26-njy Bap — Daşary ýurt wezipelerimiz

GSAM 403.1"Şeýle ýazylan: 'Ol barada gürrüň berilmedik adamlar görerler; eşidmedikler bolsa düşünjekler.'"¹

GSAM 403.2Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň daşyndaky meýdana ilkinji wezipämiz 1874-nji ýylda açyldy; şol wagt Pastor J. N. Andrews Şweýsariýa ugradyldy we ol ýerde iş başlady.

GSAM 403Merkezi Ýewropa meýdany

GSAM 403.3Şol wagt bu missiýa sekiz döwletden ybaratdy: Şweýsariýa, Fransiýa, Italiýa, Türkiýe, Belgiýa, Ispaniýa, Portugaliýa we Gresiýa; bu territoriýada 140 000 000 adam ýaşaýardy.

GSAM 403.4Bu pursatda, konfesiýanyň sany taýdan gowşak bolan döwürde halkymyzyň territoriýasy şonça giň bolan bir wezipä girişmegine getirýän şertleri bellemek gyzykly bolup biler.

GSAM 403Pastor Czechowski

GSAM 403.51865-nji ýylda häzirki hakykaty kabul eden, öňki polyak katolik ruhany, Pastor M. B. Czechowski halkymyzdan özüni Merkezi Ýewropa missioner hökmünde ibermeklerini isledi. Şol wagt bu mümkin bolmandygy üçin ol öz meselesi bilen Massachusets ştatynyň Bostondaky Birinji gün Adwentistlerine ýüz tutdy, olar ony belki-de halkymyzdan düýbünden aýry hasap etdiler. Her näme bolsa-da, olar zerur serişdeleri üpjün edip, ony isleg bildirilen wezipä ugradylar.

GSAM 404Şweýsariýadaky Şabat saklaýjylar

GSAM 404.11866-njy ýylda ol Şweýsariýanyň Tramelan şäherinde Şabat hakykatyny we üçünji perişdäniň habaryny öwretdi; bu tagallalaryň netijesinde Şabat saklaýjylardan ybarat bir topar döredi. Az wagt soň ol olary terk edip, Wengriýada habary öwretmäge gitdi. Ol Tramelandaky topara Amerikadaky işimiz barada hiç zat aýtmady, ýöne olaryň arasynda bolan Albert Vuilleumier iňlis dilini okap bilýärdi. Ol tesadüfen Advent Review žurnalynyň bir nusgasyny gördi. Şu usul arkaly iki ýurt arasynda hat alyş-çalyş başlandy.

GSAM 404Pastor Erzenberger Amerika iberildi

GSAM 404.21869-njy ýylda Tramelanly James Erzenberger iňlis dilini öwrenmek we Ýedinji gün Adwentistleriniň doktrinasy we däp-dessurlary bilen has doly tanyşmak maksady bilen Amerika ugradyldy. Ol 18-nji iýunda Battle Creek şäherine gelip, Amerikada bir ýyl ýarym galdy. Ol 1870-nji ýylyň 9-njy sentýabrynda gaýdyp barýan ýolunda Nýu-Ýorkdan çykdy. Şol ýylyň iýun aýynda Ademar Vuilleumier bu ýurda gelip, takmynan dört ýyl galdy. Watana dolanyp baranda, oňa Pastor Andrews ýoldaşlyk etdi. Olar 1874-nji ýylyň 16-njy oktýabrynda Neuchâtel şäherine geldiler.

GSAM 404.31875-nji ýylda Pastor D. T. Bourdeau we onuň maşgalasy Amerikadan Fransiýa gidip, komitet tarapyndan zähmet çekmek üçin bellenildi.

GSAM 404Fransuz gazetasy işe başlady

GSAM 404.4Indiki ýyl, 1876-njy ýylyň iýulynda, Şweýsariýanyň Bazel şäherinde fransuz dilinde Les Signes des Temps (Döwürleriň alamatlary) atly neşiriň çap edilmegi başlandy. 1882-nji ýylyň 13-nji maýynda, alty ýyl soň, Pastor Haskell Nýu-Ýork şäherinden Ýewropa deňiz syýahatyna çykdy. Bu missiýa syýahatynyň dowamynda ol Şweýsariýada az ýa-da köp wagt geçirdi.

GSAM 405Pastor Whitneyň Bazele gitmegi — Pastor Andrews-iň aradan çykmagy

GSAM 405.11883-nji ýylyň 26-njy iýulynda, Pastor B. L. Whitney we onuň maşgalasy Bazel şäherine geldiler; ol Umumy Konferensiýa Komitetiniň karary bilen şol missiýanyň dolandyryşyny öz üstüne almaga we saglygy çalt pese gaçýan Pastor Andrews-iň ýerine geçmäge bellenildi. Birnäçe aý soň, şol ýylyň oktýabr aýynda ol aradan çykdy.

GSAM 405.2Pastor Andrews ýaşlyk döwründe ýokary mekdepleriň we kollejleriň mümkinçiliklerinden peýdalanyp bilmändi, ýöne ol gowy bilim aldy; dünýäniň aýdyşy ýaly, özbaşdak bilim alýan ýa-da öz-özüni ösdürip ösen adamdy. Okuwa bolan höwesi bilen latyn, grek we iwrit dillerini, soňky ýyllarda bolsa fransuz dilini kämil derejede eýeledi. Ol fransuz dilini Merkezi Ýewropa missiýasyndaky işi açmak we dowam etdirmek üçin öwrenip, ömrüniň soňky alty ýylyny şol ýerde geçirip, fransuz dilindäki Signs of the Times žurnalyny ýazyp we neşir edip, şeýle hem şol dilde wagyz etdi. Şol işleri alyp barýan mahaly ol ölüme sezewar boldy.

GSAM 405Dr. Kellogg Ýewropada

GSAM 405.31883-nji ýylyň baharynda Dr. J. H. Kellogg lukmançylyk barlaglarynyň maksady bilen Ýewropany zyýarat etdi. Ol her bir missiýamyzda birnäçe gün geçirdi we onuň saparlary işgärler üçin uly ruhlandyryjy çeşme boldy, esasanam Bazeldäki işler barada beren maslahatlary Pastor Andrews tarapyndan uly minnetdarlyk bilen kabul edildi.

GSAM 405Pastor Butleriň Ýewropany Zyýaraty

GSAM 405.41883-nji ýylyň oktýabr aýynda geçirilen Baş Konferensiýada mümkin boldugyça çalt Angliýada bir gazet çap etmegi başlamak maslahat berildi. Bu konferensiýada kabul edilen başga bir ses berişligiň netijesinde, Pastorlar Geo. I. Butler, M. C. Wilcox we A. C. Bourdeau Ýewropa we Angliýadaky işlere kömek etmek üçin gitdiler. Pastor Butler 1884-nji ýylyň fewral aýynyň 27-si Skotiýanyň Glasgow şäherine gelip düşdi. Pastor Butleriň daşary ýurt missiýalaryna saparynyň maksatlarynyň biri daşary ýurtlarda işiň dowam etdirilmegindäki kynçylyklary şahsy syn bilen öwrenmek we olary nähili ýeňip geçmelidigini öwrenmekdi. Ol hem Bazel we Merkezi Ýewropa meýdanynda belli bir wagt geçirdi. A. C. Bourdeau Alp daglarynyň jülgelerinde, Waldensiler arasynda fransuz halky bilen işledi; M. C. Wilcox bolsa Angliýada çap we redaksiýa işlerine gatnaşyp, 1886-njy ýylyň ahyryna çenli galdy.

GSAM 406Bazelde Neşirýat Öýi Guruldy

GSAM 406.11884-nji ýylda Bazel şäherinde Imprimerie Polyglotte (adynyň manysy köp dilli çap etmek) neşirýat öýi gurlupdy. 1885-nji ýylyň martynda H. W. Kellogga Baş Konferensiýa Komitetiniň ygtyýary bilen Bazele baryp, çap öýi üçin zerur enjamlary satyn almaga ygtyýar berildi. Ol bu işi ýerine ýetirdi we şonuň netijesinde gadymy Bazel şäherinde Ýedinji gün Adwentistleriniň eýeçiligindäki gowy enjamlaşdyrylan çap kärhanasy döredildi.

GSAM 406.2Pastor Butleriň Ýewropada sapary mahalynda Herold der Wahrheit diýlip atlandyrylýan nemes gazetesi Bazeldäki ofiste çap edildi. Şol ýylda Adevărulu Prezentu (Häzirki hakykat) diýlip atlandyrylýan rumyn žurnaly hem şol ofiste neşir edildi. Ýene biri italýan dilinde L'Ultimo Messaggio (Soňky Habarlar) diýlip atlandyrylýardy. Soňky iki žurnalyň her biri on alty sahypaly çärýeklik neşir boldy. 1884-nji ýylyň oktýabrynda geçirilen Şweýsariýa konferensiýasynda şol ýylyň dowamynda bu dört žurnalyň jemi 146 000 nusgasynyň çap edilip paýlandygy habar berildi. 1895-nji ýyla çenli, çap ediji edarasy (Bazelda basyş netijesinde) şol şäherden Germaniýanyň Gamburg şäherine göçürilençä, on bir dürli dilde kitaplar we broşýuralar neşir edildi; ýagny fransuz, nemes, italýan, rumyn, ispan, bohem, rus, gollandiýa, wenger, ermeni, türk we türk-grek. Şonuň üçin ady aňladýan ýaly, ol "köp dillerde çap edýän" edarady.

GSAM 407Uaýt hanym Ýewropany zyýarat edýär

GSAM 407.11885-nji ýylyň 3-nji sentýabrynda Uaýt hanym, onuň ogly W. C. Uaýt we maşgalasy Bazel şäherine geldiler. Olar köne ýurtlarda bir ýarym ýyl bolup, Merkezi Ýewropa meýdanyndaky missiýalary zyýarat etdiler we dürli missiýalara gymmatly hyzmat etdiler.

GSAM 407Şweýsariýa konferensiýasy guruldy

GSAM 407.21885-nji ýylyň 10-njy sentýabrynda Şweýsariýa konferensiýasy döredildi. Şol döwürde berlen hasabata görä, konferensiýa bir bellenen din gullukçysyndan, ýedi lisenziýalyndan, on ybadathanadan we 224 agzadan ybaratdy. Olar öňki ýylda 1,645.11 dollar möçberinde ondalyk tölegini töläpdirler. Mundan başga-da, iş üçin 2,041.22 dollar möçberinde sadaka berilipdir.

GSAM 407Ýewropada Pastor J. H. Waggoner

GSAM 407.3Uaýt hanym, W. C. Uaýt we onuň maşgalasy bilen 1887-nji ýylda Amerika dolandy. Şol ýylda Pastor J. H. Waggoner Merkezi Ýewropa missiýasyna goşulmak üçin çagyryldy. Ol bu ugurda iki ýyldan gowrak işledi we şol döwürde Bazel şäherinde ýaşaýardy. Öňem aýdylyşy ýaly, onuň ölümi 1889-njy ýylyň 20-nji aprelinde şol şäherde boldy.

GSAM 407.4Pastor Whitneyň saglygynyň gowşamagy we onuň 1889-njy ýylyň 9-njy aprelinde aradan çykmagy bu missiýa üçin başga bir agyr zarba boldy.

GSAM 407Ýewropada Pastor D. A. Robinson

GSAM 407.5Angliýada zähmet çekýän Pastor D. A. Robinson Pastor Whitneyň ornuna saýlandy. Ol bu sebitde takmynan alty ýyl netijeli zähmet çekdi, soňra Umumy Konferensiýanyň çagyrmagy boýunça 1895-nji ýylda Hindistana ugrady. Onuň gidişi başga bir dolandyryjynyň bellenmegine zerurlyk döretdi.

GSAM 408Pastor Holser meýdan dolandyryjysy

GSAM 408.1Pastor H. P. Holser bu wezipä saýlanan adam boldy we bu wezipä goşmaça ol tutuş Merkezi Ýewropa missiýasynyň dolandyryjysy wezipesine hem saýlandy. Ol 1901-nji ýyla çenli bu ýerde dynçsyz we netijeli zähmet çekdi, emma soňra keseliň zarbasyna boýun egmäge mejbur boldy. Ol 1901-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda Koloradodaky Canyon City şäherinde aradan çykdy.

GSAM 408.2Bu kyn şertlere garamazdan, missiýa ösdi we iş öňe gitdi; munuň subutnamasy hökmünde 1895-nji ýylda Umumy Konferensiýa tabşyrylan hasabata görä, Merkezi Ýewropa Konferensiýasy 19 ybadathanadan we 484 agzadan ybarat bolup, olar geçen ýyl 4,378.18 dollar mukdarynda ondalyk tölegini töläpdirler. Şol wagt olar dört bellenen din gullukçysyna we bäş lisenziata eýe bolupdyrlar.

GSAM 408NEMES-RUS MISSIÝASY

GSAM 408.31870-nji ýylda Prusiýanyň Elberfeld şäheriniň golaýyndaky bir kilisäniň pastory J. H. Linderman we onuň 40 agzasy Mukaddes Kitaby öwrenmek netijesinde ýedinji günüň Şabatyny saklamaga başladylar; dünýäde şol günü Şabat hökmünde saklaýan başga bir hristian toparynyň bardygyny bilmeýärdiler. Bu toparyň bardygy baradaky maglumat biziň adamlarymyza täsin bir usulda ýetirildi. Şabat güni Bazel şäherindäki missiýa öýüne bir dilegçi geldi. Maşgala agzalary açylan Mukaddes Kitaplarynyň öňünde Şabat mekdebiniň sapagyny öwrenýärdiler. Bu sahnany gören adam täsirlenip, sorag bermäge başlady.

GSAM 408Elberfeld topary

GSAM 408.4Olaryň ýahudi däl-de, ýedinji gün Şabatyny saklaýan hristianlar bolandygyny bilensoň, ol Elberfelddäki bu topar barada gürrüň berdi. Pastor Andrews bu maglumaty barlamagy akyllylyk hasaplady; şonuň üçin 1875-nji ýylyň başlarynda Pastor Erzenberger bilen bilelikde Prussiýa gitdi we ol ýerde agzalan topary tapdy. Pastor Erzenberger Germaniýanyň şol künjeginde belli bir wagtlap zähmet çekdi we 1876-njy ýylyň 8-nji ýanwarynda Elberfeldde sekiz adam çokundyryldy; bu Germaniýada Ýedinji gün Adwentistleri tarapyndan geçirilen ilkinji çokundyrylyş boldy.

GSAM 409.1Hakykat 1882-nji ýylda Russiýada Amerikadaky nemes doganlaryň Russiýadaky nemes koloniýalaryndaky dostlaryna iberen okamak üçin materiallary arkaly eýýäm orun aldy.

GSAM 409Ýewropada Pastor Conradi

GSAM 409.21885-nji ýylda Pastor L. R. Conradi amerikan ýerinden Merkezi Ýewropa meýdançasyna nemesleriň arasynda işlemäge gitdi. 1886-njy ýylyň 28-nji iýunynda ol Bazelden Russiýanyň Krym ýerine ugrady. Şol ýerde Pastor Perk bilen bilelikde Berdebulata syýahat etdi, ol ýerde iki aýal dogan çokundyryldy we on dokuz agzaly bir kilise guruldy; bu bolsa Russiýadaky ilkinji Ýedinji gün Adwentist kilisesi boldy.

GSAM 409Pastorlar Conradi we Perk türmä salyndy

GSAM 409.3Şondan derrew soň, Pastorlar Conradi we Perk ortodoks ynanjyna ters gelýän zatlary öwretmekde aýyplanyp, Perekopda bäş hepde türmä basyldy. Azat edilenden soň (ABŞ ilçisiniň gatyşmagy bilen), Pastor Conradi Gündogar Russiýany gezip, soňra Şweýsariýa dolanyp geldi.

GSAM 409Russiýanyň Wolga derýasy boýundaky iş

GSAM 409.4Şol bir ýylda Pastor Laubhan Wolga derýasynyň boýunda ýerleşýän öýüniň golaýynda Russiýada zähmet çekmäge başlady. 1880-nji ýylda Kansasly Pastor Klein Nemes Russiýasynda işe girişdi we şonuň bilen bu agyr we kyn meýdan üçin zähmetkeşler ýüze çykaryldy; ynanýanlar sürgün we türme jezasyna sezewar edilse-de, Reb işi ajaýyp derejede bereketledi.

GSAM 409Germaniýada kitap satyjylarynyň üstünlikleri

GSAM 409.51888-nji ýylda kolportýorlar Reýn Prussiýasynda, Würtembergde, Baden we Alsasda işe başladylar. Şol sekiz ýa on işjeň, ynançly işgäriň işi şonça üstünlikli boldy, bir ýylda aşakdaky kitaplar satyldy: Life of Christ – 3 000; From Eden to Eden – 2 000; we 12 000 broşýura. Bu zähmetiň netijesinde kitaplaryň satylyp okalan ýerleriniň tas hemmesinde bir ýa-da birnäçe adam hakykaty kabul etdi.

GSAM 410Gamburgda missiýa açyldy

GSAM 410.11889-njy ýylyň maýynda Germaniýanyň Gamburg şäherinde missiýa işi Pastor Conradi tarapyndan açyldy we gysga wagtda işgärler üçin taýýarlyk mekdebi döredildi. Şol oktýabrda 28 agzaly Şabat mekdebi guruldy. Şu ýylda Pastor Haskell missiýany zyýarat etdi we 20 agzaly bir kilise guruldy, kitap ammary hem döredildi.

GSAM 410.2Şol wagt Pastor J. T. Boettcher Germaniýadaky Barmen işinde işleýärdi. 1890-njy ýylda Baş Konferensiýa berlen hasabata görä, Germaniýa-Russiýa missiýasynda dokuz gurlan kilise bar eken, olaryň umumy agza sany 422-e barabar bolup, heniz guramaşmadyk 75 Şabat saklaýjy hem bardy. Şol ýylyň 7-nji aprelinde ýene on iki adam çokundyryldy we Gamburg kilisesine goşuldy. Dekabr aýynda bu kilisäniň agza sany kyrka ýetdi. Gamburg, Gollandiýa, Russiýa we Germaniýanyň dürli künjeklerinde ýerleşýän kitap ammaryndan kitap satuwyndan gelýän girdeji 5,000 dollar boldy.

GSAM 410Ýewropada üstünlik

GSAM 410.31891-nji ýylda geçirilen Baş Konferensiýada berlen hasabata görä, Merkezi Ýewropa missiýasynda iş haýal-haýal, ýöne ynamly öňe gitdi. Şol wagt Germaniýada bäş kilise bardy, olaryň agza sany 140-a barabar bolup, şularyň 64-si Gamburg kilisesiniň agzalarydy. Tölenen onda bir 1 000 dollar boldy. Gämilerde, Gamburgdaky gämi missioneri tarapyndan satylan kitaplaryň bahasy 500 dollar bolup, kitap satyjylarynyň tutuş meýdanda bir ýyllyk satuwy 6 000 dollar boldy. Awstriýada 150 adam hakykaty kabul edipdi we Russiýada 13 kilise bar eken, olaryň agza sany 400-e barabar bolupdyr.

GSAM 411Bäş rus Şabat saklaýjysy sürgün edildi

GSAM 411.1Şu döwürde (1891), Russiýadaky bir kilisäniň liderini hem goşmak bilen bäş agzasy döwlet kilisesiniň doktrinasyna ters gelýän öwütleri öwredendikleri üçin tussag edilip, Transkafkazyň çägine bäş ýyllyk sürgünlik jazosyna höküm edildi. Olar bir-birine zynjyr bilen baglanyp, bäş ýüz mil ýöremeli boldular. Bu synagda olaryň imany olara güýç berdi we olar Rebde bagtly boldular. Şol ýylyň dowamynda rus dilinde Mukaddes Kitap okaýyşlary görnüşinde, Mesihiň azaplary, ölüleriň ukusy, haýsy gün we näme üçin, we biz bilip bilerismi? temalarynda bir broşýura taýýarlanyldy.

GSAM 411.21895-nji ýylda geçirilen Baş Konferensiýa döwründe Germaniýadaky agza sany 368-e ýetdi, we öňki ýylyň ondan bir sadakasy 2,327.43 dollar boldy.

GSAM 411Russiýada Şabat saklaýjylaryň sany artdy

GSAM 411.3Russiýada, köp adamyň beýleki ýurtlara göçüp gitmegine garamazdan, agza sany 467-e ýetdi we olar 841,60 dollar onda bir tölegini tölediler.

GSAM 411.41896-njy ýylyň doga hepdesi okalmalarynda daşary ýurt missiýasy sekretarynyň beren beýanatyndan bilşimizçe,

GSAM 411.4"Geçen ýylyň dowamynda Germaniýa-Russiýa meýdanynda olaryň sany takmynan iki esse artdy; sany dört ýüzden gowrak adam bilen köpeldi. Berlin, Germaniýada altmyş adam yzygiderli Şabat gulluklaryna gatnaşýardy. Gamburgda missiýa kapellasynyň gurluşygy ol ýerdäki işi güýçlendirdi. Bavariýanyň Münhen şäherinde bir topar adam çokundyrylmak dabarasyna garaşýardy. Germaniýanyň Leipzig, Königsberg, Magdeburg, Posen, Stuttgart we beýleki esasy şäherlerinde ynanýanlar bardy. Şeýle hem Gollandiýanyň Rotterdam şäherinde bir topar bardy.

GSAM 412.1"Russiýada kolportýorlar hökümetden rugsat aldylar. Latyş we Eston dillerine edebiýat terjimesi edildi. Alman gazetasy Bazelden Gamburg şäherine göçürildi we şol edarada hakykat on dört dilde çap edilýärdi."

GSAM 412Wengriýada çokundyrmak

GSAM 412.2Şol ýylyň dowamynda Wengriýada ilkinji çokundyrmak, Boemiýada bolsa ilkinji dini dessur ýygnagy geçirildi. Rumyniýanyň Galatz şäherinde Dunaj we Gara deňiz üçin gämi missiýasy döredildi.

GSAM 412Germaniýada kitap satuw işi

GSAM 412.31895-nji ýylyň dekabrynda Home Missionary žurnalynda Pastor Spies nemes meýdanyndaky kitap satuw işi barada şeýle diýdi:

GSAM 412.3"Bu ugurda kitap satuw işi başlanda jogapkärçilik alyp barýan adamlar ony öňe sürmegi bes etmändi, hatda Leipzigdäki käbir öňdebaryjy neşirýatçylar we kitap işgärleri 'abuna esasynda kitap satmak şowsuz bolar' diýip kepillik beripdi.

GSAM 412.4"1887-nji ýylyň awgustynda 'Life of Christ' atly kitabyň ilkinji nemes dilli neşiri çapdan çykdy. Bu kitap paýlanmaga taýýar bolan mahaly Bazelde kitap satyjylarynyň seminariýasy geçirildi; bu diňe Germaniýada däl, eýsem tutuş Ýewropada kitap satuw işiniň başlanmagyny belledi. Bu kitabyň ýedinji neşiri häzir nemes dilinde çapdan çykdy.

GSAM 412.5"1895-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan bäri on iki täze kitap satyjy işe başlady. 1895-nji ýylyň iýun aýynda hasabatda satuwlaryň 50 göterim artandygy görkezildi. Häzirki wagtda nemes dilindäki gazetimiz Herold der Wahrheit bilen ýörite tagalla edilýär. Käbir, uly bolmadyk ybadathanalar elli bilen iki ýüz nusga alýarlar we satýarlar. We satyn alyjylar bilen örän hoş tejribeler geçirýärler. 1896-njy ýylyň 18-nji fewralyndaky Review žurnalynda Pastor Conradi şeýle diýdi: '1895-nji ýyly nemes-rus meýdanynda on bäş ýüz Şabat saklaýjy bilen tamamlaýarys.'"

GSAM 413SKANDINAWIÝA MISSIÝASY

GSAM 413.1Skandinawiýa halkyna missiýa 1877-nji ýylda Pastor John Matteson tarapyndan açyldy. Ol 6-njy iýunda Daniýanyň Jyeland sebitindäki Vejle şäherine geldi. Ol şol ýurda baranda, Amerikadaky dostlarynyň iberen gazetleri we broşýuralary okap, Şabat gününi bellemäge başlan birnäçe adam bardy.

GSAM 413.2Bu işiň ösmegini yzarlanyňda, 1850-nji ýylda Norwegiýadan Amerika göçen dört adamyň Rebbiň Şabat gününi saklamaga başlandygyny bilýäris. Olar Wisconsin ştatynyň Oakland şäherinde ýaşaýardylar. Bu adamlaryň ikisi Pastor O. A. Olseniň kakasy we ejesi boldular. 1863-nji ýylda Pastor John Matteson ýedinji gün Şabatyny saklamagy başlady. Ol Wisconsin ştatynyň Poysippi şäherinde ýaşaýardy. Indiki alty aýyň dowamynda onuň zähmeti netijesinde takmynan kyrk daniýaly-norweýli adam Ýedinji gün Adwentistleriniň doktrinasyny kabul etdiler. Gullukda onuň bilen bilelikde iş alyp baran ilkinji işjeň wagyzçy Minnesotaly Pastor J. F. Hanson boldy.

GSAM 413Daniýa-Norweý dilinde çap edilen ilkinji kitap

GSAM 413.31866-njy ýylda Pastor John Matteson Review and Herald ofisiniň dolandyryjylaryna skandinawlar üçin olaryň dilinde kitapçalar we broşýuralar çap edip biljekdigini anyklamak maksady bilen ýüz tutdy. Oňa ofiste maliýe serişdeleriniň ýetmezçiligi sebäpli munuň mümkin däldigi habar berildi; ýöne Wisconsin we Minnesota ştatlarynda onuň milletinden bolan adamlar hakykaty ene dilinde çap etdirmäge şonça höwesli bolup, ýagdaýlary ortaça we sany elli adamyň aşagynda bolmagyna garamazdan, olar 1 000 dollar pul ýygnap, şol maksat üçin onuň eline berdiler. Bu pul we owadan taýýarlanan birnäçe elýazma bilen Pastor Matteson Battle Creek şäherine gelip, çap edilen kitaplar üçin ýene-de ýüzlendi. Ol öň bildirilen garşylyklara jogap bermäge taýyn bolansoň, islegleri kabul edildi we 1867-nji ýylyň 18-nji martynda Liv og Død (Ömür we Ölüm) atly kitaby üçin taýýarlanan elýazmasyny çap komitetiniň agzalary bolan Pastor J. N. Andrews we maňa okap başlady. Başgaça aýdylanda, ol bize öz gol ýazmasynyň Daniýa-Norweý dilindäki mazmunyny iňlis dilinde gürrüň berdi.

GSAM 414Pastor Matteson Çapçy Bolýar

GSAM 414.1Şol wagtlar onuň üçin şrift ýerleşdirip biljek çapçy ýokdy, şonuň üçin ol şrift ýerleşdirmegi özbaşdak öwrenmek hukugyny haýyş etdi. Ol bu işde, öz dilinde takmynan bir müň sahypa buklet we broşýura çap edýänçä dowam etdi.

GSAM 414.2Halkynyň arasynda hakykaty ýaýratmak üçin bu täze serişdäni ulanyp, ol täzeden gaýrat bilen ýola düşdi we dürli ştatlarda ýygnaklar geçirdi. Şol seneden başlap, bu iş Skandinaw halklarynyň arasynda örän çalt ösdi.

GSAM 414Ilkinji daşary ýurt döwürleýin neşir

GSAM 414.3Daniýa-Norwegiýalylaryň arasyndaky iş şonça giň gerime eýe boldy we şol milletden bolan adamlaryň öz dilinde öwrediş we ruhlandyryş almagy üçin aýlyk gazetanyň çykarylmagy talap edildi. Şonuň üçin 1872-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda Review and Herald ofisinde 24 sahypalyk žurnal görnüşli, Advent Tidende (Gelşiň habarlary) atly daniýa dilinde aýlyk neşir çykaryldy. Indiki ýylda bu žurnalyň sahypalarynyň sany otuz iki sahypa çenli artdy. Ol daşary ýurt dilinde Ýedinji gün Adwentistleri tarapyndan neşir edilen ilkinji žurnaldy.

GSAM 414.41874-nji ýylda şwed dilinde gürleýän ynançlylaryň arasynda gyzyklanma şonça uly boldy welin, şol dilde on alty sahypaly aýlyk neşir çykaryldy; onuň ady Svensk Härold boldy.

GSAM 414.5Köne ýurtda Pastor Matteson Skandinaw halklaryna wezipe başlanda (1877-nji ýylyň iýuny), Tidende žurnalynyň 266 nusgasy her aý Amerikadan Daniýa we 60 nusgasy Norwegiýa iberilýärdi. Bu žurnallary okamak arkaly Skandinawiýada birnäçe adam eýýäm Şabat gününi saklaýardy. Daniýada bir ýyllyk zähmeti netijesinde birnäçe ýerlerde ynançlylaryň toparlary döredildi.

GSAM 415Norwegiýada çap ediş edarasy

GSAM 415.1Mundan soň Pastor Matteson Norwegiýa gidip, 1879-njy ýylyň 7-nji iýunynda Kristiana şäherinde geçirilen zähmetleriniň netijesinde 38 agzaly bir kilise gurady. Şol döwürde Amerikadan gelen Pastor J. P. Jasperson hem onuň gullugyna goşuldy. Şol ýylda Norwegiýada neşirýat jemgyýeti döredildi we Kristiana şäherinde çap ediş edarasy, ybadat üçin ýygnanyşyk otagy we ýaşaýyş otaglary üçin 14,580 dollara emläk satyn alyndy. Bir döwür üçin Tidernes Tegn atly gazetanyň kiçi neşiri Kristiana edarasyndan hepdelik çykaryldy.

GSAM 415.21880-nji ýylyň güýzüniň başynda, Pastor Matteson Skandinawiýadaky işi giňeltmek üçin kömek almak maksady bilen Amerika geldi. Ol şol ýylyň Umumy konferensiýasyna gatnaşdy we 1881-nji ýylyň aprelinde örän ruhlanan ýagdaýda Ýewropa dolanyp geldi. Gaýdyp gelenden gysga wagt soňra, silindrli çap enjamy satyn alnyp, Kristiana ofisine gurnaldy.

GSAM 415Daniýa we şwed dillerindäki saglyk žurnallary

GSAM 415.3Olar derrew Daniýa dilinde Sundheds Bladet atly saglyk žurnalyny çap etmäge başladylar. 1883-nji ýylda ol şwed dilinde meňzeş žurnal we Sanningens Härold atly dini žurnal çap etdi. 1884-nji ýylda olaryň ofis enjamlarynyň bahasy 2,563 dollar möçberinde boldy. Bu ýylyň dowamynda jemi 115,000 sany gazet çap edilip paýlandy, şeýle hem müňlerçe broşýura we käbir kitaplar hem paýlandy.

GSAM 415Skandinawiýada Pastor Haskell

GSAM 415.4Skandinawiýa ýurtlarynda alnyp barylýan iş 1882-nji ýylda Pastor Haskelliň sapary bilen uly kömek aldy, we 1884-nji ýylda Pastorlar Geo. I. Butler, B. L. Whitney, A. B. Oyen we E. G. Olseniň zähmetleri bilen ep-esli goldanyldy.

GSAM 416Uaýt hanym Skandinawiýa üçin uly kömek edýär

GSAM 416.11885-nji ýylda E. G. Uaýt hanym we onuň ogly W. C. Uaýt Skandinawiýa syýahatyny amala aşyrdylar, bu bolsa şol sebitdäki işe ölçäp bolmajak gymmatlyk goşdy. Käbir adamlar şol ýurtdaky garyplaryň onda birini töläp bilmejekdigine we kitap satmak üçin synanyşmagyň peýdasyzdygyna ynanypdylar. Uaýt hanymyň şaýatlygy wagtynda berildi we halk tarapyndan gowy kabul edildi; munuň subutnamasy hökmünde "Rebbiň aýdanynyň hemmesini ederis we boýun egereris" diýen jogap berildi. Bu sapar Skandinawiýa meýdanynda düýpli üýtgeşiklik boldy; bu üýtgeşmeler esasan Uaýt hanymyň dynçsyz zähmeti netijesinde amala aşyryldy.

GSAM 416Norwegiýada täze ofis binasy guruldy

GSAM 416.21886-njy ýylda Pastorlar O. A. Olsen we N. Clausen Skandinawiýa ýurtlaryna sapar etdiler; ikinjisi ol ýerde uzak wagtlap galdy. 1885-nji ýylda Kristiana şäherinde täze ofis binasy gurlup, 1886-njy ýylyň 1-nji sentýabryna çenli geçen ýyl üçin ofis diňe kitaplaryň we broşýuralaryň satuwyndan 5,386.68 dollar girdeji gazandy, döwürleýin neşirlere abuna tölegleri boýunça bolsa 3,146.03 dollar aldy.

GSAM 416Skandinawiýada ýigrimi bäş kilise

GSAM 416.31889-njy ýylda Baş Konferensiýa berlen hasabata görä, Skandinawiýa meýdanynda 25 kilise bar eken, olaryň agzalarynyň sany 926 we olar 2,548.75 dollar mukdarynda onda bir tölegini töläpdirler; şeýle hem ol ýerde 6 din gullukçysy, 4 lisenziat we 52 kitap satyjy bardy. Norwegiýa we Şwesiýa üçin bir çärýekde kitap satuwlarynyň girdejisi 2,161.26 dollar boldy.

GSAM 416Kristianadaky mekdep

GSAM 416.4Şol wagt Kristiana şäherinde elli okuwçy bilen mekdep işleýärdi. 1891-nji ýylda Kristiana şäherinde Pastorlar O. A. Olsen we E. J. Waggoner tarapyndan Mukaddes Kitap instituty gurnaldy, oňa ýüz okuwçy gatnaşdy. Bu institutda kitap satuw işleri boýunça doly okuw berildi.

GSAM 4171895-nji ýylda Skandinawiýada kyrk kilise

GSAM 417.1Alty ýyl soň, 1895-nji ýylda, daşary ýurt işleriniň sebit dolandyryjysy bolan o wagtky Pastor D. A. Robinson tarapyndan berlen hasabat bu döwürde işleriň aýdyň ösýändigini görkezýär, şonuň üçin biz ony aşakdakyça getirýäris: "Skandinawiýada kyrk kilise we 1,458 agza bar. Şol ýylyň onda biri $5,585.55 boldy. On bäş bellenen din gullukçysy, on bir lisenziat bar we ýylyň kitap satuwy 40 000 dollar möçberine barabar. Bu uly möçber esasan kitap satyjylaryň tagallalaryna baglydyr, we bu hem 1885-nji ýylda kitap söwdagärleriniň we hatda biziň ynanjymyzdaky din gullukçylarynyň kitaplary öýme-öý aýlanyp satmak mümkin däldir diýip yglan eden ýurtda bolup geçdi.

GSAM 417Üç Skandinawiýa konferensiýasy

GSAM 417.2Skandinawiýa meýdanynda häzirki wagtda üç konferensiýa bar, olaryň gurluş seneleri şulardyr: Daniýa, 1880-nji ýylyň 30-njy maýy; Şwesiýa, 1882-nji ýylyň 12-nji marty; Norwegiýa, 1887-nji ýylyň 10-njy iýuny. Skandinawiýa missiýasyny ilkinji bolup açan, işi örän üstünlikli öňe süren we şol halkyň abadançylygy ugrunda tükeniksiz zähmet çekip, özüni pida eden Pastor John Matteson howply tuberkulose keselinden ejir çekip, 1896-njy ýylyň 30-njy martynda Kaliforniýanyň El Monte şäherinde 61 ýaşynda aradan çykdy.

GSAM 417BRITANIÝA MISSIÝASY

GSAM 417.3William Ings, Angliýanyň Hampshire grafliginden, ýöne ruhy we bilim taýdan amerikan bolup, çagalygyndan bäri Birleşen Ştatlarda ýaşap, 1878-nji ýylyň 23-nji maýynda Şweýsariýanyň Bazel şäherinden Southampton şäherine geldi. Bu gezek onuň galmagy gysga bolup, diňe iki hepde dowam etdi we soňra gysga wagtlyk kontinente gaýtdy. Emma gysga wagt geçmänkä, ol täzeden Southampton şäherine gitdi; şol ýerde dört aýlap öýden öýe gezip, broşýuralar paýlap we ýüze çykýan beýleki missiýa işlerini alyp barandan soň, on adamyň Şabat gününi saklaýandygyny habar berdi. Şol ýylyň 30-njy dekabrynda men we aýalym Southampton şäherine geldik; şol ýerde biziň işimiz Pastor Ings bilen birleşip, gyş paslynda Shirley Hall-da we kärende öýümizde ýygnaklar geçirdik. 1879-njy ýylyň tomsunda biz Southampton şäherinde çadyr ýygnaklary geçirdik. Şol wagt we şol ýerde Miss Maud Sisley (häzirki wagtda Boyd hanym) işe goşulyp, Mukaddes Kitap okaýyşlaryny geçirdi we öýden öýe işledi. Bu tagallalaryň netijesinde birnäçe adam hakykaty kabul etdi. Indiki gyşda biz Ravenswood Villa-daky bir zalda ýygnaklary geçirdik; şol binada biz ýaşaýardyk we ätiýaçlyk ammarymyz hem şol ýerde ýerleşýärdi.

GSAM 418Angliýada çadyr ýygnagy

GSAM 418.11880-nji ýylyň tomsunda, saglygy gowşak bolmagyna garamazdan, Pastor Andrews Şweýsariýadan Romseyde geçirilen çadyr ýygnagyna kömek bermek üçin geldi, we şol ýerde başga adamlar hem bu habary kabul etdiler.

GSAM 418.21880-nji ýylyň 11-nji ýanwarynda bir broşýura jemgyýeti döredildi. Bu işde agzalar uly gyzyklanma bildirdiler we köp sanly neşirler paýlandy.

GSAM 418.31880-nji ýylyň 8-nji fewralynda ilkinji çokundyrylyş amala aşyryldy we alty dalaşgär çokundyryldy. 1881-nji ýylyň 2-nji iýulyna çenli Southampton şäherinde ýigrimi dokuz dalaşgär çokundyryldy.

GSAM 418Angliýada işgärler köpeldi

GSAM 418.41881-nji ýylyň güýzünde geçirilen Baş Konferensiýanyň ses berişligi esasynda, Pastor A. A. John we onuň aýaly, Geo. R. Drew we Miss Jennie Thayer Angliýa gidip, şol missiýa meýdanyndaky işe goşuldular. 1882-nji ýylda Pastor Haskell Ýewropa meýdanyna sapar edip, Angliýa missiýasyndaky işgärler bilen birnäçe gün geçirdi we maslahat hem-de teklipler arkaly gymmatly kömek etdi.

GSAM 418.51882-nji ýylyň martynda Signs of the Times gazetiniň iki sahypaly britan goşundysy çap edilmäge başlady we ol Amerikadan iberilen Signs gazetiniň müň nusgasyna birikdirildi. Olar Beýik Britaniýadaky missionerlik işlerinde ulanyldy. 1883-nji ýylyň 1-nji oktýabryndaky iş hasabaty şol senede ýüz Şabat saklaýjynyň bardygyny görkezýär. Missiýa açylandan bäri tölenen onda birler 2,078.71 dollar boldy.

GSAM 419Gämilerde missionerlik işi

GSAM 419.1Gämi saklaýjylarynyň hoşniýetliligi netijesinde, Pastor Ings-e Günorta Afrikada, Gündogar we Günbatar Indiýalarda, Merkezi Amerikada we Bay adalarynda ýerleşýän "Peninsular and Oriental Steam Ship Company" kompaniýasynyň esasy segsen portuna traktlar we gazetler paketlerini mugt ibermäge rugsat berildi. Şol ýol bilen iberilen okalýan materiallaryň täsiri netijesinde Demarara adasynda gyzyklanma ilkinji gezek döredi. Bu maglumaty biz adadan gelen hatlar arkaly aldyk.

GSAM 419"History of the Sabbath" iňlis kitaphanalarynda ýerleşdirildi

GSAM 419.2Pastor Andrews-iň History of the Sabbath atly kitabynyň nusgasy hem Beýik Britaniýanyň 60 sany jemgyýetçilik kitaphanasyna we mugt okaýyş otaglaryna ýerleşdirildi, we ol kitaplar häzir hem şol ýerde, okaýanlara hekaýany gürrüň berýär.

GSAM 419.31884-nji ýylda Pastor Butler bu ugurda işleýän beýleki işgärler bilen bilelikde Angliýa sapar etdi. Pastorlar S. H. Lane we Robert Andrews 1885-nji ýylyň 9-njy maýynda Bostondan Beýik Britaniýadaky missiýa goşulmak üçin deňiz syýahatyna çykdylar. Uaýt hanymyň Angliýa sapary işgärler üçin uly güýç we ruhlandyryjy çeşme boldy. Uaýt hanym we onuň ogly Ýewropa meýdançasyndan Amerika dolanmazdan ozal şol ýerde birnäçe hepde geçirdiler.

GSAM 419"Present Truth" neşiri başlandy

GSAM 419.41884-nji ýylyň başlarynda, Pastor Butleriň Angliýa gelmeginden gysga wagt soň, Grimsbyde redaktory M. C. Wilcox bolan sekiz sahypalyk aýda iki gezek çykýan Present Truth atly gazetany çykarmaga karar berildi. Häzirki wagtda ol Angliýanyň London şäherinde 16 sahypalyk hepdelik neşir hökmünde, hepdede takmynan 18 000 nusga çap edilýär.

GSAM 420.11889-njy ýylda Pastor Holser Britaniýa missiýasynyň sekiz kiliseden, iki ýüz Şabat saklaýjydan ybaratdygyny, olaryň altmyş bäşi Londonda bolandygyny habar berdi. Öňki ýyl üçin onda bir tölegi $1,244.58 boldy. Iki bellenen din gullukçysy, iki ygtyýarly din gullukçysy, iki gämidegi missioner we ýedi Mukaddes Kitap işgäri bardy. Şol döwürde Pastorlar Wm. Hutchinson we Francis Hope Angliýa missiýasyna goşuldylar.

GSAM 420Londondaky Pacific Press

GSAM 420.21890-njy ýylda Kaliforniýanyň Oakland şäherindäki Pacific Press Neşirýat Kompaniýasy Londonyň Paternoster Row köçesiniň 48-nji jaýynda şahamça ofis, Londonyň demirgazyk bölegindäki Holloway Road köçesiniň 451-nji jaýynda bolsa çap ediş ofisini açdy. Ofisde ilkinji ýylda topdan satuw bahalary boýunça kitap satuwy 9,556.89 dollar boldy.

GSAM 420.31895-nji ýylyň fewralynda Pastor Robinson aşakdaky hasabaty berdi:

GSAM 420.3"Beýik Britaniýada on bir kilise, 363 agza, bäş din gullukçysy we bir lisenziat bar. Geçen ýyl üçin onda bir paý $5,077.20 boldy, ýagny her agza üçin ortaça $13.98. Neşir ediji ofisiň mülkiýeti häzirki wagtda International Tract Society, Limited atly iňlis korporasiýasy tarapyndan eýeçilik edilýär we dolandyrylýar."

GSAM 420.41895-nji ýylyň dekabrynda Daşary ýurt missiýa sekretary Beýik Britaniýa üçin agza sanynyň 560-a barabar bolandygyny habar berdi. Onluk tölegler şol ýylyň dowamynda 1 000 dollar artdy. Şol wagt Londonyň dürli ýerlerinde sekiz topar Şabat güni ýygnanýardy.

GSAM 420.5Şeýlelikde bu missiýa meýdanyndaky iş öňe gitdi, käwagtlar tas sezilmejek derejede. Tohumlar käbir topraklarda beýleki topraklara garanyňda çalt çykyp gelmeýär. Olaryň çykyp gelmegi haýal, ýöne ösmegi has berk we çydamly bolýar. Bu patyşalykdaky üçünji habaryň hakykaty hem şeýledir. Onuň tohumy ekildi, kök saldy we haýal-haýal ösüp, häzirki wagta çenli deňeşdirme taýdan uly göwrümlere ýetdi.

GSAM 421Awstralaziýa missiýasy

GSAM 421.11885-nji ýylyň 10-njy maýynda Pastorlar S. N. Haskell, J. O. Corliss we onuň maşgalasy, M. C. Israel we onuň maşgalasy, Wm. E. Arnold we Henry Scott Awstraliýa meýdanynda missiýa açmak üçin San-Fransiskodan gämide syýahat etdiler. Bu wakadan on bir ýyl öň, 1874-nji ýylda, Battle Creekde geçirilen ýygnakda Uaýt hanym köp ýurtlaryň heniz hakykaty kabul etjekdigini, çap enjamlarynyň işleýändigini we dürli ýurtlarda kitaplaryň we gazetleriň çap edilýändigini görendigini aýtdy. Haýsy ýurtlaryň göz öňünde tutulýandygyny anyklaşdyrmak barada soralanda, ýadynda galan ýeke-täk adyň Awstraliýa bolandygyny jogap berdi.

GSAM 421The Bible Echo

GSAM 421.2Pastor Haskell we onuň ýoldaşlarynyň yhlasly we üstünlikli zähmetleri netijesinde bu habar şonça çalt ösdi welin, Awstraliýada gazet çap etmegiň zerurdygy kabul edildi. Şonuň üçin neşir işleri üçin taýýarlyklar görüldi we 1886-njy ýylyň 1-nji ýanwarynda Melburnda Bible Echo and Signs of the Times diýlip atlandyrylýan on alty sahypaly aýlyk neşir çykaryldy. Ilkinji sanynyň alty müň nusgasy çap edildi, adatça çykýan sany bolsa diňe üç müňdi.

GSAM 421Awstraliýada ilkinji kilise guruldy

GSAM 421.31886-njy ýylyň 10-njy apreli, ýekşenbe güni Awstraliýada ilkinji Ýedinji gün Adwentistleriniň kilisesi guruldy. Şertnama gol goýan on sekiz adam bar eken we ýedi adam hem çokundyrylmak arkaly kabul edilmek üçin ýüz tutdy. Olar indiki Şabat güni çokundyryldy we birnäçe hepde boýy her Şabat agzalar goşuldy, netijede kilisäniň agza sany elli bäşe ýetdi. 1886-njy ýylyň maý aýyna çenli ýazylanlaryň jemi sany doksan boldy. Bulardan başga-da, beýleki ýerlerde Şabat günlerini saklaýan takmynan otuz bäş adam bardy.

GSAM 421.4Neşir ediş ofisinde iki sany gowy çap maşyny we bir motor bardy; bularyň ählisi şol uzak ýurtdaky Ýedinji gün Adwentistleri tarapyndan doly tölenip satyn alnan we olaryň eýeçiliginde bolup, Kaliforniýanyň Oakland şäherindäki uly ofisimizden takmynan ýedi müň mil uzaklykda ýerleşýärdi.

GSAM 422.11886-njy ýylda bu habar Täze Zelandiýa ýetdi. Awstraliýa meýdançasyndan gelen hasabatda Täze Zelandiýada elli sany Şabat saklaýjynyň bardygy aýdylýar. Ofiste kitap satuwyndan gelýän girdeji 700 dollar boldy. Munuň üstesine, kitap satyjylar Täze Zelandiýada Beýik Göreş kitabyndan dört ýüz nusga, Awstraliýada bolsa Thoughts on Daniel kitabyndan müň nusga satdylar.

GSAM 422Awstraliýa ofis binasy

GSAM 422.21889-njy ýylyň 19-njy iýulynda berlen hasabata görä, aşakdaky maglumatlary alýarys: Melburnda çap ediş edarasy üçin bina tamamlandy, onda ybadatlar üçin kapella bar.

GSAM 422Tasmaniýa goşuldy

GSAM 422.3Awstraliýada hem-de Täze Zelandiýada konferensiýa gurnaldy we Pastorlar Israel we Steed tarapyndan iş Tasmaniýa giňeldildi. Soňky ýerde üç kilise eýýäm gurnaldy, olaryň jemi agza sany 136-a barabar. Bulardan başga-da heniz gurnalmadyk başga ýaýran Şabat saklaýjylar bar.

GSAM 422.4Awstraliýa meýdanynda şol ýyl üçin onluk tölegler 9,371 dollar boldy. Meýdanda on bäş kitap satyjy bardy, olaryň kitap satuwlarynyň jemi 19,500 dollara deň boldy.

GSAM 422.5Pastor Haskelliň dünýäniň töweregini ikinji gezek gezelenjinde ol ýene-de Awstraliýa baryp, 1889-njy ýylyň awgustynda geçirilen konferensiýa gatnaşdy we köp ugurdan netijeli kömek berdi; bu ýaňy döredilen topar tarapyndan uly minnetdarlyk bilen garşylanyldy. Amerikadan dürli işgärler wagtal-wagtal bir uly maksadyň — Hudaýyň işini ösdürmek we berkitmek — ugrunda Awstraliýa sapar edip gelýärler.

GSAM 422Awstraliýada E. G. Uaýt hanym

GSAM 422.61891-nji ýylyň güýzünde E. G. Uaýt hanym, onuň ogly W. C. Uaýt, Pastor Geo. B. Starr we beýleki adamlar Kaliforniýadan Awstraliýa ugradylar we dekabr aýynda — şol kontinentiň tomsunyň ortasynda — baryp ýetdiler. Uaýt hanymyň şol ýurtda dokuz ýyllyk ýaşaýşy döwründe bedeni keseller bilen ejir çekmegine garamazdan, şaýatlygy işi üçünji perişdäniň habarynyň ruhy we ugruna laýyk ýerleşdirmekde uly kömek etdi. Awstraliýada bolan döwürde Pastor J. O. Corliss bu ýerdäki iş bilen täzeden baglanyşdy, W. A. Colcord we beýlekiler din gullukçysy, mugallym we ş.m. hökmünde işe girişdiler.

GSAM 423Awstraliýada Pastor Olsen

GSAM 423.1Baş Konferensiýanyň prezidenti wezipesinde Pastor O. A. Olseniň dolandyryş döwründe ol ýurduň uzyn-uzyn we giňlik boýy ýerleşýän ähli öňdebaryjy edaralarymyza baryp gördi. Munuň üçin giň gerimli syýahat—dünýäniň töweregini aýlanmak—zerur boldy. Ol bu syýahaty dürli missiýalaryň zerurlyklary we ýagdaýy bilen has gowy tanyşmak, şondan soň olara tarapsyz hyzmat etmäge taýyn bolmak üçin amala aşyrdy. 1893-nji ýylda şol syýahatyň dowamynda ol Awstraliýada birnäçe hepde galdy.

GSAM 423Awstralaziýa Bileleşik Konferensiýasy

GSAM 423.2Bu döwürde Awstraliýa we Täze Zelandiýa konferensiýalary hem-de Awstraliýa missiýa meýdanlaryndan düzülen Awstralaziýa Bileleşik Konferensiýasy döredildi. Bu konferensiýa iki ýylda bir gezek geçirilýär we beýleki ýurtlardaky bileleşik konferensiýalaryň ýörelgesine laýyk alnyp barylýar. 1893-nji ýylda bu meýdanda işleýän az sanly kitap satyjylar Steps to Christ kitabynyň 5 000 nusgasyny satdylar we şol bir mukdarda ikinji neşir hem çap edildi. 1894–95-nji ýyllaryň tomsunda olar dört aýyň dowamynda abuna üçin kitaplaryň 4 000 sargydyny kabul etdiler.

GSAM 423Awstraliýadaky Pastor Prescott

GSAM 423.31895-nji ýylda dini guramanyň bilim sekretary, Pastor W. W. Prescott, bu konferensiýada birnäçe aýlap bolup, işiň bu şahamçasyna köp wagt we üns bagyşlady. Şol aralykda ol olara uly peýda getirýän bilim institutyny geçirdi.

GSAM 424.1Ýyllyk işler baradaky hasabat Baş Konferensiýa Pastor W. C. Uaýt tarapyndan gowşuryldy we aşakdaky ýaly:

GSAM 424.1"Awstraliýa Bileleşik Konferensiýasy 1074 agzasy bolan on ýedi kiliseden ybarat bolup, olar geçen ýyl 9,810.10 dollar onluk tölegini töläpdirler. Bu konferensiýada on iki bellenen din gullukçysy, iki lisenziat, üç Mukaddes Kitap işgäri we elli kitap satyjy bar; olar ýylyň dowamynda 28,731.11 dollar bahaly kitap satdylar. Şu ýyl Täze Günorta Uels koloniýasy, alty kilise we 321 agzasy bilen Awstraliýa Konferensiýasyndan aýrylyp, Täze Günorta Uels Konferensiýasy diýip atlandyryldy."

GSAM 424GÜNEÝ AFRIKA MISSIÝASY

GSAM 424.21886-njy ýylda Battle Creekde geçirilen Baş Konferensiýada Günorta Afrikada missiýa açmak meselesi ara alnyp maslahatlaşyldy. Bu başlangyjy goldaýan kararlaryň kabul edilmegi netijesinde, 1887-nji ýylyň tomsunyň başynda şol uzak ýurtda işleri gurmak synanyşygyna girişildi; sebäbi Şabat gününi eýýäm saklamaga başlan az sanly adamlar işgärleri çagyrýardy.

GSAM 424Pastorlar Boyd we Robinson Günorta Afrikada

GSAM 424.3Şu maksat bilen 11-nji maýda Pastor C. L. Boyd we onuň maşgalasy, Pastor D. A. Robinson we onuň aýaly hem-de beýleki işgärler Nýu-Ýork şäherinden Liverpul we Londondan geçip Afrikanyň ugruna deňiz syýahatyna çykdylar. Üç ýyl soňra, Baş Konferensiýada, jenap P. W. B. Wessels, bu zähmetkeşler Afrikada gelende, mowzukdaky neşirleri okamak we Mukaddes Ýazgylary öwrenmek netijesinde dördünji buýrugyň Şabatyny eýýäm saklaýan takmynan kyrk töweregi adamyň bardygyny aýtdy.

GSAM 424.4Pastor Robinson we Pastor Boyd missiýa işini Keýptaunda başladylar we şondan başlap demirgazyk-gündogara tarap takmynan sekiz ýüz mil aralykda ýerleşýän Kimberli, ýagny almaz meýdanlaryna çenli giňeltdiler.

GSAM 424.51889-njy ýyla çenli diňe iki din gullukçysy, bir litsenziat, dört kilise we segsen agza bardy; olar 2,798.36 dollar mukdarynda onda bir tölegini berdiler. Şu ýylda Amerikadan gelen Pastor Ira J. Hankins Keýptaun şäherinde gowy netijeler bilen zähmet çekdi, we jenap we hanym Druillard Nebraskadan gelip, bu ýerdäki işe goşulyp, täze meýdanda işe öňdebaryjy bolmak üçin çagyrlanlaryň başdan geçirýän zähmetlerine we kynçylyklaryna paýdaş boldular. Druillard hanymyň zähmetleri esasan kitap ammarynda boldy, bu bölümiň işleri onuň dolandyryşyna gowşuryldy; jenap Druillard bolsa umumy missiýa işleri bilen meşgullandy. Şu ýylyň dowamynda bu porta gelýän gämilerde ol jemi 750 dollarlyk kitap satdy.

GSAM 425Afrikada Pastor Haskell

GSAM 425.1Şol ýylyň awgustynda Pastor Haskell Keýptauna geldi. Ol Günorta Afrikadaky dürli toparlary zyýarat edip, olaryň arasynda iş alyp barmak üçin bäş aýyny netijeli geçirdi. Bu sapar bilen iş güýçlenip, ösdi we ol zähmetiniň miwelerini görüp, ýüregini ruhlandyrdy. Bilim işine gyzyklanma döredi, netijede Afrikadan on iki talyp Amerikadaky mezhep okuw jaýlarymyza okamaga geldi.

GSAM 425.2Bu aralykda kitap satuw işine hem ýeterlik üns berildi. Bu iş üçin Keýptaunda E. M. Morrisoniň ýolbaşçylygynda geçirilen institut habaryň bu möhüm şahamçasyna täze jan we güýç berdi. Institutda berlen görkezmeleriň derrew yzysüre, on üç kitap satyjy alty aýyň dowamynda jemi 5,621.28 dollarlyk kitap satdy we eltip berdi. Hakykatdanam, sargytlaryň sany şonça köp boldy welin, kitaplar talaby kanagatlandyrmak üçin ýeterlik çalt taýýarlanylman, olar Londondaky ofisi düýbünden "basyp aldy".

GSAM 425.31892-nji ýylda Pastor A. T. Robinson Günorta Afrikadaky işe goşuldy. Şol wagt işiň gerimi şonça artdy we köne ammaryň ornuna täze ammara mätäçlik ýüze çykdy. Şonuň üçin ybadathana ýygnaklaryny geçirmek üçin ýeterlik giň täze bina gurlup tamamlandy.

GSAM 426Afrikadaky Kollej Binasy

GSAM 426.1Şeýlelikde iş ädim-ädim öňe ilerledi, Keýptaun şäheriniň etegindäki Claremont etrabynda 35 000 dollarlyk kollej binasy gurlup gutardy. Amerikaly doganlardan islenýän ýeke-täk kömek kollej kursyny okatmaga ukyply mugallymlardan ybarat topary ibermekdi, çykdajylary bolsa özleri üpjün etjekdiler. Bu haýyş berjaý edilensoň, mekdep 1893-nji ýylyň 1-nji fewralynda açyldy.

GSAM 426Günorta Afrika Konferensiýasy

GSAM 426.2Günorta Afrika Konferensiýasy 1892-nji ýylda guruldy. 1893-nji ýylda geçirilen Baş Konferensiýa mejlisinde ol Baş Konferensiýa agzalygyna kabul edildi. Şol wagt onuň bäş kilisesi we 138 agzasy bolup, olar geçen ýyl 34,077.32 dollar mukdarynda onda bir tölegini töläpdi. Bu konferensiýada Günorta Afrika Konferensiýasynyň wekili Peter Wessels boldy; ol Baş Konferensiýa 16 000 dollar bagyşlady, bu bolsa Günorta Afrikada işi açmak üçin Baş Konferensiýanyň sarp edeninden hem köpdi. Bu sowgadyň üstesine, ol we doganlarynyň biri Çikago şäherinde mugt dermanhana işini başlatmak üçin 40 000 dollar bagyşlady.

GSAM 426.31895-nji ýylda geçirilen Baş Konferensiýada Daşary ýurt missiýasy sekretary Afrikanyň meýdany barada şeýle diýdi:

GSAM 426.3"Günorta Afrikadaky konferensiýa diňe iki ýyl bäri gurlan, ýöne şol döwürde Baş Konferensiýa şol meýdana on iki işgär iberdi. Olaryň ikisi içerki sebitlere öz-özüni üpjün edýän missionerler hökmünde gitdi, galanlary bolsa dürli bölümlerde işe başlady. Şol konferensiýanyň ösüşde barýan mekdebi, ýetimler öýi we gurluşygy dowam edýän sanatoriýasy bar. Statistikalar olaryň agza sanynyň 184-e barabar bolandygyny görkezýär."

GSAM 426Günorta Afrikada neşir edilen gazetler

GSAM 426.4Günorta Afrikada din azatlygy meselesi soňky birnäçe aýyň dowamynda halkymyzy iki neşir çykarmaga höweslendirdi: biri gollandiýa dilinde De Wachter diýlip atlandyrylýar; beýlekisi bolsa iňlis dilinde The South African Sentinel and Gospel Echo diýlip atlandyrylýar. Iňlis dilindäki neşiriň tirajy 4 000 nusga.

GSAM 427Günorta Afrika Bileleşik Konferensiýasy

GSAM 427.11903-nji ýylyň ýanwarynda Günorta Afrika Bileleşik Konferensiýasy döredildi; ol Keýp Koloniýasy we Natal-Transwal konferensiýalaryndan hem-de Bileleşik Konferensiýasynyň gözegçiligindäki Basutoland we Matabeleland missiýalaryndan ybaratdyr. Konferensiýada 595 agzasy bolan 15 guramaçylykly kilise, 90 agzasy bolan 9 guramaçylykly däl topar we 30 üzňe ýaşaýan Şabat saklaýjy bar — jemi 715 adam, olar 7,850 dollar möçberinde onda bir paý tölediler. 39 işgär bardy, olaryň 21-si dürli konferensiýalaryň aýlyk sanawynda işledi.

GSAM 427POLINEZIÝA MEÝDANY

GSAM 427.21876-njy ýylda Pastor Jeýms Uaýt we ýazyjy Signs of the Times žurnalynyň bir tomyny we käbir broşýuralary hat bilen bilelikde Pitkärn adasyna iberdiler. Bu resminamalar Cape Horn-yň töwereginden aýlanýan we Nýu-Ýorka barýan gämä ýerleşdirildi. Bize gämäniň Pitkärnde durjakdygyna we şol ýerde paketiň eltiljekdigine kepillik berildi. Biz adada hiç kimi tanamaýardyk we adanyň özi barada, ýaşaýjylarynyň bagyşlanan, hudaýperwer adamlardan ybaratdygy baradaky abraýyndan başga hiç zat bilmeýärdik. Gazetler töwekgelçilik bilen iberildi.

GSAM 427Pitkärne sapary

GSAM 427.3Emma 1886-njy ýylda, on ýyl soňra, jenap John I. Tay ada sapar edene çenli adamlardan hem-de biziň neşirlerimizden hiç zat eşitmedik; şol saparyň dowamynda Signs žurnalynyň bir jildiniň we broşýuralaryň okalmagynyň netijesinde adanyň ähli ýaşaýjylarynyň bir pursatda hepdäniň birinji gününden ýedinji gününe ybadat günlerini üýtgetmäge we Rebbiň Şabat gününi saklamaga golaý karar berendigini bildik. Emma olar muny jenap Tayyň saparyna çenli etmediler. Ol uzak wagtlap adany zyýarat etmäge çuňňur höweslenipdi, ýöne adamlar barada şahsy hiç zat bilmeýärdi we hakykata bolan gyzyklanmalaryndan hem habarsyzdy.

GSAM 428.1Amerikanyň özüne gaýdyp gelenden soň, ol Pasifik okeanynyň adalarynda missionerleri bir adadan başga adalara daşamak üçin gämisiniň gurulmagyny örän berk goldady. Ol 1889-njy ýylda geçirilen Baş Konferensiýa gatnaşyp, bu pikir bilen Polinez adalarynyň meselesini öňe sürdi. Konferensiýa bu işiň peýdalydygyny görüp, sadakalar arkaly 12 000 dollar ýygnap, ony Pasifik okeanynyň adalarynda iş alyp barmak üçin gämisini gurmak ýa-da satyn almak üçin sarp etmegi karara baglady.

GSAM 428Pitcairn gämisi guruldy

GSAM 428.2Bu karara laýyklykda Pitcairn gämisi 1890-njy ýylyň tomsunda Beniciýanyň golaýynda, Kaliforniýanyň Oakland şäherinden takmynan otuz mil uzaklykda 12,035.22 dollar çykdajy bilen guruldy. Bir ýylyň üç çärýeginde bu pul ýygnaldy we diňe şu maksat üçin Şabat mekdepleri tarapyndan bagyşlandy; has şatlykly we höwesli edilen başga bir sowgat bolmady. Gäminiň açylyş dabarasy 1890-njy ýylyň 25-nji sentýabrynda Kaliforniýanyň Oakland şäherinde geçirildi. Dabara şaýatlyk etmek üçin takmynan 1500 adam gämä we doka ýygnandy.

GSAM 428Pitcairn-iň Ilkinji Syýahaty

GSAM 428.3Gämi 20-nji oktýabrda uzakdaky iş meýdanyna San-Fransiskodan ilkinji syýahatyna çykdy. Gämide missionerler hökmünde Pastor E. H. Gates we onuň aýaly, Pastor A. J. Read we onuň aýaly, John I. Tay we onuň aýaly hem-de kapitan Marsh ýolbaşçylygyndaky missionerler topary bardy. Bu gämi ilki Pitkärn adasyna gitdi, San-Fransisko şäherinden dört müň mil günorta tarapda ýerleşýän bu adada 25-nji noýabrda boldy. Gämi 17-nji dekabrda adany terk edende, 82 uly adam çokundyrylyp, Ýedinji gün Adwentistleriniň bir ýygnagy hökmünde guralypdy. Soňra gämi Society, Hervey, Samoan, Friendly we Fiji toparlaryna ugrady we iňlis dilinde gürleýän adamlara dini kitaplar hem-de saglyk we temperans broşýuralaryny galdyrdy. 1891-nji ýylyň sentýabryna çenli sekiz aýyň dowamynda missionerler 1 900 dollarlyk kitap satdylar we uly mukdarda okamak üçin materiallary mugt paýladylar.

GSAM 429.1Missionerler aşakdaky ýerlerde ýerleşdirildi: Pastor Read Tahitide; Pastor Gates Pitkärnde eýýäm başlanan işi tamamlamak üçin galdy; jenap Tay bolsa Fiji adasynda işlemek isledi. 1904-nji ýylyň 14-nji aprelindäki Review žurnalynda Pastor Fulton Fijidäki iş barada şeýle diýýär: "Bu missiýa meýdanynda häzir ýüz elliden gowrak Şabat saklaýjy bar." Fijiden gämi zerur abatlaýyş we kämilleşdiriş işleri hem-de kitap üpjünçiligi üçin Täze Zelandiýanyň Aukland şäherine ugrady.

GSAM 429Missionerleriň Ölümi

GSAM 429.2Bir ýyl, on bir aý we on sekiz gün dowam eden ýoklugyndan soň, Pitcairn 1892-nji ýylyň 9-njy oktýabrynda San-Fransisko şäherine dolanyp geldi. Bu aralykda kapitan Marsh aradan çykyp, Täze Zelandiýa adasynda jaýlandy. jenap Tay pnewmoniýa keseline duçar bolup, ondan hiç haçan gutulmady. Ol hem parahatlyk içinde aradan çykyp, uzakdaky Fiji ýerinde jaýlandy; şeýlelik bilen Polineziýa missiýasyna gysga wagtyň içinde iki gymmatly jan bagyşlandy.

GSAM 429.3Tahiti adasynyň Papaete şäherindäki missionerler işleriniň miwelerini gysga wagtda görmekden şatlandylar. Olar şu wagta çenli doglan ýurduna 40 adamyň imana gelip, Ýedinji gün Adwentistleriniň bir ýygnagy hökmünde guralandygyny habar berýän ruhlandyryjy hasabaty ugratdylar.

GSAM 429Pitcairn-iň Ikinji Syýahaty

GSAM 429.4Gämi 1893-nji ýylyň 17-nji ýanwarynda San-Fransiskodan ikinji syýahatyna ýola çykdy, aşakdaky missionerler bilen: B. J. Cady we onuň aýaly, J. M. Cole we onuň aýaly, E. C. Chapman we onuň aýaly, hem-de M. G. Kellogg, M.D. Ohiodan bolan Miss Hattie Andre Pitkärn adasy üçin mugallym hökmünde olara ýoldaş boldy. 1893-nji ýylyň güýzünde jenap Cady Society toparyna degişli Raiateada altmyş okuwçy bilen mekdep açdy. Birinji möwsümiň ahyrynda okuwçylaryň sany ýüz bäşe ýetdi. Ikinji möwsümiň başynda bolsa ýüz ýigrimi okuwçy bar eken.

GSAM 430Pitcairnyň Üçünji Syýahaty

GSAM 430.1Gäminiň üçünji syýahaty 1893–94-nji ýyllarda geçirildi. Bu syýahat üçin missionerler Michigandan bolan G. O. Wellman we onuň aýaly hem-de Lillian Uaýt boldy; olar Raiateaya bellenip, ol ýerde Pastor Cadyniň işine kömek etmeli idiler. jenap Stringer we onuň aýaly öz-özüni üpjün edýän missionerler hökmünde gitdiler. Olar Rurutuda galdylar. Raratongada (adamlar şenbe gününi ýekşenbe hökmünde saklaýardylar) Dr. Caldwell we onuň aýaly ýerleşdirildi; Kaliforniýadan gelen Pastor Buckner we onuň aýaly bolsa Pitkärnde galdyryldy. Bu halk bilen bile bolan döwründe köp sanly täze senagatlar girizildi, olar ýaşaýjylara köp ugurdan peýdaly boldy. Ilki bilen adada häzir ösdürilýän mekgejöweni üwemek üçin ýel degirmeni guruldy we şol bir ýel güýjünden ýeňil enjamlar işledilip, bu adada öňden bäri bilinmedik beýleki senagat ugurlarynyň ösmegine ýol açdy.

GSAM 430Pitcairn-iň dördünji syýahaty

GSAM 430.21895-nji ýylyň 15-nji dekabrynda Daşary ýurt missiýasynyň sekretary şeýle diýdi:—

GSAM 430.3"Pitcairn häzir dördünji deňiz syýahatyndan soň portda durýar.... Iş dokuz dürli toparda gurlan we şol toparlarda aşakdaky zähmetkeşler işleýär:—

GSAM 430.4"Pitkärn adasynda mugallymlar E. S. Butz we onuň aýaly hem-de Hattie Andre; Norfolk adasynda bolsa Awstraliýadan gelen we öz-özüni üpjün edýän käbir missionerler bu işde işleýärler. Society adalarynda din gullukçysy B. J. Cady; lukmançylyk missionerleri jenap we hanym R. A. Prickett. Raratonga adasynda lukmançylyk missionerleri Dr. J. E. Caldwell we onuň aýaly, Miss Lillian Uaýt we Miss Maude Young; mugallymlar G. O. Wellman we onuň aýaly, Pastor J. D. Rice we onuň aýaly. Fiji adasynda Pastor J. M. Cole we onuň aýaly. Dostluk Adalary, Pastor E. Hilliard we aýaly. Rurutu, jenap we hanym Stringer, öz-özüni üpjün edýän missionerler. Hawaii, Pastor E. H. Gates we aýaly; mugallymlar, H. H. Brand we aýaly. Samoa, Dr. F. E. Braucht we aýaly. Pastor D. A. Owen we ogly hem gyzy, öz-özüni üpjün edýän missionerler.

GSAM 431.1"Pitcairn gämisi dört syýahatynyň dowamynda uly mukdarda edebiýat satdy we paýlaşdy. Netijede, köp ýerlerde Şabat saklaýjylar döräp başlady. Pitkärn adasynda, Norfolkda we Tahitide kiliseler guruldy."

GSAM 431Pitcairn satyldy

GSAM 431.2Gämi gurlan mahalynda ýok bolan Polineziýa meýdanyna ýetmek üçin häzirki wagtda mümkinçilikler bolany üçin, gämi satyldy we işleri dowam etdirmek üçin başga serişdeler ulanyldy. Pastor E. H. Gates häzir Polineziýa meýdanynyň ýolbaşçysydyr we dürli toparlardaky ösüşi habar berýär.

GSAM 431GÜNBATAR INDIÝALAR

GSAM 431.31889-njy ýylyň gyşynda Amerikadan gelen Wm. Arnold jenaplary Günbatar Indiýalarda kolportýor işini başlady. Bu iş bilen meşgullanýan mahaly ol 1200 adamyň adyny we salgylaryny toplamakda üstünlik gazandy we olar missiýa işi üçin International Tract Society guramasyna iberildi. Hatlaşmak we bu salgylara okaýyş materiallaryny ibermek arkaly hakykata gyzyklanma döredi we şeýlelik bilen Sözüň wagyz edilmegi arkaly Hoş Habaryň ýaýramagy üçin ýol açyldy.

GSAM 431.4Gulluk işi üçin edilen çagyryşa jogap hökmünde, 1890-njy ýylyň noýabr aýynda Pastor D. A. Ball Barbados we beýleki ýerlere işläp gitdi. Onuň tagallalarynyň netijesinde birnäçe adam hakykaty kabul etdi. 1892-nji ýylda Kaliforniýadan gelen jenap Patterson Bible Readings kitabyny satmak üçin adalary gowy üstünlik bilen gezip çykdy. 1893-nji ýylda B. B. Newman Arnoldyň ýoklugy döwründe kitap satuw işiniň ýolbaşçylygyny öz üstüne almak üçin Floridadan Ýamaýka gitdi. Şol ýylda Evans we Hackett hem bu işiň bu ugrunda işlemek üçin Günbatar Indiýalara gitdiler. Maý aýynda Pastor Haysmer we onuň aýaly bu ugurda mümkin bolan ýollaryň üsti bilen işlemek üçin işe girişdiler. Şondan gysga wagt soň Arnold jenaplary saglyk mowzugynda kitaplary ýaýratmak üçin gaýdyp geldi. 1895-nji ýylyň iýulyna çenli diňe Ýamaýkada bu häsiýetli kitaplaryň satuwy 8,200 dollar möçberinde bolup, dini kitaplaryň satuwy 7,654 dollar möçberinde bolup, jemi 15,854 dollar boldy. Şol uly mukdardaky neşirleriň paýlanylmagy Kingstonda 75 agzaly gowy guramaçylykly bir kilise döretmäge we adanyň beýleki künjeklerinde gulluk işleri üçin ýollar açmaga uly kömek etdi.

GSAM 432Trinidad

GSAM 432.1Bu ýerde iş Ýamaýka usulyna meňzeş görnüşde girizildi. 1889-njy ýylda F. B. Grant we onuň aýaly adany gezmäge çagyryldy we biziň konfessiýa neşirlerimiz bilen tanyşdyrmak maksady bilen gelýärler. Çagyryş boýunça Pastor Flowers we onuň aýaly hem ýol açylan badyna işe başlamak üçin olaryň yzyna gelýärler. Olar gowy üstünlik gazandylar, Pastor Flowers gyzgynlyk keseline duçar bolýança, bu keseli 1894-nji ýylyň 29-njy iýunynda onuň ölümi bilen gutardy. Onuň ornuna Pastor E. W. Webster saýlandy we ol 1895-nji ýylyň awgustynda Nýu-Ýorkdan deňiz syýahatyna çykdy.

GSAM 432.21896-njy ýylda Günbatar Indiýalarda işleýän işgärler şulardyr: Ýamaýkada Pastor A. J. Haysmer we W. W. Eastman, Bahama adalarynda bolsa birnäçe kitap satyjy bardy. Kiçi Antillarda Pastor E. Van Deusen we onuň aýaly, Mukaddes Kitap işgärleri hökmünde C. F. Parmlee we onuň aýaly, kitap satyjylar hökmünde jenap Bean we jenap Hackett bardy. Trinidadda Pastor E. W. Webster we onuň aýaly, medisina missioneri hökmünde Miss Stella Colvin. Netijeler — Ýamaýkada ýüz on Şabat saklaýjy, Trinidadda, esasan Kouwa töwereginde, elli Şabat saklaýjy; Barbadosta bir kilise we Kiçi Antillalarda Antigua adasynda bir topar.

GSAM 432ORTA AMERIKA

GSAM 432.3Pastor F. J. Hutchins we onuň aýaly 1891-nji ýylyň 16-njy noýabrynda Birleşen Ştatlardan Bay adalaryna ugradylar. Şol wagt, esasan Ruatan adasynda, On tabşyrykdaky dördünji buýruga laýyklykda Şabat gününi saklaýan takmynan ýigrimi adam bardy; olar bu hakykat barada ilkinji gezek poçta arkaly iberilen neşirleri okap habarly boldular. Üç ýyl soň, 1894-nji ýylda W. A. Miller we onuň aýaly Kaliforniýadan Bonacca adasyna gidip, 1894-nji ýylyň 4-nji iýulynda Ýedinji gün Adwentistleri tarapyndan gurlan mekdep binasynda açylan mekdepde mugallym bolup bilim işine goşuldular. Birinji semestrde gatnaşma ortaça 34 adama barabar boldy. 1895-nji ýylda okuwçylaryň sany 45-e ýetendigine görä mekdep öz-özüni üpjün edýän diýip yglan edildi.

GSAM 433.11895-nji ýylda geçirilen Baş Konferensiýada Pastor Hutchins adalardaky habara gulak asýan ýüz adamyň bardygyny habar berdi we şonuň ýaly-da iki ýygnanyşyk öýüniň gurlandygyny we olaryň Ýedinji gün Adwentistleriniň eýeçiliginde bolandygyny belledi. Ýeriň az we ekin ekmek üçin örän gymmatly bolandygy sebäpli, bu ybadat öýleriniň biri suwuň üstünde guruldy. Bu iki bina we mekdep öýi General Conference Association guramasynyň adyna geçirilip berildi. Adadaky Konferensiýanyň emläginiň bahasy 1,789.60 dollar möçberinde baha berildi. 1895-nji ýyla çenli satylan kitaplaryň möçberi 2,243 dollar boldy.

GSAM 433Orta Amerikanyň kiçi gämisi

GSAM 433.2Konferensiýanyň ünsüni missionerleriň bir adadan başga ada daşalmagy üçin kiçi gämi bolmagynyň amatlylygy we artykmaçlyklary özüne çekdi; şonuň üçin Bay adalarynda işleriň alnyp barylmagy üçin 3,000 dollardan geçmejek çykdajy bilen şeýle gäminiň gurulmagy karara alyndy.

GSAM 433.31896-njy ýylda Merkezi Amerikada diňe dört işçi bardy: Ispan Hondurasynda Pastor F. J. Hutchins we onuň aýaly, şeýle hem Pastor J. A. Morrow we onuň aýaly. Britan Hondurasynyň paýtagty Belize şäherinde dördünji buýruga laýyklykda ýedinji gününi saklaýan ynanýanlaryň bir topary bardy. Bu meýdandaky işleriň aglabasy Karib deňziniň adalarynda alnyp baryldy. Şol ýerde birnäçe müň dollar möçberinde kitap satyldy we altmyş adam üçünji perişdäniň habarynyň hakykatyndan şatlandy.

GSAM 434Pastor Hutchinsiň Ölümi

GSAM 434.1Takmynan on iki ýylyň dowamynda Pastor F. J. Hutchins Orta Amerikanyň meýdanynda iň yhlasly we çyn ýürekden zähmet çekdi. Ahyrynda onuň güýji gutardy we ol kesele boýun egdi. Ol häzir ukyda dynç alýar we Eýäniň çagyrmagyna — ynançlylary oýandyrjak çagyrmagyna — garaşýar.

GSAM 434GÜNEY AMERIKA

GSAM 434.2Ýedinji gün Adwentistleriniň garaýyşlary ilkinji gezek Günorta Amerikada çap edilen sahypalar arkaly tanyşdyryldy. 1891-nji ýylyň oktýabrynda Snyder, Stauffer we Nowlin jenaplary Argentinada kitap satyjylar hökmünde işlerine başladylar. 1893-nji ýylda, Baş Konferensiýanyň karary bilen, Illinoýs ştatyndan nemes din gullukçysy Pastor F. H. Westphal bu missiýa meýdanyndaky işe goşuldy, we 1894-nji ýylda Kaliforniýadan Frank Kelley öz-özüni üpjün edýän missioner hökmünde Kolumbiýa Birleşen Ştatlaryna gitdi. Birnäçe aý soňra, olaryň yzyna beýleki işgärler hem gelip, şonuň bilen bu täze missiýada işe başlandy. 1896-njy ýylda bu ugurda alnyp barylýan iş barada aşakdaky hasabat berildi: Çilide bir din gullukçysy – 1895-nji ýylyň 19-njy oktýabrynda gelen Pastor G. H. Baber – we iki kitap satyjy, F. W. Richards we F. H. Davis bar. Argentinada hem iki din gullukçysy bar: F. H. Westphal we Jean Vuilleumier; we iki kitap satyjy: O. Oppegard we C. A. Nowlin. Bulardan başga dört Mukaddes Kitap işgäri bar: Lucy Post, jenap we hanym Snyder, hem-de John McCarthy. Braziliýada iki din gullukçysy bar: Pastor W. H. Thurston we H. F. Graf; we üç kitap satyjy: A. B. Stauffer, J. F. we J. A. Berger. Britaniýa Gýuanasynda iki din gullukçysy bar: Pastor W. G. Kneeland we Pastor P. Giddings; we iki lukmançylyk missioneri: Dr. B. J. Fercoit we onuň aýaly.

GSAM 435.11896-njy ýylda Çilide kitaplaryň satuwyndan 1000 dollar girdeji gazanyldy we 30 Şabat saklaýjy kitap satyjylardan satyn alnan edebiýaty okaýarka Şabat we degişli hakykatlary kabul etdi. Braziliýa we Argentinada kitaplaryň satuwy 10 000 dollara barabar boldy; we has-da gowy tarapy, 100 adam Şabat gününi saklaýardy. Bir kilise we bäş Şabat mekdebi guraldy. Argentinada Buenos-Ayresde, Krespoda we San-Kristobalda degişlilikde üç guramaçylykly kilise döredildi. Britaniýa Gýuanasynda hem bir guramaçylykly kilise we elli Şabat saklaýjy bardy, bu-da Günorta Amerikada jemi ýüz elli Ýedinji gün Adwentistiniň bolandygyny görkezýär.

GSAM 435Southern Missionary Society

GSAM 435.2Dogrudan aýdanyňda, bu jemgyýet biziň ýurdumyzda daşary ýurtly (afrikaly) halkyň arasynda Injil ýaýratmak işini alyp barýandygyna garamazdan, daşary ýurt jemgyýeti diýip atlandyrylyp bilinmez. Eýýäm gazanylan netijeler üçin Hudaýyň ak patasy bilen Pastor J. E. Uaýtyň yzygiderli tagallalary uly sylaga mynasyp.

GSAM 435.31893-nji ýylyň gyşynda, men Illinoýs konferensiýasynyň prezidenti bolup işleýän mahalymda, Pastor Uaýt Günorta ştatlarynda ýaşaýan reňkli adamlar üçin uly alada bilen maňa geldi. Ol Çikagoda birnäçe hepde bolýan mahaly, şäherde ýaşaýan reňkli adamlar üçin işlemek hukugyny sorady. Bu haýyş şatlyk bilen kabul edildi we şol wagtdan başlap bu bedbaht adamlar üçin onuň işi hakykatdan hem başlandy.

GSAM 435Pastor Uaýtyň missiýa parohody

GSAM 435.4Şol wagtdan başlap ol Günorta meýdany üçin doga edip, meýilnamalar düzdi. Bu barada oýlanýarka, onuň meýilnamalary kämilleşip, ahyrynda Michigan kölüniň kenarynda Morning Star diýlip atlandyrylýan parohodyň gurluşygy bilen jemlendi. Bu suw üsti "Betel" bilen üpjün bolansoň, ol Çikagoga gitdi, soňra Illinois we Mississippi derýalary boýunça aşak akdy we 1895-nji ýylyň 10-njy ýanwarynda Missisipi ştatynyň Vicksburg şäherine baryp ýetdi. Bu ýerde birnäçe ýoldaşlary bilen bilelikde öň işlenmedik meýdanda işine başlady.

GSAM 436Southern Missionary Society guramasynyň işi

GSAM 436.11903-nji ýylyň 9-njy aprelinde geçirilen Baş Konferensiýada Pastor Uaýtyň taýýar eden hasabatyndan sitata getirýäris; bu hasabat işleriň netijelerini görkezýär we şol wagtky Günorta missiýa işleriniň ýagdaýyny açyp görkezýär:—

GSAM 436.2"Jemgyýetimiz Missisipi ştatynda bäş mekdep gurdy we häzir olary işletýär.... Bu mekdepler Vicksburg, Yazoo City, Columbus we Jackson şäherlerinde ýerleşýär.... Işgärlerimiz Tennessi ştatynyň Nashville, Memphis we Edgefield Junction şäherlerinde, Kentukki ştatynyň Louisville we Bowling Green şäherlerinde hem tagallalary dowam etdirdiler.

GSAM 436Günortadaky işgärler

GSAM 436.3"Häzirki wagtda Jemgyýetiň dürli bölümlerinde ýigrimi ýedi işgär bar. Günorta Missiýa Jemgyýetiniň işinde bäş din gullukçysy wezipesine bellenen işgär taýýarlanyldy.... On üç mekdep mugallymy dürli usullarda işlerine taýýarlandy.... Bir ýaş adam Jemgyýet tarapyndan Nashville şäherindäki Meharry lukmançylyk kollejinde lukman hökmünde bilim alýar, beýlekisine şol bir mekdepde okaýşynda kömek berilýär.... Käbir gowy Mukaddes Kitap işgärleri taýýarlanyldy. Käbir mugallymlar hem bu ugurda ussat işgärlere öwrülýärler.

GSAM 436"Morning Star" parohody

GSAM 436.4"Morning Star meniň şahsy mülkümdir, öz pullarym bilen gurlan. Mundan başga-da, bu gäminiň işlediş çykdajylarynyň ählisi meniň şahsy girdejimden tölenildi. Gämide ýaşaýyş çykdajylaryny hem hemişe men özüm töledim. Köplenç ekipajyň düzümine ondan on sekize çenli adam girýärdi.... Hatda Jemgyýet tarapyndan birnäçe ýyl iş bilen üpjün edilen ähli işgärleriň aýlyklary hem sadakalardan däl-de, meniň şahsy girdejimden berildi.

GSAM 437Günorta Missiýasy üçin Pul Nädip Geldi

GSAM 437.1"Sorag döreýär: 'Bu puly nireden aldyň?' Reb bize berdi. Käbir kiçi kitaplar neşir edildi. Ilki bilen 'Gospel Primer' çykaryldy; onuň ilkinji maksady reňkli adamlara sapak bermekdi. Birnäçe müň nusga satylmagy garaşylýardy, ýöne geň galmagymyza sebäp bolup, ol takmynan million nusga ýetdi.

GSAM 437.2"Eje [E. G. Uaýt hanym] bize 'Christ our Saviour' kitaby bilen kömek etdi; onuň üç-dört ýüz müň nusgasy satyldy. 'Best Stories' kitabynyň iki-üç ýüz müň nusgasy satyldy. 'Coming King' kitabynyň ýeterlik mukdarda ýaýradylanlygy, dört mil beýik bir sütün döreder diýlip çaklanylýar. Bu kitaplardan gelýän awtorlyk tölegleri bilen, başga köp taslamalary we iş ugurlaryny alyp baranymyzdan başga-da, biz 'Morning Star' gämisini gurdyk."

GSAM 437KÖP ÝURTDA

GSAM 437Meksika

GSAM 437.3Bu ýurtda biziň işimiz 1894-nji ýylda Guadalajara şäherinde lukmançylyk missiýasynyň döredilmegi bilen başlandy. 1896-njy ýylda zähmetçileriň düzümi şeýle hasaplandy: missiýanyň ýolbaşçysy Pastor D. T. Jones we onuň aýaly. Mugallymlar: Ora A. Osborne, A. Cooper hanym, Kate Ross we ýerli kömekçi. Lukmançylyk missionerleri Dr. J. A. Neal, A. Cooper, A. J. Rice, Bartlett we Rachel Flowers hanymlardy. Her gün 40 hassanyň missiýa ýüzlenýändigi we 40 talybyň missiýa mekdebine gatnaşýandygy habar berildi. Şol döwürde 12 000 dollarlyk bahasy bilen täze sanatoriýa gurulýardy.

GSAM 437Orta Afrika

GSAM 437.41893-nji ýylda üçünji perişdäniň habarynyň işi şonça ösdi welin, Baş Konferensiýa Komiteti Merkezi Afrikada missiýa döretmegi maslahat bermekde özüni hakly hasaplady. Şonuň üçin "mümkin boldugyça çalt Matabelelandde missiýa açylsun" diýlip ses berildi. Bu karara laýyklykda Ýedinji gün Adwentistleriniň bir topary 1894-nji ýylda şol ýurda girip, 12 000 akrlyk fermany saýlady. 1895-nji ýylda geçirilen konferensiýada Pastor C. B. Tripp we onuň aýaly, W. H. Anderson we onuň aýaly hem-de Dr. A. S. Carmichael bu uzak sebit üçin missionerler hökmünde saýlandy. Olar derrew uzak syýahat üçin taýýarlyklara başladylar we üstünlikli deňiz syýahatyndan soň 1895-nji ýylyň 26-njy iýulynda baryp ýetjek ýerlerine ýetdiler.

GSAM 438Altyn Kenar

GSAM 438.1Birnäçe ýyl boýy Afrikanyň Günbatar kenaryndan Ýedinji gün Adwentistlerine makedonian kömek çagyryşy gelip durdy. Adwentist neşirlerini okamak hakykat üçin gyzyklanma döretdi, ýöne kömek diňe 1894-nji ýa-da şol töweregi ýyllarda iberildi. Soňra Pastor Sanford we jenap Rudolph Baş Konferensiýa Komiteti tarapyndan uzak wagtlap garaşyp gelýän işi başlamak üçin çagyryldy. Olar bu işe höwes we gaýrat bilen girişdiler. Emma gysga wagt geçmänkä, Pastor Sanford şol ýerde gaty ýaýran we şol sebäpli ýurdy "ak derili adamyň mazary" diýip atlandyrýan gyzgynlyk bilen kesellendi. Ol üç gezek keseliň hüjümine sezewar boldy we ýaşamak üçin Amerika gaýdyp barmaga mejbur boldy. Beýlekiler Günbatar kenaryna iberildi; olaryň arasynda Pastor D. U. Hale, Geo. F. Kerr we onuň aýaly hem-de G. P. Riggs bardy. Emma soňkusy keselden şonça gowşapdy, onuň jan saklanmagyna umyt galmady, şonuň üçin howanyň üýtgemeginden peýda umyt edip Angliýa gaçdy; ýöne ol hem-de dostlary umytlarynyň boşa çykandygyny gördüler, sebäbi ol haýal-haýal gowşady we ahyrynda aradan çykdy, şol ýerde dafn edildi. Ol hem Ömrüň Berijiniň gelmegine garaşýar.

GSAM 438Hindistan

GSAM 438.21890-njy ýylyň 12-nji ýanwarynda Pastor Haskell Afrikanyň günorta-gündogar kenarynda ýerleşýän Port Durban portundan Kalkutta (Hindistan), Hytaý we Ýaponiýa tarap gämide syýahata çykdy. Bu seneden öň onuň sekretary Percy T. Magan oňa goşuldy. Bu Hindistana syýahatyň maksady "deslapky gözleg geçirip", şol ýerde Ýedinji gün Adwentistleriniň işjeň missiýa işleri başlanda maslahat we teklip bermek üçin zerur maglumatlary toplamakdan ybaratdy. Hindistanda missiýa döretmek pikirini nazarda tutup, 1893-nji ýylda Baş Konferensiýa Wm. Lenkeri kolportýor hökmünde şol ýurda ibermegi maslahat berdi. Bu teklibe laýyklykda ol Hindistana gidip, Ýedinji gün Adwentistleriniň neşirlerini tanyşdyrdy. Soňra Lenker özüniň we başga dört adamyň 1896-njy ýyla çenli Hindistanyň dürli künjeklerinde neşirleri satmak üçin gezip, jemi 10 000 dollar möçberinde neşir satandyklaryny beýan etdi. Satylan kitaplaryň döredýän gyzyklanmasyny görkezmek üçin ol Mundan başga-da, Hindistanyň günbatar kenarynda, Madras töwereginde gezip ýörkä, "ýerli bir wagyzçy Thoughts on Daniel and the Revelation atly kitabyň bir nusgasyny satyn almak üçin altmyş mil ýöriş etdi" diýdi.

GSAM 439Georgia Burrus Hindistanda

GSAM 439.11895-nji ýylda Miss Georgia Burrus Kaliforniýany terk edip Hindistana gitdi. Oňa baransoň derrew Bengali dilini öwrenmäge başlady we gysga wagtda missiýa işine girişdi. 1896-njy ýyla çenli birnäçe adam biziň işgärlerimiz bilen gatnaşyk arkaly Rebbiň Şabatyny saklamaga başlady.

GSAM 439.21896-njy ýylda meýdandaky zähmetkeşler Pastor D. A. Robinson we onuň aýaly boldy. Miss May Taylor we Miss Georgia Burrus Mukaddes Kitap işgärleri boldular. Jenap Lenker we jenap Masters kitap satyjylardy. Missiýa öýi üçin amatly bir bina üpjün edildi we olara ýüzlenýän talaplary kanagatlandyrmak üçin ata ýurda lukmanlar, şepagat işgärleri we goşmaça kömek ibermek barada çagyryş edildi. Bu çagyryşa Pastor Braun we beýleki adamlar jogap berdiler. Ol hem-de Pastor D. A. Robinson 1899-njy ýylyň dekabrynyň ahyrynda Hindistanyň Bengal sebitindäki Karmatar şäherinde aradan çykdylar.

GSAM 439Hawaii, Sandwich adalary

GSAM 439.31884-nji ýylda La Rue we Henry Scott öz serişdeleri bilen missioner hökmünde Hawaiýa gitdiler. Olar şahsy missionerlik işleri we kitap satmak bilen işe başladylar. Bu adada uly gyzyklanma döredip, 1885-nji ýylyň noýabrynda Baş Konferensiýa Pastor Wm. Healyniň geljek möwsümde Hawaiýa gitmegine we bu maksat üçin Kaliforniýa Konferensiýasyndan çadyry karz bermegini haýyş etmäge ses berdi. Şeýlelik bilen enjamlaşdyrylan Pastor Healy we adada eýýäm bolan adamlar 1886-njy ýylyň tomsunda çadyr ýygnagy geçirdiler. Bu tagallanyň netijesinde birnäçe adam bu habary kabul etdi. jenap La Rue 1889-njy ýyla çenli Honoluluda galdy, soňra Hytaýyň Hong Kong şäherine ýola düşdi.

GSAM 440Hawaýidäki Hytaý işleri

GSAM 440.1Emma adada az gulluk işi berildi, 1895-nji ýylyň mart aýynda Umumy Konferensiýa ýygnalýança, şol wagt "Pastor Gates we onuň aýaly, şeýle hem Brand jenaplary we Brand hanymlary Hytaýlylar üçin mugallym hökmünde Honolulu şäherine baryp missiýa işleri bilen meşgullanmak" barada ses berildi. Öwrediş işi derrew başlandy, we Pastor Gates, saglygy gowşak bolmagyna garamazdan, işi öňe sürmekde elinden gelenini etdi. Bir lukman we şepagat işgärleri çaltlyk bilen missionerleriň yzyna gelip, bu habaryň şol ugry boýunça iş gowy başlandy.

GSAM 440Missiýalaryň gysgaça mazmuny, 1903-nji ýylyň 1-nji ýanwary

GSAM 440.2Daşary ýurt missioner sekretarynyň 1902-nji ýylyň 31-nji dekabrynda hödürlenen hasabaty ABŞ-dan daşarda alnyp barylýan wagyzyň işini aşakdaky ýaly görkezýär:—

GSAM 440.3Awstraliýa Bileleşik Konferensiýasy, Wiktoriýa, Täze Günorta Uels, Täze Zelandiýa, Kwinslend, Günorta Awstraliýa, Tasmaniýa we Günbatar Awstraliýa konferensiýalaryndan ybarat.

GSAM 440.4Ýewropa Baş Konferensiýasy, Germaniýa Bileleşigi, Günbatar Germaniýa, Gündogar Germaniýa, Günorta Germaniýa, Gollandiýa we Flaman Belgiýasy, Awstro-Wengriýa we Balkan döwletleri, Nemes Şweýsariýasy, Günorta Russiýa, Demirgazyk Russiýa we Orta Russiýa konferensiýalaryndan düzülýär.

GSAM 440.5Skandinawiýa Bileleşik Konferensiýasy, Daniýa, Norwegiýa, Şwesiýa, Finlýandiýa we Islandiýadan ybaratdyr.

GSAM 441.1Britaniýa Bileleşik Konferensiýasy, Demirgazyk Angliýa, Günorta Angliýa, Irlandiýa, Şotland we Uelsi öz içine alýar.

GSAM 441.2Fransuz Latyn Bileleşik Konferensiýasy, Fransuz-Şweýsariýa, Fransiýa we Italiýany öz içine alýar.

GSAM 441.3Gündogar Missiýasy, Müsüri, Siriýany we Türkiýäni öz içine alýar.

GSAM 441.4Günorta Afrika Bileleşigi Konferensiýasy, Keýp Koloniýasy, Natal-Transvaal, Basutoland we Matabelelanddan ybarat.

GSAM 441.5Dürli: Bermuda, Braziliýa, Britaniýa we Gollandiýa Gwiýanasy, Orta Amerika (Günorta), Hytaý, Fiji, Hindistan, Ýamaýka, Ýaponiýa, Kiçi Antiller, Meksika, Niassaland, Pitkärn, Porto-Riko, River-Plate, Raratonga, Samoa, Sosiýet adalary, Sumatra, Tonga, Trinidad, Günbatar kenar (Günorta Amerika) we Günbatar kenar (Afrika).

GSAM 441.6Bu dürli ugurlarda işjeň işleýän işgärleriň sany, şol sanda din gullukçylary, litsenziýa eýeleri, Mukaddes Kitap işgärleri, kolportýorlar we kitap satyjylar, 754-e barabar.

GSAM 441Stratejik nokatlar döredildi

GSAM 441.7Bu missiýalarymyz baradaky gysga beýanatlaryň esasynda 1896-njy ýylda Daşary Missiýa sekretarynyň aýdyşy ýaly aýdyp bileris:

GSAM 441.7"Dünýäniň takmynan her künjeginde bu strategik pozisiýalar indi habar bilen eýelenensoň, Hudaý öz çäksiz güýji bilen örän gysga wagtyň içinde uly we güýçli işi ýerine ýetirip biler. Ol dogrulygynda işini gysga eder."