Kgaolo 17 — Boammaaruri bo Tsweledisitswe Pele mo Mathateng

GSAM 265.1“Jaaka modisa a batla letsomane la gagwe ka letsatsi le a leng mo go dinku tsa gagwe tse di gasameng; jalo ke tla batla dinku tsa me, mme ke tla di golola mo mafelong otlhe a di gasametsweng mo go one ka letsatsi la maru le la lefifi.”¹

GSAM 265.2Ba ba neng ba amogetse molaetsa wa moengele wa boraro go fitlha ka nako eo (1847), e ne e le bahumanegi mo dithotong tsa lefatshe leno, mme ka jalo ba ne ba ka kgona go dira go le gonnye fela ka madi go anamisa molaetsa. Moruti White le mosadi wa gagwe le Moruti Bates ba ne ba bona botlhokwa jwa tiro ya motho ka namana mo gare ga bakaulengwe ba ba gasameng, le gape botlhokwa jwa go baakanyetsa dikwalo tsa go buisa go di tsenya mo diatleng tsa batho, jaaka thuso ya go ba gogela kwa kitsong ya boammaaruri. Moruti Bates o ne a thusiwa thata mo go tlhaloseng kgang ya Sabatha ke pampitshana ya gagwe ka kgang eo, fa a ne a etela mafelo a a farologaneng, le ka go e anamisa ka poso. O ne a dira ka boitshoko jo bo fetisisang.

GSAM 265Boitelo jwa Kgaitsadi yo Mosha mo Boammaaruring

GSAM 265.3Ka nako nngwe, ka a ne a sena madi a go duelela mosepele, o ne a le gaufi le go simolola go tsamaya ka dinao go tswa kwa Massachusetts go ya kwa New Hampshire. Fela ka nako eo a amogela lekwalo le le tswang kwa go kgaitsadi yo mmotlana yo o neng a ikannye go dira tiro ya mo gae ka $1 ka beke gore a nne le sengwe se a ka thusang ka sone tiro eno. Morago ga go bereka beke e le nngwe, o ne a kgatlhilwe thata ke mogopolo wa gore Moruti Bates o tlhoka madi, mo a ileng a ya kwa mothaping wa gagwe mme a amogela tuelo ya kwa pele gore a kgone go mo romelela $5 ka bonako. Ka madi a, o ne a duela madi a mosepele wa gagwe go ya New Hampshire, ka dipalamo tsa botlhe. Mo lefelong lengwe le lengwe o ne a nna le dipitso tse di molemo, mme meya e mentsi ya amogela boammaaruri.

GSAM 266Go Tlhokomela Ntlo ka Fanitšhara e e Adimetsweng

GSAM 266.1Go supa mowa wa boitelo o o neng o rotloeditse babulatsela ba ntlha mo molaetseng ono, re akgela se se latelang go tswa mo polelong ya ga Mohumagadi White ka seemo sa bone ka mariga a 1847-48, fa ba ne ba nna mo diphaposing tsa legae le le atlhameng la ga S. Howland, kwa Topsham, Maine, kwa ba neng ba simolola botshelo jwa lelwapa ka fanitšhara e e adimilweng:—

GSAM 266.2“Re ne re le humanegi, mme ra itemogela dinako tse di thata. Monna wa me o ne a bereka a rwala majwe mo seporong sa terena, tiro e e neng ya phatlola matlalo a menwana ya gagwe, mme madi a phatloga mo mafelong a le mantsi. Re ne re ikemiseditse go se ikaege ka ba bangwe, mme re itshetsa, le go nna le se re ka thusang ba bangwe ka sone. Mme ga re a atlega. Monna wa me o ne a bereka ka thata thata, mme o ne a palelwa ke go bona se a neng a se bereketse.

GSAM 266Moruti White a Sega Dikgong

GSAM 266.3“Monna wa me o tlogetse tiro ya seporo, mme a tsaya selepe sa gagwe a ya mo sekgweng go sega dikgong tsa molelo. A na le botlhoko jo bo sa feleng mo lethekeng la gagwe, o ne a bereka go tloga ka moso go fitlha bosigo go amogela mo e ka nnang disente di le masome a matlhano ka letsatsi. O ne a thibelwa go robala bosigo ke botlhoko jo bo bogale. Go ise go ye kae re ne ra amogela makwalo go tswa go bakaulengwe kwa Dipusong tse di farologaneng ba re laletsa go ya go ba etela; mme ka jaana re ne re sena madi a go re ntsha mo Pusong, karabo ya rona e ne e le gore tsela e ne e sa bulega fa pele ga rona.

GSAM 266.4“Re ne ra amogela lekwalo le le tswang kwa go Mokaulengwe Chamberlain, wa kwa Connecticut, le le neng le re rotloetsa go ya kwa khonferenseng kwa Nageng eo. Re ne ra swetsa go ya fa re ka bona madi a go ya. Monna wa me o ne a dira ditumalano le mothapi wa gagwe, mme a fitlhela gore o tshwanetse go fiwa didolara di le lesome. Ka sephatlo sa madi a, ke ne ka reka diaparo tse di neng di tlhokega thata, mme morago ka baakanya jase ya monna wa me, ke baakanya le diphatso ka diphatso, go fitlha go nna thata go bona letsela la ntlhantlha mo mabogong a yone. Re ne re setse le didolara di le tlhano go re isa kwa Dorchester, Mass. Lebokoso la rona le ne le na le mo e ka nnang sengwe le sengwe se re neng re na le sone mo lefatsheng. Mme re ne re na le kagiso ya mogopolo le segakolodi se se phepa, mme seno re ne re se tsaya se le botlhokwa go feta matlotlo a lefatshe.

GSAM 267.1“Re ne ra etela kwa ntlong ya ga Mokaulengwe Nichols, mme pele ga re tsamaya, Kgaitsadi Nichols o ne a naya monna wa me didolara di le tlhano, tse di neng tsa duelela mosepele wa rona go ya Middletown, Conn. Re ne re le batswakwa mo toropong eo, mme re ne re ise re ko re bone ope wa ba ga rona mo Porofenseng eo. Re ne re setse fela disente di le masome a matlhano. Monna wa me o ne a se ka a nna pelokgale go dirisa madi ao go hira kariki, ka jalo o ne a latlhela letlole mo godimo ga mokgobe wa dipolanka, mme ra tswelela ka go tsamaya re batla mongwe wa badumedi ka tumelo e e tshwanang. Ka bonako re ne ra bona Mokaulengwe Chamberlain, yo o neng a re isa kwa ntlong ya gagwe.”

GSAM 267Khonferense kwa Rocky Hill, Conn.

GSAM 267.2Khonferense eno e ne e tshwaretswe kwa Rocky Hill, phaposi ya kopano e le phaposi e kgolo e e sa fediwang mo ntlong ya ga Mokaulengwe Belden. Nopolo e e latelang go tswa mo lekwalong le le kwadilweng ke Moruti White go S. Howland, e naya dintlha dingwe tse di kgatlhisang mabapi le kopano:—

GSAM 267.3“Ka Moranang a le 20, Mokaulengwe Belden o ne a roma karaki ya gagwe kwa Middletown go tla go re tsaya le bomorwarre ba ba neng ba gasame mo toropong eo. Re gorogile kwa ga gagwe [Rocky Hill] ka nako ya bo nne thapama, mme mo metsotsong e se mekae ga tlela Bamorwarre Bates le Gurney. Re nnile le phuthego maitsiboa ao ba ka nna lesome le botlhano. Mo mosong wa Labotlhano bomorwarre ba ne ba goroga go fitlhelela palo ya rona e nna ba ka nna masome a matlhano. Ba ne ba se botlhe ba le mo boammaaruring ka botlalo. Kopano ya rona ya letsatsi leo e ne e kgatlhisa thata. Mokaulengwe Bates o ne a tlhalosa ditaelo ka phepafalo, mme botlhokwa jwa tsone bo ne jwa gatelelwa ka bosupi jo bo maatla. Lefoko le ne la atlega go tiisa ba ba neng ba setse ba le mo boammaaruring, le go tsosa ba ba neng ba ise ba swetse sentle.”²

GSAM 267Ba ne ba lalediwa kwa Oswego County, N.Y.

GSAM 267.4Ka ntlha ya go anamisiwa ga pampitshana ya ga Moruti Bates mo gare ga Baadventista, batho mo Dipusong tse dingwe ba ne ba simolola go tshegetsa Sabatha. Hiram Edson, wa kwa Port Gibson, N.Y., o ne a kwala a laletsa Moruti le Mohumagadi White le ba bangwe go nna teng kwa khonferenseng ya batšegetsi ba Sabatha kwa Volney, Oswego County, ka Phatwe, 1848. O ne a bolela gore bakaulengwe ka kakaretso ba ne ba humanegile, mme a sa kgone go solofetsa gore ba ka thusa go duelela ditshenyegelo thata. Moruti White o ne a amogetse $40 e le maduo a tiro e a neng a e dirile mo tshimong ya bojang. Karolo ya madi a e ne ya dirisiwa go reka diaparo tse di neng di tlhokega thata, mme a a setseng a duelela mosepele wa bone go ya Volney le go boa.

GSAM 268.1Khonferense e e kwa bophirima jwa New York e ne e tshwaretswe mo ntlong ya karaki ya ga Rre Arnold. Go ne go na le batho ba ka nna masome a mararo le botlhano ba ba neng ba le teng, e le botlhe ba ba neng ba ka phuthiwa mo karolong eo ya Puso, mme go ne go se na le fa e le ba babedi ba ba neng ba dumalana. Mongwe le mongwe o ne a gatelela megopolo ya gagwe, a bolela gore e ne e le go ya ka Baebele. Botlhe ba ne ba tlhwaafaletse go anamisa megopolo ya bone le go e rera. Ba ne ba bolelelwa gore Moruti White le mosadi wa gagwe ga ba a tla sekgala se se kana go ba reetsa, mme ba ne ba tlile go ba ruta boammaaruri. Rre Arnold o ne a dumela gore dingwaga di le sekete tsa Tshenolo 20 di setse di fetile, le gore ba le dikete di le lekgolo le masome a mane le bone ba ba umakilweng mo go Tshenolo e ne e le ba ba tsositsweng mo baswing ka tsogo ya ga Keresete.

GSAM 268Rre Arnold o Ganetsana le Ditirelo

GSAM 268.2Jaaka ditshwantsho tsa Morena wa rona yo o bolawang di ne di le fa pele ga phuthego eno, mme jaaka ba ne ba le gaufi le go gopola dipogisego tsa gagwe, Rre Arnold o ne a ema mme a bolela gore ga a na tumelo mo go se ba neng ba le gaufi le go se dira,—gore Selalelo sa Morena e ne e le tsweletso ya Paseka, se se tshwanetseng go tshwarwa gangwe fela mo ngwageng.

GSAM 268.3Diphapano tse di sa tlwaelegang tsa megopolo tse di ne tsa imela Mohumagadi White thata. O ne a itse sentle gore Rre Arnold o ne a fositse, mme kutlobotlhoko e kgolo ya mo imela, ka gonne go ne go lebega e kete Modimo ga a a tlotliwa. Bangwe ba ne ba boifa gore o a swa; mme Baruti Bates, White, Chamberlain, Gurney, le Edson ba ne ba mo rapelela, mme Morena ka bopelotlhomogi a reetsa dithapelo tsa batlhanka ba gagwe, mme a boa a tsoga. Lesedi la legodimo le ne la mo apesetsa, mme ka bonako a sa tlhole a lemoga dilo tsa lefatshe. Fa a le mo seemong se, o ne a bontshiwa dingwe tsa diphoso tsa ba ba neng ba le teng, le boammaaruri bo bapisiwa le diphoso tse, go supa gore dipono tse di sa dumalaneng, tse ba neng ba re di tsamaelana le Baebele, di ne di tsamaelana fela le maikutlo a bone ka Baebele, le gore ba tshwanetse go tlogela diphoso tsa bone, mme ba kopane mo molaetseng wa moengele wa boraro. Kopano e ne ya fela ka kgalalelo; boammaaruri bo ne jwa fenya. Ba ba neng ba tshwere mekgwa e e farologaneng e e sa tlwaelegang ya megopolo ba ne ba ipolela diphoso tsa bone, mme ba kopana mo boammaaruring jwa jaanong jwa molaetsa wa moengele wa boraro, mme Modimo a ba segofatsa thata.

GSAM 269Pono ka Tiriso e e gakgamatsang ya Bibele

GSAM 269.1Pego e e latelang ka ga phuthego eno e neilwe ke Rre Alexander Ross, ka la 4 Ferikgong, 1884, yo e neng e le mongwe wa ba le masome a mararo le botlhano ba ba neng ba le mo phuthegong e nnye eo. O ne a re:—

GSAM 269.2“Kgaitsadi White, fa a le mo ponong, o ne a ema a ba a tsaya Bibele ya lelwapa ka letsogo la gagwe la molema; buka e ne e le ya bogolo jo bo tlwaelegileng. Fa a ntse a e tshwere e butswe, kwa godimo, a sa leba kwa go yone, ka letsogo la gagwe la moja o ne a fapoletsa go tswa mo temaneng e nngwe go ya go e nngwe, mme a baya monwana wa gagwe mo kwalong, a bo a e boeletsa. Ke ne ka leba ditemana di le dintsi go bona gore a o ne a boeletsa e a neng a e supa. Nna kgotsa bangwe ba ba neng ba le teng re ne ra di leba tsotlhe. Mo kgannyeng nngwe le nngwe, ga a ka a boeletsa fela temana e a neng a e supa, mme o ne a dira jalo matlho a gagwe a lebile kwa godimo le kwa ntlheng e sele go tswa mo Bibeleng. E ne e le dikwalo tse a di boeletsang tse di neng tsa ganetsa dikgopolo tsa maaka tsa batlhokomedi ba Sabatha ba ba neng ba phuthegetse kwa Volney, ka Phatwe, 1848, mme tsa re dira gore re dumalane mo boammaaruring.”

GSAM 269.3Ruri, go ne go le thata go tlhotlheletsa mongwe yo o neng a sa tlogele phoso ya thuto e e baakantsweng mo maemong a a ntseng jalo, ka ditemana tse di utlwalang tse di nopotsweng go tswa mo Bibeleng, le ka mokgwa o o gakgamatsang o. Setlhopha se sa batšegetsi ba Sabatha kwa Oswego County, morago ga gore diphoso tsa bone di baakanyediwe ka tsela e, mme ba nne selo se le sengwe mo boammaaruring, ba tswa mo phuthegong eo go ya go anamisa lesedi go ba bangwe. Maduo a ne a supa sentle gore e ne e le tiro ya Modimo. Satane o nna a ipaakanyeditse go kgaoganya, go kgoreletsa, le go gasagasa, ka mekgwa epe fela e a ka e dirisang. “Modimo ga se one o o ratang gore dilo di nne e seng ka fa thulaganyong le ka tsela e e tenang. O rata kutlwano, mme o e bona mo diphuthegong tsotlhe tse dingwe.”³

GSAM 270Dikgang tsa Dikgakgamatso tsa Phodiso

GSAM 270.1Morago ga khonferense e e umakilweng fa godimo, go ne ga tshwarwa dipitso kwa Madison County, Port Gibson, Port Byron, le kwa New York City. Morago ga tse go ne ga nna le phuthego e e akaretsang kwa Connecticut. Kwa mafelong a mangwe a, Morena o ne a atamela batlhanka ba gagwe gaufi thata, mme maatla a phodiso a Ngaka e Kgolo a tla mo balwetsing e le karabo ya dithapelo tse di tlhaga tsa batho ba gagwe jaaka ba ne ba latela molao o o beilweng mo Lokwalong lwa ga Jakobe.⁴ Le batho ba dingaka di neng di re ga ba na tsholofelo ba ne ba fodisiwa malwetse a bone. Ditiragalo tsa mofuta o di ntse di itemogelwa gantsi ka dinako tse di farologaneng go tloga ka 1845.

GSAM 270Ba-pula-ditsela ba itshokela mathata

GSAM 270.2Moruti White, mo go Review and Herald, ka di 5 Tlhakole, 1880, fa a ne a bua ka malatsi ao a bo-pula-madiboho, o ne a re:—

GSAM 270.3“Mo ditirong tsa rona tsa tshimologo re ne ra nna le tlala ka ntlha ya go tlhoka dijo tse di siameng, le serame ka ntlha ya go tlhoka diaparo tse di siameng. Re ne ra itima le dilo tse di tlhokegang mo botshelong go boloka madi a tiro ya Modimo. Ka nako e e tshwanang re ne re itapisa thata go kgona go dira tiro e ntsi e e neng e lebega e tlhokega go dirwa mo go kwaleng, go rulaganya, go eta, le go rera go tswa mo Nageng e nngwe go ya go e nngwe.”

GSAM 270.4Ngwaga wa 1848 e ne e le o o sa lebalesegeng, e seng fela mo ditsong tsa go tla ga Morena, mme le mo sepolotiking. Boammaaruri jwa molaetsa wa moengele wa boraro bo ne bo tlhalositswe sentle thata, mme tsela e ne e bulwa mo ditseleng tse di farologaneng go tsweledisa tiro pele. Ka nako eno ditiragalo mo lefatsheng la boitsholo le la sepolotiki di ne di tsaya sebopego se se neng se ka tsosa gape tlhokomelo ya baithuti ba boporofeti. Ga se fela gore go ne go na le tlhakatlhakano e kgolo mo ditšhabeng tsa Lefatshe la Bogologolo, mme kwa Hydesville, Wayne Co., N.Y., go ne ga simolola dipontsho tsa bodumedi jwa go buisana le meya jwa segompieno, jo baithuti ba Baebele ba neng ba re bo tshwanetse jwa bo e le “meya ya badimo, e e tshwanetseng go phutha ditšhaba tsa lefatshe kwa ntweng ya letsatsi la Morena.”

GSAM 271Tlhakatlhakano ya Ditšhaba ka 1848

GSAM 271.1Ka letsatsi la bo 21 la Tlhakole, 1848, fa batlotlegi ba ga Louis Phillippe wa Fora ba ne ba phuthegetse go mo dikologa, o ne a re: “Ga ke ise ke nne mo setulong sa bogosi ka nonofo e e fetang ya gompieno bosigo.” Mo maitseboeng a letsatsi le le latelang, a apere “jase e khutshwane e e kima,” a ikgakantse jaaka mokgweetsi wa kalese e e hirisiwang, o ne a tshabela kwa ntle ga mabota a toropo ya Paris a batla botshabelo jwa polokesego ya gagwe. Go bolelwa gore lebaka la phetogo e kgolo le e e sa lebelelwang e, e ne e le ka ntlha ya go ema nokeng ga gagwe go ikgapela taolo ga bopapa, selo se se neng sa kgopisa babusiwa ba gagwe le masole a gagwe. Ka letsatsi leo o ne a feditse, mo toropong ya Paris, tlhatlhobo e kgolo ya sesole sa Fora; mme fa dibetsa tsa bone di bewa fa fatshe, o ne a boela kwa ntlong ya segosi, mme ka bonako mosimanyana mongwe a tlolela mo godimo ga kanono, a tsholetse folaga ya mebala e meraro, a goa a re, “A we Mopapa! A WE MOPAPA!!” Masole a tsaya mokgosi oo, mme wa anama ka bofefo mo meleng ya bone, o nonofa fa o ntse o tsamaya, go fitlhelela o kopana le mokgosi o o reng, “LE KGOSI E WELE!” Mo diureng di sekae, Paris yotlhe e ne e le pherekano e e boitshegang. Masole, a tshotse ditlhobolo, a patilwe ke boidiidi jwa batho, a ne a tabogela kwa ntlong ya segosi. Ene, fa a sena go itsisiwa ka khuduego, o ne a itlhaganela go tshaba a iphitlhile.

GSAM 271Ditšhaba tse di neng di le mo Ntweng

GSAM 271.2Mokgosi le tlhakatlhakano ya Fora di aname ka bofefo kwa dinageng tse dingwe. Prussia, Hanover, Sardinia, Sicily, Naples, Venice, Lombardy, Tuscany, le Roma di tshwerwe ke mowa o o tshwanang wa moferefere. Mo dikgweding di le tharo, Yuropa yotlhe e ne e le mo kgothakgothanong, mme mebuso ya diemphera le bogosi e feta masome a mararo e ne e le mo tlhakatlhakanong e kgolo. Ditulo tsa bogosi di ne tsa fisiwa mo mebileng, dikgosi le diemphera di ne di tshaba di iphitlha ka ntlha ya poifo ya go latlhegelwa ke matshelo a tsone. Boradipolotiki ba ne ba boleletse pele gore go tla nna le phetogo e e akaretsang ya dipuso tsa lefatshe.

GSAM 272.1Bontsi jwa baruti ba Baadventista ba ba neng ba ise ba utlwe ka molaetsa wa moengele wa boraro, ba ne ba bona tlhakatlhakano e, mme ba akanya gore e tshwanetse ya bo e le go phuthega ga ditšhaba “go tlhabana le Morena ka Letsatsi le legolo la Katlholo.”⁵

GSAM 272Molaetsa wa go Tshwaya o Ribolotswe

GSAM 272.2Ka nako yone eo Baadventista ba Letsatsi la Bosupa ba ne ba ithuta mo Dikwalong gore Sabatha ya taelo ya bone e ne e le sesupo, kgotsa sekano, sa Modimo yo o tshelang, le gore nako e ne e gorogile ya go bolela molaetsa wa go tshwaya wa Tshenolo 7:1-4, mme ba ne ba ntse ba loga maano le ditsela tsa go isa molaetsa ono kwa bathong. Fa batho ba letsatsi la bosupa ba ne ba ipaakanyetsa tiro e, Baadventista ba letsatsi la ntlha ba ne ba re, “Lo diegile thata ka molaetsa wa lona wa go tshwaya, gonne ntwa ya letsatsi le legolo le go tla ga Morena tota di gaufi thata.”

GSAM 272Moferefere o Kokobela ka Tshoganyetso

GSAM 272.3Dikgwedi di ka nna tharo morago ga moo, kgotlhang mo ditšhabeng e ne ya kokobela; le fa go ntse jalo, e se ka go rarabolola dingongorego tsa tsone, mme ka tsela e babegadikgang ka bo bone ba neng ba sa kgone go e tlhalosa. Ka ga mathata a, Horace Greeley, mo go New York Tribune, o ne a re: “E ne e le kgakgamalo e kgolo mo go rona rotlhe gore ke eng se se neng sa baka tlhakatlhakano eo mo ditšhabeng ka bonako jo bo kana; mme ke kgakgamalo e e fetang eo gore ke eng se se e emisitseng.”

GSAM 272Senetara Choate ka Maemo a Dilo mo Lefatsheng la Bogologolo

GSAM 272.4Re goroga kwa ngwageng wa 1851, mme re fitlhela Senatoro Choate, mo puong ya gagwe fa pele ga Kokoano-peomolao ya United States, a bua ka seemo sa dilo kwa Lefatsheng la Bogologolo, a re:

GSAM 272.4“Gore seemo seo le tebego ya sone tota ke efe, e e bonalang e apesitswe ke meriti, maru, le lefifi, lo a e tlhaloganya ka botlalo; gore e tlhakatlhakane go le kae. Go ntse go lebega mo go nna jaaka e kete ditshwanelo tsa bogosi, le ditshwanelo tsa batho, le dikgalefo tse di kgobokantsweng tsa dingwaga di le sekete di ne di le gaufi le go ntsha tšhaka go lwa ntwa e e tla tsholang madi, jaaka mo ponong ya bofelo, ‘kwa godimo jaaka ditomo tsa pitse,’ le e mo go yone lotso lotlhe lwa batho lo tla fetang; mo go yone tshipi e kgolo ya nako e tla lelang ura e nngwe gape; mo go yone loago ka bolone lo tla lekelediwa ka molelo le tshipi, go bona gore a ke lwa tlholego le Modimo wa tlholego kgotsa nnyaa.”

GSAM 273“Bosupi” jwa Ngwanatsele 18, 1848

GSAM 273.1Fa ba ba neng ba bolela gore motsamao o mo ditšhabeng ka 1848 e ne e le go tlisa go tla ga Morena, ba ne ba swabisiwa thata, go ne go ntse jang ka Baadventista ba Letsatsi la Bosupa ba ba neng ba bolela gore nako e ne e gorogile ya gore “sekano sa Modimo o o tshelang” se neelwe batho? Go araba, re nopola mo pampitshaneng e e gatisitsweng ke Moruti Joseph Bates ka kgwedi ya Ferikgong, 1849. Fa a bua ka tiragalo e e diragetseng ka di 18 Ngwanatsele, 1848, o bua jaana:—

GSAM 273.2“Setlhotswana sa bakaulengwe le bokgaitsadi se ne se phuthegetse mo phuthegong kwa Dorchester, gaufi le Boston, Mass. Pele ga phuthego e simolola, bangwe ba rona re ne re sekaseka dintlha dingwe tsa molaetsa wa go tshwaya; go ne go na le pharologano ya megopolo mabapi le go nepafala ga tlhaloso ya lefoko ‘go tlhatloga,’ jalo jalo, mme ka jaana re ne re dirile go phasalatsa molaetsa go nna kgang ya thapelo kwa khonferenseng ya Topsham [Maine] nako e khutshwane pele ga foo, mme tsela ya go phasalatsa e ne e sa bonale sentle, ka jalo re ne ra swetsa ka kutlwano go e neela Modimo gotlhe. Morago ga nako e e rileng e e feditsweng mo thapelong e e tlhaga ya lesedi le thuto, Modimo o ne a naya Kgaitsadi White se se latelang mo ponong.”

GSAM 273.2Re nopola mafoko fela jaaka a ne a buiwa ke ene a le mo ponong:—

GSAM 274Mafoko a a Builweng mo Ponong

GSAM 274.1“Lesedi le thubile kae? A moengele wa gago a re rute kwa lesedi le thubileng teng. Le simolotse mo go se sennye, fa o ne o ntsha lesedi le lengwe morago ga le lengwe. Bosupi le ditaelo di golagane, ga di kake tsa kgaoganngwa; se se tlang pele ke ditaelo di le lesome, ka Modimo. O ne a itumetse thata fa molao wa gagwe o simolola go tlhatloga ka nonofo, mme mafelo a a tlogetsweng a simolola go agiwa. Go tswa mo bokoa e nonofile ka go batlisisa lefoko la gagwe. Teko e e beilweng mo go lone e ntse e le nako e khutshwane fela. Ke sekano! E a tlhatloga! E a tlhaba, e simolola fa letsatsi le tlhaba. Jaaka letsatsi, e simolotse e le tsididi, ya nna bothitho mme ya romela marang a yone. Fa boammaaruri joo bo tlhaba, go ne go na le lesedi le le nnye fela mo go jone, mme bo ntse bo oketsega. Ao maatla a marang a! Bo gola mo maatleng. Boima le lesedi le legolo go gaisa di mo boammaaruring joo, gonne bo nna go ya go ile, fa Baebele e sa tlhokege. Bo tlhageletse koo kwa botlhaba; bo simolotse ka lesedi le lennye, mme marang a jone a fodisa. Ao boammaaruri joo bo maatla go le kana kang; ke jone jo bo kwa godimo go gaisa fa ba sena go tsena mo lefatsheng le le molemo, mme bo tla oketsega go fitlha ba dirwa ba ba sa sweng. Bo simolotse kwa tlhabong ya letsatsi, bo tswelela mo tseleng ya jone jaaka letsatsi, mme ga bo phire.

GSAM 274.2“Baengele ba tshwere diphefo tse nne. Ke Modimo yo o kganelang maatla. Baengele ga ba a di tlogela, ka gonne baitshepi ga ba a sena go tshwaiwa botlhe. Fa Mikaele a ema, mathata a, a tla anama mo lefatsheng lotlhe. Ee, di setse di le gaufi le go foka. Go na le se se di kganelang ka gonne baitshepi ga ba a tshwaiwa. Ee, phasalatsa dilo tse o di boneng le tse o di utlwileng, mme tshegofatso ya Modimo e tla nna le wena. Lebang! Tlhatlogo eo e a nonofa, e bile e a phatsima go feta.”⁶

GSAM 274.3Morago ga go tswa mo ponong eno, Mohumagadi White o ne a raya monna wa gagwe a re,

GSAM 274.3“Ke na le molaetsa wa gago. O tshwanetse go simolola go gatisa pampitshana e nnye o e romelele batho. E nne nnye kwa tshimologong; mme fa batho ba e bala ba tla go romelela madi a o ka a dirisang go gatisa, mme e tla atlega go tswa kwa tshimologong. Go tswa mo tshimologong e nnye e, go ne ga ntshupediwa e le jaaka melapo ya lesedi e e neng e phatlalala lefatshe lotlhe.”

GSAM 275Go na le Pelaelo go ya ka Tlhaloganyo ya Motho

GSAM 275.1Dibolelelopele tse di dirilwe ka 1848 mabapi le go tlhatloga le go anama ga boammaaruri jwa Sabatha. Fa o ka leba seemo go ya ka tlhaloganyo ya motho ka nako eo, tlhaloganyo e ne e ka re, “Polelelopele eo ga e kake ya diragadiwa le ka motlha.” Monna mongwe o ne a bua le mongwe wa badiri ba rona go ise go ye kae fa polelelopele e sena go dirwa, a re, “Go tla lo tsaya dingwaga di le 144,000 go dira se lo se ikaelelang.” “Eng!” ba ka bua jalo, “baruti ba le bararo—Moruti White le mosadi wa gagwe, le Moruti Bates—botlhe ba sena madi, ba na le balatedi ba ba kwa tlase ga lekgolo, ba botlhe ba sena madi, ba tsamaya ka dikhopi di le makgolo a se kae tsa pampitshana ya ditsebe di le masome a a ferabobedi ka ga kgang ya Sabatha, go naya lefatshe lotlhe molaetsa wa tlhagiso! Kakanyo e e sa utlwaleng!” Fa ba ba neng ba akanya jalo ba re, “Ga go kgonege!” tumelo mo molaetseng le bosupi jwa katlego e e tlhomamisitsweng e ne ya re, “Mo leineng la Modimo wa Iseraele go tla dirwa! mme ka go ikanya maatla a gagwe go tshwanetse ga dirwa!”

GSAM 275Kafa Pampiri ya Ntlha ya Baadventista ba Letsatsi la Bosupa e Gatisitsweng ka Teng

GSAM 275.2Go tloga ka nako e bosupi bo neng bo neelwa mabapi le tiro ya kgatiso, dithapelo di le dintsi di ne tsa rapelelwa ke ba ba neng ba tshegetsa letsatsi la bosupa, gore Morena a bule tsela ya kgatiso ya “pampitshana.” Tlhaelo e kgolo e ne e le madi a go netefatsa kgatiso ya nomoro ya ntlha. Ka kgwedi ya Seetebosigo, 1849, Moruti White o ne a bona sebaka sa go sega bojang jwa timothy mo diakereng di le masome a manè ka sega-bojang sa seatla, ka disente di le masome a supa le botlhano mo akere; mme ka jalo a kgona go ntsha nomoro ya ntlha ya lokwalodikgang lo lo nnye. Go ka se nne phoso go tsenya fano setshwantsho se se tshwanang le tsebe ya ntlha ya pampitshana e. Mmuisi o tlaa lemoga mo kholomong ya ntlha mafoko a ga Moruti White, kwa a reng, “Tsela ga e ise e bulwe go simolola tiro go fitlha jaanong.” Mme gape o ka bona gore e ne e le boineelo jwa gagwe jo bo “bulileng tsela.”

GSAM 276Pego ya ga Mohumagadi White ka ga Dipampiri tsa Ntlha

GSAM 276.1Mohumagadi White o bua jaana ka ga tshimologo ya tiro ya kgatiso:—

GSAM 276.2“Monna wa me o ne a simolola go gatisa pampitshana kwa Middletown, dimaele di le robedi go tswa kwa Rocky Hill, Conn., mme gantsi o ne a tsamaya sebaka se ka dinao a bo a boa gape, le fa ka nako eo a ne a golafetse. Fa a ne a tlisa nomoro ya ntlha go tswa kwa ofising ya kgatiso, rotlhe re ne ra khubama go e dikologa, re kopa Morena ka dipelo tse di boikokobetso le dikeledi di le dintsi gore a letle tshegofatso ya gagwe go nna mo maitekong a a bokoa a motlhanka wa gagwe. Go tswa foo o ne a lebisa pampiri eo kwa go botlhe ba a neng a akanya gore ba tla e bala, mme a e isa kwa posong mo kgetsaneng ya khapete. Nomoro nngwe le nngwe e ne e tsisiwa go tswa kwa Middletown go ya kwa Rocky Hill, mme ka metlha pele ga di baakanyediwa poso di ne di bewa fa pele ga Morena, mme go ne go rapelelwa Modimo ka dithapelo tse di tlhaga, tse di tswakantsweng le dikeledi gore tshegofatso ya Gagwe e tsamaye le barongwa ba ba didimetseng. Ka bonako fela go ne ga tla makwalo a a tlisang madi a go gatisa pampiri, le dikgang tse di molemo tsa meya e mentsi e e amogelang boammaaruri.”⁷

GSAM 276Polelelopele ya Tshegetso ya Pampiri e Diragetse

GSAM 276.3Ke ka maikutlo a a boteng go feta kgatlhego fela fa re tlhagisa tsebe eno ya ntlha ya pampiri ya ntlha e e gatisitsweng ke Baadventista ba Letsatsi la Bosupa. Bolumo yotlhe ya The Present Truth e ne e na le dikgatiso di le lesome le motso o le mongwe tsa ditsebe di le robedi, nngwe le nngwe e na le dikholomo di le pedi. Molaetsa o o balwang mo tsebeng o ne o lekana le di-intšhe di le nne le dikarolo di le tlhano mo go tse robedi, ka di le robedi. Diphatlalatso tsa 1 le 4 di gatisitswe ka Phukwi, Phatwe, le Lwetse, kwa Middletown, Conn. Diphatlalatso tsa 5 go ya go 9 di gatisitswe kwa Oswego, N.Y., mme di na le letlha la Sedimonthole, 1849, Mopitlwe, Moranang, le Motsheganong, 1850. Phatlalatso ya 11 e na le letlha la Ngwanatsele, 1850, mme e gatisitswe kwa Paris, Maine. Mo go Nomoro 6, Moruti White o ne a re, “Fa go ne go gatisiwa dinomoro tsa ntlha tse nne, go ne ga tsena madi a a fetang a a tlhokegang go duelela dipampiri. A dirisitswe go duelela ditshenyegelo tsa rona tsa dipitso tse re di tsenetseng.” Mo ngwageng wa 1849, ka tlhotlheletso ya dipampiri tse, le ditiro tsa bo-pula-madinyane tsa ga Moruti Bates, ba le bantsi ba ne ba amogela molaetsa kwa Vermont, Michigan, le kwa Dipusong tse dingwe.

GSAM 278.1Go farologana le seemo se se neng se sa solofetse sa tiro ka 1848, re tla sekaseka dintlha di sekae jaaka di ntse ka 1905, mme ka jalo re kgone go atlhola botoka mabapi le maduo a bofelo a tiro eno, gore a ba ba neng ba ganetsa tshimologo e e boingotlo ya molaetsa ba ne ba nepile, kgotsa Modimo wa legodimo yo o buileng ka motlhanka wa gagwe wa mosadi ka ga maatla a a “oketsegang” a tiro ya go “tshwaya”.

GSAM 278Tswelelopele ya Tiro ya Kgatiso

GSAM 278.2Boammaaruri jono jaanong bo bolelwa le go gatisiwa ka dipuo di ka nna masome a mane tse di kwa pele mo lefatsheng. Mo boemong jwa baruti ba le bararo, go na le ba ba fetang 600, fa go balwa ba ba tlhomilweng le ba ba nang le diteseletso, go sa balwe ba bangwe ba le makgolokgolo ba ba dirang jaaka dingaka, badiri ba Baebele, barutabana, le barongwa ba tsa kalafi. Mekwalo ya phuthego e emetswe ke dikgatiso tse di tswang ka metlha di feta masome a matlhano tse di farologaneng, tse di gatisiwang mo matlong a kgatiso a ka nna masome a mabedi a a kwa Yuropa, Asia, Aforika, Amerika Bokone le Borwa, ditlhaketlhake tsa Pacific, le Australia. Mo matlong ano a kgatiso go gatisiwa dibuka, dipampitshana, le diphukwana tse di farologaneng di feta sekete le lekgolo. Go bona khopi ya sengwe le sengwe, mmogo le dikgatiso tse di tswang ka metlha tsa ngwaga o le mongwe, go ka tlhoka mo e ka nnang $340. Mo boemong jwa balatedi ba le lekgolo fela, go na le ba ba ka nnang 100,000 ba ba itumelelang boammaaruri jono. Ruri molaetsa ono, jaaka letsatsi, o a “tlhaba,” mme re ka bua, ka puo ya bosupi jwa 1848, “Ao maatla a marang a!”

GSAM 278Maemo a Ditšhaba

GSAM 278.3Fa molaetsa o ntse o gatela pele jaana, seemo sa ditšhaba e ne e le sefe? Go tloga ka nako eo go fitlha jaanong, mo dipampiring tsa dikgang, re ntse re bona gantsi dipolelo tse di malebana le ntwa e kgolo e e tlogang e tla nna teng kwa Yuropa. Le fa go nnile le dikgotlhang fano, le go runya ga dintwa koo, “sefefo” se segolo se a thibelwa,—“diphefo tse nne” ga di a letlelelwa go foka ka nako e le nngwe, “go fitlhelela badiredi ba Modimo ba tshwaiwa.” Gore dikarolo tsa kgotlhang le ntwa di teng, mme ga di phatloge ka gonne di laolwa, go bonala sentle mo go botlhe.

GSAM 279.1Henry Ward Beecher, nako e khutshwane pele ga loso lwa gagwe, o ne a bitsa go tshegetsa masole a magolo jaana kwa Yuropa, e le “go ntsha madi a botshelo pele ga nako, ka poifo ya gore a ka tshololwa.” Maemo a ditšhaba, ka dikgotlhang le letlhoo la tsone, le maitsholo a tsone a go tshosetsana, o a tshwantshitse le “kgotlhang e e sa kgoneng go tswelela,” e e bakilweng ke setlhopha sa banna ba ba supaganeng ka dithipa mo difubeng, go se ope wa bone yo o neng a ka iteta sebete go tlhasela, ka poifo ya go itewa. “Mme,” a rialo, “mongwe wa bone o tla tloga a bona nako e e siameng ya go tlhasela, mme foo go tla latela ntwakgolo.”

GSAM 279Papiso ya Didirisiwa tsa Ntwa

GSAM 279.2Fa e sale ka 1848 go dirilwe didirisiwa tsa ntwa tse fa di bapisiwa le tsa nako eo, tse di gaisang tsotlhe tsa nako eo di ka tsewang jaanong e le ditshamekisi fela. “Peace Association” wa Amerika, fa o ne o dira boikuelo jwa one jwa ditirelo tsa kagiso ka Sontaga wa Kagiso,—Sed. 15, 1895,—o ne wa re: “Jaanong le fa go na le tswelelopele e e bonalang mo tlhabologong, ka fa letlhakoreng le lengwe go na le paakanyetso e kgolo ya ntwa mo ditšhabeng go feta le fa e le leng pele.”

GSAM 279Mogenerale Miles ka ga Paakanyetso ya Ntwa

GSAM 279.3Mogenerale Nelson A. Miles, mo puong kwa phuthegong e kgolo kwa Washington, D.C., ka Ferikgong 12, 1904, o ne a re:—

GSAM 279.4“Mo motlheng ono o o sedifaditsweng wa tswelelopele le tlhabologo e e botlhale e e siameng, re ne re ka itumelela go dumela gore merwalo le dikotsi tsa ntwa di fokoditswe; le fa go ntse jalo, go sa kgathalesege gore go ka lebega go sa tlwaelesega, ga go ise go ke go nne le nako mo ditsong tsa lefatshe e ka yone khumo e ntsi jaana e senyegileng mo paakanyetsong ya ntwa, le e ka yone dimilione di le dintsi tsa banna ba ba thapisitsweng, ba ba nang le botswerere, le ba ba laolesegang, ba ba tshotseng dibetsa tse di senyang thata, ba tserweng mo ditseleng tsa tiro ya kagiso, jaaka go ntse mo nakong eno.”

GSAM 280.1Mme setsuatsue sa ntwa se santse se diega, fa tiro ya go tshwaya e ntse e tsweletse.