Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
22 / 29

Bab 21 — Jaroe Nyang Peutunyok lam Buet

John Norton Loughborough

GSAM 322.1“Ulôn teuma Lôn peurunoe dan Lôn ajar gata bak jalan nyang harôh gata jak.”1

GSAM 322.2Keu ureuëng nyang jipeujeuet Tuhan seubagoe teumpat meuharap, peurhatian Gobnyan sabe deuh nyata. Na watèe-watèe, teuma, bak watèe peurhatian nyan leubeh nyata teurasa, miseue jih peulheuehan khusuih nibak keujahatan ngon bahaya, nyang deuh ngon nyang hana deuh, ngon peuluweuëng langsong dari keuheundak Ilahi keu peuluwah keubeunaran Gobnyan. Teuntang hai-hai nyan kheueh nyang jipeugah lam bab nyoe.

GSAM 322Visi Phon di Michigan

GSAM 322.3Bak buleuen Mei, thôn 1853, Peundita White ngon peurumoh gobnyan geujak u Michigan. Nyan nakeuh phôn that go gobnyan geujak u barat Buffalo, N.Y. Bak uroe Sabat keuneulheueh buleuen Mei, gobnyan na di Tyrone, dan bak teumpat nyan Puan White geupeuleumah lam visi meubagoe kawan ureueng nyang peujaga uroe Sabat di Nanggroe Bagian nyan, deungon peuingat keuhai peungarôh-peungarôh nyang mungkén jipeubuet meulawan gobnyan. Bak uroe 2 Juni, di Jackson, gobnyan geutuléh lapan ôn keureutah foolscap, geupeugah padum-padum boh hai nyang ka geupeuleumah bak gobnyan. Gobnyan geujôk bak lôn saboh salinan gambaran nyan nyang geutuléh ngon pensél, deungon syarat lôn peugöt keu gobnyan saboh salinan nyang biasa nyang geutuléh ngon pèn dan daweuet.

GSAM 322Sidroë Ureuëng Inong nyang Meungaku Suci

GSAM 322.4Di antara hai-hai la'én nyang geupeuleumah, na geupeugah bhah sidroe ureueng inong nyang teungoh jicuba jipeutamong droe jih lam kawan ureueng geutanyoe. Gobnyan geupeugah ureueng inong nyan jiaku that suci. Puan White hana tom meurumpok ngon ureueng nyan, dan hana geuturi sapeue tentang jih seulaén nibak nyang geupeugah bak geuh lam wahyu nyan. Gobnyan kon mantong geupeugah cara-cara ureueng inong nyan, tapi cit geupeugah bahwa meunyo jih geupeuteugor, jih nyan akan jipeuleumah rupa suci, dan jipeugah, “Tuhan—geuturi—haté—lôn.” Gobnyan geupeugah ureuëng inong nyan jijak-jak lam nanggroë deungon sidroë aneuk muda, sementara lakoe jih, sidroë ureuëng tuha, na di rumoh geukeurija keu geupeulara awaknyan lam buët jeuheut nyan. Puan White geupeugah bahwa Tuhan ka geupeuleumah bak gobnyan bahwa “bah pih ureuëng inong nyan jiaku suci, jih nyan deungon aneuk muda nyan meudesya ka jilangga peurintah nyang keu-tujôh.” Deungon gambaran teutuléh bhaih kasus nyan lam kéh lôn, lôn preh deungon bacut cemas keu lôn kalon pakri keujadian jih.

GSAM 323Pertemuan di Vergennes, Mich.

GSAM 323.1Kamoe na meurapat di Jackson, Battle Creek, Bedford, ngon Hastings, lheueh nyan barô kamoe trok u Vergennes, Kent Co., nyang rupajih nakeuh teumpat ureueng inong nyan tinggai. Kamoe trok bak teumpat kamoe meureuhah simalam, bak uroe 11 Juni, bacut seugolom uroe Sabat. Teumpat kamoe meureuhah nyan nakeuh rumoh sidroe Peundita White nyang dilee ka lheueh jeuet keu sidroe peundita denominasi Kristen. Sabab nyoe nakeuh wilayah nyang baro geuduek, ka geupeusiap teumpat keu pertemuan kamoe lam saboh rumoh lumbông nyang rayek ngon baro geupeudong, lhee mil leubeh ukeue, dan ureueng inong nyang geukalon lam wahyu nyan, lagee nyang teubukti, mantong tinggai dua mil leubeh ji'ôh nibak teumpat pertemuan nyan.

GSAM 323Testimoni keu Ureuëng Fanatik

GSAM 323.2Bak uroe 12 Juni, poh 10:30 beungoh, kamoe meugumpôi lam lumbông keu meureumpok. Nyonya White geuduek bak ujông blah wie panteue, lôn duek bak sampéng gobnyan, Peundita Cornell bak sampéng lôn, dan Peundita White na bak blah uneun panteue, teungoh geumeututô. Lheueh geumeututô na kira-kira limong blah minét, sidroe ureueng agam tuha ngon sidroe ureueng agam muda jitamong meusapat, dan jiduek bak kursi paléng keue bak sampéng panteue. Awaknyan jiseutöt lé sidroe ureueng inong nyang manyang, kurôh, ngon kulét itam, nyang jiduek toe ngon pinto. Lheueh na siat Peundita White geupeugah haba, Puan White geubeudoh dan geupeuphôn narit geuh deungon geupeugah bhah peureulèe jih para peulayan beu jaga mangat bèk jipeurusak buet nyang ka geupeujôk keu awaknyan, deungon geungui ayat, “Beu gleh kheueh gata nyang mat beunda-beunda Tuhan.” Geupeugah lé gobnyan nyan kon peurèntah Tuhan keu geutawök sidroe ureueng inong keu jijak-jak lam nanggroe deungon ureueng agam la'én seula'én lakoe jih. Bak akhé jih, geupeugah deungon trang,

GSAM 323.2“Inong nyang baroesa duek nyan, nyang duek toë pintô, jipeugah bahwa Tuhan ka geutawök jih keu meukhutbah. Gopnyan jijak sajan aneuk muda nyoe nyang baroesa jiduek di keue meja, seudangkan ureueng agam tuha nyoe, lakoe gopnyan—beu geumaséh Allah keu gopnyan!—teungoh payah geukeurija di rumoh keu geujak mita pèng nyang jipeuguna lé awaknyan keu jipeulaku buet jeuheut awaknyan. Gopnyan jiaku that suci,—ka geupeusuci,—tapi, deungon mandum pura-pura gopnyan keu suci nyan, Allah ka geupeuleumah bak lôn bahwa gopnyan ngon aneuk muda nyoe ka meudesya ka jilangga peurintah nyang keu-tujôh.”

GSAM 324.1Ban mandum nyang na disinan jiteupeue bahwa Puan White hana tom geukalon ureueng-ureueng nyan sigohlom awaknyan jitamong u dalam rumoh lumbông. Geupiléh awaknyan ngon geupeugah sifeuet awaknyan lagèe nyang geupeubuet lé gobnyan, nyan na peungarôh ateueh pikeran ureueng-ureueng nyang na disinan, ngon geupeukong keyakinan awaknyan dan geupeuteuga iman awaknyan keu wahyu-wahyu nyan.

GSAM 324Kata-kata nyang Geupeugah Lagèe nyang Ka Geupeugah Leubeh Dilèe

GSAM 324.2Watèe Nyonya White geupeusampoe keusaksian gobnyan, mandum nyang na disinan geukalon Nyonya Alcott deungon rasa cemas, ureueng inong nyang geupeugah salah nyan, keu geukalon pakri reaksi gobnyan ateueh peue nyang ka geupeugah, ngon peue nyang akan geupeubuet ngon geupeugah. Meunyo gobnyan hana meusalah ateueh tuduhan nyan, ka teuntèe geuharap gobnyan geudong dan geusangkal mandum nyan. Meunyo meulaluet, dan that jeuhet, mungkén gobnyan hana seugan-seugan geusangkal mandum nyan, bah pih gobnyan geuteupeue nyan beutôi. Kon lagee nyan, jih jipeubuet lagee nyang ka geupeugah lam keusaksian nyan bahwa jih akan jipeubuet meunyo ka geupeusalah. Jih meudong ngon meunaleueng, banmandum mata jikalon u jih, laju jipeuleumah rupa suci, ngon meunaleueng jikheun, “Tuhan—geuteupeue—haté—lôn,” laju jiduek lom hana jipeugah sapeue pih. Jih ka jipeugah beutôi-beutôi lagee nyang ka geupeugah lam keusaksian nyan akan jipeugah, dan jipeugah nyan ngon cara nyang saban cit.

GSAM 325Meungaku Salah

GSAM 325.1Beutôi, Po teu Allah geuteupeue haté awaknyan, dan awaknyan keudroe pih geuteupeue droe meusalah ateueh tudôhan nyan; sabab lheueh nyan aneuk muda nyan geupeugah bak Tuan Gardner, sidroe ureueng duek di teumpat nyang saban, nyang geutanyong deungon teliti bak jih keuhai masalah nyan, “Tuan Gardner, peue nyang geupeugah lé Puan White keuhai kamoe nyan beutôi that;” dan ureuëng inong nyan, lheueh jipeugah bak Nyonya Wilson, di Greenville, bak thôn 1862, bahwa jih “hana brani jipeugah meusaboh kata pih nyang salah ateueh Suster White, mangat bèk teuma jiteumèe meulawan ngon Tuhan,” jimeungaku bahwa peue nyang geupeuleumah keuhai jih ngon aneuk muda nyan nakeuh beutôi.

GSAM 325Pihak Messenger

GSAM 325.2Bak musém rontok thôn 1853, na padum-padum droe ureueng nyang hana seutuju di Michigan meusapat dan jipeuteubiët saboh surat haba nyang geuboh nan Messenger of Truth. Tujuan surat nyan ngon ureueng-ureueng nyang peujak nyan lagèe jih nakeuh keu peuhancô ngon peuburôk nan, kon keu peudong. Le that haba sulet jipeutamong lam halaman-halaman nyan, nyang peukaru kamoe lam buet peusan nyan; dan saweueb nyan nakeuh pengalaman phon kamoe ngon seurangan teuhah lagèe nyan, kamoe anggap nyan nakeuh tugas kamoe keu kamoe bantah narit-narit fitnah awaknyan. Buet nyan jipeuhabéh watèe nyang sipatotjih geunguy keu peumaju keubeunaran nyang ka geupeucaya bak kamoe, dan nyan cocok that ngon tujuan Iblis, nyang hana syak lé nakeuh ureueng surôh bantahan nyan. Dan meunan keuadaan nyan teutap meulanjôt sampoë 'an malam tanggai 20 Juni 1855, watèe Peundita White ngon peurumoh gobnyan, Peundita Cottrell, ngon lôn keudroë barô lheueh kamoe peuseuleusoë saboh pertemuan di Oswego, N.Y. Kamoe ka teuganggu lam pertemuan lé sidroë ureuëng nan jih Lillis, nyang jitamong dan jiseubarkan surat-surat fitnah nyan lam kawan ureuëng ramè. Lom teuka suai keuna keu tugas kamoe lam hai nyoë. Ban mandum usaha sigohlom nyan keu geujaweueb sulet-sulet awaknyan cit meuhasé keu awaknyan jipeuteubiët leubèh lé lom.

GSAM 325Nasehat ngon Ramalan

GSAM 325.3Bak saboh pertemuan doa nyang geupeuna bak malam nyan di rumoh John Place, di banda Oswego, Puan White geubri saboh wahyu nyang lam wahyu nyan geupeuleumah bak gobnyan bahwa meunyo kamoe teutap bak buet kamoe, geupeusampoe keubeunaran, hana geupeduli ureueng-ureueng lagèe golongan “Messenger,” awaknyan akan meupoh droe dan surat haba awaknyan akan gadoh, dan meunyo nyan ka teujadi, kamoe akan meureumpok bahwa barisan kamoe ka meutamah dua go lipat. Meuyakin bahwa keusaksian nyoe teuka dari Tuhan, kamoe langsong meulangkah seujalan ngon nyan.

GSAM 326Runtôh Partai Messenger ngon Surat Haba

GSAM 326.1Aqidah nyang beutôi maju ngon sigra, seudangkan “Partai Messenger” meuteumèe masalah lam kawan droe. Lam watee nyang si'at, partai nyan ka meuhambo, le that peumimpin jih ka jitinggai uroe Sabat. Koran awaknyan sigra piôh kareuna kureueng dukôngan, dan ureueng nyang sigohlom nyan jeuet keu editor, jipinah perhatian jih keu peureunoe di sikula; tapi kareuna hana jimeurunoe cara atô droe dilee, jih gagal that bak atô murit-murit jih. Watèe geucuba peubeutôi sidroe aneuk agam di sikula gobnyan, gobnyan geutarék pistôl, nyang meuklik-klik, tapi hana meutembak. Keu geupeuseulamat droe nibak geupoh lé ureueng ramè, gobnyan teupaksa geuplueng bak malam u Kanada.

GSAM 326Peungarôh keu Usaha Advent

GSAM 326.2Bak watèe nyan na keuadaan nyang leubèh rukun ngon meusaboh lam kawan ureuëng geutanyoë nibak nyang ka-ka; dan seureuta usaha geupeuluwah peusan nyan, rot teuhah u sigala arah.

GSAM 326.3Lam No. 10, Jilid 11, Review, 14 Januari 1858, editor, watee geupeugah bhah hasé buet Messenger, geupeugah: “Bak watèe na perselisihan, watee usaha geupeugèt keu geupeuhancô Review, hareuta geurija di kantô nyan yumjih cit $700. Seujak nyan ka meutamah sampoe $5.000. Dilee na kira-kira siribèe ureueng langganan nyang bayeue, jinoe ka na duwa ribèe, la'én lom na cit dapeuta ‘gratis’ nyang lumayan le.”

GSAM 326.4Saweueb jinoe ka trok bak masa (1858) watee “pihak Messenger” meupecah ngon meutabu, dan Messenger ka hana le, angkèe-angkèe di ateueh nyan nakeuh saboh hai nyang peunténg. Saban lagèe jumeulah ureueng langganan Review nyang bayeue ka meutamah teupat duwa go lipat, meunan cit jumeulah ureueng meuiman ka leubeh nibak duwa go lipat. Ngon lagèe nyan, nubuet nyang geupeugah rot Mrs. White bak buleuen Juni 1855 ka teupeunoh.

GSAM 327Pertemuan lam Tenda Phôn Geusaran

GSAM 327.1Nyan ka jeuet keu adat kamoe bak masa-masa phôn peusan nyan geupeusampoe, geupeuna rapat di rumoh sikula meunyo hana teumpat la'én nyang leubeh got. Lam saboh bangunan lagèe nyan, bak saboh watèe, ramè that ureuëng nyang teuka meusapat sampoë dua boh rumoh sikula nyang saban rayek hana ék jipeutamong mandum. Mangat jideungö lé mandum ureuëng, ureuëng peugah haba nyan jidong bak tingkap nyang teuhah dan jipeugah haba keu ureuëng nyang na lam rumoh nyan ngon keu ureuëng ramè la'én nyang leubèh ramè, nyang duek ateuëh geuritan dan ateuëh naleuëng. Nyan keuh nyang deuh jikalon ureuëng ramè nyan nyang jeuët keu sabab geupiké keu geupeugöt rapat lam khèmah.

GSAM 327Pertemuan Phon lam Khèmah di Battle Creek, Mich.

GSAM 327.2Ngon sabab nyan, bak uroe 22 Buleuën Limong 1854, ka geupeuputôh lé Peundita James White ngon rakan-rakan lam musyawarah, bahwa nyan nakeuh saboh rancangan nyang jeuët geupeulaku keu geunguy khèmah keu teumpat meureumpok. Bak watèe nyan, khèmah-khèmah rayek jareuëng that geunguy keu hai la'én seula'én sirkus, teumpat peuleumah beulatang, ngon peuleumah macam-macam la'én. Michigan nakeuh Nanggroë Bagian phôn di manöe Umat Advent Uroe Keu Tujôh geucuba langkah lam bidang buët nyan. Pertemuan khimah nyang phon geupeuna di Battle Creek, bak tanggai 10 Juni 1854. Jinoenyoe, cara peuna pertemuan bak musém khueng ka meukeumang that luwah.

GSAM 327Usulan Peusapat di Kèmah

GSAM 327.3Bak thôn 1868, saboh langkah la'én nyang agresif ka geucok. Keupatutan geupeuna musapat-kemah ka geupeutimang deungon saksama, dan ka geupeuteuntèe bahwa nyoe nakeuh cara nyang paléng jroh keu geupeuseudia teumpat keu ureuëng ramèe geutanyoe bak musapat umum. Deungon na khimah nyang rayek keu ibadah umum ngon khimah-khimah ubeut keu keuluarga, ureuëng ramèe akan jeuët seunang, dan deungon nyan padum-padum uroe jeuët geupeuhabéh deungon meuhasé lam peunasihat ngon ibadah.

GSAM 328Pertemuan Meukemah Phon di Wright, Mich.

GSAM 328.1Pertemuan kemah phôn geupeuna di Wright, Mich., tanggai 1-7 September 1868. Pertemuan umum nyang peunténg nibak bansa geutanyoe nyan ka meukeumang sampoe ka leubeh nibak siteungoh reutôh pertemuan kemah geupeuna tiep thôn di meubagoe wilayah. Pertemuan kemah nyan kon mantong geupeuna di Amirika, tapi cit di Eropa, Australia, Selandia Baru, ngon Afrika Seulatan.

GSAM 328.2Maseumapat nyang paleng rayek deungon sifeut lagee nyoe nyang ka lheueh geupeuna le bansa geutanyoe nakeuh bak thon 1893, di Lansing, Mich. Bak maseumapat nyang rayek nyan, na 3.400 droe ureueng tinggai lam leubeh 500 boh khimah keuluarga. Leubeh 150.000 yard kain kanvas geungui keu geupeugot meubagoe khimah di kemah nyan.

GSAM 328Peulupah dari Musibah Kereta Api

GSAM 328.3Singoh uroe lheueh geupeuputôh keu geubloe kemah phôn kamoe nyang panyangjih 60 gaki (23 Mei 1854), Peundita White ngon peurumoh gobnyan, nyang watee nyan na di Jackson, Mich., geuneuk mulai perjalanan u Wisconsin, di sinan gobnyan geuneuk meukeureuja siat. Kamoe meuhabéh watèe seupoet di rumoh D. R. Palmer, nyang hana ji'ôh that dari stasiun. Padum-padum go bak watèe seupoet nyan, Peundita White geupeugah, “Lôn rasa anèh that keu lôn jak bak peujalanan nyoe; tapi, Ellen, geutanyoe na janji di luwa, dan geutanyoe harôh tajak. Meunyo lôn hana janji, lôn hana jak malam nyoe.”

GSAM 328.4Watee ka malam, toe ngon watee kereta apui trok, kamoe meudo'a meusapat. Banmandum ureueng lagee geupeu-ilham keu geumeudo'a mangat aman perjalanan Peundita White ngon peurumoh gobnyan. Watee kamoe beudoh, Peundita White geupeugah iman gobnyan bahwa Tuhan akan geujaga ngon geulindong awaknyan.

GSAM 328.5Bak poh lapan lôn jak sajan gobnyan u geuritan apui keu lôn bantu mita teumpat duek ngon atô barang-barang gobnyan. Kamoe tamong u saboh gerbong nyang na kursi meupunggông manyang, nyang bak masa nyan geukheun “gerbong éh.” Puan White geupeugah, “James, lôn hana ék lôn tinggai lam gerbong nyoe, lôn harôh lôn trôn.” Lôn bantu awaknyan mita teumpat duek di teungoh gerbong la'én. Puan White geuduek ngon barang-barang gobnyan di ateuh pha, tapi geupeugah, “Lôn hana teunang até lam kereta api nyoe.” Su lonceng meudengung, dan lheueh lôn peugah “selamat tinggai” ngon sigra, lôn laju lôn jak u rumoh Cyrenius Smith keu lôn meumalam.

GSAM 329.1Kira-kira poh siplôh kamoe mandum hireuen that watee meudeungo su Peundita White, nyang kamoe sangka ka jioh bak rot u Chicago, geukon-kon pintô. Gobnyan geupeugah kereta apui nyan ka teubiet dari rel lhee mil blah barat Jackson; leubeh le badan kereta apui nyan, meusigoe ngon masénjih, ka hancô abéh; tapi bah pih na padum-padum droe nyang meuninggai, gobnyan ngon Puan White seulamat hana meuluka. Gobnyan sigra geuteumèe guda ngon geurubak, laju geujak sajan Abram Dodge keu geujak mita Nyonya White, nyang ka geuba lé peundita nyan padum jeu'ôh lam rangkongan gobnyan, meulingkeu tanoh nyang basah ngon meulabôh, seureuta geuseumèp krueng ubeut, u teumpat nyang aman, jeu'ôh nibak teumpat musibah nyan.

GSAM 329.2Beungoh that singoh lôn jak sajan Tuan Dodge keu lôn kalon reuloh nyan. Bak saboh teumpat nyang jalan meulingkeu deungon miréng ateuh rel, na saboh leumo agam nyang teungoh éh istirahat langsong ateuh rel nyan. Lokomotif nyan hana alat keu peusibak leumo, ngon nyan watee jitumbôk beulatang nyan, lokomotif nyan teupoh u luwa rel u blah wie. Bak hentakan phon watee lokomotif jitumbôk tanoh, gerbong barang, nyang na lam nyan peti buku Peundita White, meulumpat mandum u luwa rel ngon hana reuloh; bak watee nyang saban, gerbong penumpang di likot kereta api teuleupah dari gerbong-gerbong la'en deungon sendirijih, ngon piyôh deungon teunang ateueh rel. Mèsén ngön tender nyan jijak ateueh tanoh di lua rel kira-kira nam sampoë lapan rod, sampoë mèsén nyan jitumbôk tunggul bak kayèe oak nyang diamètèrjih na lhèe gaki. Teunaga geuritan apui nyan meunan kreueh sampoë mèsén nyan teubalek, dan bagian likôt tender meupuséng jilinteueng ateuëh rel. Badan utama kereta api nyan, nyang teungoh jijak ngon keucepatan peunoh, jitumbôk reruntuhan masén nyan, nyang jeuet keu saboh tumbôkan keudua. Kereta barang ekspres nyang phon that jitumbôk masén nyan ka hancô jeuet keu aneuk kayèe. Kereta nyan, meusigoe ngon asoejih, ka jeuet keu saboh gumpalan reuloh nyang meutumpôk di ateueh ngon di seulingka tender. Seulanjutjih nakeuh gerbong kelas dua, nyang na lapan blah droe penumpang, nyang sidroe meuninggai donya dan mandum nyang la'en luka-luka, na nyang brat na nyang ringan. Gerbong nyoe meukah dua lé gerbong éh nyang jijak meulalu lamjih. Bagian keuë gerbong éh nyan hancô meukah-kah, dan kursi nyang hana geurasa aman lé Puan White keu geuduek nyan ka hancô abéh.

GSAM 330Bukti Peulheueh nibak Tuhan

GSAM 330.1Watèe kamoe kalon reuloh karéta nyan, dan lheueh nyan kamoe kalon gerbong nyang geungui lé Peundita White ngon peurumoh gobnyan bak watèe keucelakaan nyan, nyang teudong teunang keudroe jih, na jarak limong blah rod dari teumpat reuloh nyan, kamoe meurasa meuh'eut peugah lam haté bahwa Tuhan geudeungo do'a, dan soe nyang teupeue mungkén Gobnyan ka geukirém malaikat Gobnyan keu geupeulheueh gerbong nyan, mangat hamba-hamba Gobnyan seulamat hana meuluka? Pikeran nyan leubeh meukesan lam pikeran kamoe watee tukang brek geupeugah bahwa kon gobnyan nyang peulheuh nyan, dan leubeh nibak nyan, hana sidroe pih ureueng di ateuh anjungan watee keujadian nyan, dan nyan nakeuh saboh misteri keu gobnyan dan keu mandum ureueng keurija geuritan apui pakriban nyan jeuet teujadi; dan nyang leubeh misterius lom keu awaknyan, sambôngan ngon baut nyan hana reuloh, dan baut nyan meusigo ngon rantéjih teuduek di ateueh lanté gerbong nyang ka reuloh nyan lagèe jipeuduek lé jaroe nyang that até-até.

GSAM 330.2Bak malam uroe keu-24, rel ka cukôp gléh nibak reuloh-reuloh sampoë kereta apui ka jijak lagèe biasa, dan Peundita ngon Mrs. White jitamong lom u dalam gerbong dan sampoë ngon seulamat bak janji gobnyan di Wisconsin.

GSAM 330Ureuëng Nyang Meulawan Geupeuteugôh

GSAM 330.3Hana mandum “peujalanan nyang mudah” keu Israel jameun. Awaknyan na musôh di luwa nyang sabe geu-useuha peuhambat laju awaknyan bak tiep-tiep langkah. “Ureuëng ramè nyang meujampu” ngon ureuëng-ureuëng nyang hana meukudus lam kawan nyan nakeuh alat-alat nyang ka siap, nyang rot awaknyan Syètan jicuba peuteuka rasa hana puas, meupaké, meungomel, ngon beurontak. Fakta bahwa jaroe Tuhan nyang geubri beureukat na ateuëh ureuëng-ureuëng nyang peucaya, ngon bahwa keumeunangan geuseutöt usaha awaknyan, nakeuh bukeuti bahwa bansa nyan ka meuteumèe rahmat di hadapan Gobnyan—bahwa jaroe Tuhan teungoh geupimpin awaknyan.

GSAM 331.1Meunan cit lam meukeumang peusan malaikat keulhèe; meukeumang jih nyan kon sabab keubeunaran nyang geupeusampoe nyan saboh hai nyang seunang keu haté manusia nyang alami. Malah, inti keubeunaran nibak peusan nyan—Uroe Sabat Tuhan—bertentangan ngon keupeunténgan droe keudroe dan donya, geupeupisah ureuëng nyang patôh bak nyan dari urôsan donya duwa uroe lam si minggu. Peukara kebenaran jinoe ka na musôh nibak luwa, nyang meukeusud ngon teutap useuha keu jipeuhancô buet nyan. Teuntang awaknyan jeuet tapeugah, lagèe narit ureueng nyang tuléh Zabur, “Meunyo kon Tuhan nyang na di blah kamoe, jinoe keuh Israel jeuet jipeugah; meunyo kon Tuhan nyang na di blah kamoe, watèe manusia jibeudoh jilawan kamoe; ka pasti awaknyan jitelan kamoe udép-udép, watèe beungèh awaknyan hu ateueh kamoe.”2

GSAM 331.2Ureuëng-ureuëng egois ngon hana puas lam kawan geutanyoe ka jiteubiët dari watèe u watèe, jipeugah peuë mantong buët-buët rayeuk nyang akan jipeubuët meunyoë tujuan awaknyan ka meuhasé; teuma lagèe apui paya, harapan awaknyan ka trép padam. Seumeuntara nyan, peukara keubeunaran nyang na jinoë ka deungon pasti ngon teutap jiseubar ban sigom donya, jitamah teuga ngon keukong deungon tiëp-tiëp langkah u keu.

GSAM 331Peundita Stephenson ngon Hall

GSAM 331.3Bak musém khueng thôn 1855, Peundita-peundita Stephenson ngon Hall geu-useuha geupeugöt pemberontakan di Nanggroë Wisconsin. Ka jiteupeu lé syèdara-syèdara nyang pimpin bahwa awaknyan meuhajat geu-ujoe mandum hai la'én lam iman geutanyoe ngon ajaran “Jameun Ukeu” awaknyan, dan that meuhajat mangat Ureuëng Advent Uroe Keu-tujôh geupeurunoe ajaran masa percobaan lheueh Isa geutron keu dua go.

GSAM 331Ramalan Teuntang Awaknyan

GSAM 331.420 Nopèmbèr 1855, Puan White geupeuleumah saboh gambaran bhah buet awaknyan, deungon saboh ramalan bhah akhé jih deungon narit lagèe nyoe: “Peu kheueh gata piké, hai manusia leumoh, bahwa gata jeuet peutheun buet Allah? Hai manusia leumoh, saboh sentôhan aneuk jaroe Gobnyan jeuet peureubah gata. Gobnyan teuma geupeubiyeu gata si'at mantong.”

GSAM 332.1Ureuëng nyang lawan geutanyoe ka geupeugah bahwa nyoe nakeuh saboh wahyu nyang geupeunyata bahwa ureuëng-ureuëng nyan sigra maté, dan saweueb awaknyan udép meupadum thôn, wahyu nyan hana teujadi. Hana sapeue pih lam wahyu nyan keuhai awaknyan maté. Awaknyan geupeuleumah lam keuadaan ureuëng nyang meucuba peuhambat buet peusan malaikat keulhèe. Bah pih geupeugah bak awaknyan pakriban mudahjih keu Po teu Allah peupioh awaknyan, geutamah lom, “Gobnyan teuma geupeubiyeu gata si'at mantong.” Peue nyang jipeubuet lé awaknyan?—Kon meuhasé lam prang awaknyan, lagèe nyang jiharap, awaknyan lagèe ka jitinggai keu meugrak-grak lam seupôt. Lam padum boh minggu, awaknyan ka jitinggai uroe Sabat mandum, dan jiputa keu jilawan uroe nyan. Awaknyan ka meuharap keu jipeugöt saboh kawan “Jameun Ukeue”, deungon droe jih keu peumimpin. Kon meuteumeung meuhasé lam hai nyan, kareuna ka jitinggai uroe Sabat, awaknyan ka gadoh mandum keundali ateueh ureueng geutanyoe. Meunan, deungon buet droe jih keudroe, awaknyan ka jipeugagay mandum peue nyang phon-phon jireuncana. Ureueng geutanyoe jikheun, “Keubit, Po teu Allah ka ‘geupeubiyeu awaknyan si'at mantong.’”

GSAM 332Akhé Udép nyang Meuseudéh

GSAM 332.2Meunyang keu hasé dari dua droe ureueng nyan, mungkén gèt tapeugah padum boh peunyata bhah naséb malang awaknyan, nyang geupeugah lé syèdara awaknyan keudroe, ureueng meuiman “Umur Ukeue”, nyang meusajan ngon awaknyan lheueh jitinggai uroe Sabat. Lhèe plôh tujôh thôn nyang ka leupah, Tuan Hall ka jeuet keu bacut gila (nyang geuseubab lé leumiek utak), seubab keuadaan nyan nakeuh gadôh le that hareuta meuseubab jipeungeut lé ureueng laén. Gobnyan keunong khayalan bahwa meunyo gobnyan teubiet u luwa, tubôh gobnyan akan jeuët pipéh, atawa jeuët rata deungon tanoh. Gobnyan hana meubahaya, tapi ka teuntèe, ka meuthôn-thôn nyan gobnyan hana cukôp sihat akai keu buet keureuja keu Tuhan lam beukaih peu mantong.3

GSAM 332.3Peundita Stephenson ka meuninggai donya kira-kira nam blah thôn nyang ka leupah. Padum-padum thôn seugolom gobnyan meuninggai, pikeran gobnyan ka hana teutap (pungo), bah pih hana meubahaya keu ureueng la'én. Sigohlom jeuet lagèe nyan, di yup keubèbasan nyang jipiké na bak jih deungon teori hana hukôm nyang jipeucaya, jih jitinggai peurumoh droe jih, sidroe ureueng inong nyang hana meusalah sapeuë pih (jih meuteumeung meucré cit deungon cara jipeuguna sidroe pèngacara nyang hana jujô), dan jimeukawén deungon sidroe ureueng inong la'én nyang leubèh muda that nibak peurumoh jih nyang awai. Buet nyan nakeuh saboh buet nyang brat that meulanggeh adab, sampoe syèdara jih keudroe lam kawan “Age-to-Come” hana jiseutuju lé ngon buet jih nyan, dan hana jipeu-izin lé jih keu jak meukhutbah keu awaknyan.

GSAM 333.1Peuneugah dari syèdara awaknyan keudroe bhah uroe-uroe keuneulheueh ureueng-ureueng nyoe jipeuleumah rasa seudeh nyang paleng lhok; teuma nyan nakeuh fakta nyang hana jipeusaneut, nyang jibri deungon hana niat jeuheut atawa prasangka. Deungon nyoe, kamoe peutrok bak ureueng beuet keu jitarék keuputôsan keudroe meunyang keu peulaksanaan fisik dari keusaksian nyan.

GSAM 333Peundita J. H. Waggoner Geuteurimong Peusan

GSAM 333.2Bak thôn 1852, Peundita J. H. Waggoner, nyang sigohlom nyan geupeutubiet surat haba wilayah di Wisconsin, geuteurimong kebenaran jameun jinoe, dan bak thôn lheueh nyan geupeuseurah droe geuh mandum keu buet peulayanan. Bak thôn 1857 gobnyan geutuléh duwa boh risalah nyang that peunténg, maséng-maséng na kira-kira duwa reutôh ôn. Nyang phôn geupeujudul, The Nature and Tendency of Modern Spiritualism, ngon nyang keudua, A Refutation of the Age-to-Come. Risalah nyang phôn nyan kon mantong ka jeuet keu saboh cara keu peuseulamat le that ureueng dari rhët lam peungapét Syètan nyan, tapi, ngon beureukat Allah, nyan ka geupeuhah mata le that ureueng nyang hana geuteupeue peu makna manifestasi-manifestasi moderen nyan.

GSAM 333.3Refutation of the Age-to-Come nyang geutuléh lé gobnyan nyan nakeuh saboh peunyata nyang paleng leungkap bhaih teori-teori sulet keu masa ujoe keu ureueng meudesya lheueh teuka keudua Tuhan geutanyoe. Bantahan ateueh ajaran nyan leungkap that sampoe kon mantong hana soe jaweueb, tapi hana meusaboh pih usaha keu jaweueb nyang ka lheueh geutanyoe kalon. Buku nyan geupeugah, deungon cara nyang that jeulah ngon ringkas, posisi Almaseh seubagoe teungku di ateuh singgasana Bapak Gobnyan (keuimaman Gobnyan meunurot atôran Melkisedek) bak masa dispensasi jinoe, ngon posisi nyang akan geuduek ateuh singgasana droe Gobnyan, lam keurajeuen keukai Gobnyan singoh,—saboh singgasana nyang hana keuimaman peungantara meuhubong deungon nyan.

GSAM 334.1Óh lheueh nyan, Peundita Waggoner geutuléh saboh risalah keulhèe nyang ukôran jih leubèh kureueng saban, nyang meujudôi, The Atonement in the Light of Reason and Revelation. Kira-kira bak thôn 1884, risalah nyan geupeusaneut lom ngon geupeuluwah jeuet keu saboh jilid nyang teubai jih na 400 ôn. Nyan nakeuh saboh risalah nyang jelas ngon ringkas keuhai subjek nyang geupeugah lé judôi jih.

GSAM 334.2Phôn bak watèe nyan gobnyan that meuhubông ngon buet peuneurbitan, seubagoe ureueng tuléh ngon editor. Gobnyan cit geupeutrus buet peulayanan gobnyan, ngon thôn-thôn keuneulheueh geupeuhabéh di Éropa.

GSAM 334.3Bak uroe 17 April 1889, gobnyan meuninggai donya secara tiba-tiba di Basel, Swiss, barô lheueh geupeuseuleusoe buku keuneulheueh gobnyan, From Eden to Eden. Bak uroe keu-16, gobnyan geukeurija siuroe punoh geutuléh, dan geutuléh lagee nyoe lam buku harian gobnyan, “Ka lôn keurija brat siuroe punoh.” Nibak laporan keujadian gobnyan nyang geupeugèt lé syèdara-syèdara di Eropa, rincian-rincian nyoe geuteumèe:—

GSAM 334.4“Bak beungoh tanggai 17, kira-kira poh limong siteungoh, gobnyan reubah meuninggai lam dapu gobnyan, hana meupèri sapeuë pih, seubab sakét lumpôh jantông. Gobnyan ka geukeurija brat that keu geupeuseuleusoe edisi Inggréh nibak buku barô gobnyan, dan gobnyan geurencanakan akan geujak u London bak uroe Aleuhat nyang teuka, keu geukeurija sama ngon buet di sinan, seugolom geuwoe u Amirika bak musém khueng nyang akan teuka.”

GSAM 334.5Phôn thon 1854, Peundita Waggoner sabe geupeudeuh droe ngon trang di keue ureueng ramè keu geupeuteun keubeunaran, meunan di ateueh mimbar meunan cit lam surat haba. Bak watèe gobnyan meuninggai, umu gobnyan ka rab nam plôh sikureueng thon. Gobnyan geuseumiyueb di Basel, tanggai 20 April. Meunan keuh gugô di ateueh tugaih gobnyan sidroe teuk ureueng nyang phon-phon that geukeurija keu buet nyan.

GSAM 334Peupuléh deungon Iman

GSAM 334.6Bak awai musém semi thôn 1858, Puan White ka geurasa sakét that meupadum uroe, sampoë harôh geuéh bak teumpat éh lam keuadaan ka rab hana meudaya lé. Bak saboh malam, rab teungoh malam, gobnyan ka pingsan; keuluarga geucuba mandum cara nyang geuteupeuë keu geupeujeuet gobnyan sadar, tapi hana meuhasé. Gobnyan teutap lam keuadaan nyan leubèh dari siteungoh jeum, watèe nyan Peundita Andrews ngon lôn geutawôk sigra lé Peundita White keu meudo'a meusapat. Seubagoe jaweueban ateueh doa-doa nyang sunggôh-sunggôh nyang geupeusampoe bak sampeng ranjang gobnyan, Tuhan deungon gaseh geupeupuléh kesadaran gobnyan, dan geupeupuléh keulayi sihat lagee biasa. Teungoh geupujoe Tuhan, gobnyan geuba lam saboh wahyu, mantong lam keuadaan teungoh éh. Ladôm hai nyang geupeuleumah bak gobnyan lam wahyu nyan jeuet tabaca lam “Testimony for the Church,” No. 5.

GSAM 335Peunampôlan Fisik nyang Luwa Biasa

GSAM 335.1Na saboh manifestasi fisik nyang anèh meuhubông ngon wahyu nyan, nyang kamoe lakee perhatian khusus. Lôn ngon Peundita White teungoh meuduek bak saboh sisi ranjang, dan Peundita Andrews bak sisi nyang la'én. Jaroe gobnyan meuganto-ganto geumat ateueh dada atawa geupeugrak ngon lengan gobnyan lagèe biasa nyang lincah dan ceudah u arah pemandangan-pemandangan nyang teungoh geukalon. Bagian ateuh tubôh gobnyan teungöh teuböng dari ranjang, sampoë na jarak kira-kira lapan atawa sikureuëng inci antara bahô gobnyan ngön bantai. Ngon narit la'én, tubôh dari panggông u ateuh meukok bak suduët kira-kira lhèë plôh darajat. Ngön bak posisi nyan gobnyan teutap seupanyang wahyu nyan, nyang trép jih lhèë plôh minèt. Hana soe nyang jeuet jicok pose lagèe nyan meunyo hana jiseumèh bak jaroe ngon lengen, apalagi jidong bak pose nyan lam watee nyang trép lagèe nyan. Nyoekeuh keulayi bukeuti bahwa na kuwasa nyang hana jeuet jikuwasa lé gobnyan nyang na hubôngan ngon peumandangan nyan.

GSAM 335Ramalan La'én

GSAM 335.2Bak uroe phôn buleuen siplôh thôn 1858, geupeuna saboh rapat umum lé Peundita White ngon Nyonya White dan ureuëng nyang tuléh nyoe, di Rochester, N.Y. Phôn rapat nyan, ureuëng nyang tuléh nyoe geuseutöt awaknyan lam saboh perjalanan rot ban saboh Nanggroe Bagian New York ngon Nanggroe Bagian New England. Bak saboh uroe Sabat, Puan White geubri saboh wahyu nyang lam wahyu nyan geupeuleumah bak gobnyan, antara la'én-la'én, bahwa bak saboh teumpat lam perjalanan nyang ka geurencana nyan, Syaitan akan jiseurang gobnyan ngon kuasa nyang hebat, dan bahwa Peundita White ngon lôn keudroe harôh teutap meutheun keu gobnyan ngon iman, dan Tuhan akan geupeuseulamat.

GSAM 336Sakét Mrs. White

GSAM 336.1Di sinan na lom saboh nubuet keuhai peue nyang teuma teujadi. Kisah lanjôtan teuma jipeuleumah pakriban beutôi jih nyan teupeunohi. Uroe Sabat phôn lheueh pertemuan Rochester, kamoe na di Roosevelt, dan uroe Sabat lheueh nyan di Brookfield, Madison County. Lam minggu lheueh nyan, kamoe peuna rapat di dapu nyang luwah atra Tuan Ballou di Mannsville, Jefferson County. Watèe lam peujalanan ngön kereta api dari Brookfield u Mannsville, muka Puan White jeuet keu bengkak bak yup mata. Nyan sakét that sampoë watèe kamoe trok u Mannsville, gobnyan ka harôh éh bak teumpat éh. Keubengkaan nyan meutamah seulama duwa uroe, nyang peujeuet gobnyan hana jeuet éh, dan hana jeuet geutamong lam rapat. Ulèe gobnyan bengkak sampoë ban dua mata gobnyan teutôp, dan muka gobnyan ka meugantoe rupa sampoë hana lé lagèe rupa manusia. Di teungöh-teungöh sakét nyang brat that nyan, ngon saraf nyang teugang that, nyang jipeuakibat lé hana éh, musôh geu-useuha brat that keu jipeujeuet gobnyan meungomel meulawan Tuhan. Meunan keuh keuadaan nyan teutap na sampoë abéh pertemuan nyang ka geupeuteuntèe.

GSAM 336.2Lheueh rapat nyan ka seuleusoe, Peundita White geupeugah bak lôn,

GSAM 336.2“Syèdara John, nyoe keuh seurangan Iblis nyang sibeuna jih ateueh peurumoh lôn nyang ka geupeuingat geutanyoe di Rochester. Droeneueh neuingat janji nyang ka geupeugèt di sinan bahwa meunyo geutanyoe meusapat ngon tapeutheun gobnyan ngon iman, bék sampoe teuleupah bah pih siat watee meujuang, kuwasa musôh nyan akan reuloh, dan jih nyan akan seulamat. Jak tamong jinoe laju dan ta meudo'a meusapat.”

GSAM 336Peubeubaih Lagee Nyang Ka Geupeugah

GSAM 336.3Kamoe laju tamong u kamue pat Puan White teungoh sakét lam ranjang, dan meudo'a ngon sunggôh-sunggôh keu gobnyan, seumeuntara syèdara-syèdara agam di kamue pat kamoe ka lheueh peugöt rapat teutap meudo'a lam seungap. Kira-kira siplôh minèt lheueh kamoe meudo'a, teuka kuasa Tuhan jitrôn dan jipeunoh ruweueng nyan. Puan White langsông gadoh sakét banmandum, dan sigra geulakèe peunajôh. Nyan kira-kira poh limong seupôt. Bak poh tujôh, bengkak bak muka gobnyan ka gadoh mandum, dan gobnyan geujak u rapat bak malam nyan, deuh jih lagèe biasa mantong.

GSAM 337.1Ateueh permintaan ureuëng gampông, bak watèe malam geupeusampoe saboh khutbah bhah “Warisan Ureuëng-ureuëng Suci,” nyang bak akhéjih Puan White geubri saboh nasehat. Watèe Peundita White na di luwa ngon aneuk agam gobnyan nyang ubit, W. C., gobnyan geuba lam wahyu di hadapan ureuëng ramè nyan. Ladôm hai nyang geupeuleumah bak gobnyan bak watèe nyan jeuet tabaca lam artikel keuneulheueh Testimony Number 5, nyang geutuléh di Mannsville, N.Y., tanggai 21 Oktober 1858.

GSAM 337.2Peulheuehan nyang geurasa lé Puan White bak keujadian nyang ka geuseubôt di ateueh nyan meuhasé lagèe nyang ka geupeukira bak wahyu nyang geubri di Rochester. Hana lé keusulitan nyang lagèe nyan teujadi bak peujalanan nyan, dan kamoe meuteumèe keumeunangan nyang meugah keu keubeunaran bak tiep-tiep teumpat.

GSAM 337Ramalan Prang Sipil Amirika

GSAM 337.3Bak uroe Sabat, tanggai 12 Januari 1861, teupat lhèe buleuen seugolom beudé phôn jitimbak bak Fort Sumter (nyang keubitjih nakeuh phôn mula prang nyang jeuet keu seubab bibeuraih 4.000.000 droe namiet Afrika di Amerika), geupeuresmi rumoh ibadat Jema'at Advent Hari Keutujôh di Parkville, Mich. Lam upacara nyan na Peundita White ngon peurumoh gobnyan, Peundita-peundita Waggoner, Smith, ngon ureuëng nyang tuléh nyoe. Bak akhé khutbah lé Peundita White, Nyonya White geubri saboh nasehat nyang that meuseumangat, lheueh nyan gobnyan geuduek ateueh saboh kurusi. Bak watèe teungoh geuduek nyan, gobnyan geuba lam saboh wahyu. Rumoh nyan peunoh ngon ureuëng ramè, dan nyan keuh saboh teumpat nyang that khidmat. Lheueh geuteubiet dari wahyu nyan, gobnyan geudong, sira geukalon ban saboh rumoh, geupeugah:—

GSAM 338.1“Hana meusidroe pih ureueng lam rumoh nyoe nyang ka lheueh meulumpoe bhah bala nyang teuma teuka u ateueh nanggroe nyoe. Ureueng ramee jipeukhem-khem bhah peuraturan peumeuklèh droe South Carolina, teuma baroesa ka geupeuleumah bak lon bahwa le that Nanggroe Bagian nyang teuma jiseutoet nanggroe nyan, dan teuma teujadi prang nyang paleng ngeri. Lam peuleumah nyan ka lon kalon teuntra-teuntra rayeuk dari bandua blah pihak ka meusapat di lapangan prang. Ulôn deungo su geudubang meriam nyang meugema, ngon lôn kalon ureuëng maté ngon nyang teungoh sakarat di sigala arah. Óh lheueh nyan lôn kalon awaknyan jiseurbu keu meupoh jaroe-jaroe [saling tusok ngon bayonet]. Óh lheueh nyan lôn kalon medan prang lheueh prang, banmandum ka teutôp lé ureuëng maté ngon nyang teungoh sakarat. Óh lheueh nyan lôn geuba u penjara, ngon lôn kalon penderitaan ureuëng-ureuëng nyang meukeurangan, nyang ka makin susôt tubôh. Lheueh nyan lôn geuba u rumoh-rumoh ureueng-ureueng nyang ka gadoh lakoe, aneuk agam, atawa syèdara agam lam prang. Lôn kalon keususah ngon keusakitan haté awaknyan.”

GSAM 338.2Lheueh nyan, sira geupandang seukita-seukita ban saboh rumoh, gobnyan geupeugah, “Na ureueng lam rumoh nyoe nyang akan keulangan aneuk agam lam prang nyan.”

GSAM 338Testimoni Nyonya Ensign Teuntang Wahyu-wahyu

GSAM 338.3Sibagoe peukong keunyataan di ateueh, ngon sibagoe bukti bahwa ramalan nyan geupeugah bak uroe nyang ka geuseubôt, ngon sibagoe gambaran pakriban jema'ah geupaham ngon geupeusipreuek nyan, keusaksian di yup nyoe geubri:—

GSAM 338.4“Nyoë keuh keuteurangan bahwa lôn tinggai di St. Joseph County, Michigan, bak buleuën Januari 1861, kira-kira nam mil dari Parkville. Lôn kon sidroë Adventis. Bak tanggai 12 buleuën nyan, na padum-padum droë ureuëng rap rumoh lôn geujak u Parkville keu geuhadé rapat. Watèe awaknyan woe, awaknyan geupeugah bak lôn na sidroe ureueng inong bak pertemuan nyan nyang teungoh lam keuadaan teupaku, dan nyang peugah bahwa na prang raya nyang teuma teuka u Amirika Serikat; bahwa teuntra-tentra nyang ramèe teuma geupeusapat bak dua blah pihak, di blah Seulatan meunan cit di blah Utara, dan teuma na ramèe ureueng nyang meudeurita lam penjara; dan keukeurangan nyang parah teuma teurasa lam ramèe keuluarga seubab gadoh lakoe, aneuk agam, ngon syèdara agam lam prang; dan na ureuëng agam lam rumoh nyan nyang akan keulangan aneuk agam lam prang nyan.” Geutanda jaroe, “Martha V. Ensign, Wild Flower, Fresno County, California, 30 Jan. 1891.”

GSAM 339.1Meuhubông ngon ramalan prang nyang that teumakot nyan, Nyonya White geupeugah lom bahwa Umat Advent Hari Keutujôh “akan jipeutamong lam keuadaan seumpét seubab prang, dan nyan nakeuh kewajiban mandum ureuëng keu meudo'a ngon sunggôh-sunggôh mangat geubri keu awaknyan hikmah keu jiteupeue peue nyang harôh jipeubuet bak masa-masa nyang brat nyang na di keu.”

GSAM 339Rayekjih Prang Sipil

GSAM 339.2Bak watèe wahyu nyan geubri, ureuëng-ureuëng blah Utara umumjih hana that, meunyo na pih, geupaham bhaih prang nyang teuma teuka. Malah Presiden Lincoln, lhee buleuen lheueh nyan (12 April 1861), watèe padum-padum boh Nanggroe ka jiseutoet South Carolina lam peuraturan meupisah jih, dan teumbak phôn ka geutimbak u Fort Sumter, gobnyan geulakèe teuntra cit 75.000 droe, nyan pih keu watèe nyang paneuk, nakeuh lhee buleuen.

GSAM 339.3Jeumeulah mandum teuntra nyang meudapeuta bak pihak Uni silawét prang nyan nakeuh 2.859.132 droe. Encyclopedia Britannica jipeugah bahwa “teuntra Konfederasi jumeulahjih, bak awai thôn 1863, na keunira 700.000 droe ureueng agam,” tapi payah keu tapeuteuntèe padum na jumeulah nyang ka meudapeuta mandum. Jipeukira jeumeulah nyang maté dari pihak nyan na keunira “300.000 droe ureueng agam.” Ladôm ensiklopedia nyang barô jipeugah keurugian blah pihak Union (nibak ureuëng nyang maté lam prang, atawa nyang maté saweueb luka atawa peunyakét nyang jiteumé di medan prang atawa di penjara) na 359.528 droe. Teuntang utang blah pihak Union, Encyclopedia Britannica jipeugah:—

GSAM 339.4“Utang nyan trok bak puncak jih bak 31 Agustus 1865, jumeulah jih $2.845.907.626,56. Na cit kira-kira $800.000.000 nibak peundapatan ka geupeuhabéh, leubèh le keu prang; Nanggroë-nanggroë, banda-banda, kabupaten, ngön gampông-gampông ka geupeuhabéh pajeuek droëjih ngön geupeukumpôi utang droëjih keu keupeureulèë prang; pèmbayaran keu pansiôn mungkén akan trôk $1.500.000.000 bak akhéjih. Bèa peumeurèntah Konfederasi hana sagai jeuet tateupeue, hareuta nyang jipeuhancô lé teuntra Federal ngon teuntra Konfederasi payah that takira; ngon hareuga pèng ($2.000.000.000) dari namiet-namiet di blah rot tunong ka abéh habéh lé prang. Ban sigomjih, bah pih bèa prang nyan hana jeuet takira beutôi-beutôi, $8.000.000.000 nyan nakeuh taksiran nyang hana meuleubèh-leubèh.”4

GSAM 340Konfirmasi La'én keu Visi nyan

GSAM 340.1Meunyoe bhah ramalan keuhai ureuëng-ureuëng lam geurija Parkville nyang keuneuk gadôh aneuk agam lam prang, lôn peugah mantong bahwa bak musém rontog thôn 1883 lôn meurumpok ngon peundita geurija Parkville, nyang gobnyan nakeuh cit peundita geurija bak buleuën Januari 1861, watèe wahyu nyan geubri; dan lôn tanyong bak gobnyan peuë na geuingat keu ungkapan nyang geupeugah lé Nyonya White watèe geupeusampoe wahyu keuhai prang nyan. “Nyo,” kheun gobnyan, “lôn ingat.” “Peu jeuet neupeugah bak lôn padum droe nyang neuteupeue na lam rumoh uroe nyan nyang keulangan aneuk agam lam prang?” Gobnyan langsông geuingat nan limong droe, dan geupeugah, “Lôn teupeue awaknyan na di sinan, dan awaknyan keulangan aneuk agam lam prang; dan meunyo lôn na di rumoh, di pat lôn jeuet meututô ngön ureueng lôn, jeuet lôn bri leubeh le nan laén. Lôn piké,” geusambông lé gobnyan, “na limong droe teuk, laén nibak nyang ka lôn seubôt nyan.”

GSAM 340.2Peuet thôn leubeh meupoh-poh hana reuda lé pihak Seulatan, sampoe rab siteungoh dari mandum teuntra nyang ka geupeusapat maté lam prang atawa kareuna sakét, nyan nakeuh saboh bukti nyang nyata keu teupeunoh ramalan di ateueh nyan.

GSAM 340Peureumbôan ngon Prang

GSAM 340.3Watee geupeugah saboh wahyu nyang geubri keu gobnyan bak 4 Januari 1862, Nyonya White geupeugah:—

GSAM 340.4“Ribèe droe ka jipeusurông keu jitamöng sapat deungon anggapan bahwa prang nyoe nakeuh keu peubinasa perbudakan; teuma jinoe watee awaknyan ka teukong, barô jiteupeue bahwa awaknyan ka jipeungeut, bahwa tujuan prang nyoe kon keu peugadoh perbudakan, teuma keu peuteutap lagee jinoe.”

GSAM 341.1Nyang ka geupeugah di ateueh nyan geubri bak saboh masa watee teuntra geuyue bantu bak buet peuwoe mandum namiet nyang ka jipeuplueng droe u wilayah Union, bak tuan-tuan jih, dan teuntra nyan geupeugah, “Meunyo kamoe meuhasé peutheun pemberontakan nyoe, peu nyang ka meuteumeung?” Awaknyan geujaweueb deungon su nyang putôh asa, “Hana sapeue. Peue nyang jeuet keu seubab pemberontakan nyan hana geupeusibak. Sistem namiet, nyang ka jipeurusak bansa kamoe, geupeubiyeu udep dan jipeuteuka lom pemberontakan la'én.” Kata-kata nyan, nyang geucok dari Testimony No. 7, di pat na geupeugah kisah prang nyang that meugairah seucara leungkap, di yup judul “Peunawôtan ngon Prang,” hana geupeugah bahwa peunawôtan hana sagai-sagai geupeugadoh, tapi geupeuleumah keuadaan lagee nyang geukalon le teuntra bak watèe nyan. Bak bagian nyang leubeh ukeue lam kesaksian nyang sama na saboh ramalan lagee nyoe:—

GSAM 341Ramalan Keumeunangan keu Utara

GSAM 341.2“Teuma mantong geupeumaklum puasa nasional! Kheun Tuhan, ‘Kon kheueh nyoe puasa nyang ka Lôn piléh, keu peulheueh ikatan keujahatan, keu peugadoh beuban nyang brat, dan keu peubeubaih ureueng nyang teupeu-eunteue, dan mangat gata peucah tiep-tiep kong?’ Watèe bansa geutanyoe geupeuna puasa nyang ka geupiléh lé Po Teuh Allah, barô kheueh Gobnyan geuteurimong do'a awaknyan meunyang keu prang; teuma jinoe do'a nyan hana trok u geulinyan Gobnyan.”

GSAM 341.3Ureuëng nyang biasa ngön seujarah prang nyan jiteupeu keuhai keukalahan, bala, teulat, ngön la'én-la'én, nyang meuhubông ngön usaha pihak Utara keu jireubôt teuntra pihak Seulatan sampoë 'an watèe proklamasi keubebasan geupeuteubiët—1 Januari 1863. Óh lheueh nyan, pakriban bagah jih peunaklukan dari watèe nyan sampoë prang abéh! Betapa nyata, keu ureuëng-ureuëng nyang geukalön perkembangan buët nyan, nakeuh teupeunohi ramalan nyan bak tanggai 4 Januari 1862. O'h ka lheueh beuban-beuban nyan geupeu'ék, peureumbôan nyan ka geupeulheueh, ngon taloë peunindasan ka geupeupatah nibak ureuëng nyang jeuët keu namiet! Betapa nyata bahwa Tuhan geudeungo do'a ureuëng-ureuëng Gobnyan, ngon geubri beunantu keu usaha geupeuseuleusoë prang nyan watee awaknyan geupiléh puasa nyang geusuka lé Gobnyan!

GSAM 342Testimoni Bekaih Gubernur St. John

GSAM 342.1Lam saboh pidato lé bekaih Gubernur John P. St. John, dari Kansas, di Ottawa, Ill., nyang lôn deungo bak seupoet uroe 29 Juni 1891, gobnyan geupeugah lagee nyoe:—

GSAM 342.2“Lôn hana tom seudeh até lagèe watèe kamoe talô lé [Konfederat] di Bull Run. Teuma nyan mandum nakeuh saboh bagian nibak rencana Po Teuh Allah. Meunyo kamoe meunang ateueh [Konfederat], ureueng-ureueng puliték ka geuatô damè, dan Uni nyan teutap na deungon na namiet, dan uroe nyoe mantong na namiet bak geutanyoe. Salama dua thôn pihak [Konfederasi] leubeh meuntông; tapi lheueh Lincoln jipeuteubiet proklamasi pembebasan budak nyang meugah nyan, kamoe ka meupinah u blah Tuhan, dan hana mungken talô.”

Notes

  1. Mazmur 32:8. ↩
  2. Mazmur 124:1-3. ↩
  3. Fakta-fakta nyang barô geuseubôt nyan ka geupeugah lé keuluarga gobnyan ubak Syèdara Frederickson, dari Dakota, bak buleuen Peut thôn 1892. ↩
  4. Encyclopedia Britannica (edisi keusikureueng), Jilid 23, halaman 780. ↩

Note

Back