Kgaolo 14 — Monyako o o Tswetsweng

GSAM 214.1“YA re ba sa ntse ba tsamaile monyadi a goroga mme ba ba neng ba ipaakantse ba tsena nae mo modirong wa lenyalo, mme kgoro ya tswalwa.”¹

GSAM 214.2Go tla ga Monyadi yo o buiwang ka ene mo tshwantshong eno ga se go tla ga ga Keresete mo lefatsheng, mme ke go tla kwa lenyalong. Lenyalo ke tiragalo e e diragalang pele ga go tla ga Morena. E tlhalositswe mo Efangeleng e e kwadilweng ke Luke jaana: “Nnang lo ipaakantse, lo apere lo iketleeleditse, go boa ga Morena wa lona kwa modirong wa lonyalo. Hong lo tlaa bo lo ipaakanyeditse go mmulela kgoro gore a tsene ka nako e o gorogang ka yone a kokota.”²

GSAM 214Go Amogela Bogosi jo bo Bidiwang Lenyalo

GSAM 214.3Go tla ga Monyadi kwa lenyalong go emetswe mo go Daniele 7:13, 14, kwa Keresete a tlang kwa go Rara go amogela bogosi jwa gagwe. Mo metlheng ya bogologolo go tla ga kgosi kwa toropokgolong ya gagwe go tla go amogela setulo sa gagwe sa bogosi le bogosi jwa gagwe go ne go bidiwa lenyalo. Tiragalo eno—ya go amogela toropokgolo jaaka monyadiwa—e ne e ketekwa ka mekgabisa le bontle jwa lenyalo la nnete. Ka jalo fa Keresete a amogela bogosi jwa gagwe go tswa go Rara kwa legodimong, go bolelwa fa a nyetse monyadiwa wa gagwe—Jerusalema e Ntšhwa (Tshenolo 21:9); mme seno se bidiwa mo tshwantshong “lenyalo.”

GSAM 214.4Morago ga go fela ga malatsi a le dikete di le pedi le makgolo a mararo, ka Diphalane 22, 1844, batho ba go tla ga Morena, ba ba neng ba tshwantsanya ditiragalo mo maitemogelong a bone le dintlha tse di amanang le lenyalo la kwa Botlhaba, ba ne ba re, “Keresete o tsene mo lenyalong.” Fa ba amogela lesedi le le phepafetseng ka ga mofuta wa tiragalo e e neng e tla diragala kwa bokhutlong jwa malatsi a le dikete di le pedi le makgolo a mararo, tumelo ya bone e ne ya latela Keresete mo tirong e a neng a tsene mo go yone; ka jalo ka tumelo, ba ne ba “tsena nae mo modirong wa lenyalo”.

GSAM 215“Ke Tla Boela”

GSAM 215.1Mo ponong e e filweng Mohumagatsana Harmon, ka 1845, ya ga Keresete a tswa mo phaposing ya ntlha go ya go ya bobedi ya lefelo le le boitshepo la selegodimo, re fitlhela mafoko a: “‘Emang fano; ke ya kwa go Rre go ya go amogela bogosi; bolokang diaparo tsa lona di se na selabe, mme mo nakong e khutshwane ke tla boa go tswa mo lenyalong mme ke tla lo amogela kwa go nna.’ Foo ga tla kwa Jesu a neng a le teng kariki ya maru, e e nang le maotwana a a tshwanang le molelo o o tukang, e dikologilwe ke baengele. O ne a tsena mo kariking, mme a ragosediwa kwa lefelong le le boitshepo go gaisa, kwa Rara a neng a dutse teng.”³

GSAM 215Bopelotlhomogi Morago ga go Tswalwa ga Monyako

GSAM 215.2Monyako o o tswetsweng wa tshwantshanyo eno o lebega o supa tiragalo e e diragalang pele ga go tla ga mmatota ga Morwa Motho mo marung a legodimo; gonne fa monyako o sena go tswalwa, makgarebana a mangwe a tla a kokota, mme a bolelelwa gore a “nne a itisitse” ka gonne ga a itse letsatsi le e seng nako ya go tla ga gagwe. Gape, monyako ono o tswalwa morago ga makgarebana a a botlhale a tsena le Monyadi kwa lenyalong.

GSAM 215.3Go lebega go tswa mo puong e e dirisitsweng mo tshwantshong eno ya makgarebana, gore morago ga go tsena mo lenyalong go sa ntse go na le sebaka le mo makgarebaneng a a “seeleele” gore a dire paakanyetso e e amogelesegang go kopana le Monyadi. Ba laetswe go “nna ba itisitse.” Go nna ba itisitse le go leta ke dintlha tse di amanang le paakanyetso ya nnete ya go kopana le Morena. Ka jalo, go lebega gore bopelotlhomogi ga bo tlosiwe fa lebati mo tshwantshong eno le tswalwa.

GSAM 215Ga se Kgoro ya Luke 13:25-28

GSAM 215.4Mo nakong e e fetileng, go nnile le diphoso tsa go tlhakatlhakanya kgoro e go buiwang ka yone mo tshwantshong eno le kgoro e e umakilweng mo go Luke 13:25-28, e e balegang jaana, “fa mong wa ntlo a setse a tswetse kgoro, nako e tlaa bo e setse e fetile. Mme e tlaa re fa lo eme kwa ntle lo kokota lo re, ‘Morena re bulele,’ o tlaa fetola a re, ‘Ga ke lo itse’.... Ga lo ka ke lwa tla fa lo le molato jaana. Tsamayang. Mme go tlaa nna selelo le khuranyo ya meno fa lo eme kwa ntle lo bona Aberahame, Isake le Jakobe le baporofiti botlhe mo Bogosing jwa Modimo.” Go bonala sentle thata go tswa mo puong e e fa godimo gore fa setswalo se tswalwa, isago ya ba ba kganetsweng e a laolwa. Bogosi jwa Modimo bo setse bo gorogile; gonne ba tla bona ba ba bolokilweng mo bogosing. Go farologana le seo, mo tshwantshong ya makgarebana Morena ga a ise a tle mo bogosing jwa gagwe, mme o ile kwa go Rraagwe go ya go amogela bogosi jwa gagwe.

GSAM 216Monyako o o Tswetsweng mo Tirelong ya Setshwantsho

GSAM 216.1Ba ba neng ba latela Keresete mo tirong ya gagwe ka tumelo, morago ga go fela ga nako ya malatsi a le dikete di le pedi le makgolo a mararo—Oct. 22, 1844—ba ne ba bona gore fa letsatsi la kafaelo le goroga mo tirelong ya sekao, moperisiti yo mogolo o ne a tswala mojako wa phaposi e e kwa ntle mme a bula mojako o o yang kwa lefelong le le boitshepo go gaisa, go ya go dira tiro ya gagwe ya go phimola maleo a batho ba neng ba a ipolela mo lefelong le le boitshepo; le gore fela jalo Keresete, moperisiti wa rona yo mogolo, o ne a tswetse kgoro ya phaposi e e kwa ntle ya tempele ya legodimo, mme a bula phaposi e mo go yone go neng go bonwa “letlole la kgolagano ya one.”⁴

GSAM 216Ke Bomang ba ba neng ba le mo Phoshong?

GSAM 216.2Ka nako eno go ne go na le ba ba dumelang mo go Baadventista ba ba neng ba ise ba amogele lesedi le le phepafetseng ka ga tirelo ya ga Keresete mo lefelong le le boitshepo, ka jaana megopolo ya bone e ne e ise e gogwe kwa molaetseng wa moengele wa boraro. Ba ne ba fositse ka go tlhakatlhakanya kgoro eno e e kwa ntle ya lefelo le le boitshepo le kgoro e e tswetsweng mo go Luke 13:25-28. Le fa go ntse jalo, bano e ne e se Baadventista ba Letsatsi la Bosupa. Mme re tla leka go bontsha gore e ne e le bomang, le gore thuto eo e simolotse jang, le gore ke maemo afe a a isitseng kwa ditshwetsong tse di ntseng jalo.

GSAM 217.1Batho ba ba neng ba ikgaogantse le diphuthego tsa maina fela ka fa tlase ga kgaso ya molaetsa wa go tla ga Morena, mmogo le ba ba neng ba ikgaogantse le bone, ba buisiwa mo bosuping jo bo lebisitsweng kwa kerekeng ya botlhano le ya borataro mo dikerekeng di supa tsa Tshenolo. Tlhagiso e e lebisitsweng kwa kerekeng ya botlhano, ya Sardis, e bua jaana, “Boela kwa go se o se utlwileng wa bo wa se dumela lwa ntlha; se tshegetse thata mme o boele mo go nna gape. Fa o sa dire jalo, ke tlaa tla ka tshoganetso mo go wena, jaaka legodu, mme ke go otlhae.”⁵ Go tswa mo puong eno go a bonala sentle gore batho ba ba buiwang le bone jaana ba ne ba utlwile kitsiso ya go tla ga Morena. Ba ne ba ipolela fa ba e amogetse, mme jaanong ba ne ba le gaufi le go e latola.

GSAM 217Kereke ya Filadelefia

GSAM 217.2Kereke ya Filadelefia, maemo a borataro a phuthego ya efangele, e umakwa morago ga foo. Phuthego e e emetse batho ba ba neng ba ntshitswe ka fa tlase ga kitsiso ya melaetsa ya ntlha le ya bobedi ya Tshenolo 14. Go phuthego e, Morena a re, “Bona, Ke e tla ka bonako! Tshegetsa thata nonofonyana e o nang nayo, gore ope a se go tseele serwalo.”⁶ Ba buisiwa gape ka mafoko a a latelang: “molaetsa o lo o romeletswe ke yo o boitshepo le boammaaruri, ebile a na le dilotlole tsa ga Dafide tsa go bula se ope a se ka keng a se tswala le go tswala se ope a se ka keng a se bula. ‘Ke go itse sentle: ga o a nonofa, mme o lekile go nkutlwa e bile ga o a itatola leina la me. Jalo ke go buletse kgoro e ope a se ka keng a e tswala.’”⁷

GSAM 217Ke eng Kgoro e e Tswaletsweng ya Tshwantshanyo e?

GSAM 217.3Go tlhaloganngwa eng ka kgoro e e bulegileng le e e tswetsweng mo kwalong e e sa tswang go nopolwa? Re akanya gore karabo e e kgotsofatsang ya potso e ka bonwa mo tlhalosong e e tsamaelanang le yone: Fa go ne go na le ba bangwe mo go Baadventista ba ba neng ba amogetse lesedi le le tseneletseng, mme ba ruta gore Mmoloki o ne a fudusitse tirelo ya gagwe go tswa mo phaposing ya ntlha go ya kwa go ya bobedi ya lefelo le le boitshepo la selegodimo, mme ba ne ba tlhalosa sentle potso ya kgoro e e bulegileng le e e tswetsweng go ba ba neng ba ka reetsa, setlhopha se sengwe se ne sa ganetsa boammaaruri jono, mme ba leka go tlhomamisa tumelo mo thutong ya gore kgoro e e bulegileng e ne e tswetswe, le gore e e tswetsweng e ne e bulegile. Ka go dira jaana ba ne ba kgoreletsa tsela, kgotsa ba kgoreletsa tiro, ya badiredi ba Morena fano mo lefatsheng. Ditswalo tsa lefelo le le boitshepo la legodimo di bulwa le go tswalwa ka maatla a ga Keresete—“Yo o bulang, mme go se na ope yo o ka tswalang.” Mo puong e e lebisitsweng kwa kerekeng ya Filadelefia, batho ba ba itshwareletseng, ba ba bolokang lefoko, mme ba sa itatoleng leina la gagwe, ba bona phenyo e e bulang kgoro e go se nang ope yo o ka e tswalang. Seno kwantle ga pelaelo se kaya kgoro ya go atamela batho, kgoro e batho, go lebega (jaaka re tla bona), ba neng ba e tswetse ka katlego; mme jaaka kamogelo ya go itshwarelela ga bone, Morena o baya fa pele ga ba ba ikanyegang “kgoro e e bulegileng” e go se nang ope yo o ka e tswalang.

GSAM 218Monyako wa go Bua

GSAM 218.1Go na le dikai di le dintsi mo Dikwalong tse di supang tiriso ya lefoko le ka tsela e. Paulo, fa a ne a kwalla Bakorintha, a re, “Kgoro e bulegile ya gore ke rere ke bo ke rute mono. Dilo tse dikgolo di a direga, mme go na le baganetsi ba le bantsi.”⁸ Gape, mo lekwalong la gagwe la bobedi le le yang kwa Bakorintha, a re, “Jalo e rile ke fitlha bokgakaleng jwa motse wa Terase, Morena a mpulela kgoro ya go rera Efangele. Mme Tito, Mokaulengwe wa me yo o rategang, o ne a seyo go nkgatlhantsha, mme ka se ka ka nna le boiketlo mo pelong.” (thanolo ya lefoko ka lefoko ya KJV)⁹ Gape o ne a kopa Bakolose ka tsela e: “Se lapisegeng mo thapelong; nnang mo go yone; lebelelang dikarabo tsa Modimo lo bo lo gakologelwe go leboga fa di tla. Se lebaleng go re rapelela le rona, gore Modimo o re bulele kgoro ya puo, go rera Mafoko a a Molemo a ga Keresete a ke leng fano mo kgolegelong ka ntlha ya one.” (thanolo ya lefoko ka lefoko ya KJV)¹⁰

GSAM 218.2Go tswa mo dikwalong tse, go bonala gore ditšhono tsa go bolela boammaaruri di bidiwa dikgoro tse di bulegileng; mme go tswa mo mafokong a a builweng le kereke ya Filadelefia go lebega gore ka nako e batho ba ba neng ba biditswe gore ba tswe ka yone, batho ba ne ba leka ka natla go tswala kgoro ya puo kgatlhanong le bone. Jaaka kereke ya Filadelefia e ne e feta mo tekong, e ngaparetse “lefoko” le “leina” la gagwe, lefoko la Morena go yone e ne e le gore, o tlaa baya fa pele ga yone kgoro e e bulegileng e go se nang motho yo o ka e tswalang.

GSAM 219Maemo morago ga Oct. 22, 1844

GSAM 219.1Ka re na le kgang e fa pele ga rona jaaka e tlhalositswe ka mafoko a boporofeti, a re lebe kwa morago seemo jaaka ditiragalo di ne di ntse di tswelela. Jaaka go setse go tlhalositswe, go fitlha ka Moranang, 1844, diphuthego di ne di buletswe go rera molaetsa wa go tla ga Morena, megoo ya go batla badiri e le mentsi go feta e e neng e ka arabelwa ke bareri ba ba neng ba tshela. Morago ga go swaba, ka dikgakologo tsa 1844, ba ba neng ba sa amogela thuto ka boammaaruri, ba ne ba simolola go e ganetsa. Fa, ka selemo sa 1844, molaetsa wa moengele wa bobedi wa Tshenolo 14 le “mokgosi wa bosigogare” (Mathaio 25) di ne di anamisiwa, go ne ga nna le kgokgontsho e e setlhogo thata ya ba ba neng ba santse ba na le bopelokgale jwa go tiisa tumelo ya bone mo go atameleng ga go tla ga Morena. Bagane ba, ba ne ba leka ka ditsela tse di farologaneng go gatelela kgang eno, le ka tsela nngwe le nngwe e e kgonagalang go kgoreletsa tiro ya ba ba neng ba santse ba bolela gore “lobaka lo tsile lo o tlaa nnang moatlhodi ka lone.” William Miller o ne a bua jaana ka kganetso eno, “Ke e e sa tlwaelegang gotlhelele e bile e sa tlhaloganyesege.” Kganetso e ne e le e e boitshegang gaufi le bokhutlo jwa malatsi a le dikete di le pedi le makgolo a mararo mo e leng gore Geo. Storrs o ne a bua jaana ka yone, “Re feditse ka diphuthego tsa maina fela le baikepi botlhe, kwantle ga fela fa mokgosi o o ka ba ama teng.”

GSAM 219.2Morago ga go fela ga nako eo, jaaka kganetso le go sotla go tswa mo go ba ba bosula go ne go oketsegile go menagane gabedi le gararo, William Miller o ne a bua jaana ka seemo, “Re feditse tiro ya rona ya go tlhagisa baleofi, le go leka go tsosa phuthego e e dumelang ka sebopego fela. Modimo mo tlhokomelong ya gagwe o tswetse lebati.”¹¹

GSAM 219Go Thatafala ga Baleofi ka Kakaretso

GSAM 219.3Tsela eno ya lefatshe le le sotlang ga e a ka ya thatafatsa fela baleofi kgatlhanong le thuto ya go tla ga Morena, mme bosupi jwa ba ba neng ba le mo diphuthegong tsa maina fela e ne e le jono: “Fa re gopola kafa dipalo tsa bofetogo jwa nnete di leng ‘dinnye e bile di le kgakala le kgakala’, le boitshwaro jo bo batlang bo sa lekanngwe le sepe le boikgogomoso le go thatafala ga baleofi, re batla re goa re sa ikaelela re re, ‘A Modimo o lebetse go nna pelontle? kgotsa a kgoro ya bopelotlhomogi e tswetswe?’”¹²

GSAM 220.1Go tswa go modiri yo mongwe re bala go ya pele ka seemo morago ga bokhutlo jwa nako ya boporofeti: “Ka nako eo go ne go batlile go pala go atamela batho ba ba sa dumeleng, go swaba ga 1844 go ne go tlhakatlhakantse megopolo ya ba le bantsi, mme ba ne ba se ka ba reetsa tlhaloso epe ya kgang eo.”¹³

GSAM 220Ditsela Tsotlhe tsa go Atamela Ba ba sa Dumeleng di Tswetswe

GSAM 220.2Maemo a a ntseng jalo a ne a lebega, ka nako eo, a tswala kgoro ya go atamela batho botlhe kwantle ga ba ba neng ba santse ba ngaparetse tumelo le tsholofelo ya bone mo go tlang ga ga Keresete go go gaufi. Jaaka kgoro ya puo e ne e lebega e tswaletswe gotlhelele, mme batho ba Baadventista ba bona gore go ne go na le kgoro e e tswetsweng mo tshwantshong e e amanang le maitemogelo a bone, go ka bonwa motlhofo kafa ba fitlhileng mo tshwetsong ya gore ga go tlhole go na le bopelotlhomogi mo go baleofi: kgotsa, jaaka bangwe ba ne ba e bega, gore “kgoro ya bopelotlhomogi e ne e tswetswe,” bogolo jang fa ba ne ba akanya gore kgoro e e tswetsweng mo tshwantshong eno le kgoro e e tswetsweng mo go Luke 13 e ne e le yone. Fa batho ba ne ba gana gotlhelele go reetsa, ka jalo ba thatafatsa dipelo, ba ne ba ka sokologa jang?

GSAM 220Ke Mang yo o Rileng a Rutela la Ntlha ka ga Kgoro e e Tswetsweng ya Maaka?

GSAM 220.3Jaanong go tlhaga potso, Ke mang yo o simolotseng thuto ya “go se nne le kutlwelobotlhoko mo go baleofi”? ke mang yo o neng a e dumela? mme ke mang yo o neng a e gana? Jaaka karabo ya potso ya ntlha, re tla lebisa tlhokomelo kwa pegong ya loeto lo lo dirilweng ke J. V. Himes ka dikgakologo tsa 1845, kwa Nageng ya Maine. O bua jaana:—

GSAM 220.4“Mokaulengwe Joseph Turner le ba bangwe ba ne ba tsaya gore re ne re le mo Sabatha e kgolo—gore dingwaga di le dikete di le thataro di fedile—ka jalo ga go na Moadventista ope yo o neng a tshwanetse go dira tiro ya diatla gape. Go dira jalo go ne go tla felela, mo ponong ya bone, ka tshenyego ya bone ya bofelo.

GSAM 220.5“Fa ba ntse ba letile mo seemong se sa go se dire sepe sa tiro ya diatla ya lefatshe, lesedi le lesha, jaaka go ne go akanngwa, le ne la phatsima mo mogopolong wa ga Mokaulengwe Turner, e leng gore, Monyadi o ne a TLILE—gore o ne a tla ka letsatsi la bo lesome la kgwedi ya bosupa ya ngwaga wa Sejuta o o fetileng—gore lenyalo le ne la diragala ka nako eo—gore makgarebana otlhe ka nako eo, ka tsela nngwe, a ne a tsena nae mo modirong wa lenyalo, mme kgoro ya tswalwa!—ga go ope wa bone yo o neng a ka latlhega, mme ga go ope yo o kwa ntle a ka bolokwa. Ka jalo, merero yotlhe ya semoya ya lefatshe leno le le maatla e ne ya fela.”¹⁴

GSAM 221Ke Mang yo o Neng a Ganetsa Kelo-kakanyo ya Maaka ka Thata?

GSAM 221.1Moruti Turner o ne a simolola go ruta thuto ya gagwe ya “ga go tlhole go na le bopelotlhomogi” kwa Paris, Maine, mme ka nakwana o ne a nna le balatedi ba bantsi mo kgaolong eo ya naga. Ka jaana go ne go tswetswe kgoro gotlhelele ya go fitlhelela batho ba ba neng ba le kwa ntle ga Baadventista, e ka tswa e le ba ba ipolelang kgotsa ba ba sa ipoleleng, ba le bantsi ka tlholego ba ne ba sekamela kwa ponong ya ga Turner ka kgang e.

GSAM 221.2Gore lefoko la Baadventista le se ka la tlhaloganngwa phoso, go tloga jaanong re tla bitsa batho ba Baadventista ba Letsatsi la Ntlha; mme e ne e le bontsi jwa setlhopha se ba neng ba amogela dipono tsa ga Rre Turner. Ba ne ba ise ba bone kgotsa ba utlwe boammaaruri jwa Sabatha, le gone ba ne ba ise ba utlwe ka molaetsa wa moengele wa boraro. Ke ka ga bone fa Mohumagadi White a buang jaana mo go nngwe ya dikgatiso tsa gagwe:—

GSAM 221.3“Morago ga go feta ga nako ya tebelelo ka 1844, Baadventista ba ne ba santse ba dumela gore go tla ga Mmoloki go le gaufi thata; ba ne ba tsaya gore ba fitlhile mo seemong se se masisi, le gore tiro ya ga Keresete jaaka mmueledi wa motho fa pele ga Modimo e ne e fedile. Fa ba sena go ntsha tlhagiso ya katlholo e e atametseng, ba ne ba ikutlwa gore tiro ya bone mo lefatsheng e fedile, mme ba latlhegelwa ke go amega ga bone ka poloko ya baleofi, fa go sotla ka bopelokgale le go tlhapatsa ga batlhoka-tumelo go ne go lebega mo go bone e le sesupo se sengwe sa gore Mowa wa Modimo o ne o tlositswe mo go ba ba ganang bopelotlhomogi jwa one. Seno sotlhe se ne sa ba tlhomamisetsa mo tumelong ya gore nako ya tekeletso e fedile, kgotsa, jaaka ba ne ba e tlhalosa, ‘lebati la bopelotlhomogi le tswetswe.’ Jaaka go setse go boletswe, Baadventista ba ne ba kopane ka nakwana mo tumelong ya gore lebati la bopelotlhomogi le ne le tswetswe.”¹⁵

GSAM 222.1Mo nopolong eno Mohumagadi White o tlhalosa maemo a a neng a tseetswe ke Baadventista ba Letsatsi la Ntlha. Ga a supe le fa e le go reng o ne a dumela jalo. Jaaka go supilwe fa godimo, thuto eno e rutilwe la ntlha ke Joseph Turner, kwa Paris, Maine. Mohumagadi White (yo ka nako eo e neng e le Mohumagatsana Harmon) o kopane le Joseph Turner kwa lefelong le le umakilweng fa godimo kwa tshimologong ya dikgakologo tsa 1845, mme a mo utlwa a bolela thuto ya gagwe ya “ga go tlhole go na le tiro ya diatla mo go Baadventista, le ga go tlhole go na le kutlwelobotlhoko mo go baleofi,” mme a mmolelela ka tlhamalalo gore o ne a “ruta thuto ya maaka; gore go ne go santse go na le kutlwelobotlhoko mo go baleofi, le mo go ba ba neng ba ise ba ganne boammaaruri ka go itse.”

GSAM 222Go ganetsa Khopolo ya “Go se Nne le Bopelotlhomogi”

GSAM 222.2J. N. Andrews, yo o neng a nna kwa Paris, Maine, ka 1844 le 1845, e bile a itse sentle ka botlalo ka maitshwaro a batho ba koo, mmogo le a ga Joseph Turner, yo o neng a ruta gore ga go tlhole go na le kutlwelobotlhoko mo baleofing, o bua jaana ka maemo a ga Mohumagatsana Harmon mo kgannyeng eno ka nako eo, “Mo boemong jwa gore diponatshego di ba gogele mo ponong eno, di ne tsa baakanya ba ba neng ba santse ba e tshwarile.”¹⁶

GSAM 222.3Mohumagatsana Harmon o ne a etela Paris, kwa Maine, lekgetlo la bobedi ka selemo sa 1845. Mabapi le loeto lo, ke tla nopola mo go Mohumagadi Truesdail, yo ka nako eo a neng a nna kwa Paris. O bua jaana:—

GSAM 222.4“Ka nako ya ketelo ya ga Mohumagatsana Harmon kwa Paris, Maine, ka selemo sa 1845, ke ne ka mmolelela dintlha ka botlalo ka ga tsala ya me e e rategang e rraagwe a neng a mo thibetse go tla dipokanong tsa rona, ka jalo o ne a ise a ganne lesedi. O ne a araba a nyenya a re, ‘Modimo ga a ise a mpontshe gore ga go na poloko mo bathong ba ba ntseng jalo. Ke fela ba ba boneng lesedi la boammaaruri mme ba le gana ka bomo.’”¹⁷

GSAM 222.5Gape o bua ka ga loeto lwa boraro lwa ga Mohumagatsana Harmon kwa Paris, ka 1846, jaana:—

GSAM 222Kgalemelo e Nngwe ya Kgopolo ya Maaka

GSAM 222.6“Tiragalo e nngwe e e tshwanetseng go umakwa e ne e le pono e e filweng ka 1846, kwa Paris, Maine. Mohumagatsana Harmon o ne a bontshiwa gore fa Satane a palelwa ke go thibela ba pelo-phepa go dira tiro ya bone yotlhe, o ne a tla dirisa botswerere jwa gagwe go ba kgarametsa go feta tiro ya bone. Kgaitsadi mongwe yo o molemo o ne a ntse a bolelela diphuthego gore Modimo o ne a di ganne ka gonne di ne di ganne molaetsa o o rometsweng go tswa legodimong go di boloka. Kgaitsadi Harmon o ne a bontshiwa gore molaetsa wa gagwe o ne o sena boammaaruri, ka jaana go ne go na le ba le bantsi mo diphuthegong ba ba neng ba tla amogela boammaaruri; gore baengele ba ba molemo ba ne ba tla ya go berekela meya mo diphuthegong tseo, mme fa ba dira jalo, ba [baengele] ba ne ba tla tlogela kgaitsadi yo, le molaetsa wa gagwe [go raya molaetsa wa gagwe wa ‘go tlhoka kutlwelobotlhoko’], kwa ntle ga kgoro.”¹⁸

GSAM 223Ga go na Kganetsano

GSAM 223.1Ka jaana go na le ba ba tlhaga thata mo go lekeng go supa gore Mohumagadi White o kile a ruta kgopolo ya gore “ga go tlhole go na le kutlwelobotlhoko mo go baetsadibe,” mme jaanong o ruta se se farologaneng, ke tla tlhagisa bosupi go tswa go ba ba itseng tiro ya gagwe go tloga ka 1845, mabapi le maiteko a gagwe a go sokolola baetsadibe. Se se latelang ke polelo go tswa go Ira Abbey, wa kwa Brookfield, Madison County, State ya New York:—

GSAM 223.2“Fa gare ga dingwaga tsa 1846 le 1850, Mokaulengwe le Kgaitsadi White ba ne ba tla kwa ntlong ya rona, mme ba ne ba le tlhaga thata mo baneng le mo go ba ba neng ba ise ba ganne boammaaruri. Ba ne ba berekela meya e e iseng e sokologe, mme ga ke gopole le ka motlha ke utlwa Kgaitsadi White a bua gore go ne go se na tsholofelo mo go ba ba fapogileng le mo go ba ba neng ba ise ba ganne boammaaruri.”¹⁹

GSAM 223Bosupi jwa Moadventista wa Letsatsi la Ntlha

GSAM 223.3Mabapi le se Baadventista ba Letsatsi la Ntlha ba New England ba se itseng ka thuto e e feteletseng ya kgoro e e tswetsweng, a lekwalo le le latelang le nne bosupi:—

GSAM 223.4“Phatwe 5 go fitlha ka 9, 1891, ke ne ka nna le kganetsano le Moruti Miles Grant, kwa Brookston, toropo e e nang le baagi ba ka nna 30,000. Kganetsano e ne e le mo tenteng e tona, mme e ne e eteletswe pele ke Rre John Barbour, yo e kileng ya bo e le moporesidente wa lekgotla la toropo. Toropo eno e ka nna dimaele di le masome a mabedi go tswa kwa Boston. Kganetsano e ne e le ka ga potso ya Sabatha, mme Rre Grant o ne a leka go tsenya mo kganetsanong kgang ya maitemogelo a ga Kgaitsadi White mo tirong eno. O ne a latofatsa gore ‘o ne a bontshiwa, bogologolo ka 1844, gore nako ya tekeletso e fetile, mme ga go tlhole go na le bopelotlhomogi mo go baleofi.’”

GSAM 224.1“Fa ke araba, ke ne ka mmolelela gore Baadventista ba Letsatsi la Ntlha ba ne ba tsere boemo joo, mo e ka nnang botlhe, ka nako nngwe, pele ga re kgaogana le bone, le gore mo boemong jwa gore Mohumagadi White a bo emele ka gope, sengwe sa dilo tsa ntlha tse a di bontshitsweng e ne e le gore boemo joo e ne e le ‘maaka,’ le gore go ne go santse go na le bopelotlhomogi mo go baleofi. Ke ne ka re, ‘Go ntse jalo, mme Moruti Grant o a itse gore go ntse jalo.’ Fa ke sena go bua jaana, bontsi jwa batho ba Baadventista ba Letsatsi la Ntlha ba ba neng ba le fa pele ga me [setlhopha seo se ne se le bontsi mo tenteng e kgolo e e neng e tletse] ba ne ba dumela ka tlhogo ka go gagamatsa le ka tlhomamo mo polelong eo. Go lekane go bua gore Moruti Grant ga a ka a tlhola a bua ntlha eo gape mo kganetsanong.” E saenilwe ke “Geo. E. Fifield, South Lancaster, Mass., Sed. 6, 1895.”

GSAM 224Mohumagadi White Ka Metlha a Batla Poloko ya Baleofi

GSAM 224.3Gore Mohumagadi White o berekile go sokolola baleofi go tloga ka 1844 go fitlha jaanong, go supiwa gape ke dintlha tse: Ene le Moruti White ba ne ba tshwere phuthego kwa ntlong ya ga Albert Belden, kwa Rocky Hill, Conn., e e simolotseng ka Moranang 20, 1848. Mo phuthegong eno go ne ga dirwa tiro go sokolola bangwe ba ba tswang mo lefatsheng. Moruti White le mosadi wa gagwe ba ne ba bontsha kgatlhego e e kgethegileng mo meyeng e e ntseng jalo. Mo ntlheng eno re tlaa ntsha bosupi jwa mongwe wa setlhopha se yo o neng a kolobediwa ke Moruti White. John Y. Wilcox, a kwala a le kwa Kensington, Conn., ka di 22 Tlhakole, 1891, o bua jaana:—

GSAM 224.4“Ke tlisitswe mo boammaaruring ka nako ya fa dipitso di ne di tshwaretswe mo phaposing e e sa fediwang ya ntlo ya ga Mokaulengwe A. Belden, kwa Rocky Hill, Conn. Go amogela ga me lesedi la boammaaruri jwa gompieno go nnile ka fa tlase ga tiro ya ga Mokaulengwe le Kgaitsadi White. Ke ne ka kolobediwa go ise go ye kae morago ga foo ke Mokaulengwe White. Fa e ne e se ka kgothatso le nonofo e ke e amogetseng go tswa go bone, ga ke itse gore a nkabo ke kile ka nna pelokgale go akanya kgotsa go ikutlwa gore ke amogetswe ke Morena. Ba ne ba kgatlhegela botshelo jwa me thata, mme ba dira ka natlhego go nthusa.”

GSAM 225.1Moruti White o buile jaana ka kopano eo mo lekwalong le a le kwaletseng Stockbridge Howland, kwa Topsham, Maine, “Mokaulengwe Bates o tlhagisitse ditaelo mo leseding le le phepafetseng thata, mme botlhokwa jwa tsone bo ne jwa gatelelwa ka bosupi jo bo maatla thata. Lefoko le ne la atlega go tiisa ba ba neng ba setse ba le mo boammaaruring, le go tsosa ba ba neng ba ise ba dire tshwetso ka botlalo.”

GSAM 225Go Berekela Baleofi kwa Oswego, N.Y.

GSAM 225.2Ka 1849, Moruti James White le mosadi wa gagwe ba ne ba dira tiro ya boevangeli kwa Oswego, N.Y. Mo dipokanong tseo, Hiram Patch le Mohumagatsana Benson, ba ba neng ba beeleditswe go nyalana, ba ne ba sokologela kwa Modimong le nnete ya jaanong.

GSAM 225.3Ka Mopitlwe, 1850, go ne ga tshwarwa dipokano gape kwa Oswego. Mo kgatisong ya Present Truth ya Moranang, Moruti White, fa a ne a bua ka dipokano tseo, o ne a re:

GSAM 225.3“Tiro e e kgatlhang thata e tsweletse jaanong mo baneng ba masalela mo toropong eno. Poloko ya bone e ntse e le yone kgangkgolo mo dipokanong tsa rona mo Disabateng tse pedi tse di fetileng, mme Modimo o re segofetse ka tsela e e gakgamatsang. Boammaaruri bo nnile le matswela a a molemo mo go rona le mo baneng ba rona. Mo maitseboeng a a latelang letsatsi la ntlha la bofelo, re ne re na le phuthego go ba thusa ka go kgethega, mme Mowa wa Morena wa tshololwa mo gare ga rona. Bana botlhe ba ne ba obama fa pele ga Morena, mme go ne go lebega ba lemoga botlhokwa jwa go tshegetsa ditaelo, bogolo jang ya botlhano, le go batla poloko ka Jesu Keresete. E ne e le nngwe ya diphuthego tse di kgatlhisang thata tse ke kileng ka nna le tsone.”

GSAM 225.4Mo kgatisong ya Present Truth ya Ngwanatsele, 1849, Moruti White o gatisitse pego ka ga palo ya batho ba ba neng ba sokologile le go kolobediwa; mme mo kgatisong ya bofelo ya pampiri eno ka 1850 go na le pego ya phuthego e e neng e tshwaretswe kwa Waitsfield, Vt., le ka ga go nna teng ga ga Heman Churchill, yo o neng a sa tswa go sokologa mo lefatsheng. O buiwa mo setlhogong seo jaaka “morwarre.” Go ne go ka nna jang fa go ne go se tlhole go na le bopelotlhomogi mo go baleofi?

GSAM 226Bosupi jwa Basupi ba le Masome a Mabedi le Bongwe

GSAM 226.1Mo ntlheng eno re ntsha bosupi jo bo saenilweng ka 1888, ke batho ba le masome a mabedi le bongwe, mongwe le mongwe wa bone a ne a le mo motsamaong wa go tla ga Morena ka ngwaga wa 1844, e bile a itse ka ga go tlhagelela ga molaetsa wa moengele wa boraro. Botlhe ba ne ba le mo molaetseng pele ga 1851, bontsi jwa bone ba ntse ba amana le Baadventista ba Letsatsi la Bosupa go tloga mo e ka nnang fela kwa tshimologong ya molaetsa:—

GSAM 226.2“Rona, ba re saenileng fa tlase, ka re ne re tlwaelane sentle le mokgatlho wa go tla ga Morena ka 1844 fa nako e ne e feta, le ka re ne ra amogela boammaaruri jwa molaetsa wa moengele wa boraro go tloga ka 1850, ka jalo re saena maina a rona ka boitumelo mo polelong e e latelang mabapi le thuto ya kgoro e e tswetsweng e e neng e tshegeditswe ke badumedi ba molaetsa wa moengele wa boraro go tloga ka nako ya go tlhagelela ga one go fitlha ka letlha le le umakilweng la bofelo, le go ya pele.

GSAM 226.3“Ba ne ba dumela, go tsamaelana le Tshenolo 3:7, 8 le dikwalo tse dingwe, gore kwa bokhutlong jwa malatsi a le dikete di le pedi le makgolo a mararo a Daniele 8:14, Keresete o ne a konosetsa tiro ya gagwe mo phaposing ya ntlha ya lefelo le le boitshepo la legodimo, mme a fetola tirelo ya gagwe go ya kwa lefelong le le boitshepo go gaisa, mme a simolola tiro ya katlholo, a fetola kamano ya gagwe mo ntlheng eno le thulaganyo ya poloko. Fano go ne go butswe lebati mme gape go tswaletswe lebati.

GSAM 226.4“Ba ne ba dumela gore ba ba neng ba na le lesedi le le phepa ka ga molaetsa wa moengele wa ntlha, mme ba o fapogela, ba o ganetsa ka bogale, ba ne ba latlhilwe ke Modimo. Mme ba ne ba sa dumele gore ba ba neng ba se na lesedi kgotsa ba ba neng ba ise ba fitlhe mo dingwageng tsa boikarabelo pele ga 1844, fa ba ka batla Modimo ka dipelo tse di ikanyegang, ba ne ba tla latlhwa.

GSAM 226.5“Le fa ba ne ba dumela le William Miller le bontsi jwa Baadventista fela morago ga go feta ga nako, gore tiro ya bone ya lefatshe e fedile, le gore Morena o tla tla ka bonako, le gale morago ga lesedi le le malebana le lefelo le le boitshepo le molaetsa wa boraro di sena go tlhalosa go swaba ga bone, ga ba a ka ba dumela gore bopelotlhomogi bo fedile kwantle ga ba ba neng ba ganne lesedi.”

GSAM 227.1Ba saeneng, “J. B. Sweet, South Saginaw, Mich.; Samuel Martin, West Rindge, N.H.; Ira Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mohumagadi R. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mohumagadi Diana Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mohumagadi L. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Heman S. Gurney, Memphis, Mich.; Ann E. Gurney, Memphis, Mich.; William Gifford, Memphis, Mich.; Moh. Mary S. Chase, Battle Creek, Mich.; S. M. Howland, Battle Creek, Mich.; Moh. F. H. Lunt, Battle Creek, Mich.; Moh. Melora A. Ashley, Battle Creek, Mich.; Moh. Caroline A. Dodge, Battle Creek, Mich.; Moh. Sarah B. Whipple, Battle Creek, Mich.; Mohumagadi Uriah Smith, Battle Creek, Mich.; Mohumagadi Paulina R. Heligass, Moline, Kan.; R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Mohumagadi R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Reuben Loveland, North Hyde Park, Vt.; Mohumagadi Belinda Loveland, North Hyde Park, Vt.”

GSAM 227Pono e e Tlhalogantsweng Phoso

GSAM 227.2Go dirilwe maiteko a go ranola ponatshego e e filweng Mohumagadi White, kwa Topsham, Maine, ka di 24 Mopitlwe 1849, jaaka e ruta thuto e e phoso e—e leng gore ga go tlhole go na le kutlwelobotlhoko mo go baleofi. Pono e, e ne ya ntshiwa fela fa “go kokota ga Rochester” (Bodumedi jwa go buisana le meya) go ne go simolola go tsenngwa. Mohumagadi White o ne a bona gore ditshupo le dikgakgamatso tse di sa tlwaelegang le diphetogo tsa maaka di tla oketsega le go anama. Diphetogo tse e ne e se diphetogo go tswa mo phoshong go ya kwa boammaaruring (ga a ka a bua gore ga di na go nna teng gotlhelele, mme o ne a bua gore mofuta o a o supilweng o, kwa go neng go dirisiwa tlhotlheletso ya batho, e ne e le wa mofuta o), mme e ne e le go tswa mo bosuleng go ya kwa bosuleng jo bo fetisang; gonne ba ba neng ba ipolela phetogo ya pelo ba ne ba ikapere fela diaparo tsa bodumedi tse di neng di fitlha boikepo jwa pelo e e bosula. Bangwe ba ne ba lebega ba fetogile tota, ka jalo ba kgona go tsietsa batho ba Modimo; mme fa dipelo tsa bone di ka bo di bonwe, di ka bo di le ntšo jaaka gale.

GSAM 227.3O ne a bua jaana: “Moengele yo o neng a na le nna o ne a mpolelela gore ke lebelele kutlobotlhoko ya mowa ka ntlha ya baleofi jaaka go ne go ntse pele. Ke ne ka lebelela, mme ka se ka ka e bona; gonne nako ya bone ya poloko e fetile.”²⁰

GSAM 228.1Go builwe gore ponatshegelo e e rutile gore ga go tlhole go na le bopelotlhomogi mo go baetsadibe, mme re botsa, Go ne go ka nna jang jalo fa e le gore o ne a ganetsa thuto eo go tloga fela fa Joseph Turner a ne a e ruta la ntlha ka dikgakologo tsa 1845, mme ka nako yotlhe a ntse a bereka ka natla mo go sokologeng le polokong ya baetsadibe?

GSAM 228.2Mo Supplement to Experience and Views, e e gatisitsweng ka 1854, Mohumagadi White a re, “‘Diphetogo tsa maaka’ tse go buiwang ka tsone di santse di tla bonwa ka botlalo go feta. Pono e e amana thata le ba ba utlwileng mme ba gana lesedi la thuto ya go tla ga gagwe. Ba neetswe mo ditsietsong tse di maatla. Ba ba ntseng jalo ga ba na go nna le ‘go utlwela baleofi botlhoko mo moweng’ jaaka pele.”²¹

GSAM 228.3Baganetsi ba ipolela fa ba itse go feta ka se Mohumagadi White a neng a se bona mo ponong eno go feta jaaka ene ka sebele a ne a itse. A re sekasekeng seo ka nakwana go ya ka tlhaloso ya bone ya sone; e leng gore, o ne a lebeletse seemo sa baleofi mo boemong jwa batsosolosi. Ka jalo o ne a lebelela baleofi go bona “kutlobotlhoko ya mowa ka ntlha ya baleofi, mme a se ka a e bona.” Ke mang yo o kileng a bona kutlobotlhoko ya mowa ka ntlha ya baleofi ka go leba fela baleofi? Mme, re botsa, go tweng ka batho ba ba umakilweng mo bosuping jo bo fa godimo ba ba neng ba dirisa fela tlhotlheletso ya batho le maatla a mesmeric a go gapa batho gore ba nne balatedi, mme ba go bitsa tiro ya Mowa wa Modimo? A baganetsi ba, ba ba neng ba tlhwaafaletse go supa gore Mohumagadi White o rutile kgopolo e e feteletseng ya “lebati le le tswetsweng”, ba ikemiseditse go dumela gore batsosolosi ba, e ne e le batho ba ba boitshepo, mme ba amogela balatedi ba nnete?

GSAM 228.4Go bonala sentle mo mogopolong mongwe le mongwe o o sa gobelelang gore setlhopha sa batho se go buiwang le sone fano e ne e le ba ba neng ba ipolela fa ba na le kutlobotlhoko eno ya mowa, mme tota ba ne ba ganne lesedi le boammaaruri, e bile ba dirisa maatla a mesmeric go bona balatedi. Batho ba ba ntseng jalo ba ka se ka ba nna le kutlobotlhoko ya mowa ya nnete ka ntlha ya baleofi fa le bone tota ba le mo tatlhegong; gonne “nako ya poloko ya bone [ya bone ka bobone] e fetile.”

GSAM 229.1Go tswa mo ponong ya ga Mohumagadi White ya Mopitlwe 24, 1849, batho bangwe ba lekile go dira tshwetso ya gore e ne e ruta gore ga go tlhole go na le kutlwelobotlhoko mo go baleofi; mme re setse re supile gore ka 1845, kwa Paris, Maine, o ne a ruta gore go ne go na le kutlwelobotlhoko mo go botlhe ba ba neng ba sa ganne lesedi le boammaaruri ka go itse le ka go tlhaloganya. Mo ponong e e filweng kwa lefelong lone leo ka 1846, go ne ga supiwa gore Morena o ne a na le “batho mo diphuthegong ba ba neng ba sa ganne boammaaruri.” Go batho bao ba ba neng ba akanya ka tsela e sele, go ne ga ntshiwa kgalemo, e e neng e bolela gore baengele ba Modimo ba ne ba tla dira mo go ba ba ntseng jalo, mme fa ba ne ba dira, bao ba neng ba ba nyatsa ba ne ba tla tlogelwa kwa ntle.

GSAM 229.2Gape, ka Moranang, 1848, Moruti White le mosadi wa gagwe ba ne ba berekela kwa Rocky Hill, Conn., go sokolola baleofi. Seno sotlhe se supa gore pono ya Mopitlwe 24, 1849, e tsamaelana le e e filweng kwa Paris, Maine, ka 1846, le ka tsela e e neng e tsewa ke badiredi bano ba Modimo ka Moranang, 1848.

GSAM 229Motsosolosi wa Maaka o Fenngwa

GSAM 229.3Pono eno e gatisitswe la ntlha kwa Connecticut, ka ngwaga wa 1849. Moruti mongwe o ne a dira ka natla kwa go batla go bona ba ba sokologang, a bile a ipolela fa a na le neo ya go bua ka dipuo. O ne a leka go laola setlhotswana sa batlhokomedi ba Sabatha kwa Rocky Hill. Mongwe wa bone o ne a mmitsa “moitshepi yo o rategang wa Morena.” Fa a le teng, Mohumagadi White o ne a nna le pono e e supang boferefere jwa tiro ya gagwe, le gore “moitshepi wa gagwe yo o rategang” o ne a tsere tsela e e sa tsamaelaneng le taelo ya bosupa. “Moitshepi” yo wa mosadi o ne a ganetsa tatofatso eo, mme moruti a buelela ka thata, a batla go bona kutlwelobotlhoko mo “moitsheping yo o tlhomolang pelo wa Morena,” jaaka a ne a mmitsa. Mo bosigong jo bo latelang, mosetsana yo o ne a tlhaselwa ke bolwetse jwa cholera morbus, mme a akanya gore o a swa. O ne a bitsa Mohumagadi White, mme a ipolela gore se se neng se mo supilwe ka sone se ne se le nnete; gore o ne a le molato wa sone selo se Mohumagadi White a neng a se buile. Ka jalo modiri yo wa maaka o ne a palelwa ke go tsietsa phuthego eo, mme sebopego sa tiro ya gagwe sa senolwa, se se neng sa emisa maiteko a gagwe mo lefelong leo ka bonako.

GSAM 230Motlhagisi wa Tsosoloso yo Mongwe wa Maaka kwa Oswego, N.Y.

GSAM 230.1Jaaka sesupo se se oketsegileng sa molaomotheo o o tlhalositsweng mo bosuping jo bo fa godimo, le go supa ka fa Moruti White le mosadi wa gagwe ba neng ba santse ba dira ka teng ka 1849-50 go sokolola baleofi, re ntsha dintlha tse di latelang, tse di neng tsa mpolelelwa ke Elias Goodwin le ba bangwe ba maloko a pele a kereke kwa Oswego, mo Nageng ya New York:—

GSAM 230.2Ka nako eo (1849) go ne go nna mo lefelong leo lekau le le bidiwang Hiram Patch. O ne a beeleditswe le kgarebane e a neng a e nyala moragonyana. E ne e le batho ba ba iseng ba sokologelwe, mme ba ne ba tsena dipitso tse di neng di tshwarwa ke Moruti White le mosadi wa gagwe, mme ba ne ba setse ba batla ba dumela go nna Bakeresete. Ka nako eno go ne ga simolola tsosoloso mo go nngwe ya diphuthego tsa kwa Oswego, e seng ka baruti, mme e le ka leloko le le tumileng la laike, yo e neng e le motshola-madi wa kgaolo. Monna yo o ne a lebega a na le tlhwaafalo e kgolo, mme a bolela fa a na le morwalo o mogolo ka ntlha ya baleofi. O ne a gagamatsa diatla a ntse a rapelela ba ba sa sokologang, go lebega a le mo kutlobotlhokong e kgolo ka ntlha ya seemo sa bone sa tatlhego.

GSAM 230.3Rre Patch le mosadi yo o neng a mo solofeditse lenyalo ba ne ba ya kwa dipokanong tse tsa tsosoloso, mme ba ne ba na le pelaelo ka fa ba ka dirang tshwetso ka teng. Ba ne ba le teng ka nako nngwe fa Mohumagadi White a ne a bona pono e mo go yone a neng a supediwa Hosea 5:6, 7, e e balegang jaana, “Ba tla tsamaya ka dinku tsa bone le ka dikgomo tsa bone go batla Morena; mme ga ba na go mo fitlhela; o ikgogetse kwa morago mo go bone. Ba dirile boikanyologo kgatlhanong le Morena; gonne ba tsalile bana ba sele: jaanong kgwedi e tla ba metsa le diabe tsa bone.” O ne a bontshiwa gore ba ba neng ba tsamaisa tsosoloso eno ba ne ba se mo tshiamong le Modimo, le gore ba ne ba sena morwalo wa mmatota wa mowa ka ntlha ya baleofi.

GSAM 231Polelelopele ya go Palelwa

GSAM 231.1Foo a raya Rre Patch a re, “Ke laetswe go go bolelela gore mo kgannyeng eno mafoko a temana a tla diragadiwa fela jaaka a ntse. Leta kgwedi, mme o tla itse ka bowena sebopego sa batho ba ba mo tsosolosong eno, le ba ba ipolelang fa ba na le morwalo o o kalo ka baleofi.” Rre Patch a re, “Ke tla leta.”

GSAM 231.2Mo teng ga dibeke di le pedi go tloga ka nako e ponelopele e e neng e filwe ka yone, motshola-madi yole, yo o neng a ipolela fa a na le kutlobotlhoko e e kalo ya mowa ka ntlha ya baleofi, mo kutlobotlhokong ya gagwe ya maitirelo o ne a thubaganya mothapo wa madi mo mpeng ya gagwe, mme a patelesega go isiwa mo bolaong ka ntlha ya go latlhegelwa ke madi. Merero ya ofisi ya motshola-madi e ne ya tshwanela go tshwarwa ke sherifi wa kgaolo, yo, mmogo le mongwe wa mapodisi, a neng a sekaseka madi a a neng a le mo bukeng ya motshola-madi, mme a bala madi ao a ipaakanyetsa go tsaya marapo a tiro, mme, ee, go ne go na le tlhaelo ya madi a e leng $1,000 tota.

GSAM 231.3Mo go sheriff le lepodisi go ne go lebega go sa kgonege gore monna yo o neng a tlhoafaletse tsosoloso a ka bo a tsere madi ao. Ba ne ba akanya gore o tshwanetse a bo a a dueletse, mme a lebetse go kwala sentle mo bukeng; kgotsa gongwe o ne a a beile kwa bankeng, mme a sa tlhagelele mo akhaontong e e mo seiphebeng. Le fa go ntse jalo, ba ne ba tshwanetse go batla tlhaloso e e kgotsofatsang mo go ene, mme seo se tshwanetse go dirwa ka kelotlhoko; gonne fa a ne a na le madi, ruri o ne a tla leka go a fitlha. Ka jalo go ne ga rulaganngwa gore mongwe wa bone a etelele pele mme a iphitlhe mo ntlwaneng e e kwa morago ga ntlo, gore a kgone go disa kgoro e e kwa morago fa go ka nna le matsapa ape, fa sheriff ene a tsena ka kgoro e e kwa pele. Fa sheriff a atamela ntlo a bo a tsena ka kgoro ya kwa pele, o ne a bona seaparo sa mosadi a sa tswa go tswa ka kgoro ya kwa morago. Monna yo o neng a le mo ntlwaneng o ne a bona mosadi a ya ka bofefo kwa mokgobeng wa kapoko, a epa lešoba mo kapokong, a bo a baya sengwe mo teng, se a se bipileng ka kapoko, mme a boela mo ntlong.

GSAM 232.1Sherifi o ne a tla fa bolaong jwa motshola-madi, mme morago ga go botsa ka ga seemo sa gagwe sa botsogo, a supa ka go tlhakatlhakana ga bone kwa ofising, a akantsha gore gongwe a ka tlhalosa bothata. Monna yoo, a ferekane thata, o ne a tsholeletsa letsogo la gagwe kwa legodimong, mme a bitsa Modimo go nna mosupi, a re ga a itse sepe ka madi ao. Ka yone nako eo mosadi a tsena, mme a batla go itse gore go diragala eng, le gore ke eng fa monna wa gagwe a ferekane jaana. Monna o ne a araba a re, “Ba akanya gore re na le madi a bone.” Mosadi le ene o ne a tsholeletsa matsogo a gagwe kwa godimo ka mokgwa o o tshwanang, a bitsa Modimo go nna mosupi gore ga ba na madi ao, le gore, go feta moo, ga ba itse sepe ka one. Fela jaaka a feditse polelo e, lepodisi, yo o neng a tabogile go tswa kwa a neng a iphitlhile teng go ya kwa mokgobeng wa kapoko fa mosadi a tsena mo ntlong, o ne a tsereganya ka mafoko a a reng, “Mma, se ke eng? Ke go bone o taboga o tswa mo ntlong, o beya se mo mokgobeng wa kapoko, mme ke se, kgetsana e e latlhegileng ya madi, e e kwadilweng $1,000 mo go yone.”

GSAM 232.2Jaaka go ne go ka solofelwa, tsosoloso eo ya sedumedi e ne ya phutlhama ka bonako. Rre Patch le molekane wa gagwe, morago ga go itse sebopego sa moeteledipele wa tsosoloso eo, ba ne ba ema nnete nokeng, mme ba ikopanya le Baadventista ba Letsatsi la Bosupa, e leng phuthego e ba neng ba nna maloko a a tshwanelegang mo go yone go fitlha le letsatsi la loso lwa bone.

GSAM 232.3Pono eno, jaaka go bonala sentle, e ne e filwe ka maikaelelo le go solegela molemo ka go kgethegile ba ba sa fetogang, mme ya felela ka phetogo ya baleofi, fa e ne e ama ka tlhamalalo ba e neng e le baleofi ka bo bone e bile ba latlhilwe ke Morena ka ntlha ya boitimokanyi jwa bone. Ba ne ba “dirile boikanyologo kgatlhanong le Morena;” ba ipolela fa ba na le kutlobotlhoko e kgolo ya mowa ka ntlha ya baleofi, mme ba tsala fela “bana ba sele.”

GSAM 232Modiri yo e leng Moitimokanyi kwa Camden, N.Y.

GSAM 232.4Mo mafelong a mangwe a a neng a etelwa ke Moruti le Mohumagadi White ka mariga a 1849-50, go ne go le toropo ya Camden, N.Y., e e ka nnang dimaele di le masome a mane go tswa kwa Oswego, kwa ba neng ba santse ba nna teng. Ka ga kopano eno, Mohumagadi White a re:

GSAM 232.4“Pele ga ke ya, ke ne ka bontshiwa setlhotswana se se neng se ipolela boammaaruri koo, mme mo go bone ka bona mosadi yo o neng a ipolela boineelo jo bogolo, mme e le moitimokanyi, a tsietsa batho ba Modimo.”²²

GSAM 233.1Ka Ferikgong, 1884, fa ke ne ke dira tiro ya boevangeli kwa Nageng ya New York, ke ne ka ithuta dintlha tse di latelang go tswa go Rre Preston, yo e neng e le monni wa Camden ka nako ya khonferense e e umakilweng fa godimo, le yo Moruti White le mosadi wa gagwe ba neng ba nna le ene ka nako ya phuthego:—

GSAM 233.2“Mosadi yo o ne a ruta dikgopolo tse di feteletseng mabapi le kgang ya boitsheko, a re go na le seemo sa boitekanelo se se tshwanetseng go fitlhelelwa kwa motho a tla bong a le kwa godimo gotlhelele ga molao wa Modimo; mme a bolela fa a setse a fitlhile mo seemong seo sa boitekanelo. Ka thuto eno ya boitsheko o ne a tshwenya megopolo ya bangwe ba batho ba rona kwa Camden. Kgaitsadi White o ne a bontshiwa gore le fa mosadi yo a ne a itira o boitsheko, pelo ya gagwe e ne e le ntsho ka boleo, mme mo botshelong jwa gagwe o ne a le bosula.

GSAM 233.3“Fa a le mo lefelong leno, Kgaitsadi White o ne a fiwa ponatshegelo e nngwe, a le fa pele ga mosadi yono, yo o neng a lebega a imetswe thata ke maikutlo a go amega ka ba ba sa fetogang; mme Kgaitsadi White a mmolelela gore e ne e se kutlobotlhoko ya mmatota ya moya ka ntlha ya baleofi, ka gonne tsela ya botshelo jwa gagwe ka boene e ne e le gore ene ka sebele o ne a sa eme sentle mo ponong ya Modimo. ‘Jalo,’ ga bua Rre Preston, ‘se se bidiwang ponatshego ya Camden se ne se lebagane ka tlhamalalo le seemo sa mosadi yoo, mme e seng seemo sa baleofi ka kakaretso, mme re ne ra se tlhaloganya jalo ka nako eo.’”

GSAM 233.4Fa Mohumagadi White a sena go anela ka ponatshego ya gagwe, mosadi o ne a ema, mme a re, “Modimo o itse pelo ya me, mme fa o ne o ka e bona, o ne o tla bona gore e itshekilwe e bile e phepa.” Ka jalo phuthego ya konosediwa. Le fa go ntse jalo, e se kae morago ga foo, mosadi o ne a lwala thata, mme a akanya gore o a swa. A re, “Ke tshwanetse go bona Kgaitsadi White; ke na le boipolelo jo ke bo dirang kwa go ene. Ke mmoleletse gore ke mosadi yo o siameng, gore ke phepa. Ga go a nna jalo. Ke mosadi yo o bosula. Monna yo ke nnang nae ga se monna wa me. Ke tlogetse monna yo o molemo kwa Engelane, le ngwana a le mongwe yo monnye, mme ka sia le monna yo. Ga re ise re nyalane. Ke ntse ke ipolela fa ke le ngaka, mme ke ntse ke rekisa melemo e ke ikaneng kwa kgotlatshekelo gore e ntsere $1 botlolo, mme tota e ntsere fela disente di le lesome le bobedi botlolo. Gape ke ikaneng gore kgomo e re e rekiseditseng monna mongwe yo o humanegileng e re jeletse $30, mme tota e re jeletse fela $20.”²³

GSAM 234.1Mafoko a ga Mohumagadi White a a malebana le “go boga ga mowa ka ntlha ya baleofi” a lebagane le baitimokanyi ba ba ntseng jalo, e seng baleofi ka kakaretso. Fa re tsaya dintlha tse di fa godimo, tse di supang gore thuto ya “ga go tlhole go na le bopelotlhomogi” mo baleofing e ne ya nyatswa gotlhelele go tloga fela fa e simolola go rerwa ka dikgakologo tsa 1845; le gore Mohumagadi White o berekile ka tlhoafalo go sokolola baetsadibe go tloga ka nako eo go fitlha jaanong, ke mang yo o ka dumelang gore ka 1851, fa tiro ya gagwe e e bidiwang Experience and Views e ne e gatisiwa, o ne a ikaeletse go ruta gore “ga go tlhole go na le poloko mo baetsadibeng”?

GSAM 234Monna wa go Tlhoka Bopelotlhomogi

GSAM 234.2Le gone mo ngwageng wa 1848, go ne go santse go na le motho ka bongwe fano le fale yo o neng a dumela gore ga go tlhole go na le bopelotlhomogi mo go baleofi. Le fa go ntse jalo, ba, e ne e se Baadventista ba Letsatsi la Bosupa. Mongwe wa setlhopha se, yo o bidiwang Sweet, o ne a nna mo toropong ya Rochester, N.Y. Fela morago ga ke sena go ipolela tumelo ya me phatlalatsa, le go kolobediwa mo gare ga Baadventista ba Letsatsi la Ntlha, ke ne ke tseneletse phuthego ya mo tenteng kwa Canandaigua, N.Y., e e neng e eteletswe pele ke Baruti J. C. Bywater le Geo. W. Burnham. Monna yo Sweet o ne a le teng, mme a ntsha dipelaelo tse di masisi mabapi le boammaaruri jwa maitemogelo a me a bodumedi, ka gonne o ne a “akanya gore ga go tlhole go kgonega gore baleofi ba fetolwe.”