Kgaolo 6 — Molaetsa le Barongwa

GSAM 108.1“Kwala pono, o e bape mo matlapaneng sentle, gore yo o e balang a kgone go taboga. Gonne pono e santse e le ya nako e e beilweng, mme kwa bofelong e tla bua, e se maaka: le fa e diega, e lete; gonne ruri e tla tla, ga e na go diega.”¹

GSAM 108.2“Mme ka bona moengele yo mongwe a fofa mo magodimong a tshotse Mafoko a a Molemo a bosakhutleng go rerela ba ba mo lefatsheng, ebong dichaba tsotlhe, ditso, dipuo le batho. A goela kwa godimo a re, ‘Boifang Modimo, lo bo lo bake bogolo jwa one. Gonne lobaka lo tsile lo o tlaa nnang moatlhodi ka lone. Obamelang ene yo o dirileng legodimo le lefatshe, lewatle le metswedi yotlhe ya lona.’”²

GSAM 108.3Ba ba neng ba neela kitsiso ya go tla ga gagwe ba ne ba bolela gore “ponatshego” eno ka nako ya yone e e “beilweng”, e e umakilweng ke moporofiti Habakuku, e ne e akaretsa diponatshego tsa boporofeti jwa ga Daniele le jwa Tshenolo. Ba ne ba di dira gore di tlhalosege sentle mo ditšhateng tsa bone tsa boporofeti, mo e leng gore yo o neng a buisa tlhaloso o ne a ka kgona go “tsamaya ka bofefo” le go fetisetsa tshedimosetso eo kwa go ba bangwe.

GSAM 108Molaetsa o o Tlhomameng

GSAM 108.4Kitsiso ya batho ba Baadventista e ne e se fela kitsiso e e dirilweng ke Paulo fa pele ga Felise, “tshiamo le boikgapo le katlholo e e tlang;” le gona e ne e se polelo e e dirilweng ke Martin Luther, morago ga go fetsa go ranola Bibele, fa, nako e khutshwane pele ga loso lwa gagwe, go begwa a rile, “Ke tlhomamisegile gore katlholo ga e kgakala; ee, gore Morena ka sebele ga a na go tsaya dingwaga tse dingwe di feta makgolo a mararo a seyo.” Le gona e ne e se polelo e e dirilweng ke John Wesley, fa a ne a re o “akanya gore dingwaga di le sekete di ka simolola mo e ka nnang dingwaga di le lekgolo.” Baadventista ba ne ba bolela gore ba neela molaetsa o o emetsweng ke Tshenolo 14:6, 7, “lobaka lo tsile lo o tlaa nnang moatlhodi ka lone,” le selelo sa Tshenolo 10:6, “Ga go kitla go tlhola go nna le nako” (thanolo ya lefoko ka lefoko ya KJV). Boporofeti jo bo ntseng jalo bo ne bo ka se diragadiwe ka kitsiso ya tiragalo e e “tlang,” e e tla tlang “mo dingwageng di le makgolo a mararo,” kgotsa “mo dingwageng di le lekgolo,” mme e le ka nako e e tlhomameng, e “tsile”. Molaetsa o o ntseng jalo, ka tlhomamo e e ntseng jalo e e neng e batliwa ke boporofeti jo bo fa godimo, o ne wa bolelwa ke batho ba Baadventista kwa lefatsheng lotlhe.

GSAM 109Katlholo mo go Tleng ga ga Keresete

GSAM 109.1Ka nako e molaetsa o o neng o bolelwa la ntlha, phuthego nngwe le nngwe ya Bokeresete e ne e dumela gore katlholo e tla diragala ka go tla ga bobedi ga ga Keresete. Ka jalo, batho ba ba neng ba le mo maemong a a ntseng jalo, ba neela molaetsa wa gore ura ya katlholo e gorogile, ba ntse ba tshegeditse tumelo eo, ba ne ba tla tshwanelwa ke go bolela ka go tla ga bobedi ga ga Keresete. Tota, se se neng se fa molaetsa maatla, le go ama batho thata, e ne e le go bolelwa ga nako e e tlhomameng. Kwa tshimologong ba ne ba bolela gore bokhutlo jwa lefatshe bo tla tla nako nngwe mo “ngwageng wa Sejuta” wa 1843, le gore nako eno e ne e akareditswe mo pakeng ya Mopitlwe 21, 1843, le Mopitlwe 21, 1844. Fa nako eno e sena go feta, re ithuta mo go Midnight Cry ya ngwaga wa 1844 gore letsatsi le le tlhomamisitsweng le ne le beilwe go khutlisa dinako tsa boporofeti. Leno e ne e le letsatsi la lesome la kgwedi ya bosupa ya Sejuta, le le tsamaelanang le Oct. 22, 1844.

GSAM 109Go Balelwa ga Malatsi a le 2300

GSAM 109.2Motheo wa nako—1843—e ne e le malatsi a le dikete di le pedi le makgolo a mararo a Daniele 8. Go ne go bolelwa gore ka jaana “malatsi” a a ne a amana le boporofeti kwa diphologolo di neng di tlhophilwe go emela bogosi, “malatsi” a tshwanetse go dirisiwa ka tsela ya tshwantshetso go emela dingwaga, go ya ka tlhaloso ya Morena ya nako ya tshwantshetso, jaaka e filwe mo go Dipalo 14:34 le Esekiele 4:5, 6; gore dibeke di le masome a supa—malatsi a le 490—tsa Daniele 9 e ne e le karolo ya ntlha ya malatsi a le dikete di le pedi le makgolo a mararo, le gore dinako tse pedi tseno di simolotse mmogo. Tiragalo e e umakilweng mo go Daniele 9, e e neng e supa tshimologo ya dibeke di le masome a supa, e ne e le “go ntshiwa ga taelo ya go tsosolosa le go aga Jerusalema.” Taelo eo e ntshitswe mo ngwageng wa bosupa wa ga Artaxerxes Longimanus, ka 457 B.C., jaaka go kwadilwe mo go Esera 7.

GSAM 110.1Gore eno e ne e le nako ya nnete ya tshimologo ya dibeke di le masome a supa go supilwe ke ntlha ya gore mo dibekeng di le masome a marataro le borobabongwe fela—dingwaga di le 483—go tloga ka 457 B.C., kgotsa ka A.D. 27, Keresete o ne a kolobediwa ke Johane mme a simolola tirelo ya gagwe, a re, “Nako e tsile,”³ jalo jalo. Go simolola ga bodiredi jwa ga Keresete ka A.D. 27, go bapolwa ga gagwe dingwaga di le tharo le sephatlo go tloga ka nako eo, “mo gare [bogareng] ga beke [ya bomasome a supa],” bokhutlo jwa tiro e e kgethegileng mo go Bajuta, ka A.D. 34, le go sokologa ka bonako ga ga Saule, moaposetoloi wa Batšhaba, go supile gore dibeke di le masome a supa di ne tsa fela ka nako eo, mme ka jalo di simolotse ka B.C. 457. Ba ne ba bala jalo: Mo go 2300 ntsha 457, mme go sala 1843. Mme jaaka dingwaga di le 457 e ne e le pele ga ga Keresete, re gorosiwa kwa bokhutlong jwa malatsi a le 2300 kwa bokhutlong jwa 1843.

GSAM 110Boipolelo jwa Baganetsi

GSAM 110.2Go builwe ka boammaaruri gore “boipolelo jo bo emang nnete nokeng go tswa mo banneng ba ba e ganetsang ke bosupi jwa maemo a a kwa godimo.” Ga go ope wa baganetsi ba molaetsa wa go tla ga Morena yo o kileng a supa gore katlholo ya patlisiso ya batho ba Morena e ne e le tiragalo e e neng e tla diragala pele ga go tla ga ga Keresete; mme ba ne ba akanya mo ntlheng eno go tsamaelana le Baadventista. Jaaka bosupi jwa polelo eno re nopola go tswa go baganetsi ba babedi ba ba itsegeng.

GSAM 110.3Rre N. Colver, a rera kwa Marlboro Street Chapel, kwa Boston, ka 1842, a ganetsa Baadventista, o ne a re:—

GSAM 111.1“Fa malatsi a e le dingwaga, lefatshe le tla fela ka 1843; mosimane ope fela wa sekolo a ka go bona; gonne fa 490 e fedile ka loso lwa ga Keresete, malatsi a 2300 a ka bo a fedile ka 1843; mme lefatshe le tshwanetse go fela, ntle le fa go ka supiwa gore go na le tiragalo e nngwe e e tshwanetseng go diragala, mme ga ke bone gore seo se ka dirwa jang.”

GSAM 111.2Moporofesa Stuart, ka nako e e batlileng go tshwana, o ne a re:

GSAM 111.2“Ke nnete e e gakgamatsang gore bontsi jwa batlhalosi mo lefatsheng la Seesemane le Amerika, ka dingwaga di le dintsi, ba ntse ba tlwaetse go tlhaloganya malatsi a a umakilweng mo go Daniele le mo go Tshenolo jaaka ditshwantshiso, kgotsa matshwao, a dingwaga. Ke fitlhetse go le thata go sala morago tshimologo ya tlwaelo eno e e anameng, nka re e e batlileng e atile mo lefatsheng lotlhe.”

GSAM 111Bosupi jwa ga Porofesa Bush

GSAM 111.3Porofesa Bush o ne a re: “Mongwe le mongwe yo o tlhaselang Rre Miller mo ntlheng ya gagwe ya nako, o mo tlhasela mo ntlheng ya gagwe e e nonofileng go gaisa. Nako ya gagwe e nepagetse; mme o fositse mo tiragalong e e tla diragalang.” Bush e ne e le modumedi wa go sokologa ga lefatshe lotlhe pele ga go tla ga ga Keresete. Khopolo ya gagwe e ne e le gore ngwaga-sekete o tla simolola ka 1844.

GSAM 111.4Baruti ba tumelo ya go tla ga Morena ba ne ba ruta mo dipuong tsa bone tsa phatlalatsa gore hisitori ya lefatshe e ne e supa ditšhaba tse di farologaneng di le mo seemong se se neng se tshwantshitswe ke setshwantsho sa Daniele 2, fa letlapa le ne le tshwanetse go itaya setshwantsho mo maotong, mme Modimo wa legodimo a tlhoma bogosi jwa gagwe; le mo kgaolong ya 7, fa “bogosi le puso le bogolo jwa bogosi ka fa tlase ga legodimo lotlhe bo tla fiwa baitshepi ba Godimodimo.” Gape ba ne ba gatelela ntlha ya gore ditshupo—tsa tlholego, tsa sepolotiki, le tsa boitsholo—e ne e le tsone fela tse Dikwalo di neng di boleletse pele gore di tla bonwa fa Morena a le gaufi le go iponatsa.

GSAM 111Dikgakgamatso mo Legodimong

GSAM 111.5Morena ka moporofiti Joele a re: “ke tlaa dira ditshupo tse di sa tlwaelesegang mo Magodimong le mo lefatsheng, madi le molelo le maru a a looto la mosi; letsatsi le tlaa fifala le kgwedi e tlaa nna khibidu jaaka madi pele ga Letsatsi leo le le boitshegang la Morena le tla.”⁴ Baadventista ba ne ba dumela le go ruta gore lesedi le le kgakgathang la kwa bokone la makgolo a bofelo a dingwaga (le gantsi le bidiwang lesedi la bokone) e ne e le “molelo le maru a a looto la mosi” tse di tsamaelanang le se moporofiti a se tlhalositseng; mme go ya ka tshedimosetso e e gaisang e e ka bonwang mo ditsong (re supa Edinburg Encyclopedia jaaka bosupi), le ne le sa bonwe gantsi pele ga nako eno.

GSAM 112.1Ka jalo, fa molaetsa wa go tla ga Morena ka bofefo o ne o ya kwa dikarolong tse di kgakala tsa lefatshe, go ne ga tlhagisiwa ditshupo kwa legodimong tse di neng di tiisa boammaaruri, le go gapa tlhokomelo ya batho.

GSAM 112.2Ka di 25 Ferikgong, 1837, go ne ga nna le ponagalo e e kgatlhisang thata ya mollo wa aurora borealis, e e neng e lebega e gogela megopolo ya batho ba le bantsi ka tlhamalalo kwa ponong ya moporofiti Joele ya se se neng se tla etelela pele letsatsi le legolo la Morena. Tlhaloso e e latelang ya tiragalo eno e tswa mo pampiring ya dikgang ya New York Commercial Advertiser ya di 22 Diphalane, 1839. E tsamaelana sentle le tiragalo jaaka mokwadi a ne a e bona kwa Victor, mo Kgaolong ya Ontario, N.Y.

GSAM 112Kgalalelo ya Molelo ya 1837

GSAM 112.3“Mo maitseboeng a di 25 Ferikgong, 1837, go ne go na le ponagalo e e gakgamatsang ya tiragalo e e tshwanang [go raya lesedi la aurora borealis] mo dikarolong tse di farologaneng tsa naga, jaaka babadi ba rona ba tla gopola kwantle ga pelaelo. Kwa lefatshe le neng le apesitswe ke kapoko, ponalo e ne e le kgolo e bile e ‘boifisa’ ka tsela e e iseng e ke e bonwe. Mo lefelong lengwe, le le gaufi le thaba, batho ba ba boneng tiragalo eo, ba re itsisitse gore e ne e tshwana le ‘makhubu a molelo a a kgokologelang go ya tlase mo thabeng,’ mme ka kakaretso, go ya ka fa re ithutileng ka teng, kapoko e e neng e apere mmu e ne e lebega jaaka molelo o o tswakantsweng le madi, fa kwa godimo (jaaka moaposetoloi a bua), ‘loapi lo ne lo tuka ka molelo,’ go ne go tshwana thata le tlhaloso ya boporofeti ya letsatsi la bofelo mo e leng gore ba le bantsi ba ne ba gakgamala; Bana ba ba neng ba se lebile ba ne ba tshoga, mme ba botsa gore a e ne e le go tla ga katlholo; mme le tsone diphologolo di ne tsa roroma ka poifo e e bonalang thata.”

GSAM 113.1E ne e se kwa Amerika fela kwa sesupo se sa moporofiti Joele se neng sa bonala teng, mme jaaka thuto ya go tla ga Morena e ne e anama kwa Great Britain, sesupo se se tshwanang se ne sa bonala mo magodimong mo nageng eo. Pampiri ya New York Commercial Advertiser ya di 22 Diphalane, 1839, e nopola se se latelang go tswa mo dipampiring tsa London mabapi le tiragalo e e gakgamatsang e e bonweng mo nageng eo mo bosigong jwa di 3 Lwetse:—

GSAM 113Aurora ya 1839

GSAM 113.2“LONDON, Lwetse 5.—Fa gare ga nako ya lesome mo bosigong jwa Labone le boraro maabane mo mosong, go ne ga bonwa mo loaping nngwe ya dipopego tse di kgatlhang thata tsa ditiragalo tse di sa tlwaelegang tse, e leng dinaledi tse di wang le dipone tsa bokone, tse di bonweng mo dingwageng di le dintsi tse di fetileng. Letshwao la ntlha la tiragalo eno e e sa tlwaelegang le ne la bonala ka metsotso e le lesome pele ga nako ya lesome, fa lesedi le lehibidu le le bori, le le neng le lebega jaaka mouwane, le ne le tswa kwa karolong e e ka fa bokone ya seripagare sa legodimo, mme ka bonya ka bonya la anama go fitlha fa gare ga legodimo, mme ka nako ya lesome kgotsa kotara morago ga yone, gotlhe, go tswa botlhaba go ya bophirima, go ne go le lesedi le legolo le le sa feleng. E ne e le ponalo e e boifisang tota, mme e ne e tshwana nnete le e e bakwang ke molelo o o boitshegang. Lesedi le ne le fetofetoga thata; ka nako nngwe le ne le lebega le wela, mme ka bonako morago ga moo la tlhatloga ka phatsimo e e feteletseng. Go ne go bonala diphaphatha tsa mosi di tswakagane le lone, tse di neng di dikologa gangwe le gape, mme molebeledi mongwe le mongwe o ne a tlhomamisegile gore e ne e le ‘molelo o mogolo o o boitshegang.’

GSAM 113.3“Tshogo ya toropokgolo e ne e le kgolo thata; diketekete tsa batho di ne di taboga di lebile kwa go akanyediwang fa masetlapelo a a boitshegang a le teng. Dienjene tsa go tima molelo tsa diteishene tsa batimamolelo tsa Baker Street, Farringdon Street, Watling Street, Waterloo Road, le gape le tsa diteishene tsa bophirima jwa London—tota, enjene nngwe le nngwe ya go tima molelo mo London, e ne e gokeletswe dipitse mme tsa taboga ka lebelo le le feteletseng go ya kwa go se go neng go akanngwa e le ‘lefelo la tshenyo’ ka maatla a a fetang a a tlwaelegileng, di latelwa ke dikara, bapalami ba dipitse, le boidiidi jwa batho. Dingwe tsa dienjene tsa go tima molelo di ne tsa tsamaya go fitlha kwa High Gate le Halloway [mo e ka nnang dimaele di le nne] pele phoso e lemogiwa. Diponagalo tse di ne tsa tsaya di feta diura di le pedi, mme fa moso o atamela ponagalo e ne ya nna ya bogodimo.

GSAM 114.1“Ka nako ya bobedi mo mosong tiragalo e ne e le ponalo e e kgatlhisang thata, e bile e le e e thata go e tlhalosa. London yotlhe e ne e bonesitswe jaaka lesedi la motshegare, mme loapi lo ne lo le phepa mo go gakgamatsang. Karolo e e ka fa borwa ya legodimo, ka nako e e umakilweng, le fa e ne e se na maru, e ne e le lefifi thata; mme dinaledi, tse di neng di sa balegeng, di ne di phatsima sentle. Letlhakore le lengwe la legodimo le ne le supa pharologanyo e e sa tlwaelegang mme e le e e kgatlhisang; le ne le le phepa thata, mme lesedi le ne le le phatsimo thata; go ne go na le dinaledi tse di wang tse di latelanang, tse di neng di farologana ka phatsimo—di ne di lebega di simolola mo bogareng jwa legodimo, mme di anama go fitlha di lebega di thunya. Ponagalo eo e ne e tsosa maikutlo thata. Dinaledi tse dinnye tse di sa balegeng di ne tsa runya go ralala molelwane wa loapi le lefatshe, di phatsima ka lebelo le le gakgamatsang go ya kwa lefatsheng mo e leng gore leitlho le ne le sa kgone go sala morago tsela ya tsone; di ne di lebega di thunya gape, di kgasa mouwane o mohibidu o o fifetseng go ralala seripagare sotlhe sa legodimo. Mebala e ne e le e e kgatlhisang thata.

GSAM 114.2“Ka nako ya bobedi le sephatlo, ponagalo e ne ya fetoga go nna lefifi, le le neng, fa le phatloga, la supa mookodi o o phatsimang kwa bogareng jwa loapi, le go dikologa molala wa lefifi o o neng o apere karolo ya borwa jwa naga. Go ise go ye kae, go ne ga tswa mo go yone dipilara tsa lesedi la selefera. Di ne tsa gola ka tsela e e gakgamatsang, di tlhakane le mouwane o mohibidu o o neng o bopiwa ka nako e e tshwanang, mme fa di le kwa bogodimong jo bo feletseng, ponagalo e ne e feta kakanyo yotlhe. Dinaledi di ne di fofela mo matlhakoreng otlhe, mme seo sa tswelela go fitlha ka nako ya bone, fa tsotlhe di sena go nyelela.”

GSAM 114Diponagalo tse di sa Tlwaelegang mo Letsatsing

GSAM 114.3Fa barongwa ba ba tshelang ba ne ba tlhalosa boammaaruri jwa go tla ga Morena, go ne ga bonwa dikgakgamatso tse dintsi tse di farologaneng kwa magodimong mo dikarolong tse di farologaneng tsa lefatshe. Mo go tsone, sebaka sa rona se letla fela go supa ponalo ya letsatsi kwa Norwich, kwa Engelane, ka Sedimonthole, 1843. Tiragalo e e tshwanang e diragetse kwa New Haven, Conn., ka Lwetse 9, 1844, diura di le pedi pele ga motshegare le morago ga one, mme e ne ya bonwa ke diketekete tsa batho.

GSAM 115Ponalo e e sa Tlwaelegang ya Letsatsi

GSAM 115.1Sedikadiko se sennye se se kafa teng se emetse letsatsi. Se ne se le mmala wa namune o o sa tseneleleng. Karolo e e kwa ntle ya didikadiko tse pedi tse di neng di le mo dikgala tse di sa lekalekaneng go tswa mo letsatsing le go le dikologa, e ne e lebega e le mmala o o tshwanang; mme karolo e e kafa teng ya didikadiko tse e ne e le mmala o o serolwana o o tseneletseng, loapi lo lo mo teng ga didikadiko tseo lo lebega lo le mmala o o borokwa jo bo letobo, mme didikadiko tse tharo tse dikgolo tse di fetang go ralala le ka fa tlase ga letsatsi, di ne di lebega di le lesedi le le phatsimang le le farologaneng.

GSAM 115.2Ka ga tiragalo ya kwa Engelane re bala jaana mo lekwalong le le tswang kwa go E. Lloyd, kwa London, ka la 3 Ferikgong, 1844:—

GSAM 115.3“Go nnile le ‘sesupo se se gakgamatsang mo letsatsing,’ se se bonweng ke baagi ba bagolo ba Norwich le kgaolo e e e dikologileng, se se iseng se ke se bonwe pele kwa Engelane. Se bonwe ka Sedimonthole o o fetileng, mo e ka nnang ka nako ya 12 motshegare, mme sa tsaya diura di le pedi. Se ne sa tshosa badudi thata. Se diragetse fela pele ga Bakaulengwe Winter, Burgess, le Routon ba bula tiro ya bone ya boevangeli mo toropong eo. Go ne go lebega e le go baakanyetsa tsela ya boammaaruri, mo ba neng ba nna le katlego e e molemo koo.”

GSAM 116.1Pego ya tiragalo eno jaaka e diragetse kwa New Haven, Conn., e neetswe mo go Midnight Cry ya Oct. 10, 1844, mme e tserwe mo go New Haven Palladium ya Sept. 10, 1844. Mo pegong e e mo go Cry morulaganyi o bua jaana, “Ga go na moitseanape ope yo o kgonneng go ntsha tlhaloso ya sesosa sa tiragalo eno e e itumedisang ene.”

GSAM 116.2Pego ya pono eno e e neng ya bonala e amana le letsatsi kwa New Haven, Conn., ka di 9 Lwetse, 1844, e ne ya gatisiwa gape mo Hartford Courant ya di 12 Lwetse, 1844, mme e balega jaana:—

GSAM 116.3“Didiko tse di neng di dikologa letsatsi ka Mosupologo, Lwetse 9, 1844, ka diura di le pedi pele ga motshegare le morago ga one, di lebega di bonwe ke baagi ba rona ka kakaretso ka kgatlhego e kgolo, mme di tsositse keletso e e botlhale ya go batla go itse go feta ka ga diponagalo tsa mofuta o o tshwanang le sesosa sa tsone.

GSAM 116.4“Sedikadiki se sa jaanong se ne se gakgamatsa ka ntlha ya lobaka lo se neng se le teng ka sone, mme se ne se fa ditšhono tse di siameng tsa go se lebelela. Mo e ka nnang ka nako ya motshegare o o fa gare se ne se bopilwe bogolo jang ke medikadiki e mebedi e e feletseng, o mongwe o bophara jwa didikirii di ka nna masome a mane le botlhano, o dikologile letsatsi le le mo bogareng jwa one, mme o mongwe o bophara jwa didikirii di ka nna masome a supa le bobedi, o o nang le bogare jwa one kwa zenith, fa ntlha ya one e e dikologang e feta mo letsatsing. Sedikadiki se sennye se ne se patilwe ke sediko se se telele jaaka lee, se se nang le mola o mogolo o o se kgabaganyang ka boleele, mme se sa farologane thata le sedikadiki. Kwa leba-leba le letsatsi, le dikgato di le masome a mararo le borataro kwa bokone jwa zenith, sediko se segolo se ne se kgaoganngwa ke didiko tse dingwe tse pedi tsa bophara jo bo batlileng go tshwana kgotsa jo bo tshwanang gotlhelele, mme kwa ntlheng ya kopano go ne go na le lefelo le le phatsimang, le le neng le ka tlhagelela ka tlhago go tswa mo leseding le le kopantsweng la didiko di le tharo tse di phatsimang. Sediko se se neng se dikologile letsatsi se ne se supa mebala ya mookodi, gantsi e le e e galalelang le e ntle thata. Didiko tse dingwe di ne di le tshweu e bile di sa bonale sentle, ka gonne di ne di le kgakala le letsatsi. Le fa go ntse jalo, dikarolwana tsa didiko, tse di nang le mebala e e kgaogantsweng [ya mookodi], di ne di bonala ka dinako tse di farologaneng, kwa botlhaba le bophirima.... Go tshwana mo go kalo ga popego go tshwanetse go ikaega ka molao mongwe o o laolang go bopiwa ga dihalo; mme tlholego ya molao oo ga e ise e tlhalosege ka botlalo.... Ga go a nna le bothata jo bo kalo mo go tlhaloseng go bopiwa ga sedikadiko se se dikologang letsatsi, ka gonne sesosa se batla se tshwana le se se dirang mookodi, mme go tlhalosa tshimologo ya sedikadiko se se nang le sediko sa sone mo bogareng jwa letsatsi, go fitlhetswe go le thata go feta.”

GSAM 117Dikgakgamatso tse di Tlatsang Dipolelelopele tsa Dikwalo

GSAM 117.1Ka ga tiriso e e dirilweng, kwa Engelane le Amerika, ya dikgakgamatso tse di bonweng mo magodimong, re ka ithuta ka go bala go tswa mo Exposition of the Twenty-fourth of Matthew, e e kwadilweng ke Sylvester Bliss, e e gatisitsweng kwa Boston ka 1843. Morago ga go nopola dingwe tsa dipego tse di fa godimo, o bua jaana:—

GSAM 117.2“Ka jalo ‘ditshupo tse dikgolo’ le ‘ditiragalo tse di boitshegang’ tse di boleletsweng pele mo Dikwalong tsa boammaaruri, di lebega di diragaditswe tsotlhe, fela jaaka tse Mmoloki a boletseng pele gore di tla etelela pele go tla ga gagwe.

GSAM 117.3“Jaaka go tlhoga ga matlhare a ditlhare e le sesupo sa selemo, fela jalo, fa ditshupo tse di diragala, Bakeresete ba tshwanetse go itse gore go tla ga ga Keresete go gaufi, tota e le fa kgorong. Ga se tetla fela ya go go itse, mme Mmoloki wa rona o ba laela go go itse.”⁵

GSAM 117BARONGWA

GSAM 117.4Fa re sena go lebisa tlhokomelo mo dintlheng dingwe tsa konokono tsa molaetsa wa go tla ga bobedi ga Morena, jaaka o ne wa bolelwa la ntlha, go ka nna monate go ela tlhoko bangwe ba ba neng ba na le seabe se segolo mo kitsisong e kgolo. Re setse re neetse maina a bontsi ba e neng e le baruti ba ba nang le talente thata ba nako eo kwa dinageng di sele ba ba neng ba phasalatsa molaetsa o. Fa re lebisa tlhokomelo mo go bangwe ba ba neng ba eteletse pele kwa Amerika, ba Morena a neng a ba imetsa morwalo wa tiro, go tla thusa go supa le go feta gore tota letsogo la Morena le ne le le mo motsamaong o.

GSAM 118William Miller

GSAM 118.1Sa ntlha re tlaa sekaseka kgetsi ya ga William Miller, yo o neng a itsege thata mo motsamaong wa go tla ga Morena kwa United States mo e leng gore mo go ba le bantsi motsamao o o itsege fela jaaka “Millerism.”

GSAM 118.2William Miller o tshotswe kwa Pittsfield, Mass., ka Tlhakole, 1782. Mo bongwaneng jwa gagwe, go ne ga bonala matshwao a botlhale le go dira ga tlhaloganyo go feta ga tlwaelo. Mo dingwageng di sekae, matshwao a, a ne a bonala le go feta mo go botlhe ba ba neng ba na le ene. O ne a na le mmele o o nonofileng, tlhaloganyo e e matlhagatlhaga e e neng e tlhabologile ka tlhago, le botho jo bo se nang selabe. O ne a solegelwa molemo ke ditšhono tse di lekanyeditsweng tsa sekolo sa selegae ka dingwaga di sekae fela pele ga go amogelwa ka kakaretso gore dithuto tsa gagwe di ne di feta tsa barutabana ba ba neng ba tlwaelesegile.

GSAM 118.3Rre Miller o ne a nyala ka 1802, mme a nna kwa Poultney, Vt. Banna ba a neng a tsamaya le bone go tloga ka nako ya fa a fudugela kwa Poultney, le ba a neng a kolota thata mo ditsholong tsa gagwe tsa lefatshe, ba ne ba tlhotlheleditswe thata ke dikgopolo tsa pelaelo le dithuto tsa bo-deist. E ne e se banna ba boitsholo jo bo maswe, mme jaaka setlhopha e ne e le baagi ba ba siameng, mme gantsi ba na le boitshwaro jo bo masisi, ba na le kutlwelobotlhoko, e bile ba le pelontle. Le fa go ntse jalo, ba ne ba gana Bibele jaaka selekanyo sa boammaaruri jwa bodumedi, mme ba leka go dira gore go e gana go utlwale ka thuso e e ka bonwang mo dikwalong tsa ga Voltaire, Hume, Volney, Paine, Ethan Allen, le ba bangwe. Rre Miller o ne a ithuta dikwalo tse ka kelotlhoko, mme kgabagare a ipolela fa e le mo-deist. O boletse ka boene gore botshelo jwa gagwe jwa bo-deist bo tsere dingwaga di le lesome le bobedi, go simolola mo e ka nnang ka 1804.

GSAM 118.4Fa a sena go amogela thapo ya bokapotene, o ne a tsena mo sesoleng ka 1810. Fa a boa kwa sesoleng, o ne a fudusetsa lelwapa la gagwe kwa Low Hampton, N.Y., go ya go simolola tiro ya temo koo ka 1812. Jaaka molemi, o ne a nna le nako e ntsi ya go buisa. O ne a lemoga gore dipono tsa gagwe tsa bodiisiti di ne di sa mo naya tlhomamisetso ya boitumelo kwa ntle ga botshelo jwa jaanong. Kwa ntle ga lebitla, sengwe le sengwe se ne se le lefifi e bile se hutsafatsa. Go dirisa mafoko a gagwe:

GSAM 118.4“Tshenyego e ne e le mogopolo o o tsididi o o boifisang, mme go ikarabela e ne e le tshenyego e e tlhomamisegileng mo go botlhe. Magodimo a ne a tshwana le kgotlho mo godimo ga tlhogo ya me, mme lefatshe le tshwana le tshipi ka fa tlase ga dinao tsa me. Bosakhutleng!—e ne e le eng? Mme loso!—ke ka ntlha yang fa lo ne lo le teng? Fa ke ntse ke akanya thata, ke ne ke nna kgakala le netefatso. Fa ke ntse ke akanya, ke ne ke nna le ditshwetso tse di farologaneng le go feta. Ke ne ka leka go tlogela go akanya, mme megopolo ya me e ne e sa laolesege. Ke ne ke le matlhomola tota, mme ke ne ke sa tlhaloganye se se neng se le bakile.... Go ise go ye kae, ka tshoganyetso semelo sa Mmoloki se ne sa gatelelwa mo mogopolong wa me ka phepafalo. Go ne go lebega go ka nna le motho yo o molemo le yo o kutlwelobotlhoko mo a ka dirang tetlanyo ka boene ya ditlolo tsa rona tsa molao, mme ka jalo a re boloke mo go amogeng kotlhao ya boleo. Ka bonako ke ne ka utlwa kafa motho yo o ntseng jalo a tshwanetseng go nna yo o rategang ka teng; mme ka akanya gore nka itatlhela mo matsogong a gagwe, le go tshepa bopelotlhomogi jwa motho yo o ntseng jalo.”

GSAM 119Go Boela ga ga William Miller mo Modimong

GSAM 119.1O ne a tswelela a re:

GSAM 119.1“Ke ne ka bona gore Bibele e ne e supa Mmoloki tota yo ke neng ke mo tlhoka; mme ke ne ka gakgamala go fitlhela gore buka e e sa tlhotlhelediwang ke Mowa e ka ntsha melaometheo e e tsamaelanang sentle jaana le ditlhoko tsa lefatshe le le weleng mo boleong. Ke ne ka patelesega go dumela gore Dikwalo di tshwanetse tsa bo di le senolelo go tswa kwa Modimong. Di ne tsa nna boitumelo jwa me; mme mo go Jesu ke ne ka bona tsala.... Jaanong Bibele e ne ya nna thuto ya me e kgolo, mme ke ka bua ka boammaaruri, ke ne ka e batlisisa ka boitumelo jo bogolo. Ke ne ka fitlhela gore le bontlhanngwe bo ne bo ise bo mpolelelwe. Ke ne ka ipotsa gore ke eng ke ne ke ise ke bone bontle le kgalalelo ya yone pele, mme ka gakgamala gore ke kile ka e gana.”

GSAM 119.2Mokgwa wa ga William Miller wa go ithuta Bibele o tlhalosiwa jaana ke ene ka sebele:

GSAM 119.2“Ke ne ka swetsa go baya kwa thoko dikgopolo tsotlhe tsa me tsa pele, go bapisa dikwalo le dikwalo ka botlalo, le go tswelela ka go di ithuta ka mokgwa o o rulagantsweng sentle.... Nako le nako fa ke fitlhela sengwe se se sa tlhalosegeng sentle, mokgwa wa me e ne e le go se bapisa le ditemana tsotlhe tse di amanang le sone; mme, ka thuso ya ga Cruden, ke ne ka sekaseka ditemana tsotlhe tsa kwalo tse mo go tsone go neng go fitlhelwa mangwe a mafoko a a botlhokwa a a neng a le mo karolong epe e e sa tlhalosegeng.... Ka mokgwa o ke ne ka tswelela ka thuto ya Bibele, mo go e baleng ga me ga ntlha, mo e ka nnang dingwaga di le pedi, mme ka kgotsofala gotlhelele gore ke yone e itlhalosang.

GSAM 120.1“Fa ke ntse ke ithuta jaana, ke ne ka kgotsofala gore fa boporofeti jo bo diragaditsweng mo nakong e e fetileng e le selekanyo se se ka dirisiwang go atlhola ka fa go tla diragadiwang ka teng jo bo iseng bo diragale, gore dipono tse di tlwaelegileng ka ga puso ya semoya ya ga Keresete—puso ya mo lefatsheng ya dingwaga di le sekete pele ga bokhutlo jwa lefatshe, le poelo ya Bajuta—ga di tshegediwe ke lefoko la Modimo.... Ke fitlhetse go rutwa ka phepafalo mo Dikwalong gore Jesu Keresete o tla boela gape mo lefatsheng leno, a tla ka maru a legodimo, ka kgalalelo yotlhe ya ga Rarawe.

GSAM 120.2“Ke ne ka ikutlwa ke itumetse go ithuta Dikwalo tse ke neng ke sa akanye pele gore boitumelo jo bo ka tswa mo dithutong tsa tsone. Ke simolotse go di ithuta ke sena tebelelo ya go bona nako ya go tla ga Mmoloki, mme kwa tshimologong ke ne ke palelwa ke go dumela maduo a ke neng ke gorogile kwa go one; mme bosupi bo ne jwa nkgatlha ka maatla a a kana-kana mo e leng gore ke ne ke sa kgone go ganetsa ditumelo tsa me. Ke ne ka batla ke tlhomamisega mo ditshwetsong tsa me, mme ka simolola go leta, go disa, le go rapela go tla ga Mmoloki.”

GSAM 120.3Gape o bua jaana:

GSAM 120.3“Ke ne ka dumela; mme ka bonako maikarabelo a go phasalatsa thuto eno, gore lefatshe le dumele le ipaakanyetse go kopana le Moatlhodi le Monyadi ka nako ya go tla ga gagwe, a tsenngwa mo mogopolong wa me. Ga ke tlhoke go tsena mo tlhalosong e e tseneletseng ya diteko tsa me tse di telele le tse di botlhoko fano. Go lekane go bua gore, morago ga dingwaga di le mmalwa ke ne ka patelediwa ke Mowa wa Modimo, maatla a boammaaruri, le lorato lwa meya, go tsaya sefapaano sa me le go bolela dilo tse mo lefatsheng le le sulang le le nyelelang.”

GSAM 120.4Rre Miller, jaaka ba ba susumetsweng ke molaetsa o mo dinageng tse dingwe, o ne a akanya go simolola go diragatsa thomo ya gagwe ka go kwala le go gatisa mo dikoranteng tsa setšhaba le mo dipampitshaneng. O gatisitse dipono tsa gagwe la ntlha mo go Vermont Telegraph, lokwalodikgang lwa Ba-Baptist, le le neng le gatisiwa kwa Brandon, Vt. Seno e ne e le ka ngwaga wa 1831. O ne a bua la ntlha phatlalatsa ka kgang eno ka ngwaga wa 1832. O ne a bua jaana ka phuthego eno, “Morena o ne a tshela bopelotlhomogi jwa gagwe mo phuthegong, mme ba le bantsi ba ne ba dumela go fitlha kwa polokong ya meya ya bone.”

GSAM 121.1Ka 1836 dithuto tsa gagwe di ne tsa gatisiwa mo dingweng tsa dikoranta tsa setšhaba tsa nako eo. Ka mariga a 1837-38 dithuto tsa gagwe di ne tsa gatisiwa mo pampitshaneng. Ka 1838 go ne ga gatisiwa pampitshana ya bobedi ya ditsebe di le 204, mme mo pampitshaneng eno Rre Miller o ne a bolela gore puso ya Ottoman e ka nna ya wa ka ngwaga wa 1839 kgotsa 1840. Dithuto tsa gagwe tsa ntlha mo ditoropong dipe tse dikgolo e ne e le ka ngwaga wa 1836. Go tswa foo o ne a bua mo ditoropong tsa Randolph, Lowell, Groton, le Lynn, Mass.

GSAM 121.2Go fitlha ka 1840 Rre Miller o ne a le nosi mo e ka nnang jaaka sebui sa phatlalatsa ka ga go atamela ga ga Keresete. Mo ngwageng oo, ka tshoganyetso, makgolokgolo a ne a mo tsenela mo go boleleng molaetsa. Se se bakileng phetogo e kgolo e, se tla tlhalosiwa mo kgaolong e e latelang. Ka mariga a 1839-40 Rre Miller o ne a neela dithuto tse di latelanang kwa Exeter, N.H. Ke gone kwa a kopaneng le Moruti J. V. Himes la ntlha, yo ka nako eo a neng a amogela tumelo, mme go tloga ka letsatsi leo a ema le Moruti Miller mmogo jaaka mogatisi le moreri yo o tlhaga wa molaetsa o mogolo wa go tla ga bobedi ga ga Keresete.

GSAM 121Joshua V. Himes

GSAM 121.3Mabapi le modiri yo o tlhaga yo mo motsamaong o mogolo ono, ga re ka ke ra dira botoka go feta go nopola mo mokwading wa botshelo jwa gagwe, yo a reng:—

GSAM 121.4“Joshua V. Himes o tshotswe kwa Wickford, R.I., ka Motsheganong 19, 1805. Rraagwe o ne a itsege thata jaaka mogwebi wa West India, mme a tlotlegile jaaka leloko la phuthego ya St. Paul's Episcopal kwa Wickford. Mmaagwe o ne a na le botho jo bo rategang, le lorato lwa Mmoloki, le a neng a le jesa morwawe ka ditsebe tse di reetsang.

GSAM 121.5“Go ne go le maikaelelo a ga rraagwe go rutisa morwawe, Joshua, go nna moruti wa phuthego e a neng a le leloko la yone, mme maemo a ne a sa letlelela seo. Modimo o ne a na le tiro e nngwe e morwa yoo a neng a tshwanetse go e dira, mme o ne a rulaganya dilo ka tsela e e neng e tla tlisa maduo a a neng a a batla. Ka 1817 rraagwe o ne a romela morwalo wa botlhokwa o le ka fa tlase ga taolo ya ga Kapotene Carter, Alexander Stewart e le mookamedi wa morwalo. Banna ba, ba ne ba sa ikanyege, mme fa ba goroga kwa boemakepeng jwa West Indies, ba rekisa sekepe le morwalo, mme ba tshaba. Tiragalo e, e ne ya fetola dithulaganyo tsotlhe tse di neng di dirilwe tsa isagwe ya ga Joshua yo mmotlana, yo o neng a tshwanetse go romelwa kwa Brown University, kwa Providence, R.I. Go na le moo, ka Moranang, 1821, o ne a isiwa kwa New Bedford, Mass., mme a neelwa William Knights gore a ithute tiro ya go betla fanitšhara.

GSAM 122.1“Fa a goroga kwa legaeng la gagwe le lesha, o ne a simolola ka tlhoafalo tiro e a neng a e neetswe, a ikemiseditse go nna setswerere mo tirong ya gagwe. Le fa go ntse jalo, o ne a lemoga ka bonako gore tikologo ya gagwe ya bodumedi e ne e sa mo kgatlhe gotlhelele. O bua jaana, ‘Mong wa me e ne e le Mo-Unitarian, mme o ne a ntsere kwa phuthegong ya gagwe. Moruti Orville Dewey e ne e le moruti wa yone. E ne e le yo o neng a sa tswa go fetoga go tswa mo tumelong e e tlwaelegileng. Katiso ya me ka fa tlase ga Mobishopo Griswold le Moruti William Burge, moruti wa St. Paul's kwa Wickford, le go utlwa gantsi Dr. Crocker yo o buang sentle wa St. John's kwa Providence, R.I., go ne ga se ka ga nkgonela go amogela dipuo tse di nang le botswerere tsa ga Rre Dewey tsa go ganetsa dithuto tsa ga Keresete le baaposetoloi ba gagwe.’

GSAM 122.2“Ka nako eo go ne go se na phuthego ya Episcopal kwa New Bedford, o ne a swetsa go ya kwa Phuthegong ya Ntlha ya Bokeresete [e seng ya Disciple] mme moragonyana a ikopanya le setlhopha seo. ‘Fano,’ o bua jalo, ‘ke fitlhetse Bibele e e bulegileng le kgololesego ya go akanya, mme ka dirisa tsoopedi sentle.’ Phuthego e e ne e le ka fa tlase ga tlhokomelo ya boruti ya ga Moruti Moses Howe. Moruti Clough o ne a kolobetsa Joshua V. Himes ka di 2 Tlhakole, 1823. Ka pelo e e neng e tuka ka tlhwaafalo ya go direla Morena wa gagwe, o ne a simolola ka bonako, a na le dingwaga di le lesome le borobabobedi, go bolela kgang ya sefapaano le go rotloetsa batho go ikwatlhaya. O bua jaana ka ga gagwe:—

GSAM 122.3“‘Ka bonako ke ne ka nna motlhotlheletsi, mme ka fiwa tetla ya go tokafatsa neo ya me.... Ke feditse nako ya me ya go ithutela tiro ka kgotsofalo, mme ka amogela pako. Mme ka dingwaga di le tlhano kgotsa di le thataro ke ne ke tlwaetse go bereka go feta selekanyo mme ka jalo ke ne ke bona letsatsi le le lengwe kgotsa a le mabedi mo bekeng go ithuta le go dira tiro ya boevangeli mo mafelong a a humanegileng, mme maungo a yone ke ne ke a fa moruti wa me.’

GSAM 123.1“Ka 1825 o ne a romilwe jaaka morongwa wa khonferense ya diphuthego tsa Sekeresete kwa borwa jwa Massachusetts. ‘Go ne go se na leano kgotsa tsela ya go tshegetsa barongwa,’ go bua jalo Moruti Himes, ‘mme ka swetsa go tsena mo kgwebong go itshetsa, le go rera se nka se kgonang.’

GSAM 123.2“Ka 1828 o ne a tlogela New Bedford, e se ka pelaelo kgotsa go tlhoka nonofo, mme a na le maikemisetso a a neng a tlile go fenya, a ya kwa Plymouth, kwa a neng a rera lefoko la Modimo mo matlong a sekolo, mo diphaphosing tse di rulagantsweng ka nakwana, le gongwe le gongwe kwa a neng a ka utlwiwa teng. Ka 1829 o ne a tswelela ka tiro ya mofuta o o tshwanang kwa Fall River go fitlha ka 1830, fa a fudugela kwa Boston e le moruti wa Diphuthego tsa Ntlha le tsa Bobedi tsa Bokeresete; mme a nna koo dingwaga di le masome a mararo le boraro. Ka 1839 o ne a fetogela mo bodumeding jwa go tla ga Morena, jaaka bo ne bo tlhalosiwa ke Moruti William Miller yo o tumileng. O ne a tsena mo bodumeding jo bosha ka tlhwaafalo yotlhe e a neng a na le yone, mme bodiredi jwa gagwe bo ne bo tletse ka molelo le maatla. Ka 1840, o ne a simolola kgatiso ya Signs of the Times, a buelela ntlha e a neng a e ineetse ka pelo yotlhe. Madi a gagwe otlhe, tiro ya gagwe yotlhe, le maatla a gagwe otlhe di ne di tsenngwa mo tirong eno, mme ba-ikopanyi ba le diketekete ba ne ba amogelwa.”

GSAM 123Tiragatso e e Kopanetsweng ya ga Miller le Himes

GSAM 123.3Go tloga ka 1840 go fitlha ka letlhafula la 1844 ditiro tsa Baruti Miller le Himes di ne di kopane thata fa ba ntse ba tsamaya go tswa mo toropong go ya go e nngwe, ka selemo ka tente ya bone e kgolo, mme ka mariga mo diphuthegong le mo dihollong tsa botlhe. Maatla a magolo a mmele a ga Moruti Himes a ne a mo somarela go fitlha a tsena mo ngwageng wa gagwe wa masome a robongwe le bobedi. Maatla a tlhaloganyo ya gagwe a ne a le matlhagatlhaga go fitlha kwa bofelong. Ka ngwaga wa 1894, ka di 28 Lwetse, o ne a neela thero e e amang maikutlo thata kwa phuthegong ya Baadventista ba Letsatsi la Bosupa ba ba fetang dikete di le tharo kwa lefelong la kampo kwa Lansing, Michigan. O ne a lebega a bua ka tlhwaafalo le maatla a magolo jaaka mo metlheng ya bogologolo. Seno se ne se gakgamatsa tota mo monneng yo o neng a setse a na le dikgwedi di le tharo mo ngwageng wa gagwe wa bo masome a robongwe le bongwe, e bile a lwala bolwetse jo bo sa alafegeng jo a neng a bo bolawa ke jone mo ngwageng o o latelang.

GSAM 124.1Baruti Miller le Himes, ba ne ba eme, jaaka e kete, kwa “pele ga ntwa” mo motsamaong wa go tla ga bobedi ga ga Keresete kwa Amerika, mme e ne e le babedi fela mo go ba le bantsi ba ba neng ba bereka le bone mo go boleleng thuto ya go tla ga ga Keresete, ba ba neng ba itsege ka go tiisetsa maikaelelo le boikanyego jo bo senang selabe. Banna ba, bontsi jwa bone e ne e le ba setlhopha se se bidiwang ke lefatshe “banna ba ba itiretseng,”—banna ba ba neng ba itlhabolotse ka go lebana le maemo a a thata a botshelo, ba ba neng ba ithutile go dira ditshwetso ka ga boleng jwa kgang go ya ka molaomotheo e seng ka maano. E ne e le ba mofuta wa ba, jaaka Moruti Miller a ne a bua, gantsi ba amogelang molaetsa go tswa mo diphuthegong, “maloko a a boifang Modimo thata, a a ineetseng, le a a tshelang.” Ntlha e, e ne ya tiisiwa ke baruti ba diphuthego tse di farologaneng, ba ba neng ba re, morago ga kgaogano ya bofelo ya Baadventista le bone, “E [thuto] tsere ba ba gaisang ba phuthego ya rona.”

GSAM 124Bareri ba Bangwe ba ba Itsegeng ba Baadventista

GSAM 124.2Go ka nna le kgatlhego go umaka ka maina bangwe ba banna ba ba neng ba na le seabe se segolo le Baruti Miller le Himes mo motsamaong wa metlha ya pele. Wa ntlha mo lenaaneng ke Charles Fitch, wa kwa Cleveland, Ohio, yo ka 1842 a neng a akantsha mogopolo wa go nna le ditšhate go bontsha diponatshegelo tsa Daniele le Tshenolo. Motswedi wa mogopolo o, o ne o theilwe mo go Habakuku 2:2, 3. Charles Fitch o tlhokafetse ka di 10 Diphalane, 1844.

GSAM 124.3Ngaka Josiah Litch, wa kwa Philadelphia, yo, jaaka re tla bona mo kgaolong e e latelang, a neng a tlhotlhelediwa ke Morena go bolela boammaaruri jo mo go diragadiweng ga jone bo neng jwa baka kgolo e e sa lebelelwang le e e bofefo ya kgatlhego mo molaetseng wa go tla ga Morena.

GSAM 124.4Elon Galusha, wa kwa Lockport, N.Y., moruti yo o tumileng wa Baptist, yo dikwalo tsa gagwe le boruti jwa gagwe ka ga go atamela ga Morena gaufi di neng tsa tsosa kgatlhego e kgolo mo lekgotleng leo la sedumedi.

GSAM 125.1E. R. Pinney, wa Seneca Falls, N.Y., moruti yo mongwe yo o ineetseng wa phuthego ya Baptist, yo bodiredi jwa gagwe le dikwalo tsa gagwe di neng di le maatla mo tirong. O ka bidiwa sentle “Letswai la lefatshe.”

GSAM 125.2Geo. Storrs, wa New York City, yo pele ga a fetogela mo thutong ya go tla ga ga Keresete a neng a le moreri yo o tumileng wa tsosoloso. Dikwalo tsa gagwe di nnile le tlhotlheletso e kgolo mo go rotloetseng batho go ineela thata ka botshelo jwa bone le ka dithoto mo tirong; bogolo jang mo dibekeng tsa bofelo tsa malatsi a le dikete di le pedi le makgolo a mararo. E ne e le ene, yo, morago ga go swabisiwa, a tlisitseng kwa go sekasekweng ke batho ba Baadventista le lefatshe, dithero tsa gagwe di le thataro ka ga tlholego ya motho, seemo sa baswi, le kotlhao ya isagwe.

GSAM 125.3Moruti Stockman, wa kwa Portland, Maine, e ne e le modiri yo mongwe yo o tlhaga mo ditsosolosong tsa ga William Miller mo toropong eo. Loso lwa gagwe lo diragetse dibeke di sekae pele ga bokhutlo jwa ngwaga wa Sejuta wa 1843, fa batho ba Baadventista ba ne ba solofetse e bile ba lebeletse gore Morena o tla tla ka nako eo.⁶

GSAM 125.4Go ne go na le banna ba bangwe ba ba tumileng ba re tla ba umakang fela ka ntlha ya tlhaelo ya sebaka, jaaka N. N. Whiting, yo o dirileng thanolo ya Tesetamente e Ntšha go ya kwa Seesemaneng, e e itsegeng jaaka Whiting’s Translation; S. S. Snow, F. G. Brown, Apollos Hale, L. D. Mansfield, Geo. Needham, O. R. Fassett; George, Wesley, le Edwin Burnham (bakaulengwe ba bararo), botlhe e ne e le badiri ba ba nonofileng mo molaetseng.