Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
26 / 31
26 / 31

Kareta piya'pɨ 23 — Epi'tɨn nɨto' iwʉ' ton

John Norton Loughborough

GSAM 358.1Utonpa uni'nʉnkanʉ, tanporon nɨ yentai ɨpɨ' tanporon e'to' wakʉ pe i'se esi, mɨrɨ awonsi'kɨ ka'nɨ pe ɨuko'manto' i'se esi, aya'kwarʉ uko'mamʉ wakʉ pe kasa.1

GSAM 358.2Sapa' yau, 6 6 1863, So'si epuru White mɨrɨ awonsi'kɨ Mrs. White Ta'porin tau e'seporoto' Cornell mɨrɨ Lawrence kon Otsego, Mich., yau e'seporoto' pe e'sen. Mrs. White yau Papa nenpoika'pʉ, mɨrɨ uya ka'nɨ pe uko'man nɨto' eseru ekonekan nɨto' ekareei enpoika'pʉ. Mʉra' tainon, ka'nɨ mɨrɨ awonsi'kɨ ka'nɨ pe uko'man nɨto' kareta ton Iye'kupʉ'pʉ pɨ' usenuminkan nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ itekare ekamanin yau iyepiya'tɨsa'. Mɨrɨ pɨ' Panaman nɨto' main 11 yau, mɨrɨ awonsi'kɨ How to Live kareta yau enpoikasa'.

GSAM 358.3Ka'nɨ pe uko'man nɨto' mɨrɨ uya eseru, pɨrɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ Papa uya e'to' epika'tɨn nɨto' yau e'sen, amʉ' nʉtʉrʉ pe enpoikasa'. Iye'kupʉ'pʉ pɨ' usenuminkan nɨto' yau, 25 10 1864, J. N. Andrews uya mʉra' nɨto' pɨ' e'kareei:

GSAM 358J. N. Andrews ka'nɨ pe uko'man nɨto' pɨ'

GSAM 358.4“Upun kon pɨ' ɨri pe te'sen kiyari tanporon nɨ nonka, mɨrɨ awonsi'kɨ iwano' wannɨ pe tʉuse'se'tɨi' uko'man nɨto', wakʉ enupato' awɨrɨ mɨrɨ awonsi'kɨ Papa enu yau ipoken te'sen kupʉ i'se e'nɨto' awɨrɨ, serɨ ton esi ka'nɨ pe e'nɨto' pɨ' eke pe te'sen pe. Upun kon esi Wakʉ A'kwarʉ iwʉ' pe. Papa apurɨto' upun kon yau mɨrɨ awonsi'kɨ uya'kwarʉ kon yau i'napairon pe e'to' pe, upun kon meruntɨrʉ tanporon e'to' pe iyesi meruntɨ pe kuru! Tenki ta'nokon Papa pɨ', serɨ main enpoikasa' esi pɨ' serɨ a'tai eke pe utonpa kon ena'. Ka'nɨ pe e'nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ meruntɨ esi uyeseru kon yau epe' kena' pe te'sen pe, eke pe kuru te'sen pe kamoro eke ekota'man nɨto' a'tai eke ton e'kupʉ enenin nan pɨ'.”

GSAM 359.1Papa kareta ka'nɨ nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ Kʉrai apurɨto' pɨ' uko'man nɨto' Iye'kupʉ'pʉ pɨ' usenuminkan nɨto' yau, mɨrɨ awonsi'kɨ emiyatʉ tʉsa' ipo itekare ekamanin kon uya enpoikasa'.

GSAM 359.2Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' yau, 20 5 1866, Mrs. White ekareei mʉra' pɨ' e'sen (mɨrɨ Panaman nɨto' main 11 yau e'sen):

GSAM 359Ka'nɨ iwʉ' e'ma pɨ' e'seporoto'

GSAM 359.3“Papa uya enpoika'pʉ: ka'nɨ nɨto' pɨ' e'to' amʉ' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ mʉra' awɨrɨ eseru konekan nɨto' e'upato' pɨ' e'to' iwʉ' e'ma pɨ' e'sen....

GSAM 359.4“Papa apurɨnin nan pen nɨ uyepʉ a'tai takuru'kenan kon wakʉ pe pi'tɨto' iwʉ' ta', Sapa' main awɨrɨ tʉuko'mansan epi'tɨnin nan nʉmainanpa, i'napairon maimu uya to' eseru ekonekanin pe iyesi. Mɨrɨ amʉ' kon uya Papa maimu mɨrɨ awonsi'kɨ awɨrɨ apurɨto' enpan nɨto', mɨrɨ awɨrɨ maimu ekonekan nɨto'. Mɨrɨ awɨrɨ Papa maimu pe e'sen, amʉ' pɨ' ka'nɨ e'ne' e'to' awonsi'kɨ mʉra' auya'nokon e'seru yau e'to' ka'nɨ pe uko'man nɨto' kon uya e'to'.

GSAM 359E'to' pɨ' e'sen awɨrɨ

GSAM 359.5“Ka'nɨ e'ne' amʉ' kon uya ka'nɨ konekan nɨto' pɨ' e'to', mɨrɨ awɨrɨ uko'man nɨto' awɨrɨ pe e'sen, mɨrɨ amʉ' kon uya ka'nɨ pe e'sen nɨto' auya'nokon pɨ' apurɨto'. Mɨrɨ amʉ' pɨ' mʉra' tainon Papa maimu pɨ' mʉre'kɨi, mɨrɨ awɨrɨ nɨto' pe e'ne' e'sen, Papa maimu pɨ' emenukato' awonsi'kɨ e'ma e'ne' e'sen, Papa iya pɨ' tʉrawaso pɨ' e'sen. Mʉra' pɨ' e'sen awɨrɨ amʉ' e'ne' e'to' iwʉ' e'ma pɨ' e'seporoto'....

GSAM 359.6“Amʉ' kon mʉra' pe ka'nɨ pɨ' e'sen, mɨrɨ awɨrɨ Kʉrai enna'poto' ekareei non piya'pɨ yau e'ma, awonsi'kɨ Serɨ a'taino i'napairon main mʉre'kɨi, mʉra' awɨrɨ amʉ' kon yau e'seporoto' ka'nɨ nɨto' awɨrɨ, mɨrɨ awɨrɨ amʉ' uya maimu apurɨto' e'sen.”

GSAM 360.1Amʉ' ton e'seporoto' uya rɨ e'kareei: ka'nɨ iwʉ' Battle Creek, Michigan yau mɨrɨ awonsi'kɨ pɨ' e'ma, ka'nɨ konekan nɨto' pɨ' e'sen, Dr. H. S. Lay uya epuru pe e'konekanin. Mɨrɨ uya mɨrɨ non yau eseru ka'nɨ konekan nɨto' e'upato' awɨrɨ pɨ' e'sen, yʉrʉrʉ e'to' pe e'ma e'konekanin yau e'seporoto'.

GSAM 360Ka'nɨ iwʉ' pɨ' e'ma e'konekanin e'ma

GSAM 360.2Mʉra' iwʉ' e'ma e'konekanin tʉrawaso e'ne' e'sen; mɨrɨ ekareei pɨ' e'sen e'to' awɨrɨ e'ma e'sen. E'seporoto' ko'tainon, Epuru Graves iwʉ' pɨ' e'ma, West Battle Creek yau, 8 acres non mɨrɨ awonsi'kɨ iwʉ' pe e'sen, mʉra' iwʉ' e'ma mɨrɨ uya e'ma. Mɨrɨ iwʉ' piya' inke pʉra iyakon iwʉ' ekoneka'pʉ, 2 pata'se' kenan, non po mɨrɨ awonsi'kɨ kakʉi', eku'pɨto' pata'se' ton pe. Mʉra' iwʉ' ton yau Ka'nɨ konekan nɨto' iwʉ' e'kama'pʉ.

GSAM 360.3Iye'kupʉ'pʉ pɨ' usenuminkan nɨto' yau, 19 6 1866, ka'nɨ iwʉ' iwʉ' e'ma nɨto' pɨ' e'kareei e'ma. Mɨrɨ kareta yau Battle Creek, Michigan mɨrɨ awonsi'kɨ Olcott, New York so'si ton uya iwʉ' e'ma nɨto' mʉra' pɨ' e'ma: $2,625, 105 iwʉ' e'ma nɨto' $25 amʉrɨ. Michigan non yau so'si e'ma nɨto' e'ma ka'nɨ iwʉ' e'konekan nɨto' pe e'upato' awɨrɨ, iwʉ' ton e'upato' nɨto' yau e'sen, so'si e'ma nɨto' e'ma pe e'sen pe.

GSAM 360Ka'nɨ kareta e'menukato' e'ma

GSAM 360.41 8 yau, e'menukato' kon uya ka'nɨ kareta e'ma: kareta pʉro' e'menukasa' ton 16, kareta topa mɨrɨ awonsi'kɨ kareta e'menukato' pɨ' e'sen. Mɨra' Health Reformer e'kareta. Mʉra' kareta pɨ' e'sen, Good Health e'kareta, mʉra' non yau ka'nɨ kareta epuru. Mʉra' kareta uya ka'nɨ mɨrɨ awonsi'kɨ uko'man nɨto' ekareei enpoika, mɨrɨ awɨrɨ ka'nɨ iwʉ' e'kareei e'ma. 5 9 1866, ka'nɨ iwʉ' kon uya amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ e'to' pɨ' e'upato'. Mʉra' awɨrɨ iwʉ' e'ma, e'upato' awonsi'kɨ tʉrawaso pɨ' e'sen, 4 pe yau. Iwʉ' e'ma nɨto' $11,000 e'ma, awɨrɨ pɨ' e'payato'.

GSAM 361Ka'nɨ so'si e'ma nɨto' e'ma

GSAM 361.11866-67 e'winɨ, Michigan non epuru kon uya nɨto' e'ma: ka'nɨ iwʉ' e'konekan nɨto' so'si e'ma nɨto' e'ma. 17 5 1867, mʉra' tʉrawaso e'ma, iwʉ' nɨto' ton ton e'ma, non awonsi'kɨ iwʉ' ton e'upato' nɨto' kon uya e'upato'. Iwʉ' e'ma nɨto' mʉra' yau $26,100 e'ma, $18,264.87 e'payato'. Ka'nɨ iwʉ' epuru ton awonsi'kɨ utʉrawasoi kon e'sen; iwʉ' ton anʉpʉiwa'pʉ takuru'kenan kon ke, mɨrɨ amʉ' pɨ' Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ kon e'sen, iwʉ' yau mʉra' maimu enupato'.

GSAM 361Ka'nɨ pe e'upato' tʉrʉrʉ

GSAM 361.2Tʉron a'tai mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron non yau, amʉ' nʉtʉrʉ pɨ' non maimu, e'kʉrʉ, e'ne' e'ma ton pɨ' e'sen. 1863 yau mɨrɨ kasa rɨ iyesi'pʉ unon kon yau, Mrs. White ena' ka'nɨ pe uko'man nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ pon pɨ' enpoikasa' a'tai; uri'san kon uya mɨrɨ a'tai tʉpon kon eseru apurɨ'pʉ ipan pe, amon ton ke ekonekasa' pon ton, mɨrɨ ton esi'pʉ eke pe kuru, tu'kan kon uri'san e'ka'sa' pe pese'tɨ ke anʉpʉsa' balloon we'na'sokoi pe te'sen yau tʉwɨnɨsan kasa. Mʉra' tainon, e'upato' tʉrʉrʉ nɨto' iyakon e'ma, mɨrɨ pɨ' e'kareei. Mʉra' nɨto' pɨ' e'sen e'kareta yau, Mrs. White panaman nɨto' main yau e'sen, Panaman nɨto' main 10 yau.

GSAM 362E'upato' tʉrʉrʉ e'ma nɨto'

GSAM 362.1Wapiyaro' tʉrʉrʉ e'upato': e'upato' e'ne' yʉrʉrʉ pɨ' e'sen, 10 nɨto' pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ a'koro nɨto' pɨ' pe, amʉ' uya pɨ' e'ne' e'sen. Non yau e'ne' e'sen, epuru kon uya “street sweepers” e'kareei. Iyakon e'upato' mɨrɨ uya epuru kon maimu e'ne' e'upato' e'ma, Uri'san Bloomer pɨ' e'sen kon uya e'upato', mɨrɨ uya “bloomer dress” e'kareei. Ko'tainon, “American Costume” e'kareei. Mʉra' maimu pɨ' e'sen kon non piya'pɨ yau e'seporoto', Uri'san tonpa kon e'upato' pɨ' e'sen. Amʉ' pɨ' e'upato'.

GSAM 362E'upato' nɨto' pɨ' panaman nɨto' main

GSAM 362.2Mrs. White uya e'upato' nɨto' pɨ' enpoikasa' nɨto', Panaman nɨto' main 11 yau kareta pe e'sen:

GSAM 362.3“Papa apurɨto' kon non ma'kʉʉi awonsi'kɨ non pɨ' e'sen; mɨrɨ amʉ' awɨrɨ maimu e'ne' e'sen. E'upato' yʉrʉrʉ mɨrɨ awonsi'kɨ e'upato' pɨ' e'sen, mɨrɨ awɨrɨ maimu e'ne' e'koro. Papa apurɨnin nan pen nɨ pika'tɨto' pe iyesi to' uya, mɨrɨ awonsi'kɨ Papa iwano' karimeru mʉre piya' to' arɨto' pe iyesi, e'tane mɨrɨ e'upato' uya kamoro eta'kato' oton. Uri'san kon uya e'upato' nɨto' ka'nɨ pɨ' e'sen, awɨrɨ e'ne' e'ma pɨ' e'sen.

GSAM 362E'upato' ekonekan nɨto'

GSAM 362.4“Eseru e'kʉrʉ e'upato' mɨrɨ awonsi'kɨ e'kʉrʉ pɨ' e'upato' uya e'kʉrʉ pe e'ma nɨto' pɨ' e'sen. E'upato' pɨ' e'sen, mɨrɨ awɨrɨ sʉrʉrʉ awonsi'kɨ pɨrɨ ka'nɨ pe tʉrawaso. E'upato' tʉrʉrʉ iwano' e'upato' epuru yau e'sen, mɨrɨ awɨrɨ non ma'kʉʉi mɨrɨ awonsi'kɨ pata yau e'ne' e'sen, mano uya e'ne' e'upato'. Mʉra' e'upato' mɨrɨ awɨrɨ Uri'san kon iwʉ' tʉrawaso yau, mɨrɨ awonsi'kɨ non yau e'ne' tʉrawaso kon awɨrɨ pɨ' e'sen.

GSAM 363Eseru ton pe e'upato'

GSAM 363.1“Pon esi kusan pe tʉtonpa rɨ aiko pe e'tane, uri'san kon e'mata ton wontɨsa' e'to' pe iyesi, warayo' kon e'mata ton kasa. Mɨrɨ kupʉ e'pai puru'ku ton ke, kareku ke iyawon wontɨsa', mʉ' ke amʉranʉkʉsa' mɨrɨ awonsi'kɨ pʉrakon po auromʉsa', tʉtonpa rɨ ekonekasa' eke pe kakʉi' winɨ mɨrɨ awonsi'kɨ aiko pe pupiyau. Mɨrɨ puru'ku e'to' pe iyesi kusan pe sapato piya' rɨ. Mɨrɨ kasa wontɨsa' e'mata ton mɨrɨ awonsi'kɨ pʉrakon ton e'to' oton pese'tɨ winɨpaino komi' uya to' a'pɨto' namai'. Pon ton uya to' pʉta ton mɨrɨ awonsi'kɨ e'mata ton mainanpa a'muna pe yau, mʉn utɨto' pun yau e'to' oton wakʉ pe tanporon pɨ' rɨ. Mʉn e'to' oton wakʉ pe mɨrɨ awonsi'kɨ ka'nɨ pe, komi' pe iyesi pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ itɨto' pun yau apuru'tɨsa' pʉra iyesi pɨ'.”

GSAM 363.2Mʉra' e'upato' yʉrʉrʉ pɨ' e'sen, yʉrʉrʉ e'upato' e'upato' mɨrɨ awonsi'kɨ American Costume pɨ' e'sen, mʉra' awɨrɨ e'kʉrʉ mɨrɨ iyakon epuru. Ɨnʉ' rɨ uya mɨrɨ pon pontɨto' pe iyesi tukai' ta'pʉ pen; e'tane to' uya tʉmaimu kon etato' tʉtonpa kon uya ima'tanʉkʉ namai', mɨrɨ awonsi'kɨ tʉnɨpika'tɨsan kon eta'ka namai', tukai' ta'pʉ. Tʉrʉrʉ iwano' e'upato' mʉra' nɨto' pɨ' e'sen, mɨrɨ awonsi'kɨ e'upato' tainon mɨrɨ awonsi'kɨ tʉrʉrʉ e'upato' pɨ' e'sen, ekareei pɨ' e'sen.

GSAM 363Ka'nɨ e'upato' pɨ' 5 nɨto'

GSAM 363.3Ka'nɨ e'upato' pɨ' e'sen, 5 nɨto' pɨ' e'sen:

GSAM 363.41. E'kʉrʉ e'upato' mɨrɨ awonsi'kɨ kʉrʉ e'kʉrʉ pɨ' e'upato' e'ne' e'ma.

GSAM 363.52. E'kʉrʉ pɨ' tʉrʉrʉ mɨrɨ awonsi'kɨ tʉrʉrʉ yau e'kʉrʉ to' e'ne' e'sen, e'to' pɨ' tʉrawaso e'ne' e'sen.

GSAM 364.13. Eseru ton pe e'upato', mɨrɨ awɨrɨ epuru awonsi'kɨ tʉrʉrʉ iwano'.

GSAM 364.24. E'upato' pɨ' e'sen ton eseru epuru yau e'sen, eseru pɨ' a'koro yau pe e'sen; e'kʉrʉ to' uya e'ne' e'sen.

GSAM 364.35. E'upato' yʉrʉrʉ.

GSAM 364.4Wapiyaro' 4 nɨto' mʉra' pe epuru kon uya e'kareei, awonsi'kɨ yʉrʉrʉ e'upato' mɨrɨ awonsi'kɨ e'ne' e'upato' mʉra' ton e'ne' e'sen.

GSAM 364Mrs. Jenness-Miller e'upato' pɨ'

GSAM 364.51890 yau Mrs. Jenness-Miller, New York yau, ka'nɨ e'upato' kareta pɨ' e'sen, uri'san kon e'upato' pɨ' yʉrʉrʉ awɨrɨ, tainon tainon, tʉrʉrʉ iwano' e'upato' epuru yau e'sen, mɨrɨ uya Panaman nɨto' main 11 e'kareei.

GSAM 364Dr. Trall uya e'kareei

GSAM 364.61868 yau Dr. R. T. Trall, Hygieotherapeutic enupanin iwʉ', Florence Heights, N.J., uya emiyatʉ kon awɨrɨ kareta ekamanin tʉrawaso e'seporoto', Battle Creek, Michigan yau 5 e'winɨ. Dr. Trall So'si epuru White iwʉ' yau e'sen. Mrs. White utɨ'pʉ pen mɨrɨ enupato' ton eta'se, mɨrɨ awɨrɨ Dr. uya e'kareei, So'si epuru White mɨrɨ awonsi'kɨ Mrs. White mɨrɨ awonsi'kɨ J. N. Andrews kon yau kareta yau e'sen, ka'nɨ nɨto', e'to' awonsi'kɨ e'konekan nɨto' pɨ' e'sen. Mɨrɨ aya Papa nenpoika'pʉ nɨto' pɨ' ekareei, mɨrɨ pɨ' enpoika'pʉ pe e'kareei. Dr. uya ekareei: mɨra' nɨto' ka'nɨ nɨto' enupanin uya pɨ' e'sen. So'si epuru Andrews uya emenuka: iyakon weyu Dr. uya Mrs. White a'koro e'kareei, mʉra' nɨto' e'upato' pe e'kareei? Dr. e'kʉrʉ, Mrs. White ka'nɨ nɨto' enupanin enupato' pe, mɨrɨ pɨ' Papa nenpoika'pʉ Ostego, Mich., 6 6 1863. Mɨrɨ uya ekareei: mʉra' nɨto' eseru nɨto' awonsi'kɨ ka'nɨ nɨto' pɨ' e'sen, pɨ' e'ne' e'sen. 5 weyu mʉra' kareta yau e'seporoto' tainon, Dr. uya So'si epuru White ekama'po'pʉ: “Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' ukɨ'ma'pʉ auya'nokon usikuruui piyapai, serɨ Battle Creek yau emiyatʉ kon enupase ka'nɨ pe uko'man nɨto' pɨ'? Mrs. White ekonekasa' man to' enupato' pe ka'nɨ pe uko'man nɨto' pɨ', urɨ kasa rɨ.”

GSAM 365Ka'nɨ nɨto' enupanin uya e'kareei

GSAM 365.1Mʉra' kareta ton ka'nɨ nɨto' pɨ' e'sen, tʉron a'tai pɨ' e'kareei, mɨrɨ pɨ' kareta pe e'ma Christian Temperance and Bible Hygiene. Enupato' epuru kon uya mʉra' kareta nɨto' enpoikasa' mɨrɨ awɨrɨ ka'nɨ nɨto' enupanin pɨ' e'sen. Mrs. White uya kareta enupato' pe e'ma, Papa uya mɨrɨ awɨrɨ nenpoika'pʉ.

GSAM 365Dr. Kellogg uya panaman nɨto' main

GSAM 365.2Mrs. White uya 1863 yau Papa nenpoika'pʉ nɨto' mɨrɨ awɨrɨ ka'nɨ nɨto' enupanin uya pɨ' e'sen, mʉra' pɨ' e'kareei Christian Temperance kareta iwʉ' yau J. H. Kellogg, M.D., Battle Creek, Michigan ka'nɨ iwʉ' epuru, uya e'menuka. Mɨrɨ uya e'kareei:

GSAM 365.3“1. Mʉra' kareta wapiyaro' e'menukasa' a'tai, ka'nɨ nɨto' pɨ' e'sen pe e'kareei; amʉ' kon mɨrɨ pɨ' e'sen mɨrɨ awonsi'kɨ non epuru pɨ' e'sen pe e'kareei.

GSAM 365.4“2. Amʉ' kon uya eseru tʉrawaso ekonekan nɨto' pɨ' e'kareei, mɨrɨ awɨrɨ ekonekan nɨto' pɨ' e'sen, mɨrɨ awonsi'kɨ e'ne' e'sen nɨto' ton pɨ' e'sen.

GSAM 366.1“3. E'ma yau mɨrɨ awonsi'kɨ amʉ' uya, Papa kareta awonsi'kɨ Kʉrai apurɨto' pɨ' e'sen, ka'nɨ nɨto' pe e'ma pɨ' e'sen, e'ne' e'sen nɨto' pe e'sen.

GSAM 366.2“Mʉra' nɨto' yau mʉra' kareta ton e'ma. Nɨto' ton ka'nɨ nɨto' enupanin epuru maimu uya pe e'kʉrʉ e'ma, mɨrɨ pɨ' maimu pe e'kareei, enupato' pe e'sen kon uya Papa nʉtʉrʉ maimu pɨ' e'menuka.

GSAM 366Nɨto' ton uya e'to' awɨrɨ e'sen

GSAM 366.3“Mʉra' nɨto' tʉrʉrʉ nɨto' yau, mɨrɨ awonsi'kɨ mʉra' ekareei pɨ' e'sen; mʉra' nɨto' a'tai awɨrɨ e'sen awɨrɨ? Mɨra' a'koro nɨto' e'sen, mɨrɨ awɨrɨ e'kareei pɨ' e'sen. 25 wʉipiya pɨ' mʉra' nɨto' kon uya e'ne' e'kʉrʉ mɨrɨ awonsi'kɨ e'ne' e'sen, mʉra' awɨrɨ non epuru uya apurɨto' e'ma. Enupanin nɨto' nɨto' i'ne' e'ma awonsi'kɨ nɨto' emenuka'pʉ e'ma, e'kareei mʉra' nɨto' pɨ' e'sen, mɨrɨ awɨrɨ mʉra' nɨto' ton ka'nɨ nɨto' enupanin e'kareei uya e'kʉrʉ pe e'sen.

GSAM 366Papa nenpoika'pʉ ton Papa winɨpai pe iyesi enpoikasa'

GSAM 366.4“Serɨ esi kuru usenuminkan nɨto' eke pe, Papa i'tuto' mɨrɨ awonsi'kɨ i'kʉʉi enpoikanin pe, kasi pen nɨ. Tu'ke enupan nɨto' ton esi'pʉ e'kɨrɨ'ka pɨ', tʉtonpa kon maimu winɨkʉi', ‘pata yawon ton i'tuto' mɨrɨ awonsi'kɨ inekupʉ'pʉ kon winɨ serɨ’ tawon kon. E'tane to' nʉsenuminka'pʉ ton ena'pʉ ɨri pe ipɨ' kuru to' e'to' wenai; tu'ke kasi pokon pe iyena'pʉ wenai, wakʉ ku'nin pe pʉra iyena'pʉ. Mɨrɨ kasa iyesi a'tai, ka'pon, ‘pata yawon ton i'tunin urɨ, eke usenupasa' urɨ’ ta pʉra te'sen uya, ka'nɨ pe uko'man nɨto' pɨ' kareta menukanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ usenuminkanin nan nekama'pʉ ton epʉra e'sa'kasa' kasi ke tɨrɨsa' rʉ'pʉ yai, ka'nɨ pe uko'man nɨto' eseru ton ikonekanʉ'pʉ. Serɨ kuru esi usenuminkan nɨto' eke pe. Mɨrɨ eseru ton esi'pʉ tanporo tʉtonpa kon pokon pe rɨ, ti'kʉi pen nɨ, i'napairon pe kuru. Mɨrɨ wenai, 25 wʉipiya yau usauro'nɨto' ton, iwarinpan nɨto' ton, i'tusa' emenna' ton mɨrɨ awonsi'kɨ inekupʉ'pʉ kon uya asaron rɨ mɨrɨ eseru ton piya'pɨ ma'tanʉ'pʉ pen; mɨrɨ ton uya mɨrɨ enupasa' eseru ton ekoneka'pʉ i'napairon pe parɨ.” Iweyu imenukasa' esi'pʉ: “Battle Creek, Michigan, 1890.”

GSAM 367Epi'tɨn nɨto' iwʉ' eke pe ikonekasa'

GSAM 367.1J. H. Kellogg, M.D., uya epi'tɨn nɨto' iwʉ' mainanpa'pʉ; 1876 wʉipiya yau iyesi piya'tɨ'pʉ epi'tɨnin nan epuru pe mɨrɨ yau. I'tusa' esi'pʉ, tu'kan kon ka'pon amʉ' epi'tɨn nɨto' i'se iyesi pɨ', 1877 wʉipiya yau yʉi are epa'ka a'tai tʉron nɨ pata tʉto' pe. 1876 wʉipiya yau iwʉ' ese' era'tɨsa' esi'pʉ Ka'nɨ pe uko'man nɨto' eseru ekonekan nɨto' iwʉ' apai Epi'tɨn nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ pun si'kwan nɨto' iwʉ' ya'. 1878 wʉipiya yau emenna' iwʉ' epuru amɨsa' esi'pʉ.

GSAM 367.2Serɨ iwʉ' esi'pʉ 136 × 46 pʉta menkato' pe, 4 pata ton upɨrɨ'ne ikonekanʉ'sa', non o'non pata epoi. A'ne' tuna a'kwarʉ ke tanporo iwʉ' a'mintasa' esi'pʉ, kasa ke iweito' konekasa' esi'pʉ. A'kokasa' tʉpo, inke pʉra e'ne' ton mɨrɨ awonsi'kɨ iye'pɨ'sa' kon ke a'tomasa' kasa iyena'pʉ.

GSAM 367.3Mɨrɨ a'tai rɨ, 1866 wʉipiya yau Mrs. White Panaman nɨto' main nekama'pʉ epi'tɨn nɨto' iwʉ' pɨ' uta'ku'tɨsa' esi'pʉ enu pokena' pe kuru. Tu'kan kon uya Serɨ a'taino i'napairon main weyu anʉnsa' esi'pʉ. Kamoro uya serɨ ka'pon amʉ' i'tusa' esi'pʉ wapiya mɨrɨ iwʉ' ta' ka'nɨ pe tenato' kon pe tʉuye'sa' kon wenai.

GSAM 367Eke pata apai ka'nɨ pe uko'man nɨto' iwʉ'

GSAM 367.41877 wʉipiya, 11 pe ikapʉi 22 weyu yau, Pata weyu ma'kʉʉi ton kareta yau M. G. Kellogg, M.D., uya ekama'pʉ Howell wʉ' piya'ta non tanʉnsa', St. Helena apai 2½ mi panpʉ, wʉi enu uyepʉ mɨrɨ awonsi'kɨ kaami' winɨ, wʉi enu uyepʉ winɨ te'to' a'tai, Napa non piya'pɨ yau, California yau. Mɨrɨpan esi'pʉ J. H. Kellogg yakon pe, tʉkʉipʉnʉ katɨ tʉsan rɨken to' kʉipʉnʉ katɨ to' san pe iyesi'pʉ. Iwʉ' amɨto' tʉuya i'se iyesi'pʉ, “Eke pata apai ka'nɨ pe uko'man nɨto' iwʉ'” pe ese'tɨto' tʉuya, Crystal Springs piyau. 1877–78 i'ne' pata weyu yau iwʉ' amɨsa' esi'pʉ; 1878 wʉipiya wapiyaro' piya'pɨ yau a'kokasa' esi'pʉ e'ne' ton epi'tɨto' pe. Serɨ iwʉ', Battle Creek yawon epi'tɨn nɨto' iwʉ' wapiyaro' kasa, eke pe ena'pʉ, mɨrɨ rɨken pen nɨ: tu'kan kon uya Itekare i'tusa' mɨrɨ awonsi'kɨ anʉnsa' pata pe nɨrɨ iyena'pʉ.

GSAM 368Pacific ka'nɨ pe uko'man nɨto' kareta

GSAM 368.11885 wʉipiya a'ne' pata weyu esi'pʉ eke tʉrawaso e'kupʉ'pʉ a'tai pe, Itosorʉwano inserʉ ekareei tʉrawaso e'piripʉ a'tai pe. 5 pe ikapʉi 1 weyu yau, St. Helena yawon Eke pata apai ka'nɨ pe uko'man nɨto' iwʉ' tʉsa' esi'pʉ enupasa' imenkasa' epi'tɨnin ena', epi'tɨn nɨto' tʉrawaso mainanpato' pe iya. 6 pe ikapʉi yau Pacific ka'nɨ pe uko'man nɨto' kareta mɨrɨ awonsi'kɨ tʉno'san pɨ' tʉwe'ma'sen ekamanin epaka piya'tɨsa' esi'pʉ asa' kapʉi kaisa, 24 kareta piya'pɨ kenan. So'si epuru J. H. Waggoner esi'pʉ imaimu mainanpanin pe. Serɨ tʉrawaso ton winɨ emenna' ema'nɨ uyee'pʉ epi'tɨn nɨto' iwʉ' piya'. Pena wʉipiya ton yau pʉrata ma'tanin pe iyesi'pʉ kasa pʉra, wʉipiya kaisa $2,000 apai $4,000 pʉ'kʉ pona, tanporo itepe' tʉsa' tʉpo, pʉrata epotorin pe iyena'pʉ. 1891 wʉipiya 4 pe ikapʉi yau tʉu'ma'sen wʉipiya yau, pʉrata epotorin pe iyesi'pʉ $12,000 parɨ.

GSAM 368.21887 wʉipiya yau St. Helena po Eke pata apai ka'nɨ pe uko'man nɨto' iwʉ' amʉrasa' kon e'seporo a'tai, serɨ ekamasa' esi'pʉ iwʉ' pʉrataai pɨ': 1885 wʉipiya 5 pe ikapʉi 1 weyu yau, tanporo tʉtʉsen tʉsa' tʉpo iwʉ' mamin esi'pʉ $5,322.76 rɨken, mɨrɨ esi'pʉ tanporo mɨrɨ a'tai rɨ iwʉ' ena' tʉsa' pʉrata yai $2,547.24 pʉra. Tʉron nɨ main yai, iwʉ' uya tanporo tʉneporo'pʉ pʉrata mɨrɨ awonsi'kɨ tʉrawaso piya'tɨto' pe tʉsa' pʉrata yai $2,547.24 uma'tanʉ'sa' esi'pʉ. 1887 wʉipiya 4 pe ikapʉi 1 weyu yau, tanporo tʉtʉsen tʉsa' tʉpo iwʉ' mamin esi'pʉ $21,372.64. Mɨrɨ esi'pʉ 23 kapʉi yau $16,049.88 pe pʉrata epotorin pe. Serɨ yai iwʉ' pʉ'kʉ ena' tʉsa' pʉrata esi'pʉ $5,280, e'repan nɨto' pe tʉsa' nɨrɨ esi'pʉ $2,497.60. Mɨrɨ wenai iwʉ' tʉrawasooi yai, tanporo itepe' tʉsa' tʉpo, pʉrata epotorin pe iyesi'pʉ $8,272.28. Mɨrɨ a'tai kasa Pacific ka'nɨ pe uko'man nɨto' kareta epa'ka'pʉ kapʉi kaisa, 32 kareta piya'pɨ kenan, ipi'pɨ kenan. I'tusa' esi'pʉ parɨ epi'tɨn nɨto' iwʉ' tʉrawasooi mɨrɨ awonsi'kɨ iteseru ton eke pe enanʉ'nin pe iyesi'pʉ.

GSAM 369Entu'ma'kenan kon pika'tɨn nɨto' tʉrawaso

GSAM 369.1Epi'tɨi' itekare ekamanin kareta yau, 1891 wʉipiya 1 pe ikapʉi yawon yau, Battle Creek epi'tɨn nɨto' iwʉ' pɨ' usaurokʉ pɨ', epi'tɨnin J. H. Kellogg uya ta'pʉ:—

GSAM 369.2“25 wʉipiya, serɨ iwʉ' e'to' a'tai yau, epe' pʉra ka'pon amʉ' epi'tɨsa' itepe' esi $100,000 yentai tu'ke kuru. Tu'ke ipan pe iyesi tʉrawaso piya'tɨto' pe wapiya tʉsa' pʉrata yentai.

GSAM 369.3“Mɨrɨ entu'ma'kenan kon pika'tɨn nɨto' tʉrawaso ekamasa' yentai, iwʉ' uya main ekamanin nan, e'ne' ton mainanpanin nan, tʉkoiman nɨto' sikuru ton yawon enupanin nan, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon ka'pon amʉ' itekare ekaman nɨto' tʉrawaso piya'pɨ ton ku'nin pe enupasa' kon ennokosa' man.”

GSAM 369Piyapaino ton wenai usennan nɨto'

GSAM 369.41891 wʉipiya 3 pe ikapʉi 8 weyu yau, Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' yau, epi'tɨnin Kellogg usenna'pʉ piyapaino ton wenai ipan pe kuru. Ta'pʉ iya: “Urɨ menkasa' man ‘tanporon kon ena' te'ton pe.’ Mɨrɨ wenai ɨnʉ' uya rɨ tʉmaimu kon ekamai' pʉra te'san maimu ekamato' uya oton: piyapaino ton, ɨnʉ' uya rɨ tʉmainanpa pʉra te'san.”

GSAM 369Haskell uri'san nʉtʉrʉ $30,000

GSAM 369.51892 wʉipiya 1 pe ikapʉi yawon Tʉpata yau itekare ekamanin kareta yau, ipan pe usennan nɨto' ekamasa' esi'pʉ piyapaino munkɨ amʉ' iwʉ' amɨto' pe pʉrata pɨ'. Mɨrɨ kareta yau ka'pon amʉ' ese' ton esi'pʉ, mɨrɨ iwʉ' ena' pʉrata tʉto' kon oton tawon kon; to' nʉtʉrʉ pe te'ton esi'pʉ $17,716. Serɨ esi'pʉ aiko pe, mɨrɨ kasa eke tʉrawaso ena', tʉrawaso konekanin nan nʉsenuminka'pʉ pe. Mɨrɨ wenai tenari'nʉnse to' esi'pʉ inke pe tʉrawaso piya'tɨto' pe. E'tane Iu'matʉ i'tunin wapiya rɨ, “1,000 i'kʉrʉ ton pon kon paka amʉ'” esa' uya, e'kupʉn nɨto' ton ikoneka'pʉ serɨ kasa: Chicago pon uri'san mamin kenan, Caroline E. Haskell, Frederick Haskell no'pʉ rʉ'pʉ, innape ina nekupʉ apurɨnin pen, uya serɨ entu'ma'kenan kon pika'tɨn nɨto' tʉrawaso ekoneka i'se to' e'to' eta a'tai, mɨrɨ pe rɨ $30,000 tʉ'pʉ iwʉ' amɨn nɨto' mainanpanin nan ena'. Serɨ rɨken ekama'pʉ iya: tanporo mɨrɨ pʉrata tʉto' pe piyapaino ton iwʉ' amɨn nɨto' ena', wapiya menu ikonekasa' awɨrɨ; tanporon kon ena' wakʉ pe mɨrɨ awonsi'kɨ mannʉ' pe iwʉ' mainanpato' pe; Haskell enku'to' iwʉ' pe ese'tɨto' pe, tʉtaan'pʉ iyeri'sa' enku'to' pe.

GSAM 370.1Serɨ kasa pʉrata tʉsa' wenai, Epi'tɨi' itekare ekamanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ entu'ma'kenan kon pika'tɨnin nan amʉrasa' kon uya mɨrɨ wʉipiya yau iwʉ' amɨ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ a'koka'pʉ piyapaino ton iwʉ' pe. Serɨ iwʉ' tʉsa' esi'pʉ tʉrawasooi ena' 1894 wʉipiya 1 pe ikapʉi 25 weyu yau. Mɨrɨ weyu awonsi'kɨ, tu'ke a'tai iwʉ' tau te'san—piyapaino ton, pika'tɨnin nan mɨrɨ awonsi'kɨ enupanin nan—esi'pʉ 100 kasa pe.

GSAM 370James White enku'to' iwʉ'

GSAM 370.2Serɨ piyapaino ton mainanpan nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ repan nɨto' yentai, serɨ amʉrasa' kon uya tʉron nɨ entu'ma'kenan kon pika'tɨn nɨto' iwʉ' mainanpa, James White enku'to' iwʉ' tato'. Mɨrɨ yau 20 parɨ ka'pon amʉ', tamokon mɨrɨ awonsi'kɨ iwʉ' pʉra te'san, mainanpasa' esi, wakʉ pe to' e'to' pe.

GSAM 370Epi'tɨi' itekare ekamanin nan

GSAM 370.3Serɨ tʉrawaso yau tʉron nɨ eke ekoneka'pʉ to' uya epi'tɨi' itekare ekamanin nan enupato' kon piya'tɨ tʉuya'nokon a'tai. Ka'pon amʉ' pika'tɨto' pe serɨ tʉrawaso apurɨ pɨ', Mrs. White uya ta'pʉ Preston, Australia, apai tʉmenuka a'tai, 1892 wʉipiya 9 pe ikapʉi 16 weyu yau:—

GSAM 370.4“Serɨ a'tai asaron nɨ rɨken usenupa yau, 100 e'to' pe usenupa pɨ' use'ku'na'nʉmʉ. Mɨrɨ kasa iyesi i'se iyesi. Warawo' amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ uri'san amʉ' esi mɨrɨ epi'tɨi' itekare ekamanin nan pe tʉtonpa kon pika'tɨnin pe parɨ, epi'tɨn nɨto' pɨ' usenupasa' pʉra itekare ekamanin nan pe to' e'to' yentai.”

GSAM 370.5Serɨ main menukasa' tʉpo, ka'pon amʉ' usenupanin nan e'piripʉ'pʉ ipan pe, serɨ kasa tʉrawaso yau tanporo tʉuko'man kon e'to' pe tʉwe'ku'na'nʉnpa pɨ'.

GSAM 370Ka'nɨ pe uko'man nɨto' tʉrawaso e'piripʉ

GSAM 370.61894 wʉipiya 1 pe ikapʉi yawon Epi'tɨi' itekare ekamanin kareta yau, aiko main esi, ka'nɨ pe uko'man nɨto' tʉrawaso e'piripʉ pɨ' i'napairon, usenuminkan nɨto' ton enpoikanin. Serɨ kasa iyesi:—

GSAM 371.1“Ka'nɨ pe uko'man nɨto' eseru ekonekan nɨto' iwʉ' ekonekasa' esi'pʉ 1866 wʉipiya yau.... Yʉi konekasa' ɨutɨ aiko rɨ, ka'pon iwʉ' rʉ'pʉ, ennasa' esi'pʉ. Mɨrɨ esi'pʉ wakʉ pata yau, ka'nɨ pe e'nɨto' pata yau, Battle Creek non epoi'non yau, Michigan yawon eke pe tenasen pata ton yai asaron yau. Asa'ron kon epi'tɨnin nan, asa'ron kon ka'pon amʉ' ekupɨn nɨto' mainanpanin nan, asaron e'ne' ton mainanpanin (enupasa' pen nɨ), 3 katɨ 4 pika'tɨnin nan, asaron e'ne', mɨrɨ awonsi'kɨ tu'ke kuru sa'man pe e'nɨto', mɨrɨ awonsi'kɨ iwʉ' oton pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ iteseru ton iwʉ' ekonekasa' ike pɨ' innape tʉkupʉn nɨto' eke pe—mɨrɨ esi'pʉ serɨ a'tai te'sen tʉrawaso piya'tɨ'pʉ pe. Ka'nɨ pe uko'man nɨto' eseru ekonekan nɨto' iwʉ' pe i'tusa' iyesi'pʉ.

GSAM 371.2“Wapiyaro' aiko iwʉ' pata'pʉ yau serɨ a'tai iwʉ' esi, 312 pʉta menkato' pe inke pe, 100 pʉta menkato' pe ike pe, 6 pata ton upɨrɨ'ne ikonekanʉ'sa'. 300 iye'pɨ'sa' kon e'to' pata pe iyesi. Tanporo ike ton, serɨ a'taino pata yawon ton i'tun nɨto' winɨ teporosen ton ke, irepasa' iyesi e'ne' ton mainanpan nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ epi'tɨn nɨto' ena'. 10 epi'tɨnin nan esi mɨrɨ epi'tɨnin nan amʉrasa' kon pe; tu'kan kon to' yai esi ti'tuto' kon tʉrawasooi ku'nin nan pe kuru. E'ne' ton mainanpanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon pika'tɨnin nan e'si'san esi 300 parɨ. Tanporon non piya'pɨ ton United States yawon kon apai ka'pon amʉ' uyepʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ tu'kan kon tʉron non ton apai nɨrɨ. Imʉra'ta ton esi inke rɨ a'kokasa' pe itekare ekamanin ena', tʉpata yawon katɨ tʉron non yawon, ɨ'rɨ ese' kenan pe rɨ iyesi. Inkane rɨ asaron katɨ tu'kan kon serɨ kasa iye'pɨ'sa' kon pʉra iwʉ' tau te'san esi.

GSAM 371Epi'tɨn nɨto' iwʉ' yawon e'ne' ton iwʉ'

GSAM 371.3“E'ne' ton iwʉ' amɨsa' esi'pʉ 1888 wʉipiya yau, 100 × 60 pʉta menkato' pe, 5 pata ton upɨrɨ'ne ikonekanʉ'sa'. 3 iwʉ' pata ton upɨrɨ'non tʉsa' esi epi'tɨn nɨto' iwʉ' yawon pun si'kwan nɨto' tʉrawaso ena', e'ne' ton e'to' pata ton pe, mɨrɨ awonsi'kɨ to' amʉrasa' kon e'to' pata ton pe. Iwʉ' tʉrawasooi, entu'ma'kenan kon pika'tɨn nɨto', mainanpato' pata ton nɨrɨ esi serɨ yau. 20 aiko iwʉ' ton esi iwaron pe. Itʉron kon a'mintasa' esi a'ne' tuna a'kwarʉ ke; iwʉ' epuru kasa nɨrɨ weisa' esi kamiri' meruntɨrʉ ke. E'ne' ton katɨ usenupanin nan ke a'tomasa' mɨrɨ ton esi. 1884 wʉipiya 7 pe ikapʉi 1 weyu yau sikuru ekonekasa' esi'pʉ epi'tɨi' itekare ekamanin nan, e'ne' ton mainanpanin nan, enupato' pe. Wapiyaro' 6 kapʉi yau 35 usenupanin nan ese' ton menukasa' esi'pʉ.”

GSAM 372Tʉrawasomanin nan epa'kato' oton ekamasa'

GSAM 372.1St. Helena, California, yawon epi'tɨn nɨto' iwʉ' pɨ' usaurokʉ pɨ', Mrs. White uya ta'pʉ Tramelan, Switzerland, apai tʉnʉmenuka'pʉ kareta yau, 1887 wʉipiya 2 pe ikapʉi 6 weyu yau:—

GSAM 372.2“Papa uya tasa' man, serɨ iwʉ' yau tʉrawasomanin nan uko'man yau tʉutapurɨ pʉra, imaimu apurɨ pɨ', Papa i'se te'sen kupʉ pɨ', iwʉ' uko'manto' oton mɨrɨ awonsi'kɨ eke pe iyenato' oton. Mɨrɨ apai itekare ekamanin nan ennokoto' oton, tʉron kon repato' pe to' uya Papa nʉtʉrʉ to' piya' weyu ke. Kamoro uya Sises A'kwarʉ yau kasi papa ton, epoi'non pata ton yau te'san, uma'tanʉ'to' oton. Innape kasi kupʉn nɨto' enpoikato' to' uya oton, mɨrɨ awonsi'kɨ i'napairon, wakʉ pe e'nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ Papa iwano' pe e'nɨto' ekonekanʉ'to' to' uya oton, serɨ a'tai kasi rɨken, tʉi'se te'sen kupʉn nɨto', tʉno'san pɨ' tʉwe'man pʉra e'nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ makoi si'nʉnkan nɨto' pata ton yau.”

GSAM 372.3Serɨ main ton ekama ina uya, mɨrɨ kaisa rɨ tʉron nɨ serɨ kasa iwʉ' ton pɨ' iyesi wenai.

GSAM 372Ka'nɨ pe uko'man nɨto' tʉrawaso wakʉ pe iyenato' oton ekamasa'

GSAM 372.41891 wʉipiya yau so'si ena' tʉsa' Panaman nɨto' main imenkasa' yau, serɨ ene ina uya: “Papa uya repan nɨto' e'to' oton tanporon tʉrawaso pona, ka'pon amʉ' enupɨkɨrɨ enanʉ'nin pe Ka'nɨ pe uko'man nɨto' eseru ekonekan nɨto' pɨ'; apʉne pʉra i'se iyesi tanporon pata yau. Serɨ pɨ' emenna' pe e'nɨto' esi i'se iyesi; apʉne pʉra Papa uya tu'ke ku'to' tʉuya oton ekonekasa' man serɨ tʉrawaso winɨ.”

GSAM 372America yawon epi'tɨi' itekare ekaman nɨto' eke sikuru

GSAM 372.5Aiko pe aiko pe weyu e'piripʉ'pʉ, pu'kuru usenuminkan nɨto' awɨrɨ e'ne' ton epi'tɨn nɨto' eseru pɨ'. 1895 wʉipiya 6 pe ikapʉi yau, mɨrɨ wenai epi'tɨn nɨto' enupato' iwʉ' ekonekan nɨto' i'se iyesi'pʉ. Serɨ i'se iyesi wenai, America yawon epi'tɨi' itekare ekaman nɨto' eke sikuru ekonekasa' esi'pʉ, epi'tɨnin nan enupato' pe kuru. To' utʉrawasoto' pe Sapa' awɨron Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'sen Epi'tɨi' itekare ekamanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ entu'ma'kenan kon pika'tɨnin nan amʉrasa' kon o'no, tʉpata kon yau mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron non ton yau. Ipiya'tɨn nɨto' e'seporoto' esi'pʉ Battle Creek po, 1895 wʉipiya 9 pe ikapʉi 30 weyu yau. Eke sikuru a'kokasa' esi'pʉ iyakono weyu yau, 10 pe ikapʉi 1 weyu, 40 usenupanin nan kenan.

GSAM 372.6Eke sikuru ekareei yau, serɨ ene ina uya:—

GSAM 372.6“Eke sikuru ekonekasa' man Chicago po, Illinois non piya'pɨ maimu ton awɨrɨ. Usenupan nɨto' e'to' oton tanporo kuru enupan nɨto' pe, United States yawon epi'tɨn nɨto' sikuru ton wakʉ kuru kasa. Enupan nɨto' tʉto' oton itonpa pe Chicago po, itonpa pe Battle Creek, Michigan, po.”

GSAM 373.1Epi'tɨi' itekare ekaman nɨto' tʉrawaso pe tʉwe'ku'na'nʉnpasan pɨ', serɨ ene ina uya 1895 wʉipiya 8 pe ikapʉi yawon Epi'tɨi' itekare ekamanin kareta yau:—

GSAM 373.1“Battle Creek epi'tɨn nɨto' iwʉ' yawon E'ne' ton mainanpanin nan enupato' sikuru yau serɨ a'tai usenupanin nan esi 250 parɨ. Tanporon kon to' yai, serɨ a'tai epi'tɨi' itekare ekaman nɨto' tʉrawaso ku'nin pe te'san, ena' tʉrawaso menkasa' man. E'ne' ton mainanpanin nan i'se iyesi South Sea Islands ena', India ena', West Indies ena', South America ena', 25 katɨ 30 e'ne' ton mainanpanin nan United States non piya'pɨ ton wʉi enu uyepʉ winɨ te'to' a'tai enwo'ne' winon ena', mɨrɨ awonsi'kɨ ina pata ton eke ton ena'.”

GSAM 373Epi'tɨi' itekare ekaman nɨto' tʉrawaso e'piripʉ

GSAM 373.21895 wʉipiya 11 pe ikapʉi 5 weyu yau, Ta'porin iwʉ' yau, epi'tɨn nɨto' iwʉ' yawon itekare ekamanin nan, e'ne' ton mainanpanin nan, usenupan nɨto' tʉu'ma'sen e'seporoto' yau, epi'tɨnin Kellogg uya ta'pʉ:—

GSAM 373.3“12 wʉipiya pena, serɨ kasa e'seporoto' yau, asa'ron kon e'ne' ton mainanpanin nan usenupan nɨto' uma'ta'pʉ. Serɨ a'tai e'ne' ton mainanpanin nan amʉrasa' kon esi 300 apai 400 pʉ'kʉ pona. 19 epi'tɨnin nan esi epi'tɨn nɨto' iwʉ' yau, 22 nɨrɨ serɨ kasa tʉron nɨ iwʉ' ton yau. Mɨrɨ iwʉ' ton e'tonpa'tɨsa' esi epi'tɨn nɨto' iwʉ' pokon pe, aiko pe katɨ eke pe, Epi'tɨi' itekare ekamanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ entu'ma'kenan kon pika'tɨnin nan amʉrasa' kon uya imainanpato' kon o'no. 53 ina e'ne' ton mainanpanin nan esi tʉron non ton yau: Sweden, Mexico pena yawon, Africa yawon Gold Coast, Australia, South Africa, Denmark, India, New Zealand, Samoa mɨrɨ awonsi'kɨ British Guiana yau. 63 ka'pon amʉ' esi serɨ a'tai epi'tɨn nɨto' pɨ' usenupa pɨ'. 41 to' yai esi serɨ yau, 22 Michigan eke sikuru mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron nɨ sikuru ton yau. 22 e'ne' ton mainanpanin nan usenupan nɨto' uma'ta serɨ yau serɨ ewarupɨ, tanporo tʉwe'ku'na'nʉnpasa' kon, tʉutɨ kon pa e'ne' ton mainanpanin nan wakʉ pe imenkasa' kon pe.”

GSAM 373.41902 wʉipiya pʉ'kʉ pona ina epi'tɨn nɨto' iwʉ' ton e'piripʉ enu'pɨtʉ pɨ', i'tu ina uya Battle Creek epi'tɨn nɨto' iwʉ', iepi'tɨn nɨto' eke sikuru mɨrɨ awonsi'kɨ e'ne' ton mainanpanin nan enupato' sikuru pokon pe, esi eke kuru pe tanporon non po Sapa' awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san iwano' serɨ kasa iwʉ' ton yai.

GSAM 374Iwʉ' ton epuru ton epo'tɨsa'

GSAM 374.11902 wʉipiya 2 pe ikapʉi 18 weyu ewarupɨ nau, iwʉ' epuru eke, wakʉ ike ton yau te'san pokon pe, mɨrɨ awonsi'kɨ e'ne' ton iwʉ' eke epo'tɨ'pʉ apo' uya. 400 e'ne' ton mɨrɨ awonsi'kɨ iye'pɨ'sa' kon esi'pʉ iwʉ' ton tau mɨrɨ a'tai. E'tane epi'tɨnin nan, e'ne' ton mainanpanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ pika'tɨnin nan tenari'nʉnse pʉra utʉrawasooi kon winɨ, Itepuru uya to' mainanpan nɨto' imenkasa' ke, tanporo to' epa'kanʉ'sa' esi'pʉ iwʉ' ton tapai, eke pe tʉpun kon epo'ma pʉra.

GSAM 374Emenna' epi'tɨn nɨto' iwʉ'

GSAM 374.2Tʉron nɨ iwʉ' amɨsa' man pena iwʉ' ton pata'pʉ yau, eke pe parɨ, meruntɨ ke parɨ pena yawon yentai. Serɨ a'tai iwʉ' a'mu wapiyaro' tɨ' tʉsa' esi'pʉ 1902 wʉipiya 5 pe ikapʉi 12 weyu yau; iwʉ' tʉsa' esi'pʉ tʉrawasooi ena' 1903 wʉipiya 5 pe ikapʉi 31 weyu yau. Iwʉ' mainanpanin nan uya ta emenna' iwʉ' pɨ': “Meruntɨ ke iyesi, inke rɨ te'ton pe, wa'kapun, tɨ', tawa ipo'tɨsa' mɨrɨ awonsi'kɨ tɨ' e'tonpa'tɨto' ike ke iwʉ' ikonekanʉ' pokena' kasa kuru.

GSAM 374.3“Iwʉ' yawon ike ton esi tanporo emenna' kuru pe, tanporo rɨ, wakʉ pe, wakʉ pe tʉrawaso ku'to' ike pe, meruntɨ ke, eporo pokena' kasa kuru. Innape iku'sa' esi, serɨ a'tai tanporo ikonekasa' pe iyesi wenai, Battle Creek epi'tɨn nɨto' iwʉ' uya e'ne' ton ena' tʉrawaso ku'to' ike ton mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ pe to' e'to' pata tʉrʉ, tʉron nɨ uya yentainʉ' pokena' pen nɨ kuru.

GSAM 374.4“Iwʉ' mainanpanin nan nʉsenuminka'pʉ esi'pʉ serɨ: asaron pata yau, wakʉ pe e'nɨto' yau, tanporo emenna' epi'tɨn nɨto' eseru ton mɨrɨ awonsi'kɨ ike ton amʉranʉ'to' pe, pu'kuru usenuminkan nɨto' awɨrɨ epi'tɨn nɨto' yau anʉnsa' ton; mɨrɨ eseru ton ku'to' pe wakʉ pe, i'napairon pe, pu'kuru usenuminkan nɨto' ke.”

GSAM 374Tu'ke epi'tɨn nɨto' iwʉ' ton ekonekanʉ'to' oton

GSAM 374.5Serɨ ka'pon amʉ' piya' tʉsa' weyu esi serɨ: Itepuru i'se iyesi tu'ke epi'tɨn nɨto' iwʉ' ton e'to' pe, eke pe kuru pʉra, tanporon non awɨrɨ, aiko iwʉ' ton eke kuru pe e'to' yentai. Pori' pe ina esi i'tuto' ina uya pɨ', aiko epi'tɨn nɨto' iwʉ' ton a'kokato' piya'tɨsa' man tanporon non piya'pɨ ton yau, kuru rɨ 10 wʉipiya uma'tasa' kon yau. 1904 wʉipiya yawon Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' wʉipiya kareta yau, serɨ kasa aiko iwʉ' ton ese' ton menukasa' esi, 50 parɨ.

GSAM 375Epi'tɨn nɨto' iwʉ' ton ese' ton

GSAM 375.1Serɨ iwʉ' ton ekonekanʉ'to' pe e'kupʉ'pʉ ton ekaman nɨto' esi usenuminkan nɨto' pe. E'tane ina kareta pataai aiko pe iyesi wenai, mɨrɨ iwʉ' ton e'to' non ton ese' ton mɨrɨ awonsi'kɨ mɨrɨ non ton kaisa iye'si'san rɨken ekamato' ina oton. United States yau, 35; Great Britain yau, 3; Germany yau, 1; Switzerland yau, 1; Denmark yau, 1; Norway yau, 1; Sweden yau, 1; South Africa yau, 1; Australia yau, 2; New Zealand yau, 1; Samoa pata'kwa yau, 1; Mexico pena yawon yau, 1; India yau, 1; Japan yau, 1.

GSAM 375Epi'tɨn nɨto' pata ton ese' ton

GSAM 375.2Serɨ epi'tɨn nɨto' iwʉ' ton yentai, 22 epi'tɨn nɨto' pata ton nɨrɨ esi. 17 mɨrɨ ton yai esi United States yau; asaron Jaffa yau; asaron Surusiran, Palestine, yau; asaron Guadalajara, Mexico pena yawon, yau; asaron Kimberley, South Africa, yau; mɨrɨ awonsi'kɨ asaron Rockhampton, Australia, yau. Serɨ ton yentai 26 kiyari eporoto' pata ton esi, o' pʉra kiyari tʉnin nan, ka'pon amʉ' uya wakʉ kiyari ka'nɨ pe e'nɨto' ike eporoto' pata ton pe. Mɨrɨ yau aiko pe katɨ eke pe to' usenupa nɨrɨ ipokena' uko'man nɨto' eseru pɨ'.

GSAM 375.3Serɨ iye'si'san ekamasa', Ka'nɨ pe uko'man nɨto' eseru ekonekan nɨto' eseru ton e'piripʉ pɨ', uya enpoika Itepuru esi “eke tʉrawaso ku'nin pe serɨ tʉrawaso winɨ,” 1866 wʉipiya yau Papa winɨpai ekamasa' kasa. Mɨrɨ ton uya nɨrɨ enpoika, 1863 wʉipiya yau ekamasa' kasa, “Ka'nɨ pe uko'man nɨto' eseru ekonekan nɨto' eseru ton” esi tʉrawaso ku'nin pe “ka'pon amʉ' ekonekanʉ'nin pe, Itepuru uyepʉ a'tai erikʉ namai' to' arɨto' pe.” Mɨrɨ wenai serɨ epi'tɨn nɨto' iwʉ' ton e'piripʉto' pe 100 kaisa parɨ tʉye'si'san kon yentai, inke pʉra to' nʉkoneka'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ to' nʉmenka'pʉ pe te'sen tʉrawaso ku'to' pe.

Notes

  1. 3 Yowani 2. ↩

Note

Back