.21854-nji ýyldan 1896-njy ýylyň 1-nji ýanwaryna çenli satuwlaryň jemi mukdaryny anyklamak üçin, ýokardaky on ýyl üçin ähli neşir öýleri tarapyndan habar berlen söwda kitaplarynyň, bukletleriň, traktatlaryň we diagrammalaryň satuw görkezijilerini goşmaly, olaryň jemi mukdary $3,458,278.23; Bu bolsa dini jemgyýetiň 22 ýyllyk kitap satuwlarynyň jemi möçberiniň $8,275,051.96 bolandygyny görkezýär. Başgaça aýdylanda: Otuz ýyllyk (1854–1884) satuwlar $424,915.24, soňky on iki ýyllyk döwürde (1884–1896-njy ýylyň 1-nji ýanwaryna çenli) $7,850,136.72 boldy. Soňky sekiz ýylda kitap satyjylarynyň sany azalsa-da, 1854-nji ýyldan şu wagta çenli (1905) Ýedinji gün Adwentist neşirleriniň 11,000,000 dollardan gowrak bahaly satylandygyny aýtmak howpsuz çaklama bolar.

GSAM 296Takmynan kyrk dilde çap etmek

GSAM 296.3Habaryň çap edilen görnüşindäki ösüşi arapça, ermeniçe, basuto, bohemçe, bulgarça, bengal-hindçe, hytaýça, danimarkaça, iňlisçe, estonça, finçe, fransuzça, fijiçe, grekçe, nemesçe, gollandça, wengerçe, hawaiýçe, italýança, islandça, ýaponça, kaffirçe, latyşça, Lavonian, Maori, polýakça, portugalça, rumynça, rusça, serbçe, ispança, şwedçe, tahitiçe, tongaça, uelsçe we ş.m. ýaly esasy dilleriň takmynan kyrkynda işe başlanandygyny göz öňünde tutanymyzda aýdyň görünýär. Bu dürli ýurtlarda we halklarda üçünji habaryň hakykatlaryny öňe sürýän işjeň işgärler bar.

GSAM 297.1Dürli dillerde çap edilen kitaplaryň, broşýuralaryň we traktatlaryň sany 1187-den artyk. Olaryň her birinden bir nusga satyn almak we konfessiýanyň⁴ dürli dillerde neşir edilýän 87 periodiki neşirine bir ýyllyk abuna ýazylmak üçin takmynan 340 dollar gerek bolar.

GSAM 297Ýigrimi neşir öýüniň ýerleşişi

GSAM 297.2Ýedinji gün Adwentistleriniň ýigrimi neşir öýi aşakdaky ýerlerde ýerleşýär: Avondale, Awstraliýa; Battle Creek, Miçigan (2); Bazel, Şweýsariýa; Kristiana, Norwegiýa; Kopenhagen, Daniýa; Keyp Taun, Günorta Afrika; Kalkutta, Hindistan; College View, Nebraska; Gamburg, Germaniýa; Helsingfors, Finlýandiýa; London, Angliýa; Melbourne, Awstraliýa; Monreal, Kanada; Nashville, Tennessee; Oakland, Kaliforniýa; South Lancaster, Massachusets; Stokgolm, Şwesiýa; Tocubaya, Meksika; Waşington, D.C. Bu neşir öýlerinden başga-da, halkymyz Hytaýyň Hong Kongynda; Ýaponiýanyň Tokiosynda; Müsüriň Kairosynda; Günorta Amerikada; we Fiji adalarynda gazetler we broşýuralar çap edýär.

GSAM 297Ilkinji broşýurany çap etmek

GSAM 297.3Bir pursat üçin biz pionerleriň işlemeli bolan mümkinçiliklerine geçmişe seredip seredeliň. 1853-nji ýylyň güýzünde, Waşington çap enjamynda çap edilen ilkinji kitap — "The Sanctuary" — taýýarlanylanda, gyz doganlaryň "ýowar" atly ýygnagynda sahypalary bukup, ýygnap, tikmek üçin taýýarlandan soň, ýazyjy olary köwüşe çüý kakmak üçin ulanylýan biz bilen deşdi; gapaklar goýlandan soň bolsa Uriah Smith olary göni çyzgyç we iti jübi pyçagy bilen kesdi. Bu iş şol işi ýerine ýetirmek üçin zerur enjamlaryň ýetmezçiligi sebäpli amala aşyryldy.

GSAM 298.11861-nji ýylda-da bu konfessiýanyň ähli neşirleri diňe bir iki at güýjündäki motor bilen işledilýän Adams atly bir çap maşynynda çap edilýärdi. Häzirki wagtda dürli neşir ediş edaralarynda häzirki hakykaty çap edýän, yzygiderli işleýän kyrkdan gowrak bug güýjündäki çap maşynlary bar. Bu edaralar işleri alyp barmak üçin jemi bäş ýüzden gowrak adamy işe alýar, ýüzlerçe kitap satyjy bolsa kitaplary halkyň arasynda satmak üçin meýdanda işleýär.

GSAM 298.21862-nji ýylda Ýedinji gün Adwentistleri tarapyndan neşir edilen ähli neşirleriň doly toplumy 7,50 dollara satyn alyp bolýardy; 1904-nji ýylda bolsa, görkezilişi ýaly, doly toplumy satyn almak üçin 340 dollar gerekdi. Elbetde, bu netijeleri döretmekde adam aňynyň güýjünden başga bir zat işledi.

GSAM 298.31848-nji ýylda çaklanan ýaly, Ýedinji gün Adwentistleriniň neşir işiniň ösmegi hakykatdanam günüň hereketi ýaly boldy: "Gyzyp barýar—şöhlelerini ugradýar"—"Gün ýaly ýolunda dowam edýär, ýöne hiç haçan batmaýar."

GSAM 298Iman bilen hereket ediň—Pastor Stone tarapyndan berlen şaýatlyk

GSAM 298.4Üçünji perişdäniň habary işinde öňe intilýänleriň höwes we çyn ýürekden zähmet çekmegi 1884-nji ýylyň fewral aýynyň 5-indäki Review žurnalynda, bu işiň öňdebaryjylarynyň biri, doksan ýaşyna çenli ýaşap geçen Pastor Albert Stone tarapyndan gowy beýan edilýär:—

GSAM 298.5"Işiň ilkinji taryhy kiçi zatlaryň döwri boldy, we ulanylýan serişdeler iş üçin ýeterlik däldigi ýaly görünýärdi. Emma ynançly erkekler we aýallar bu işiň başyndan bäri Rebbiň güýçli golunyň bu işe goşulandygyny bildiler. Olar Sionyň bähbitine bellenen wagtyň gelip ýetendigini we Rebbiň öz halkyny ýygnamak üçin elini goýandygyny bildiler. Olar Rebbiň dümen başynda durandygyny we galan imanlylar ýygnagy hem-de dikeldilen hakykat, synag edilen ynanç we kämil söýgi ýükü bilen doldurylan Hoş Habar gämisiniň howpsuzlyk bilen portyň içine geljekdigini gördüler."