Kareta piya'pɨ 8 — Karimeru mʉre emari'ma uta're'tɨ
GSAM 134.1“Tikin nan ka'pon uya eke kuru uko'mamʉ a'taino enta'nan nɨto' koneka'pʉ, tu'kan kon kɨ'ma'pʉ iya. Enta'nan nɨto' a'tai, tʉpoitorʉ ennoko'pʉ iya kamoro ikɨ'masa' kon pɨ' se kasa tase'na: Ɨsi'tɨ'; tanporon nɨ serɨ pe ekonekasa' man.”1
GSAM 134.2“Pori' pe te'san kamoro, Karimeru mʉre emari'ma uta're'tɨ pɨ' ikɨ'masa' kon.”2
GSAM 134.3Uko'mamʉ a'taino enta'nan nɨto' esi weyu yau iu'matʉ pe enta'nan nɨto' pe. Serɨ panton yau, osorʉwau kaisa rɨ ka'pon amʉ' ekɨ'ma enta'nai'. Serɨ panton kʉ'kupʉi Ma'siu 22:1-7 yau “weyu aporo' enta'nan nɨto'” pɨ' ekɨ'man nɨto' kasa. “Weyu aporo' enta'nan nɨto'” esi wʉi enupiya' e'to' a'taino enta'nan nɨto'. Mɨrɨ pɨ' ekɨ'man nɨto' pantomʉ winɨ i'tu ina uya, kamoro ekɨ'manin nan esi'pʉ “ɨri pe ekota'masa' kon” pe, mɨrɨ awonsi'kɨ iwɨsa' kon pe, kin mumu rɨ nɨrɨ iwɨsa' pe. Mɨrɨ ekɨ'man nɨto' enno'nin nʉ'pʉ kin uya “kamoro ka'pon wɨnin nʉ'san ma'tanʉkʉ'pʉ, to' pata'se' po'tɨ'pʉ iya.”
GSAM 134.4Serɨ “weyu aporo' enta'nan nɨto'” pɨ' ekɨ'man nɨto' pantomʉ uya enpoika, ɨ'rɨ ku'sa' pe te'san kamoro wapiya ikasi'nin nʉ'san. I'napai rɨ ɨ'rɨ uyepʉ'pʉ kamoro piya' Kʉrai wakʉ itekareei kasi'nin nʉ'san, iwɨnin nʉ'san, mɨrɨ awonsi'kɨ itekare ekamai' inennoko'san wɨnin nʉ'san piya', mɨrɨ enpoika'pʉ iya. Itepuru uya soisa amʉ' ennoko'pʉ mɨrɨ non pon kon eyaton pe, mɨrɨpan kon uya “kamoro ka'pon wɨnin nʉ'san ma'tanʉkʉ'pʉ, to' pata'se' po'tɨ'pʉ to' uya”—Surusiran.
GSAM 134Uko'mamʉ a'tai enta'nan nɨto' pɨ' ekɨ'man nɨto'
GSAM 134.5Serɨ panton yau uko'mamʉ a'tai enta'nan nɨto' pɨ' ekɨ'man nɨto' esi i'napai rɨ “Karimeru mʉre emari'ma uta're'tɨ” pɨ' tawon. “Emari'man uta're'tɨ” pɨ' ikɨ'masa' kon pori' pe e'to' ekamasa' man. Emari'man nɨto' e'ma'pʉ pe emari'man uta're'tɨ uyepʉ. Karimeru mʉre emari'ma tʉuye'to' rawɨrɨ; apʉne pʉra, ene'pʉ ina uya kasa, Kʉrai uyepʉ a'tai, “iyenna'poto' oton emari'man nɨto' apai.”3
GSAM 135.1Mɨrɨ pe iyesi pɨ', serɨ emari'man uta're'tɨ pɨ' ekɨ'man nɨto' esi mɨrɨ rɨken Isenpoikasa' 14 yau Wapiyaro' inserʉ ekareei pe, mɨrɨ awonsi'kɨ 10 pe kareta piya'pɨ yau a'tai ekaman nɨto' pe, serɨ ton pɨ' ina usaurokʉ'pʉ. Ʉru' nʉmenuka'pʉ yau, serɨ wapiyaro' enta'nan nɨto' pɨ' ekɨ'man nɨto' utɨ “kamoro ikɨ'masa' kon piya'.” Ɨnʉ' amʉ' esi'pʉ kamoro ikɨ'masa' kon pe?—Kamoro Kʉrai wakʉ itekareei etanin nʉ'san, anʉnin nʉ'san. Kʉrai i'nʉnka tʉuya'nokon tukai' to' usaurokʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ iyakon pe iyenpoikato' i'nʉnka tʉuya'nokon tukai', to' enu pɨkɨrɨ te'sen uta'ku'tɨto' kuru pe. Ɨ'rɨto' pe ekɨ'man nɨto' utɨ pen wapiya to' piya'? Wakʉ itekareei ekamato' pe iyesi'pʉ wapiya Esuwerʉ amʉ' pɨ', Papa Maimu kareta esa' ton, Misiya uyepʉ ennakanin pe tesi'nokon tukai' tawon kon pɨ',4 mɨrɨ kasa rɨ Kʉrai iyakon pe uyepʉ ekareei enpoikasa' esi'pʉ wapiya, ipɨkɨrɨ te'san pe tesi'nokon tukai' tawon kon pɨ', iyenpoikato' i'nʉnka tʉuya'nokon tukai' tawon kon pɨ'.
GSAM 135Ikɨ'maka'sa' kon pɨ' ekɨ'man nɨto'
GSAM 135.2Enta'nan nɨto' pɨ' wapiyaro' ekɨ'man nɨto', kamoro ikɨ'maka'sa' kon pɨ' iye'to' wenai, so'si ton piya' itɨto' pe iyesi'pʉ. I'napai rɨ, Kʉrai inke pʉra uyepʉ ekaman nɨto', 1833 wʉipiya awonsi'kɨ 1844 wʉipiya yau komi' a'tai e'ma'pʉ pʉ'kʉ pona, so'si ton yau ikupʉ'pʉ to' uya. Tu'ke mɨrɨ so'si ton itekare ekamanin nan uya ipika'tɨ'pʉ. Kʉrai inke pʉra uyepʉ pɨ' tenuminkato' ekaman nɨto' wapiya epa'ka'pʉ William Miller uya imenukasa' pe Brandon, Vt., pon Baptist kareta yau. Kʉrɨ rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ itʉrawaso tonpa ton nʉkupʉ'pʉ, 1844 wʉipiya yau 4 pe ikapʉi pona, tu'ke so'si iwʉ' ton yau iyesi'pʉ, mɨrɨ a'taino so'si ton nʉnepʉ'pʉ e'seporoto' iwʉ' ton yau nɨrɨ.
GSAM 135.3So'si epuru Himes usaurokʉ se kasa So'si epuru Miller utʉrawasooi pɨ', 1844 wʉipiya yau komi' a'tai e'ma'pʉ pʉ'kʉ pona:
GSAM 135.3“Itʉrawasoma'pʉ tanporon kon tʉparan pe te'san so'si ton pokon pe, to' eseru ekonekasa' ya' tewomʉi' pʉra, to' upanamanʉ eseru ya' nɨrɨ tewomʉi' pʉra. Tʉparan pe te'san so'si ton pon kon uko'manto' apurɨ'pʉ iya to' pata'se' yau rɨ, mɨrɨ koro'tau rɨ to' ekonekato' to' Kin uyepʉ pe.”
GSAM 135.4So'si epuru Himes, tʉutʉrawasooi pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ So'si epuru Miller pokon pe tʉnʉkupʉ'pʉ pɨ' tʉusaurokʉ a'tai, ta'pʉ iya nɨrɨ: “Tu'kan kon itekare ekamanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ so'si ton, mʉra'ta a'kokanin nʉ'san ina ena' mɨrɨ awonsi'kɨ ina tonpa ton ena', Kʉrai enna'poto' pɨ' usenupan nɨto' ekamanin nan ena', tʉrawasoma'pʉ ina pokon pe iu'matʉ pe te'sen wʉipiya pʉ'kʉ pona”—1844 wʉipiya.
GSAM 136Itekare iwano' mʉra'ta ton uta'kokasa'
GSAM 136.1Tʉutʉrawasooi pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ nai kasa iye'sa' pɨ', William Miller uya ta'pʉ:
GSAM 136.1“Mʉra'ta ton uta'kokasa' man uyena', serɨ Kʉrai enna'poto' pɨ' usenupan nɨto' ekamato' pe uya, tanporo kaisaron kon so'si ton koro'tau. Mɨrɨ wenai, tu'ke ekɨ'man nɨto' eposa' uya, e'tane aiko kaisa rɨ ipɨ' utɨ poken iyesi'pʉ.... Tanporon nɨ pata ton yau uye'sa' itau, Papa nama pɨ' ipokena' pe te'san, Papa ena' ti'repasa' kon, imaimu awɨrɨ kuru tʉuko'mansan so'si ton pon kon uya serɨ ekamasa' apurɨ tu'ke ausin pe. E'tane serɨ non po e'nɨto' rɨken i'nʉnkanin, tʉusauro'sen Papa apurɨnin pe tesi tukai', Pari'si, tʉmaimu rɨken apurɨnin, eke pe te'ku'sen, tʉtonpa ton kʉpo' enanin, tiwano' pe rɨken i'se te'sen, kamoro uta'kɨrɨ, Kʉrai enna'poto' pɨ' usenupan nɨto' amʉrʉkɨtʉ to' uya.”
GSAM 136.2Kʉrai enna'poto' ekareei eseru pɨ', mɨrɨ rɨken ta ina uya poken iyesi, D’Aubigné nʉta'pʉ So'si eseru ekonekato' pɨ' kasa:—“A'kwarʉ winon eseru ese' yau ikupʉ'pʉ to' uya. Papa Maimu ekama'pʉ iya tʉenupanin pe, apurɨto' ekama'pʉ iya epika'tɨn nɨto' ike pe, Wakʉ A'kwarʉ ekama'pʉ iya tʉurapaai pe. Serɨ ton nɨ rɨken wenai, tanporon serɨ non po e'nɨto' eseru kasi'pʉ iya.”
GSAM 136Apurɨto' e'mʉ'sa'kato' eke meruntɨ sipa'sipa' kasa
GSAM 136.3Kʉrai enna'poto' ekareei ekamasa' e'ma'pʉ pe, apurɨto' e'mʉ'sa'ka eseru ekamasa' man se kasa L. D. Fleming uya, Portland, Maine, po Casco asanta yawon Kʉrai apurɨnin nan so'si mainanpanin uya:—
GSAM 136.4“Kʉrɨ rɨ [William Miller] enupato' wenai tʉsenuminkasan esi ti'tui' tʉusenuminkasan pe, to' ewan eseru uya to' arɨ pʉra rɨ. Eke kuru apurɨto' e'mʉ'sa'kato' serɨ ene'pʉ uya tanporon entai, e'tane to' ewan eseru ekainʉmʉ aiko pe rɨken. Ipan pe kuru warawo' amʉ' ewan ya' iwomʉ kasa iyesi. Serɨ uya mɨrɨ kupʉ: Tonpa Miller uya A'kwarʉ suparaai rɨken anʉmʉ, iyen poi imo'kasa', iwaponkasa' pʉra rɨ, mɨrɨ ɨkena' e'pi tʉrʉ iya waponkasa' pen ewan pona, mɨrɨpan akʉtʉ iya! Mɨrɨ rɨken. Serɨ meruntɨ urapa e'pi rawɨrɨ, Papa kasiman nɨto' uta'mo'ka, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon ka'pon amʉ' epika'tɨto' oton tukai' enupan nɨto' aipʉta. Kasi' pe ikupʉ'pʉ iwʉ' apon ekaman nɨto' apa, mɨrɨ awonsi'kɨ Babel pon kon kʉrʉpo'po pɨ' te'san usewansiriukwa. Uyenya' serɨ a'tai'nokon te'sen yau, serɨ esi i'napai rɨ wapiya itekare ekamai' enno'sa' kon nʉkupʉ'pʉ apurɨto' e'mʉ'sa'ka eseru kasa, tanporo ene'pʉ entai.”
GSAM 137Richmond, Me., yau ene'pʉ
GSAM 137.1Kʉrai enna'poto' pɨ' usenupan nɨto' ekamato' pokon pe apurɨto' e'mʉ'sa'ka tʉrawasooi enpoikato' pe, ina uya serɨ tʉrawaso yau kuru itʉrawasoma'pʉ nʉ'pʉ nekama'pʉ ekama serɨ. Richmond, Me., yau osorʉwau kaisa rɨ kapʉi e'ma'pʉ tʉpo e'seporoto' kupʉ'pʉ to' uya, 30 kaisaron Freewill Baptist so'si ton nennoko'san amʉra'pʉ itau. Mɨrɨ pɨ' tʉusaurokʉ a'tai, ta'pʉ iya:—
GSAM 137.2“Papa apurɨto' iwʉ' ta' uwomʉ a'tai, So'si epuru Rollins, main ekamato' apon pii iyereutasa' ɨutɨ pʉ'kʉ yau, siya rɨ, e'mʉ'sa'ka'pʉ. Ta'pʉ iya: ‘Tonpa White, serɨ yau ayapon eporo auya mɨrɨ upiyau.’ Main ekamasa' e'ma'pʉ pe, ka'pon amʉ' usekama'pʉ to' usaurokʉto' pe. Mɨrɨ a'tai usaurokʉ'pʉ tanporon nɨ unuminkato' ke, Kʉrai apurɨnin uko'manto' pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ Kʉrai enna'poto' a'tai ipokena' ton uya tanporon nɨ ewa'noma'pʉ entai tenato' kon pɨ'. Tu'kan kon maimu ukɨ'pɨ'nʉmʉ'pʉ: ‘Amen! Amen!’ tukai'. Tu'kan kon mɨrɨ eke e'seporoto' yawon kon ukaramʉ'pʉ.... Mɨrɨ e'seporoto' u'matʉ a'ko pe, mɨrɨ i'se esi tukai' tasa' uya tʉpo, So'si epuru Rollins e'mʉ'sa'ka'pʉ. Ta'pʉ iya: ‘Tonpa White, uyenwo'ne' rereutasa' uya main ekama serɨ uko'mamʉ a'tai Reed e'seporoto' iwʉ' tau, Itepuru Sises Kʉrai enna'poto' pɨ'. Ɨsi'tɨ', tonpa ton, etatɨ' ɨmɨrɨ'nokon wannɨ uya. Ina piyau pata esi tanporo ɨmɨrɨ'nokon uko'manto' pe. Ɨsi'tɨ', tonpa ton, serɨ pɨ' etan nɨto' uya ɨri pe ɨkupʉ kon pen nɨ....’ Wakʉ pe kuru i'tusa' iya esi'pʉ, tu'kan kon tʉtonpa ton uya to' e'seporoto' nonkato' pata yau, 3 mayirʉ kaisa rɨ to' utɨto' umaimu etase'na, mɨrɨ awonsi'kɨ so'si tʉrawasooi ekonekan nɨto' to' e'seporoto' menkasa' rʉ'pʉ uta'kwato'. Mɨrɨ kasa rɨ iyesi'pʉ. Itekare ekamanin nan koro'tawon kon 3/4 kaisa rɨ utɨ'pʉ, tanporo kaisaron kon so'si ton nennoko'san pokon pe. Reed e'seporoto' iwʉ' etarʉ'tɨka'pʉ wapiya rɨ. Unenupa'pʉ esi'pʉ Ma'siu 24 pe. Papa A'kwarʉ uya main ekamato' pe uya eke meruntɨ tʉrʉ'pʉ uyena'. Tu'ke kuru ka'pon amʉ' etai' i'se esi'pʉ.”
GSAM 137.3“Iu'matʉ pe, Kʉrai apurɨnin nan panama'pʉ uya tanporo tiwano' kon pe tesi Papa ena' e'repato' pe to' uya, to' ekonekato' pe; mɨrɨ awonsi'kɨ tʉmakooikena' nan panama'pʉ uya Kʉrai warinpato' pe to' uya, to' ekonekato' pe Ka'pon Mumu uyepʉ pe. Mɨrɨ a'tai, Papa meruntɨrʉ uyee'pʉ upiya' ipan pe kuru. Mɨrɨ wenai, asa'rɨ rɨ umiyatʉ ke main ekamato' apon a'sito' pe uya iyesi'pʉ, uyapon pe. Ɨkɨne' pe kuru e'nɨto' a'tai iyesi'pʉ. Tʉmakooikena' nan e'to' ensa' uya a'tai, to' utano'masa' Kʉrai pʉra, to' kɨ'ma'pʉ uya ukaransa' se, serɨ tʉta ina'poi' kanan kanan: ‘Ɨsi'kɨ Kʉrai piya', tʉmakooikena', mɨrɨpan enpoika a'tai eke pe te'to' yau, epika'tɨ auya pa. Ɨsi'kɨ, entu'manin tʉmakooikena', ke'ri'panʉi parɨ. Ɨsi'kɨ, tʉmakooikena', entu'manin tʉmakooikena', ɨsi'kɨ.’”
GSAM 138.1“Ɨkɨne' pe kuru e'nɨto' esi'pʉ mɨrɨ pata yau. Itekare ekamanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' ukaramʉ'pʉ, tʉron kon eke pe rɨ. Tʉmakooikena' kɨ'ma'pʉ uya ta'tɨ, tanporo rɨ iyamʉrasa' kon a'nʉmʉ eta'pʉ uya. E'mʉ'sa'kasa' esi'pʉ, 2 kaisa rɨ a'kʉra' entai, kareta piya'pɨ entoka'nʉnʉ'to' pe ekama pɨ', to' panama pɨ', mɨrɨ wenai umaimu ena pɨ' iyesi'pʉ imaimu'kasa' pe. Usaurokʉ ena'pʉ uya pʉra; eke pe ukaramʉ'pʉ kamoro i'nʉnkena' ka'pon amʉ' pɨ'. Uyewan yau ɨ'rɨ esi'pʉ mɨrɨ, mɨrɨ i'tunin pe esi kʉrɨ Papa nkɨ'ma'pʉ rɨken, i'napairon imaimu ekamato' pe iya tʉmakooikena' nan pɨ'. 9 a'kʉra' iyesi'pʉ. Tʉron kon usekama'pʉ to' usaurokʉto' pe yau, e'seporoto' utɨto' oton esi'pʉ Anomʉra' pona. Serɨ a'tai to' ewan yau te'sen ke i'ma'kato' wakʉ pe parɨ iyesi'pʉ. E'tane tanporon kon repasa' tʉpo rɨken a'tai ke, Itepuru tonpa pe te'to' kon menkato' enpoikato' pe to' uya. Mɨrɨ wenai, tanporon kon mɨrɨ amʉrato' yawon kon kɨ'ma'pʉ uya, upokon pe ɨpʉremai' i'se te'san, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨsentu'man nɨto' apon rawɨrɨ tʉpɨ'nokon ekamato' i'se te'san, to' ekonekato' pe Epika'tɨnin anʉmʉse'na pori' pe Kʉrai enna'poto' a'tai. To' e'mʉ'sa'kato' pe ta'pʉ uya. Tanporon kon mɨrɨ eke iwʉ' yawon kon e'mʉ'sa'ka'pʉ, mɨrɨ ekamasa' upɨ' iyesi'pʉ, mɨrɨ iwʉ' yau tʉparan pe te'san uya mɨrɨ e'ma'pʉ pe. Aiko pe ɨpʉreman nɨto' e'ma'pʉ pe, e'seporoto' u'ma'pʉ.”
GSAM 138.2“Pata ema'sa' yau enna'po'pʉ pata ya', 7/8 kaisa rɨ mɨrɨ kapʉi ton e'ma'pʉ pe e'seporoto' yawon Freewill Baptist ton upokon pe utɨ'pʉ, mɨrɨ kaisa rɨ to' esi'pʉ mɨrɨ entai nɨrɨ. Tanporon kon usaurokʉ'pʉ nai kasa eke pe kuru pori' pe e'nɨto' esi'pʉ ko'mamiyau uko'mamʉ a'tai to' e'seporo'pʉ yau.”
GSAM 138Tʉron pata ton yau Itekare etato' pe ekɨ'man nɨto'
GSAM 138.3“E'seporoto' a'tamai, so'si ton nennoko'san mɨrɨ awonsi'kɨ itekare ekamanin nan uya ukɨ'ma'pʉ to' pokon pe iweyu menkase'na, nai a'tai to' enupa poken iyesi tukai'. Mɨrɨ kapʉi ton e'ma'pʉ pe e'seporoto' yawon so'si ton esi'pʉ eke iwʉ' ton ke, Papa apurɨto' iwʉ' ton ke. 2 pe ikapʉi aporo' yau iyesi'pʉ. Mɨrɨ yau main menka'pʉ to' uya, 6 kaisa rɨ suntaaka rɨken marɨ iyenɨ'pʉ, mɨrɨ entai pʉra, komi' ke apɨrʉsa' non kʉpo' tenarɨkanan yʉi po ka'pon amʉ' utɨto' poken tʉse. Mɨrɨ uya ka'pon amʉ' pika'tɨ to' utɨto' pe e'seporoto' ton piya'. 12 kaisa rɨ eke ton pata'se' anʉmʉ'pʉ to' uya utʉrawasooi pe 6 kaisa rɨ suntaaka yau. 10 kaisa rɨ enupan nɨto' ku'to' pe uya iyesi'pʉ. Mɨrɨ wenai, 20 kaisa rɨ suntaaka yau usaurokʉto' pe iyesi'pʉ. Mɨrɨ uya 1/2 weyu rɨken nonka'pʉ uyena' tikin nan suntaaka yau, mɨrɨ a'tai rɨken moro iyesi'pʉ 15 mɨrɨ pe pʉra 20 mayirʉ kaisa rɨ utɨto' pe, tʉron e'seporoto' pata'se' pona. Tu'ke mɨrɨ a'tai tanporo i'se esi'pʉ.”5
GSAM 139Tu'kan kon ka'pon amʉ' 100 kaisa rɨ'ne era'tɨ'pʉ
GSAM 139.1Tanporo pata ton yau Kʉrai enna'poto' pɨ' usenupan nɨto' ekamato' e'ma'pʉ pe, apurɨto' e'mʉ'sa'ka'pʉ, tu'kan kon ka'pon amʉ' 100 kaisa rɨ'ne era'tɨ'pʉ. Ipan pe kuru serɨ iyesi'pʉ, Esuwerʉ amʉ' wʉipiyaai 1843 u'matʉ a'ko pe (1844 wʉipiya 3 pe ikapʉi 21 weyu). Mɨrɨ komi' a'tai, serɨ menukanin uya mɨrɨ pɨ' eta'pʉ wapiya, tentu'pʉ pata'se' yau—Victor, N.Y. 12 kaisa rɨ wʉipiya eposa' e'tane, Kʉrai enna'poto' apurɨto' anʉmʉ'pʉ iya, tʉnʉto'ka'nʉ'sa' kaisa rɨ. Ɨkɨne' pe kuru ka'pon amʉ' ewan yau iye'sa', e'seporoto' ton yau rɨken pen, e'tane tanporo pata ton yau. Mɨrɨ a'tai Victor esi'pʉ aiko pata pe, 200 kaisa rɨ iwa rɨ te'san rɨken iuko'man pɨ' itau; e'tane ipiyawon non yau, tu'ke ka'pon amʉ' uko'man esi'pʉ. Mɨrɨ aiko pata yau e'seporoto' ton kupʉ'pʉ to' uya; mɨrɨ wenai 500 kaisa rɨ te'san era'tɨ'pʉ tukai' to' usekama'pʉ.
GSAM 139Methodist wʉipiya kareta nekama'pʉ
GSAM 139.2Kʉrai enna'poto' ekaman nɨto' e'ma'pʉ pe, apurɨto' e'mʉ'sa'kato' meruntɨ sipa'sipa' kasa uyepʉ'pʉ. Mɨrɨ pɨ' se kasa eporo ina uya Methodist wʉipiya kareta yau: “1840 awonsi'kɨ 1844 pʉ'kʉ pona, 4 kaisa rɨ wʉipiya yau, 256,000 kaisa rɨ te'san era'tɨ'pʉ America yau.” I'napairon pe te'sen America yau esi'pʉ i'napairon pe rɨ nɨrɨ tʉron non ton yau, mɨrɨ ekɨ'man nɨto' ekamasa' itau. “Eke meruntɨ itɨ'pʉ main ekamato' pokon pe, tanporo pata ton yau ka'pon amʉ' era'tɨ'pʉ.” Wapiyaro' emari'man uta're'tɨ pɨ' ekɨ'man nɨto' utɨ'pʉ so'si ton piya',—“kamoro ikɨ'masa' kon,”—mɨrɨ wenai to' winɨ mɨrɨ itɨ'pʉ tanporon kon piya', ɨsi'pai te'san, epika'tɨn nɨto' ekonekasa' Papa tonpa ton ena' yau tʉtonpa kon pokon pe e'pai te'san piya'. Itekare ekamato' a'tai, ipɨ' ɨpʉreman nɨto' a'tai, mɨrɨ pe pʉra “Kʉrai enna'poto' eren ton” userenkato' a'tai, Papa A'kwarʉ eke meruntɨrʉ itɨ'pʉ mɨrɨ tʉrawaso pokon pe.
GSAM 140Sweden yau main ekamanin nan mʉre amʉ'
GSAM 140.1Serɨ pokon pe, ina uya ene serɨ nai kasa Itepuru utʉrawasoma'pʉ main ekaman nɨto' epiya'tɨnin pe, mɨrɨ non ton yau, “non esa' wannɨ nʉmenka'pʉ so'si” ewa'noma pe ɨ'rɨ rɨ ekaman nɨto' poken pʉra esi'pʉ main yau. Sweden esi'pʉ tikin nan mɨrɨ non ton tonpa pe. Mɨrɨ yau Itepuru uya mʉre amʉ' anʉmʉ'pʉ mɨrɨ tʉrawaso epiya'tɨnin nan pe. Serɨ eseru enpoika'pʉ wapiya 1843 wʉipiya yau pata a'ne' e'to' a'tai, Eksjö yau, Sweden non yau, wʉi enu uye'to' kamisi winɨ. Aiko uri'san mʉre, 5 kaisa rɨ wʉipiya rɨken eposa', kareta menu ene pɨ' usenupasa' pʉra iyesi'pʉ, userenka pɨ' nɨrɨ usenupasa' pʉra. Tikin nan weyu a'tai, ɨkɨne' pe kuru, inke Luther pɨkɨrɨ te'san eremu erenka'pʉ iya ipokena' pe kuru. Mɨrɨ tʉpo eke meruntɨ ke ekama'pʉ iya: “Iya ka'pon amʉ' eseru aimenkan nɨto' a'tai uyepʉka'sa' man,” tukai'. Tʉpʉ'kʉ ton panama'pʉ iya to' ekonekato' pe Itepuru anʉmʉse'na, inke pʉra iyuyepʉ wenai. Papa piya' tera'tɨsa' kon pen nɨ, mɨrɨ pʉ'kʉ ton koro'tawon kon uya Papa kɨ'ma'pʉ ɨsentu'man nɨto' pɨ', makoi pɨ' ɨsentu'man nɨto' eporo'pʉ to' uya. Serɨ tʉrawaso utɨ'pʉ pata piya'pai tʉron pata ya', tʉron kon mʉre amʉ' uya Itekare ekama pɨ'. Mɨrɨ rɨken eseru enpoika'pʉ mʉre amʉ' koro'tau aiko pe Norway mɨrɨ awonsi'kɨ Germany yau nɨrɨ.
GSAM 140‘Ene! Ekama uya pe rɨ!’
GSAM 140.21896 wʉi yau, Sweden pata ton 17 yau e'seporoto' tʉrawasoma, 1843 yau mʉre amʉ' ekama'pʉ pata ton mɨrɨ awɨrɨ utɨ'pʉ. Mɨrɨ yau, ekama etasa' kon pokon eporo'ma, mɨrɨ awonsi'kɨ mʉre tesi kon a'tai ekama'sa' kon ka'pon amʉ' pokon eporo'ma. Tikin kon pɨ' ta'pʉ uya: ‘Amɨnin mʉre tesi a'tai Kʉrai enna'poto' itekare ekama'pʉ?’ Iya eikʉ'pʉ: ‘Ekama! Ene, ekama uya pe rɨ! Ɨnʉ' rɨ ɨkʉrɨ pɨ' iyesi pen. Kurore uyepʉ, mɨrɨ uya ekama uya tʉuya pɨ' rɨ ekama uya.’
GSAM 140Boquist mɨrɨ awonsi'kɨ Walbom Örebro, Sweden yau
GSAM 140.3Örebro Län yau serɨ tʉrawaso use'ma'pʉ, mɨrɨ pe epuru amʉ' usenupato' iwʉ' tʉrawasoma, nan e'tʉrʉ kon uya itekare ekama'tɨ'pʉ. Non yawon epuru amʉ' uya, so'si epuru amʉ' uya tʉuya'nokon pɨ' tʉuya'nokon, mʉre ka'pon kon ratoi e'ta'nʉkʉ'pʉ: Walbom 18 wʉi e'tʉrʉ, Ole Boquist 15 wʉi e'tʉrʉ. To' uya ta'pʉ: ‘To' enpoka awɨrɨ pe rɨ.’ To' iwon pɨ' pɨ'kʉrʉ tʉrʉ pɨ' e'pi'tɨ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ to' iwon nonasa' pɨ' pariki'si ta'kɨrɨ tʉsa' kon uta'pʉ. To' ewonka'tɨsa' a'tai, pariki'si apai to' enna'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ to' pɨ' ta'pʉ: ‘Serɨ ekareei ekama'to' nonka auya'nokon mɨrɨ?’ Ratoi tʉrʉ pɨ' to' e'pi'tɨ'pʉ, to' iwon nonasa' nan nɨrɨ. To' eikʉ'pʉ: ‘Itepuru uya ekama'to' ekama'tɨ uya kon.’ Örebro so'si yawon uri'san tonpa epuru piya' eporo'ma, King Oscar I uya to' enna'po'tɨ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ ta'pʉ non yawon epuru amʉ' pɨ': ‘Mʉre amʉ' pariki'si apai enna'po'tɨ kon, to' amʉ' nɨrɨ utamʉ kon.’ Mɨrɨ kasa Sweden yau i'napairon main pɨ' nʉto' i'tu'pʉ.
GSAM 141Boquist maimu
GSAM 141.1Review and Herald kareta yau, 7/10/1890 yau, mʉre amʉ' ekama'to' pɨ' ekareei tʉrʉ wakʉ te'san menukasa' esi O. Boquist uya. Iya ta'pʉ:
GSAM 141.2‘1843 wʉi yau, Karlskoga Parish, Örebro Län yau ka'pon amʉ' rawɨrɨ so'si tʉrawaso use'ma'pʉ. Mɨrɨ tʉrawaso epuru kon mʉre amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ mʉre ka'pon amʉ' esi'pʉ; to' ese' ‘rapare’ ta'pʉ. To' Papa kurore pɨ' ekama'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon ka'pon amʉ' pɨ' eke pe tʉusauro'kama ta'pʉ: ‘Papa uya ka'pon amʉ' aimenkato' a'tai uyepʉ.’
GSAM 141.3‘Serɨ wʉi ikapʉi yau, au O. Boquist, 15 wʉi e'tʉrʉ, Erik Walbom pokon, 18 wʉi e'tʉrʉ, serɨ enpoikan pen kurore uya ina'kwarʉ'pʉ, mɨrɨ pɨ' ina'kwarʉ'nokon pen. Serɨ papa winon kurore uya ina'kwarʉ'pʉ a'tai, ka'pon amʉ' pɨ' usauro'ma, ekama'ma ta'pʉ ina uya: ‘Papa uya ka'pon amʉ' aimenkato' a'tai uyepʉ.’ To' pɨ' eke pe usauro'ma, Joel 2:28-32 mɨrɨ awonsi'kɨ Revelation 14:6, 7 pɨ' to' nɨ'ma.’
GSAM 141Mʉre amʉ' Papa nenpoika'pʉ yau
GSAM 141.4Ka'pon amʉ' uya ina pɨ' ta'pʉ, papa winon kurore uya ka'pon amʉ' ina'kwarʉsa' tʉron ton pɨ' nɨmɨ iya. To' Papa nenpoika'pʉ yau tesi'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ kurore pɨ' usauro'sa' uya ka'pon amʉ' iya'kwarʉ i'tu'pʉ. To' ta'pʉ mʉre amʉ' kurore yau te'san, ka'pon epuru kon nan kon kasa tʉusauro'sa' mɨrɨ awonsi'kɨ to' maimu ɨnʉ' pe i'tu'pʉ. Mɨrɨ wenai, ene'sa' kon uya, ‘Itepuru uya pu'kena' pe to' pɨ' serɨ i'napairon main usauro'ka,’ ta'pʉ. Menukasen uya maimu etʉrʉ'pʉ ta':
GSAM 142.1‘Ka'pon amʉ' tu'kan kon pe ina etai' e'seporo'pʉ; ina e'seporoto' weyu awonsi'kɨ ewarupɨ nɨrɨ tʉra wasu'pʉ, mɨrɨ yau so'si eseru use'ma'pʉ. Mʉre awonsi'kɨ e'tʉrʉ kon Papa A'kwarʉ uya tʉuya'nokon iya'kwarʉ i'tu'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ Itepuru pɨ' usantu'ma, Papa mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' pɨ' to' makoi panama'pʉ.’
GSAM 142.2‘E'tane so'si epuru uya serɨ etasa' a'tai, ina usauro'sa' wa'kʉtʉto' pe tu'kan tʉrawaso kupʉ'pʉ; mɨrɨ kasa ka'pon amʉ' iya'kwarʉ ekaman nɨto' nʉ'sa' pe use'ma'pʉ. E'tane tʉrawaso ton tʉrʉ kupʉ'pʉ pen. non yawon epuru pɨ' ina e'ta'nʉkʉ'to' ta'pʉ, mɨrɨ yau 6 simana yau men yau ina warinpa'pʉ to' uya, e'tane ina eporo'pʉ to' uya pen; mɨrɨ pona ina utɨ'pʉ, ina awɨrɨ pe tesi'to' pe.’
GSAM 142.3‘Mɨrɨ pe pʉra, ina so'si epuru auro'kato' pe anʉnsa' esi'pʉ. Ina ton 40 mʉre ka'pon mɨrɨ awonsi'kɨ mʉre nan so'si epuru iwʉ' yau e'seporo'pʉ, mɨrɨ yau tʉrʉ eporo'kato' kupʉ'pʉ to' pɨ'. Au mɨrɨ awonsi'kɨ Walbom po' rɨ to' ton i'tu'pʉ; itonpa kon iwʉ' ta' enna'po'tɨ'pʉ. E'tane non yawon epuru amʉ' uya ina ratoi e'ta'nʉkʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ weyu mɨrɨ pona Örebro pariki'si yau ina uta'pʉ. pariki'si 14 yau ina mɨrɨ awonsi'kɨ ama' amʉ' pokon tesi'pʉ, ina eke makoi kupʉsa' kasa.’
GSAM 142Boquist uri'san tonpa maimu
GSAM 142.422/9/1896 yau, Boquist uri'san tonpa, 72 wʉi e'tʉrʉ, Örebro yau ina e'seporoto' ta'kɨrɨ uyepʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ iya to' tonpa ekareei ina pɨ' ta'pʉ; Boquist iwon pɨ' e'pi'tɨsa', pariki'si yau tesa' mɨrɨ awonsi'kɨ enna'posa' ene'pʉ iya. Boquist mɨrɨ awonsi'kɨ Walbom pariki'si apai enna'poto' yau patamon yau, 16 pe 100 wʉipiya kaisaron a'tai yau konekasa' auro'ka iwʉ' 1843 yau pariki'si pe tesi'sa' mɨrɨ awɨrɨ non ayakasa' yau, to' uya erenka'sa' eren ina pɨ' erenka'pʉ iya. 1843 tʉrawaso kurore maimu awonsi'kɨ eren erenkato' pokon e'ta'pʉ. Eren serɨ kasa esi:
GSAM 143Boquist mɨrɨ awonsi'kɨ Walbom uya erenka'sa' eren
GSAM 144Karlskoga yau mʉre ekamanin
GSAM 144.4Örebro yau ka'pon epuru kon tonpa uya Karlskoga yau 1843 tesi'sa' tʉrawaso ina pɨ' ta'pʉ. Iya ta'pʉ:
GSAM 144.5‘Mʉre ka'pon, 8 wʉi e'tʉrʉ, kareta maimu enupan nɨrɨ pʉra, ekaman nɨto' ekama'pʉ, Main maimu tu'kan kon kupʉ'pʉ. Ka'pon amʉ' uya ta'pʉ: “Mɨrɨ mʉre Main pe tʉrʉ i'tu.” Serɨ e'kupʉ'pʉ King Oscar usaurokʉ'pʉ kota'masa' kon iwano' pe tʉpo, mɨrɨ wenai so'si epuru uya mʉre epuru auro'kato' iwʉ' pona e'ta'nʉkʉ'to' poken pʉra iyesi'pʉ, tʉrawaso nʉ'kwɨ. E'tane iya ka'pon amʉ' pɨ' ta'pʉ: “Mʉre upiya' arɨtɨ'; Main i'tu iya pʉra iyesi enpoika uya ɨpɨ'nokon.”’
GSAM 144.6‘Ka'pon amʉ' tu'kan kon etai' so'si epuru uya eren kareta kʉrʉpo'poma, mʉre pɨ' ta'pʉ: “Emenuka uya pɨ'.” Mʉre eikʉ'pʉ: “Au kareta enupan nɨto' pɨ' pʉra.” E'tane so'si epuru winɨpai tʉwera'tɨi'ma, eren erenka'pʉ iya ipoken pe, itɨpiya si'kɨrɨ ikapʉi pona. Epuru kareta nʉ'sa' pɨ' kʉrʉpo'poma pe tesi'pʉ. Epuru uya mʉre pɨ' ta'pʉ: “Mɨrɨ pe pʉra tanporon nɨto' ɨkʉrɨ pɨ' ɨmɨrɨ.” Mʉre eikʉ'pʉ: “Kane. Ina tanporon nɨ ina nʉ'sa' pɨ' ekama'to' poken pʉra.”’
GSAM 145.1‘Epuru uya I'ne' kareta e'ma, mʉre pɨ' ta'pʉ: “Serɨ yau emenuka uya.” Mʉre eikʉ'pʉ: “Au emenuka uya pɨ' pʉra.” Epuru uya mɨrɨpan pɨ' eporo'pʉ: “Main pɨ' ɨnʉ' nɨto' ɨkʉrɨ?” Mɨrɨpan eikʉ'pʉ: “Main yau kareta maimu ‘awonsi'kɨ’ 14 rɨ i'tu'san nɨto' esi.” Epuru uya ta'pʉ: “Kane! Main yau serɨ kasa kareta nɨto' pʉra.” Mʉre uya ta'pʉ: “Enpoika uya Revelation 18:13.” “Ene,” ta'pʉ epuru. Iya emenuka a'tai, ka'pon amʉ' maimu nʉmɨ'pʉ; ‘awonsi'kɨ’ 14 rɨ esi'pʉ, mɨrɨ rawɨrɨ ka'pon amʉ' iya'kwarʉ utano'masa' ekareei. Ka'pon amʉ' usewansiuka'pʉ: “Mɨrɨ yau! Mɨrɨ yau! Mʉre uya Main epuru pona mɨrɨ pe enupan!” Epuru tʉusantu'ma, serɨ maimu nonka'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' pɨ' tʉrʉ nɨrɨ tesi'tɨ'pʉ.’
GSAM 145.2Mɨrɨ kasa mʉre amʉ' maimu apai Itepuru uya imain nɨto' eporo'kasa', mɨrɨ kasa iya i'napairon main ka'pon amʉ' pɨ' uyepʉ'pʉ; to' non yau so'si ekareei pʉra iyesi, ‘so'si eseru’ ekareei pɨ' rɨ ekama'to' ta'sa'.
GSAM 145Itekare pokon Papa A'kwarʉ nʉtʉrʉ'pʉ ton
GSAM 145.3Sweden yau rɨ pʉra, Kʉrai enna'poto' ekaman nɨto' tʉrawaso pokon, Itepuru uya itonpa kon pɨ' Papa A'kwarʉ nʉtʉrʉ'pʉ ton poro usauro'pʉ. Scotland, England, mɨrɨ awonsi'kɨ America yau nɨrɨ Itepuru uya tʉusauro'sa' pɨ' itonpa kon enupʉ'pʉ.
GSAM 145William Foy Papa nenpoika'pʉ
GSAM 145.41842 wʉi yau Boston, Mass. yau William Foy te'si'pʉ, kareta maimu e'nupasa' ka'pon, maimu wakʉ usauro'sen. Iya Baptist esi'pʉ, e'tane Episcopal epuru pe e'to' e'konekama. Itepuru uya 1842 yau ratoi Papa nenpoika'pʉ iya: 18/1 yau tikin, 4/2 yau tikin. Serɨ Papa A'kwarʉ e'ma'sa' pɨ' nʉto' eporo'kasa' esi'pʉ. Episcopal kon rɨ pʉra, Baptist kon mɨrɨ awonsi'kɨ so'si ton kon uya iya pata apai pata pona anʉnsa' e'seporo'pʉ. Iya ekama'to' yau, epuru mɨrɨ so'si yau tʉusauro'san kasa e'menukasa' tʉrʉ tɨi'tɨ'pʉ.
GSAM 146.1Foy maimu Papa nenpoika'pʉ yau Kʉrai enna'poto' tʉrʉ uyepʉ'to', Papa itonpa kon papa iwano' pata pona utɨ'to', i'ne' non, mɨrɨ awonsi'kɨ enna'posa' kon pori' pe e'to' pɨ' esi'pʉ. Maimu wakʉ pe iya'kwarʉ pɨ' e'nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ tʉrʉ enpoikanin pɨ' pata ton yau iya ka'pon amʉ' iya'kwarʉ i'tu'pʉ. Ka'pon amʉ' tu'kan kon etai' pata ton pona utɨ'pʉ, papa iwano' pata pɨ' tʉuya ene'sa' ekama'to' pɨ'. E'seporo'to' ta'kɨrɨ ka'pon amʉ' use'ma'pʉ, iya Papa iwano' pɨ' tʉuya ene'sa' ton, Jerusalem i'ne' ama'non, mɨrɨ awonsi'kɨ inserʉ amʉ' tu'kan kon pɨ' ekama'pʉ. Kʉrai uya makoi ka'pon amʉ' pɨ' apurɨto' enpoika'to' yau, iya Papa pɨ' uta'ku'tɨ'pʉ, mɨrɨ pɨ' tu'kan kon uya iya maimu etasa' pɨ' tʉuya'nokon iya.
GSAM 146Osorʉwau uta'nʉkʉ pɨ' Papa nenpoika'pʉ
GSAM 146.2Iya tʉrawaso 1844 wʉi pona tʉrawaso kupʉ'pʉ, 2,300 kaisa rɨ weyu e'tʉrʉ'kato' a'tai. Mɨrɨ a'tai, Papa A'kwarʉ uya iya pɨ' nɨrɨ Papa nenpoika'pʉ—itosorʉwano Papa nenpoika'pʉ, iya enupan nɨrɨ pʉra. Serɨ yau Papa itonpa kon papa iwano' pata pona utɨ'to' rawɨrɨ iya enpoika'pʉ. Eke uta'nʉkʉ pata, uta'nʉkʉ, yau ka'pon amʉ' tu'kan kon e'sema'pʉ. Mɨrɨ rawɨrɨ kon apai tikin uya uta'nʉkʉ pata tapai nɨmɨ'pʉ, ka'pon amʉ' iya pɨ': “Uta'ku'tɨpʉ.” Mɨrɨ pe pʉra ka'pon amʉ' ratoi uta'nʉkʉ pata pona enna'pʉ, mɨrɨ yau nɨrɨ kon nɨmɨ'pʉ. Mɨrɨ ikapʉi itosorʉwano uta'nʉkʉ pata e'ma'pʉ, Papa iwano' pata mʉra'ta pona e'tʉrʉ. Ka'pon amʉ' tu'kan kon mɨrɨ uta'nʉkʉ pata pona etʉrʉ kon pokon e'sema'pʉ. Kʉrai tʉrʉ pɨ' uyepʉ'to' iya nʉmɨ'pʉ, mɨrɨ wenai Revelation 14 maimu wapiyaro' mɨrɨ awonsi'kɨ iyakon ekareei ikapʉi itosorʉwano ekareei uyepʉ'to' iya i'tu'pʉ pen. Mɨrɨ pe pʉra Papa nenpoika'pʉ iya pɨ' nɨto' pʉra iyesi'pʉ, iya so'si ekama'to' nonka'pʉ. Pu'kena' a'tai ikapʉi, 1845 yau, ka'pon tikin uya serɨ Papa nenpoika'pʉ nɨrɨ enpoika'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ maimu ekena' pe ta'pʉ: “Wapiyaro' mɨrɨ awonsi'kɨ iyakon ekareei enna'pʉ; itosorʉwano enna'po'to' oton.” Mɨrɨ koro'tau Foy akuru'ta'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ iyerikʉ'pʉ.
GSAM 147.1Serɨ Papa kurore e'ma'sa' pɨ' iya enna'poto' ‘mʉra'ta ta'kɨrɨ’ ekama'sa', mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' tu'kan kon makoi apai enna'pʉ, Itepuru pɨ' e'to' mɨrɨ awonsi'kɨ iya enna'poto' nʉmɨ'to' pɨ' e'pori'ma. Mɨrɨ kasa ka'pon amʉ' pɨ' rɨ e'ta'pʉ, serɨ Itepuru itekare non pɨ' e'to' nɨto' pɨ' rɨ.
GSAM 147.2E'tane 21/3/1844 uyepʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ ikapʉi pʉra iyesi'pʉ, Itepuru uyepʉ'pʉ pen. E'tane Papa itonpa kon apurɨnin awonsi'kɨ nɨto' wakʉ kon uya nʉto' kupʉ'pʉ: to' Itepuru uya tʉuya pɨ' kupʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉa'tai'ne tanporon nɨto' enpoika'to' oton.