Kareta piya'pɨ 9 — Enuripʉ a'tai
GSAM 148.1“Mɨrɨ a’tai, Papa e’to’ esa’ wannɨ pe e’to’ oton mɨrɨ se kasa: moine warawo’ emari’ma ense’na 10 kaisaron kon uri’sami’si amʉ’ utɨ’pʉ tʉraan’puui ke’ne. 5 kaisaron kon esi’pʉ ta’kwarʉ pʉra, mɨrɨ awonsi’kɨ 5 kaisaron kon esi’pʉ ta’kwarʉ ke. Ita’kwarʉ pʉ’ nan uya tʉraan’puui kon arɨ’pʉ, e’tane iparu u’ma’sa’ a’taino arɨ’pʉ to’ uya pen nɨ. E’tane ta’kwarʉkena’ nan uya tʉraan’puui kon arɨ’pʉ iparu u’ma’sa’ a’taino a’kɨrɨ. Inke rɨ to’ enurikʉ’pʉ kʉrɨ rɨ temari’masen uyepʉ i’se, mɨrɨpan kon ena’pʉ e’moronʉ’ pe, mɨrɨpan kon nin si e’nʉmʉ’pʉ mɨrɨ.”1
GSAM 148.2Kʉrai esi temari’masen serɨ ekama ya’.2 Temari’masen enase’na utɨto’ esi Kʉrai enna’poto’ a’tai Kʉrai nʉ’kwɨ utɨto’ pe Kʉrai enupɨkɨrɨ te’san tʉrawaso mɨrɨ. Ma’siu 24 mɨrɨ awonsi’kɨ 25 maimu uya Itepuru uyepʉ ekama. Itepuru maimu esi tʉraan’puui.3 Tanporon uri’sami’si amʉ’ uya tʉraan’puui arɨ’pʉ. Tʉron kon uya pʉse rɨ itekare i’tu’pʉ, e’tane tʉewan kon Papa pɨ’ repa pʉra iyesi’pʉ; Wakʉ A’kwarʉ uya tʉyewan kon yau wakʉ ton nonkato’ pe tʉusa’ iyesi’pʉ pʉra. Serɨ tʉrawaso parʉ iparu tʉraan’puui kon yau tukai’ ekama. Temari’masen enuripʉ esi Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'sen amʉ’ nʉsara’tɨsan nʉ’kwɨ Itepuru enna’poto’ i’tu pɨ’ e’tane e’koro’pʉ pe.
GSAM 148Ekama serɨ esi Enuripʉ a’tai kupʉ pe
GSAM 148.3“Mɨrɨ a’tai” tukai’ ekama uya mɨrɨ ekama tʉneta’ pɨ’ serɨ a’tai iyesi. Pena kareta piya’ ekama’pʉ kasa rɨ, Itepuru enna’poto’ uyepʉ pʉra iyesi’pʉ tʉpo, karimeru a’ta ekama’pʉ iya, Kʉrai uyepʉ mʉra’ta nau man tukai’, mɨrɨ awonsi’kɨ serɨ iweyu kon mʉra’ta yau Kʉrai kapuru’ yau usenpoika tane pʉra iyenato’ oton tukai’. Mɨrɨ a’tai, tʉron kon itekare ekamanin nan tʉewan kon yau ta’pʉ: “Uyepuru uko’mamʉ serɨ sunwa inke rɨ; mɨrɨpan e’sara’tɨ tʉron kon ipoitorʉ ton panta’ma pɨ’ mɨrɨ awonsi’kɨ enta’nan pɨ’ te’taripasan pokon pe.”
GSAM 149Tʉtonpa ipoitorʉ ton panta’mato’
GSAM 149.1Kamoro pena “tonpa ton” esi’pʉ, tikin nɨ itekare ekamanin nan. E’tane tʉron kon to’ uya wapiya tʉusauro’sa’ tʉneta’ pɨ’ tʉtonpa ton “panta’ma” mɨrɨ, kamoro uya “epe’kena’ iweyu” tʉtonpa ton repa’pʉ, Itepuru uyepʉ pʉ’kʉ pona rɨ tukai’ ekamanin nan. To’ uya Iseremaya panta’ma i’se ku’sa’ tʉron kon uya ta’pʉ: “Enta, maimu ke urɨ’nokon uya ipanta’ma; urɨ’nokon uya imaimu eta pʉra iyesi.”4 Mɨrɨ kasa marɨ kamoro itekare ekamanin nan uya tʉtonpa ton tʉrawaso ma’ta i’se enupa’pʉ. Mɨrɨ kamoro pɨ’ serɨ ta’pʉ: “I’tutɨ’ ɨyeta’kasa’ kon mɨrɨ awonsi’kɨ ɨyemaima kon; tɨwɨrɨ rɨ ɨkʉrʉntanʉkʉ kon, mɨrɨ awonsi’kɨ ɨsi’tutɨ’. Pata ema’kwa auya’nokon pʉra iyesi yau, ama’ kasa ɨpiya’nokon uye’ka mɨrɨ, ɨrɨ a’tai iye’tane pʉra ɨi’tu auya’nokon.”5
GSAM 149.2Uri’sami’si amʉ’ ekama esi mɨrɨ a’tai, “tonpa ton” uya Kʉrai enna’poto’ itekare yapai usara’tɨ, mɨrɨ awonsi’kɨ “panta’ma”. Mɨrɨpan kon nɨrɨ “enta’nan pɨ’ e’taripan” pokon pe e’nɨto’ ku’tɨ. To’ enta’nan ku’tɨ kamoro tu’ke enta’na i’se te’san pokon pe. Solomon uya kamoro pɨ’ ta’pʉ: “E’tɨ’ pʉra te’taripasan mɨrɨ awonsi’kɨ mentaino kon, pun anɨnin nan, pokon pe; apʉne pʉra te’taripasan mɨrɨ awonsi’kɨ mentaino kon enato’ oton entu’ma pe.”6
GSAM 149Eke Pokoi Wapiya
GSAM 149.3Serɨ a’tai ka’pon amʉ’ usenuminka: “Kʉrai enna’poto’ tʉrawaso yau ɨ’rɨ iye’ku’sa’ mɨrɨ ekama ton kasa?” Mɨrɨ a’tai usenpoika’pʉ to’ uya pu’kena’ maimu awɨrɨ iye’ku’sa’ kasa. 1844 April yau itekare ekamanin nan so’si ton yau tʉrawaso’pʉ, mɨrɨ awonsi’kɨ so’si ton epuru ton to’ pokon pe tʉrawaso’pʉ. Mɨrɨ wenai to’ “tonpa ton” esi’pʉ.
GSAM 150.1Itekare ekamanin nan enupa’pʉ 2,300 kaisa rɨ weyu Taniyeru 8:14 pɨ’ Esuwerʉ amʉ' yawon wʉipiya 1843 yau e’mato’ oton, mɨrɨpan 1844 pe ina wʉipiya yau. To’ ekama’pʉ Papa eseru aimenkato’ iweyu mɨrɨ a’tai e’mato’ oton. Mɨrɨ a’tai tanporon so’si ton uya Papa eseru aimenkan nɨto' iweyu Kʉrai enna’poto’ ke e’se’na tukai’ i’tu’pʉ. Mɨrɨ wenai Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san uya Itepuru uyepʉ 2,300 kaisa rɨ weyu e’mata a’tai tukai’ i’tu’pʉ. To’ ta’pʉ: “Serɨ a’tai March 21, 1844 pɨ’ e’mato’ oton, Esuwerʉ amʉ' yawon wʉipiya 1843 yawon iweyu ipan pe.” Mɨrɨ wenai March iweyu ipan pe mɨrɨ awonsi’kɨ April wapiyaro’ 1844 yau Kʉrai uyepʉto’ pe to’ e’nʉmʉ’pʉ.
GSAM 150Iri Ipoitorʉ Ton Usenpoika
GSAM 150.2March iweyu ipan pe eposa’ mɨrɨ awonsi’kɨ e’mata’pʉ a’tai, Itepuru uyepʉ pʉra iyesi a’tai, kamoro pena Itepuru itekare ekamanin nan pokon pe tʉrawaso’pʉ e’tane tʉewan kon ke itekare ipɨ’ tʉrʉ’pʉ pʉra, to’ usara’tɨ’pʉ, tʉrawaso ma’ta’pʉ, mɨrɨ awonsi’kɨ tanporon nɨ mʉra’ta nau itekare ekamanin nan Kʉrai enna’poto’ mɨrɨ awonsi’kɨ Papa eseru aimenkato’ ekamanin pe te’san ewa’noma’pʉ. “Tʉewan kon yau” to’ ta’pʉ: “Uyepuru uko’mamʉ serɨ sunwa.” To’ uya maimu ke enupa’pʉ tanporon non pon kon enato’ pe iyesi Kʉrai apurɨnin nan pe, Kʉrai uyepʉ wapiya; Esuwerʉ amʉ’ utɨto’ oton Palestina pona, Jerusalém po tʉpɨremato’ iwʉ’ koneka pʉ’kʉ pona rɨ, Messaya uyepʉ pʉra. Tʉron kon uya ta’pʉ Kʉrai uyepʉ “a’kwarʉ winon pe” tukai’, ka’pon amʉ’ i’tupɨ’ a’tai mɨrɨ awonsi’kɨ tʉka’tɨto’ tʉpo.
GSAM 151Epe’kena’ Iweyu Repato’
GSAM 151.1Kamoro tonpa ton panta’mato’ a’tai, kamoro apurɨnin nan uya tʉtonpa ton amʉra’pʉ iwʉ’ ton mɨrɨ awonsi’kɨ pata a’kɨrɨ, to’ repato’ pe “epe’kena’ iweyu” ipɨ’ nʉ’sa’ ekamanin nan. Pata weyu ma’kʉʉi mɨrɨ awonsi’kɨ pu’kena’ enasa’ pɨ’ ta’pʉ, Kʉrai uyepʉ mʉra’ta nau man tukai’, pena eke pokoi pʉra marɨ.
GSAM 151So’si Ton Enta’nan
GSAM 151.2Mɨrɨ tʉrawaso a’tai, tʉron nɨ so'si so’si ton yau pena pʉra iyesi’pʉ pe’ to’ usenpaka’pʉ ka’pon amʉ’ so’si iwʉ’ ta’ enta’nan ku’tɨse’na, mɨrɨ awonsi’kɨ usennakan nɨto’ ku’tɨse’na. Tanporon kon uye’tɨ pɨ’ to’ repa’pʉ tʉkiyari ton ke.
GSAM 151.3Ina uya America po serɨ kasa nʉtʉrʉ’pʉ wapiya May 1844 yau, Eke Pokoi tʉpo. William Miller Rochester, New York po kareta iwʉ’ ta’ tu’kan kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san enupa’pʉ, “Ina nʉ’san Enuripʉ a’tai Ma’siu 25 yau; ɨyapurɨto’ kon a’sitɨ’; iweyu ton mɨrɨ pɨ’ na’ne’ ipɨ’ enpoika auya’nokon,” ta’pʉ. Mɨrɨpan a’tai Rochester so’si iwʉ’ eke yawon nakapu po enta'nan koneka’pʉ. Ka’pon amʉ’ so’si tonpa ton mɨrɨ awonsi’kɨ apurɨnin nan pen amʉra’pʉ. Usenupato’ iwʉ’ epuru uya William Miller pɨ’ e’wa’noma’pʉ. To’ uya parau pon epe'kena', kiri' epe'kena', epe'kena' ton mɨrɨ awonsi’kɨ kareta mʉre ton 25 cents ke eponi’pʉ. Kareta ese’ “An Exposé of Millerism” esi’pʉ.
GSAM 151.4Mɨrɨ tʉpo 14 kaisa rɨ weyu pʉra e’mata tane, tʉron so’si ton marɨ pata ya’ enta'nan koneka’pʉ, pata e'seporoto' iwʉ' po 25 cents ke enta’na. Tanporon kon uye’tɨ pɨ’ parau pon epe'kena', kiri' epe'kena', epe'kena', epe'kena' ton tʉpokon pe o’pa’pʉ. Mɨrɨ a’tai marɨ so’si ton yau serɨ pe enta’nan e’seporo’pʉ: “i'ri enta'nan ton”, “mʉre ton repato'”, “tuna yau o' amʉ'”, “usi'nʉnka enta'nan”, mɨrɨ kasa ton. Serɨ enta’nan eseru eke pe e’ku’pʉ, mɨrɨ pe pʉra serɨ pe so’si iwʉ’ ku'to' iwʉ', epe'kena' iwʉ' mɨrɨ awonsi’kɨ enta'nan iwʉ' pʉra iyesi. Serɨ ton Enuripʉ a’tai pena parʉ parʉ iyesi’pʉ, ekama ya’ kasa.
GSAM 152.1Wm. Miller uya Rochester po iye’ku’sa’ pɨ’ serɨ maimu menuka’pʉ:
GSAM 152.1“Rochester po D.D. tonpa, Mr. _____, _____ so’si yawon, William Miller enupan nɨto’ ewa’noma pɨ’ kareta mʉre menuka’pʉ. Tʉpɨ’kon epuru ton mɨrɨ awonsi’kɨ uri’sa ton so’si iwʉ’ ta’ amʉra’pʉ, eke enta’nan ku’tɨse’na parau pon epe'kena' mɨrɨ awonsi’kɨ enta'nan ton ku’pʉ, Belshazzar kasa kafi mɨrɨ awonsi’kɨ te o’pa’pʉ, epe’kena’ ton mɨrɨ awonsi’kɨ kiri' epe'kena', epe'kena' ton eponi’pʉ, mɨrɨ awonsi’kɨ tʉkaretaai mʉre Kʉrai enna’poto’ ewa’noma pɨ’ eponi’pʉ.
GSAM 152.2“Uutɨ pʉ’kʉ pona rɨ, tʉron so’si epuru uya pata e'seporoto' iwʉ' po enta’nan ku’pʉ, kareta mʉre ton, kiri' epe'kena', epe'kena' ton eponi’pʉ. Usi’nʉnka’pʉ ueta’ pɨ’ so’si ton tʉron nɨ yawon kon Babylon enta’nan pɨ’ repa pʉra. Usi’nʉnka uya, Kʉrai uyepʉ a’tai tʉron nɨ so’si ton “enta’nan pɨ’ e’taripan” pokon pe e’nɨ pʉra iyesi. Serɨ epuru ton uya Papa maimu pɨ’ tʉewan kon enu pʉra. To’ pana’tɨ uya, to’ uya Uru’ 14:12-14; Ma’siu 24:48-51; Uru’ 13:25-28; 2 Pi’ta 2:13; Isutʉ 10-21 menu eneto’ pe. Serɨ iweyu ton ipan pe man.”
GSAM 152.3So'si epuru Miller uya so'si ton nʉku’sa’ tʉpo repato' enta'nan, pʉrata enta'nan, 10 cents ke usi'nʉnka enta'nan, isa’ka’si ton enpoika, i'ri enta'nan ton, Papa ese' pɨ' pʉrata enta'nan mɨrɨ awonsi’kɨ usennakan nɨto’ ton enesa’ yau, ipan pe kuru iyenari’nʉmʉ poken esi’pʉ.
GSAM 152Enuripʉ A’tai
GSAM 152.4Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san uya Papa maimu i’tu’pʉ: Kʉrai uyepʉ mʉra’ta nau man tukai’ itekare e’kamasa’ a’tai Enuripʉ a’tai nɨrɨ iyesi. Serɨ to’ ene’pʉ Sises maimu Ma’siu 25:5, 6 yau mɨrɨ awonsi’kɨ Apa’ka’ 2:1-3 yau.
GSAM 153.11844 wapiyaro' a'tai yau to’ e’nɨto’ pɨ’ ina Anomʉra' a'tai eke pe ekaman nɨto' May 9, 1844 maimu nʉtʉrʉ:
GSAM 153.2“Itekare pu’kena’ a’tai e’mato’ pɨ’ a’ko pe iyesi tukai’ e’nʉmʉ’pʉ ina; Papa uya tʉmunkɨ amʉ’ e’to’ pe mɨrɨ e’koneka’pʉ. Pu’kena’ Apa’ka’ uya ta’pʉ: ‘Urɨ upana ya’ e’tʉ’ mɨrɨ awonsi’kɨ pata kɨpɨ’ te’soto’ka; ewarupɨ pen tʉuseta’ rɨ rʉ’san pa ɨta uya tʉta’pʉ.’ Mɨrɨ pɨ’ kareta ena’ po menukasa’ man: ‘upɨ’ to’ etokʉ a’tai.’ Mɨrɨpan Itepuru uya ta’pʉ: ‘Kareta po pu’kena’ menuka, mɨrɨpan uya i’se tʉusaurokʉ pɨ’ i’tuto’ pe. Pu’kena’ esi e’mato’ oton a’tai; iweyu ipan pe [pu’kena’ iweyu ton ipan pe] eposa’ a’tai ekama mɨrɨ, kasi pʉra. E’tane e’mata tane [iweyu e’mato’ oton kasa tʉnene’pʉ kon tʉpo], a’sitɨ’ ipɨ’; ipɨ’ uye’to’ oton, [pu’kena’ iweyu ton tanporo e’mata a’tai, mɨrɨ tʉpo] emennʉ’pʉ iyepʉ pen.’7
GSAM 153.3“Serɨ ekama ina a’tai pɨ’ pe iyesi tukai’ Paul uya Ipuru 10:36-39 yau ekama’pʉ: ‘Sa’man annawɨrɨ rɨ ɨutɨto’ kon pe iyesi te’nonkai’ pʉra, Papa e’to’ i’se ku’sa’ auya’nokon a’tai, isauro’kʉ’pʉ rʉ’pʉ iye’ku’to’ pe eporo kon pa. Tʉuye’sen uye’nɨ pɨ’ man, emennʉ’pʉ iyepʉ pen. E’tane ipokena’ e’ pe te’sen uko’mamʉ mɨrɨ apurɨto’ winɨ; tesi’pʉ ya’ iyenna’posa’ yau, pori’ pe ipɨ’ esi pen mɨrɨ. E’tane urɨ’nokon kamoro to’ kasa tenna’posan pen mɨrɨ awonsi’kɨ tʉuma’tasan pen, e’tane kamoro apurɨnin nan mɨrɨ awonsi’kɨ tepika’tɨsan iye’ton pe te’san.’
GSAM 153.4“Ina usenuminka’pʉ ina Enuripʉ a’tai rʉ’san pe, temari’masen enuripʉ a’tai tukai’ Ma’siu 25:5 yau. Mɨrɨ a’tai “iri ipoitorʉ uya tʉewan yau ta’: Uyepuru uko’mamʉ serɨ sunwa” mɨrɨ awonsi’kɨ “panta’ma tʉtonpa ton, enta’nan pɨ’ e’taripan pokon pe” tukai’ e’ku’pʉ; Itepuru uye’to’ oton ewarupɨ pe i’tu pʉra iyekusito’ a’tai.
GSAM 154.1“Ina i’tu serɨ a’tai Peter uya ekama’pʉ, kamoro pɨ’ ‘To’ kota’man nɨto’ pena rɨ e’mata pʉra iyesi, to’ iweyu e’nʉmʉ pʉra rɨ.’ mɨrɨ awonsi’kɨ ‘Ama’ai to’ uya ma’tanʉ’nin nɨ enupan nɨto’ ewonnʉ’to’ oton.’8 Mɨrɨpan kon esi kasi pu’kena’ ton kasa pena rɨ te’san.9 yau Isaran yawon kon ta’pʉ: ‘Wʉi ton enasa’ e’tane mararon pe iyesi, mɨrɨ awonsi’kɨ tanporo pu’kena’ epai’pʉ.’ Mɨrɨ kasa, iweyu e’mata kasa iye’ku’to’ a’tai iyesi’pʉ, mɨrɨ wenai 2 Pi’ta 3:4 yau ewa’noma’pʉ nan uya ta’: ‘Nai mɨrɨ, “uyepʉ” isaurokʉ’pʉ ipɨ’?’ Mɨrɨ awonsi’kɨ to’ usenuminka’pʉ: ‘tanporon nɨ esi tesi’pʉ kasa rɨ non e’kaa’pʉ epiya’tɨ’pʉ si’kɨrɨ rɨ.’
GSAM 154.2“Ina usenuminka’pʉ pu’kena’ e’mato’ yai’ne’ Enuripʉ a’tai iyesi tukai’ Isens uya ta’pʉ: ‘Tʉuseta’kai’ pʉra e’tɨ’, utonpa ton, Itepuru uyepʉ pʉ’kʉ pona rɨ.’ ‘Ɨmɨrɨ’nokon nɨrɨ tʉuseta’kai’ pʉra e’tɨ’, pana’ pe e’soto’katɨ’, apʉne pʉra a’ko pe Itepuru uye’to’ man.’ mɨrɨ awonsi’kɨ ‘Eseru aimenkanin man mʉra’ta nau rɨ iye’soto’kasa’.’
GSAM 154.3“Ina usenuminka’pʉ Kʉrai enna’poto’ iweyu to’ nʉtʉrʉ’pʉ e’mato’ pɨ’ Sises uya ina enupa’pʉ tukai’, Uru’ kareta piya’pɨ 12 po: ‘Iyekonekasa’ pe e’tɨ’, ɨraan’puui kon ipo’tɨtɨ’ inke rɨ. Iyapiyo’ ton esi tepuru kon temari’mato’ yapai iyenna’poto’ enupɨkɨrɨ kasa e’tɨ’. Iye’sa’ a’tai, mʉra’ta wɨpɨtʉ iya a’tai, inke pʉra to’ uya a’koka iyewonto’ pe.’10 To’ e’nʉmʉ’to’ esi iweyu e’mata tʉpo, a’taino pʉra iyesi. Mɨrɨ wenai Itepuru uya ta’pʉ: ‘Pori’ pe to’ esi mɨrɨ itenupɨkɨrɨ te’san.’
GSAM 154.4“Papa nama ke ina marɨ itekare ekaman nɨto’: ‘Temari’masen si uye’nɨ pɨ’ man! Entanʉ’tɨ’ si!’ mɨrɨ awonsi’kɨ ‘Papa eseru aimenkato’ iweyu e’sepora’ man.’ Ina usi’nʉnka’pʉ ina uya tanporon non pon kon mɨrɨ awonsi’kɨ so’si ton awɨrɨ maimu ke, to’ e’nʉmʉ’pʉ pʉra iyesi, Papa usi’nʉnkato’ maimu pɨ’ rʉ’san. Ina Itepuru uyepʉ enupɨkɨrɨ rʉ’san mɨrɨ awonsi’kɨ tekoneka pɨ’ e’nɨ, a’ko pe iyesi tukai’ apurɨ pɨ’.”
GSAM 155Tʉrawaso Kon Repato’
GSAM 155.1Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san uya tʉtʉrawaso 1844 March 21 wapiya mɨrɨ awonsi’kɨ mɨrɨ tʉpo ene’pʉ. Serɨ maimu Kʉrai enna'poto' ekareei kareta kareta po Nov. 13, 1844 yau J. V. Himes, S. Bliss, mɨrɨ awonsi’kɨ A. Hale uya “Tʉrawaso kon repato'” tukai’ menuka’pʉ.
GSAM 155.2“Ina pʉra iyesi’pʉ pʉ’kʉ pona tʉusenuminkasa’ ke. Ina i’napai rɨ tʉusewankama’pʉ main i’tu pɨ’ pe. Ina Sises tato’ awɨrɨ Papa maimu kareta ton menu ene’pʉ, imaimu i’tuse’na. Ina tʉyewan kon pɨ’ pʉra iyesi’pʉ, e’tane Papa pɨ’ irepai’ mɨrɨ awonsi’kɨ ipɨ’ ɨtʉrʉ’pʉ kon pa. Tanporon ina ewa’noma pɨ’ to’ nʉusauro’sa’ kon ina nene’pʉ, main i’tu i’se, kasi yapai e’pepa’kato’ pe; e’tane ina pɨ’ tewa’noman kon tʉron nɨ maimu kon uya ina yapurɨto’ meruntɨpanʉkʉ’pʉ. Ina maimu ipoken pe iyesi yau, mɨrɨ pe pʉra iyesi yau marɨ, to’ maimu ipoken pe e’ poken pʉra iyesi ina nene’pʉ; to’ maimu tʉtonpa kon maimu kasa pʉra iyesi’pʉ. Tikin nɨ kon maimu esi’pʉ meruntɨ pʉra, mʉre ton maimu kasa, mɨrɨ wenai tʉku’sa’ kon ton ma’ta’pʉ to’ uya inke rɨ; to’ maimu kon tʉtonpa kon maimu ewa’noma pɨ’ iyesi wenai, to’ yapurɨ pʉra iyesi’pʉ tʉtonpa kon maimu pɨ’ tukai’ enpoika’pʉ to’ uya, ina maimu pɨ’ to’ nʉsara’tɨ’pʉ ɨ’rɨ pe rɨ iyesi e’tane. Mɨrɨ awonsi’kɨ ina yapurɨto’ yawon tanporon eke maimu ton tikin nɨ, mɨrɨ pe pʉra iyesi yau tu’kan kon, Itepuru a’ko pe uyepʉ kasi pe enpoika i’se te’san uya apurɨ’pʉ. Papa maimu kareta yau menukasa’ esi imaimu rɨ kasa tukai’ ina yapurɨto’ e’konekasa’ iyesi’pʉ; e’tane ina pɨ’ tewa’noman kon uya, menukasa’ rɨ kasa mɨrɨ eta pʉra e’tɨ’ tukai’ enpoika i’se tʉrawaso’pʉ, apʉne rɨ, apʉne pʉra tanporon pu’kena’ maimu iye’ku’sa’ ton esi’pʉ menukasa’ rɨ kasa, mararon imaimu ton yau marɨ.
GSAM 156Eke Pokoi Ekama Pe
GSAM 156.1“E’tane 1843 Esuwerʉ amʉ' yawon wʉipiya e’mata’pʉ, ina Kʉrai, ipan pe te’sen, ene pʉra iyesi’pʉ. Kamoro ina pɨ’ ewa’noma’pʉ uya, to’ usenuminka’pʉ ina usauro’sa’ ton tanporo kasi pe iyesi tukai’. To’ usenuminka’pʉ ina, ina kasa ka’pon pe tesi pɨ’ ina usauro’sa’ apai sɨrɨtɨto’ oton. Mɨrɨ wenai to’ usewansiuka’pʉ ina enese, ina marɨ ina nʉenupɨkɨrɨ yapurɨ pɨ’ mɨrɨ awonsi’kɨ ina Kin enupɨkɨrɨ pɨ’ rɨ e’nɨ a’tai.
GSAM 156.2“E’tane Eke Pokoi yau ina tʉuseta’kai’ pʉra iyesi’pʉ. Ina pu’kena’ uya Enuripʉ a’tai iyesi tukai’ i’tu’pʉ, pu’kena’ e’mata a’sitɨ’ tukai’. Ina wʉipiya e’mata, ina tʉtʉrʉ’pʉ kon pe 1844 yau rʉ’san, mɨrɨ e’tane ina ekama’pʉ tanporon kon pɨ’ ina marɨ e’nʉmʉ’pʉ 1843 ipan pe pʉra. E’tane ina nʉusenuminka’pʉ kon ipoken pe pʉra iyesi’pʉ a’tai, Papa tʉrawaso serɨ yau ina nene’pʉ: Papa uya Kʉrai enna’poto’ itekare ku’pʉ non pon kon panamato’ pe mɨrɨ awonsi’kɨ so’si ton i’tuto’ pe; kamoro Itepuru ese’ wenai entu’ma’tɨto’ pe te’san usenpoika’pʉ. Mɨrɨ tʉrawaso uya tanporon non pɨ’ ka’pon amʉ’ enpoika’pʉ ɨnʉ’ uya Itepuru uyepʉ apurɨ pɨ’ mɨrɨ awonsi’kɨ ɨnʉ’ uya ipɨ’ ewa’noma pɨ’ mɨrɨ, Kʉrai asa’rɨ pe uyepʉ a’tai ipɨ’ tewa’noman kon, Esuwerʉ amʉ’ ipɨ’ ewa’noma’pʉ wapiya uyepʉ a’tai kasa. Ina i’tu serɨ e’ku’sa’ Papa tʉrawaso ya’ ipan pe tukai’ pe: Papa uya tʉnamanin nan kɨ’ma, tʉuyepʉ pɨ’ tekoneka’pʉ kon pe.
GSAM 157Kʉrai enna'poto' ekaman nɨto' tʉrawaso tʉpo March 1844
GSAM 157.1March 21, 1844 tʉpo Kʉrai enna’poto’ ekaman nɨto’ pɨ’ serɨ ekama menuka’pʉ Pata weyu ma'kʉʉi ton kareta po October 31, 1844 yau:
GSAM 157.2“1843 Esuwerʉ amʉ' yawon wʉipiya e’mata tʉpo, Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san nʉ’kwɨ uya ta’pʉ ina iweyu menka pʉra iyesi tukai’. To’ i’tu’pʉ ina pu’kena’ iweyu ipan pe e’mata mɨrɨpan a’tai Kʉrai uyepʉto’ oton tukai’. E’tane ina tʉ’sa’ pɨ’ e’mata pʉra iyesi, a’sitɨ’ tukai’ e’nʉmʉ’pʉ. Tanporon kon tʉraan’puui arɨ’pʉ, temari’masen enase’na utɨ’pʉ; e’tane temari’masen Enuripʉ a’tai e’mata pʉra tʉrʉ’pʉ. Mɨrɨ a’tai to’ a’sitɨ’pʉ, pu’kena’ uyepʉ pʉra iyesi’pʉ, mɨrɨpan iweyu pe rʉ’san e’nʉmʉ’pʉ. Tʉron nɨ kon tʉuye'ton tʉrawaso koneka’pʉ, to’ i’tu pʉra iyesi’pʉ Itepuru uyepʉ iweyu serɨ yau tukai’. Mɨrɨpan kon, Itepuru a’ko pe kuru uyepʉ tukai’ e’nʉmʉ’to’ pɨ’, e’nʉnsa’ kon kasa ena’pʉ. Tʉron maimu ke, to’ usenuminka’pʉ ɨ’rɨ weyu rɨ yau iye’to’ oton, mɨrɨ pe pʉra iyesi yau mararon pe iyenurikʉto’ oton tukai’, mɨrɨ a’tai to’ e’moronʉnpa pori’ pe e’ poken iyesi tukai’. Mɨrɨ ina Pika’tɨnin uya ta’pʉ kasa rɨ iye’ku’pʉ: ‘Inke rɨ to’ enurikʉ’pʉ kʉrɨ rɨ temari’masen uyepʉ i’se, mɨrɨpan kon ena’pʉ e’moronʉ’ pe, mɨrɨpan kon nin si e’nʉmʉ’pʉ mɨrɨ.’
GSAM 1571844 Mɨrɨ tʉpo wʉi Pɨ’ Nʉtʉrʉ
GSAM 157.3“May 1843 yau Tonpa Miller uya Esuwerʉ amʉ' yawon Papa pɨ' wʉipiya yawon 7 pe kapʉi pɨ’ ina enupɨtʉ’pʉ, mɨrɨ yau Kʉrai enna'poto' tʉtʉrʉ’pʉ. Pena mɨrɨ tʉpo wʉi yau ina serɨ a’tai pɨ’ e’nʉmʉ’pʉ. Mɨrɨ e’mata tʉpo Tonpa S. S. Snow uya tʉusenuminka’pʉ: pu’kena’ a’tai Kʉrai uyepʉto’ oton 7 pe kapʉi yau 10 iweyu. E’tane wʉipiya i’tu pʉra iyesi’pʉ. Mɨrɨ tʉpo iya enasa’ pu’kena’ iweyu 1844 yau e’mato’ oton; mɨrɨpan 22 October pɨ’ 7 pe kapʉi yau 10 iweyu iyesi, Kʉrai uyepʉto’ oton tukai’ nʉsara’tɨ’pʉ. Iya New York, Philadelphia mɨrɨ awonsi’kɨ tʉron pata ton yau serɨ ekaman nɨto’ tʉrawaso’pʉ wapiyaro' a'tai mɨrɨ awonsi’kɨ serɨ pe tʉ'a yau; tu’kan kon uya apurɨ’pʉ, e’tane July pɨ’ rɨ serɨ tʉrawaso e’ku’pʉ.
GSAM 158Mʉnʉ Ton Amainarʉ Ya’ E’mata Pʉra
GSAM 158.1“Serɨ wʉi a’tai, New Hampshire kapuru winɨ po ina tonpa ton uya Itepuru uyepʉ mɨrɨ wʉi a'tai wapiya tukai’ apurɨ’pʉ, mɨrɨ wenai to’ mainarʉ ton amainarʉ pʉra iyesi’pʉ. July iweyu entaino, Esuwerʉ amʉ' yawon wʉi-yau Anomʉra' a'tai iyesi a’tai (ewaron winɨ awanakʉi’ pona, April kapʉi aserʉ yapai menka, serɨ Esuwerʉ amʉ’ wʉipiya epiya’tɨto’ yapai), mɨrɨ tʉpo mainarʉ ton enasa’ kon pɨ’ ekonekasa’ tʉuya’nokon a’tai, Kʉrai uyepʉ a’ko pe tukai’ to’ usenuminka’pʉ, mɨrɨ wenai to’ mainarʉ amainarʉ pʉra iyesi’pʉ. Tʉron kon uya mainarʉ mɨrɨ awonsi’kɨ kiyari ton a’ta’pʉ, e’tane to’ uya nɨmɨ’pʉ, tʉusenuminka pɨ’ tʉmainarʉ mainarʉ yau e’mata pʉra iyesi’pʉ, to’ apurɨ enpoika pe tʉtʉrawaso pɨ’ mɨrɨ awonsi’kɨ non pon kon pɨ’ e’wa’noma. Serɨ tʉrawaso New England kapuru winɨ yau e’seporo’pʉ.
GSAM 158Kʉrai Enna’poto’ Wapiya Papa Eseru Aimenkan
GSAM 158.2“Mɨrɨ a’tai Maine po ina tonpa ton uya Papa eseru aimenkato’ Kʉrai uyepʉ wapiya iyesi tukai’ i’tu’pʉ. Eseru aimenka mainarʉ ton e'ma pokon pe e’ku’pʉ, serɨ non e’mata ipan pe pʉra mɨrɨ, e’tane iu’matʉ wapiya e’mato’ oton. To’ ta’pʉ ina Papa eseru aimenkato’ ya’ rʉ’san, menka e’ku’pʉ, mɨrɨ awonsi’kɨ Papa tʉrawasoomanin nan uya i’pɨ’nokon Papa uya a’si’pɨ rʉ’pʉ. Mɨrɨ a’si’pɨto’ e’mata a’tai, mɨrɨ esi’pʉ 4 inserʉ ton uya non pon 4 pese’tɨ ton a’sisa’ (Isenpoikasa’ 7:1) nonkato’ pe enpoikan nɨto’ pe.
GSAM 159Anomʉra’ A’tai E’mʉ’sa’ka
GSAM 159.1“July entaino Papa usi’nʉnkato’ uyepʉ’pʉ Kʉrai uyepʉ iweyu ekaman pɨ’, mɨrɨpan kon pu’kena’ i’tu’pʉ mɨrɨ awonsi’kɨ tʉku’sa’ to’ ewaruma’tɨ’pʉ, enurikʉ’pʉ pɨ’ e’mʉ’sa’ka’pʉ. ‘Anomʉra’ a’tai eke pe ekama e’ku’pʉ: Temari’masen si uye’nɨ pɨ’ man! Entanʉ’tɨ’ si! Kamoro uri’sami’si amʉ’ e’mʉ’sa’ka’pʉ tʉraan’puui kon po’tɨse’na.’ July tʉpo serɨ tʉrawaso New England pata ton yau nʉsara’tɨ’pʉ, tʉron nɨ rʉ’san, e’tane tanporon nɨ Papa usi’nʉnkato’ pokon pe e’ku’pʉ, tu’kan kon uya tʉmakooi pɨ’ u’mata’pʉ, tʉtonpa ton pɨ’ nʉ’kwɨ tʉusentu’ma’pʉ. Exeter po Ta'porin amʉ' yau uko'man pɨ' e'seporoto' a’tai tanporon serɨ tʉrawaso ton eporo’pʉ, tikin nɨ eke tʉrawaso pe e’ku’pʉ, mɨrɨpan nɨ tanporon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'sen tonpa ton kon pata po e’seporo’pʉ.”