Kareta piya'pɨ 10 — Anomʉra' a'tai eke pe ekaman nɨto'
GSAM 160.1“Anomʉra' a'tai nin si, ka'pon uya eke pe ekama'pʉ mɨrɨ, ‘Temari'masen si uye'nɨ pɨ' man! Entanʉ'tɨ' si!’ ta'pʉ iya. Kamoro si uri'sami'si amʉ' usenpaka'pʉ mɨrɨ, mɨrɨpan kon e'mʉ'sa'ka'pʉ tʉraan'puui kon po'tɨse'na.”1
GSAM 160.2Ina uya pena ekama'pʉ Enuripʉ a'tai, uri'sami'si amʉ' 10 kaisaron kon auro'kasa' yau. Serɨ pe si nɨrɨ mɨrɨ tʉrawaso ton pɨ' ekama uya, Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san uya Anomʉra' a'tai eke pe ekaman nɨto' tukai' esa'ku'sa' pɨ'. Itekare ekamanin eke pe te'sen uya Anomʉra' a'tai eke pe ekaman nɨto' kareta ya' 10 ikapʉi 3, 1844, serɨ ta'pʉ:
GSAM 160.3“Ɨ'rɨto' pe ina Enuripʉ a'tai yau ekota'pʉ? Apʉne pʉra Papa nenpoika'pʉ 2,300 kaisa rɨ weyu wapiya nɨ yʉi a'tai, ewarupɨ a'tai pen, 457 B.C. Ina na'ne' nʉ'pʉ a'ko pata pona; 6 ikapʉi mɨrɨ awonsi'kɨ wʉi ton i'tʉ'pʉ. Mɨrɨpan ina arɨ'pʉ Enuripʉ a'tai 6 ikapʉi.”
GSAM 160.4Itekare ekamanin S. S. Snow uya kanan Anomʉra' a'tai eke pe ekaman nɨto' kareta ya' 8 ikapʉi 22, 1844, 2,300 kaisa rɨ weyu pɨ' serɨ ta'pʉ:
GSAM 160.5“Mɨrɨ weyu ton epiya'tɨ'pʉ ekama'po mɨrɨ Jerusalem pata konekato' pona. Cyrus uya wapiya nʉku'pʉ; Darius uya menka'pʉ kanan; Artaxerxes Longimanus uya kʉrɨ pʉ'kʉ pona koneka'pʉ, 7 kaisa rɨ wʉipiya yau iya esa' pe tesi'pʉ a'tai. Mɨrɨ ekama'po non pona e'ku'pʉ 457 B.C. ewarupɨ a'tai. Esura uyee'pʉ Jerusalem pona Papa wakʉ po tʉkʉipʉnʉ ke, Esuwerʉ amʉ' pata koneka'pʉ, epuru ton mɨrɨ awonsi'kɨ e'seporoto' kon menka'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ pata e'ko ma'kʉʉi koneka'pʉ.”2
GSAM 160.6Papa nenpoika'pʉ yau 2,300 kaisa rɨ wʉipiya tanporo te'se'pʉ. Mɨrɨ pe 457 mɨrɨ awonsi'kɨ 1843 tanporo wʉipiya ton nʉto' pe iyesi'pʉ. Ekama'po 457 B.C. 7 ikapʉi a'tai rɨ e'ku'pʉ yau, mɨrɨ a'tai 1844 7 ikapʉi pe rɨ mɨrɨ tʉrawaso u'matʉto' tukai' enupa'pʉ to' uya. 7 ikapʉi 10 weyu mainanpan nɨto' uya mɨrɨ a'tai epiya'tɨ'pʉ enpoika tukai' to' usenuminka'pʉ. Mɨrɨ kasa Esuwerʉ weyu yau 7 ikapʉi 10 weyu 10 ikapʉi 22, 1844, 2,300 kaisa rɨ weyu u'matʉ'pʉ, mɨrɨ a'tai Papa iwano' wakʉ pata ekorʉkato' a'tai ene'pʉ. Ina uya 1843 pe u'matʉto' pɨ' enpoika'pʉ tʉron nɨ 1844 pɨ' nɨrɨ. Mɨrɨ ke ina usenuminka'pʉ: ‘Serɨ pe kuru ɨ'rɨ wenai Eke pokoi ina pona e'ku'pʉ tukai' ina i'tu'sa' man.’ Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san uya serɨ “Main Anomʉra' a'tai eke pe ekaman nɨto'” tukai' ekama'pʉ. Mɨrɨ tʉrawaso pe te'san amʉ' imenuka'pʉ ina enpoikato' pe.
GSAM 161“Temari'masen piya' entantɨ'”
GSAM 161.110 ikapʉi 3, 1844, Anomʉra' a'tai eke pe ekaman nɨto' kareta ya' George Storrs uya “Temari'masen piya' entantɨ'” tukai' imenuka'pʉ; mɨrɨ iya ta'pʉ:
GSAM 161.2“Urɨ uya u'menuka tʉyɨ pɨ' rʉ'pʉ pe nɨrɨ te'sen. I'napairon pe, 7 ikapʉi 10 weyu uyepʉ a'tai, Kʉrɨ rɨ Sises Kʉrai Epʉn kapai uyepʉto' oton. Mɨrɨ a'tai uyepʉto' rawɨrɨ rɨ wʉi ton man; i'napairon pɨ' i'tu pʉra kon pona eke enari'ke' a'tai, e'tane ekoneka'san pona wakʉ eke.”
GSAM 161.3“‘Temari'masen uye'nɨ pɨ' man’ serɨ wʉipiya yau; ‘piya' entantɨ'.’ so'si maimu pʉra ton mɨrɨ awonsi'kɨ eke kon amʉ' ina kɨ'ma'pʉ, serɨ ekama uya to' enna'po. Serɨ tʉrawaso ina uya uyekoneka'pʉ uri'sami'si amʉ' enna'pokato' pe, to' uya tʉraan'puui kon arɨ'pʉ temari'masen piya'. Ina na'ne' yau man? ‘Papa nenpoika'pʉ enuripʉ yau, enai'matɨ.’ 3 ikapʉi mɨrɨ awonsi'kɨ 4 ikapʉi apai serɨ ina eikʉ?—E'e. Temari'masen enuripʉ a'tai, uri'sami'si amʉ' tanporon e'moronʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ e'nʉmʉ'pʉ, ne? Kʉrai maimu u'mata'pʉ pʉra; Papa maimu kʉsapurɨtʉ pʉra. Ina e'nai'ma te'sen tukai' e'kwa pe, ina Enuripʉ a'tai e'moronʉ'pʉ; Kʉrai uyepʉto' pɨ' pen, mɨrɨ a'tai pɨ' e'nʉmʉ'pʉ. Ina Enuripʉ a'tai yau ekota'pʉ; ina uya ‘ɨ'rɨ kaisa rɨ inke’ iyesi'to' i'tu'pʉ pʉra, mɨrɨ pɨ' ina e'moronʉ'pʉ. Ina pʉsamoro uya ina e'nʉmʉ yau, ‘Weyu kanan kʉmenkatʉu’ ta'pʉ; mɨrɨ pe ina e'moronʉ'pʉ. Serɨ yau ina enna'pokato' nɨrɨ meruntɨ pʉra. Itepuru, ɨrepai'; ka'pon meruntɨ pʉra. Auya kurun ekama, Itepuru. O, Nʉtʉrʉ uya serɨ a'tai enpoikatʉ.”
GSAM 162Itekare Anomʉra' a'tai
GSAM 162.1“Enuripʉ a'tai wʉipiya pʉsamoro. Ɨ'rɨ uya i'tu? Apʉne pʉra Kʉrɨ rɨ Itepuru uya ‘Anomʉra' a'tai’ ta'pʉ, temari'masen enuripʉ a'tai. Papa nenpoika'pʉ 2,300 kaisa rɨ ewarupɨ-wʉi. Ewarupɨ, anomʉra' pe, mɨrɨ pʉsamoro weyu nʉ'kwɨ; mɨrɨ pe 6 ikapʉi. Mɨrɨ si Enuripʉ a'tai tanporo iyesi. Serɨ meruntɨ ekama'man 7 ikapʉi iten yau epiya'tɨ'pʉ; ipan pe e'ku'pʉ, meruntɨ eke, Papa A'kwarʉ tʉrawaso pokon pe. ‘1843’ ekaman a'tai ina ene'pʉ pen. Serɨ pe kuru, ‘Temari'masen piya' entantɨ'.’ Tanporo tʉpiyau'nokon te'sen kɨ'ma'pʉ to' uya; serɨ kasa e'to' ene uya tukai' pena urɨ usenuminka'pʉ pʉra. Ka'pon amʉ' mɨrɨ ta'porin kon, ta'porin ton kɨ'ma'pʉ, tʉi'kiyari ye' ton pokon pe. Ukaran pɨ' ɨyɨ ton, Papa pɨ' tanporo e'repa'pʉ; serɨ urɨ uya pena ene'pʉ pʉra. Serɨ main pɨ' apurɨ eke man, pena ekaman pɨ' iyesi'pʉ pʉra; mɨrɨ pɨ' tʉusene'nan nan rɨken i'tu.”
GSAM 162.2“Serɨ a'taino i'napairon main pɨ' Papa po' pe urɨ uya tanporo arɨ uya, mɨrɨ pɨ' apurɨpʉ pʉra Papa sapema pe rɨ iyesi, ‘eke i'kʉi’ ɨpɨ' iye'to' pɨ'. I'napairon pe i'tu uya: serɨ Anomʉra' a'tai eke pe ekama ekoneka'sa' pata yau, ‘Kʉrɨ rɨ uyepʉ pʉra yau’ tukai' tʉusenuminkai', mɨrɨ pe pʉra serɨ i'napairon main pɨ' tanporo e'mato' pɨ' tenari'nʉnse, Tʉuko'man nɨto' pika'tɨpai te'sen tanporo tʉuko'man nɨto' kɨ'mato' oton. Eseru apurɨ Abraham Isaac arɨ'pʉ Papa pona; Noah iya kanawa koneka'pʉ; Lot Sodom kɨ'ma'pʉ; Esuwerʉ amʉ' Egypt kɨ'mato' ewarupɨ nʉ'sa'pʉ; Taniyeru wairarimɨ amʉ' yen yau ewonpʉ; 3 kaisaron kon Esuwerʉ apo' yau ewonpʉ. ‘Serɨ apurɨto' i'tupɨ'to' pʉra Papa e'to' esa' wannɨ pe pata'se' ya' ina ewomʉto' oton,’ tukai' ina usenuminka'pʉ; e'tane i'napairon pe i'tu uya mɨrɨ kasa pʉra iyesi. Serɨ apurɨ pɨ' enpoika e'ku'pʉ. Serɨ i'napairon main ka'pon nʉ'kwɨ ton uya i'tu pʉra, mɨrɨpan kon uya ipɨ' ɨri, e'kʉipʉnʉ, mʉra'ta e'seno' tʉ'kato' oton. Tʉron Sodom pon, Sapa' awɨron kon so'si, uri'sami'si e'moronʉ'san, to' ekama kon ke ɨri ipɨ' kon. Itekare kanan: ‘Ɨyɨ pɨ' entatɨ'; ɨyenu enna'po tʉ'kɨ'; Lot no'pʉ enai'matɨ’.”
GSAM 163Storrs tʉrɨ'kɨ e'kʉi
GSAM 163.110 ikapʉi 10, 1844, Anomʉra' a'tai eke pe ekaman nɨto' kareta ya' George Storrs uya “U'matʉto'” tukai' imenuka'pʉ; Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san uya “Storrs tʉrɨ'kɨ e'kʉi” tukai' esa'ku'pʉ. Serɨ ta'pʉ iya:
GSAM 163.2“Ɨ'rɨ pe ina serɨ weyu koneka e'to'? Papa main apurɨtɨ', mɨrɨ pɨ' meruntɨ pe e'ma, Papa ma'kʉʉi repato' pe. Ina usenuminkato' esi pe man serɨ weyu ina eri'kato' i'tu ina uya yau ina usenuminkato' esi'to' kasa rɨ, Papa po' pe tanporo e'repa kon, non pɨ' tʉye'sen pe ne'nonkatʉ pʉra.”
GSAM 163.3“Serɨ uya upɨ' iyesi enpoikato' pe: eke tʉrɨ'kɨ pata tuna po te'sen. Eke esa' pɨ' ekama'po'pʉ, mɨrɨ a'tai eke kanawa eke pe uye'to' oton, ipiya' te'san kon tanporo rɨ arɨto' pe wakʉ pata pona, to' uya ipɨ' apurɨ'pʉ tukai'. Tu'ke kon tʉrɨ'kɨ pona utɨ'pʉ. Tʉron kon, tʉrɨ'kɨ pona wakʉ pe te'san, uya tʉkanawa kon ewa akʉtʉ'pʉ; kanawa ereu'tɨ'pʉ, mɨrɨpan kon e'ne'pʉ pʉra, eke kanawa uyepʉto' pɨ' e'nʉmʉ'pʉ. To' apurɨ'pʉ eke esa' maimu; to' uya tanporo arɨ'pʉ. Tʉron kon mɨrɨ yau uyee'pʉ, ‘Tʉrɨ'kɨ pona ina esi, mɨrɨ rɨken poken man,’ tukai' usenuminka'pʉ. E'tane ‘emepoke' pe’ e'pai to' esi'pʉ, tanporo tʉpiyau'nokon te'sen kɨ'ma pʉra, ɨri pe to' e'to' esi yau tʉkanawa kon ke tepa'kato' kon iwano' pe.”
GSAM 164.1“‘Ɨyapɨ' apurɨsa' kasa iyesi’ ekama'pʉ eke kanawa uyepʉ wapiya. Wʉi uyee'pʉ. Kʉrɨ rɨ te'san kanawa kɨ'mato' pɨ' e'nʉmʉ'pʉ, eke kanawa ene yau. Mɨrɨ uyepʉ ene'pʉ; e'tane kanawa kɨ'mato' a'tai tʉron kon uya ene'to' oton. To' usauro'nɨ'pʉ: ‘kanawa kɨ'matʉ pʉra, eke kanawa main pe iyesi pe i'tu wapiya.’ eke kanawa uyepʉ, to' ɨtɨtʉ'pʉ pʉra. Mɨrɨ pe to' kanawa kɨ'mato' pʉra.”
GSAM 164.2“eke kanawa tʉrɨ'kɨ pona uyee'pʉ. ‘Ɨ'rɨ uya enpoika ɨmɨrɨ'nokon apurɨ'pʉ eke kanawa uyepʉto' pɨ'?’—‘Ina kanawa kɨ'ma'pʉ; kanawa utɨ'pʉ, ina tuna po pata pona utɨto' pʉra, eke kanawa uyepʉ pʉra, ina nʉye'ai'ne' esi'pʉ; serɨ tʉrɨ'kɨ pona tʉron kanawa uyepʉ pʉra.’—‘Wakʉ man,’ eke kanawa esa' uya ekama'pʉ, ‘ewomʉtɨ'; ɨmɨrɨ'nokon apurɨto' e'ku pʉra.’”
GSAM 164.3“Kamoro kon kanawa kɨ'ma pʉra te'san, eke kanawa pona ewomʉto' pe e'seporo'pʉ. Esa' uya ekama'pʉ: ‘Ɨ'rɨto' pe yʉi kanawa tʉrɨ'kɨ pona a'si man? Ɨrɨ kon kanawa rʉ'pʉ kɨ'ma'pʉ?’ To' uya eikʉ'pʉ: ‘Ina nʉto' pʉrata mɨrɨ, eke kanawa uyepʉ pʉra yau tuna pata pona enna'po'to' pe.’ Esa' uya ta'pʉ: ‘Ɨmɨrɨ'nokon non pɨ' tʉye'sen pɨ' repara'pʉ, urɨ maimu apurɨ pʉra. Ɨyapɨ' apurɨsa' kasa iyesi. Ina pɨ' enpoika uya kon; enna'po'to' pɨ' koneka'pʉ kon, mɨrɨpan kon apurɨ pʉra pɨ' ipona i'tʉrʉ kon.’ ‘To' uya ipiya' ewonpʉ pʉra apurɨ pʉra pɨ'.’ O, eke ɨri tʉrawaso!”
GSAM 164.4“Tonpa ton, serɨ a'tai kanawa kon kɨ'matɨ'; tuna po utɨto' pʉra ɨye'ne'pɨtʉ. Ka'pon Mumu ma'kʉʉi usenpoika wapiya mɨrɨ kupʉ. Mɨrɨ tʉpo ikupʉ kon a'tai u'matʉto' oton. E'matɨ' tanporo, e'matɨ' a'taino. Usi'kɨ upɨ' e'ku'pʉ kon; kʉsenuripʉtʉu; kanawa a'tu'matɨ', mɨrɨ kupʉ auya'nokon pʉra yau ɨyeri'to' kon oton, apʉne tʉuko'man nɨto' pika'tɨpai te'sen tʉuko'man nɨto' kɨ'mato' oton, Sises Kʉrai, ina Itepuru awonsi'kɨ utaimenkan nɨto' esa' uya tasa'. E'matɨ' kanan, e'matɨ'! Kanawa ton kɨ'matɨ', ‘mɨrɨ pe pʉra’ tukai' nʉto' pʉra kon. Mɨrɨ ‘mɨrɨ pe pʉra’ uya kon e'ko pʉra. Serɨ ipan pe tʉ'kato' mɨrɨ. Itepuru Makoi uya i'tupɨ'ta a'tai ta'pʉ: ‘Upiyapai enta, Se'tan.’ Mɨrɨpan Makoi utɨ'pʉ ipiyapai; Inserʉ amʉ' uyee'pʉ ipika'tɨi'. Ɨmɨrɨ'nokon e'ku'to' oton mɨrɨ kasa, ɨmɨrɨ'nokon serɨ tʉrawaso e'kʉi.”
GSAM 165Anomʉra' a'tai eke pe ekaman nɨto' tʉrawaso meruntɨ
GSAM 165.1Anomʉra' a'tai eke pe ekaman nɨto' Itekare pɨ' ipan pe, meruntɨ pe, e'kʉi pe iyesi. N. Southard, Anomʉra' a'tai eke pe ekaman nɨto' kareta esa' mɨrɨ, 10 ikapʉi 31, 1844 ekare ya' serɨ ta'pʉ:
GSAM 165.2“Wapiya, weyu menkan nɨto' tanporo kon uya ewa'noma'pʉ; e'tane ipan pe meruntɨ tʉrawaso e'ku'pʉ, tanporo kon arɨ'pʉ. Eke a'kwa kasa non awɨrɨ use'ma'pʉ, tʉron pata pon kon ɨyɨ yau ipɨ' e'ku'pʉ, Papa rɨken iyesi tukai' i'tu. Ka'pon mʉta tanporo usenupama'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ Epʉn esa' pona ɨri pe tʉusene kon e'ku'pʉ. Non po te'sen ton pɨ' ipɨ' nʉto' kɨ'ma'pʉ, to' usaurokʉ'pʉ, to' uya amakooi pɨ' Papa epori'ma'pʉ, tʉrʉkato' kon pɨ' namai. Mɨ pe te'ku'san pe pʉra to' ena'pʉ, to' ewan kon epeima'pʉ Papa rau; pena ina ene'pʉ pʉra serɨ kasa. Papa uya Yoel awɨrɨ ta'pʉ, eke weyu uyepʉ a'tai, tʉyewan kon karakato' pe, tʉpon kon pen, e'nʉmʉ pɨ', ukaran pɨ', e'tɨ'pʉ. Zechariah uya nɨrɨ Papa maimu ekama'pʉ: e'repa mɨrɨ awonsi'kɨ epori'ma A'kwarʉ uke'pʉ Papa mʉrɨ kon pona; to' uya kʉrɨ rɨ a'tʉ'ka'pʉ, mɨrɨpan ene'pʉ to' uya. Eke pe ukaran esi'pʉ non yau, tʉiwʉ' kon yawon kon kaisa rɨ tʉponaro' kon ukaramʉ'pʉ, to' no'pʉ ton nɨ tʉponaro' kon. Itepuru uyepʉ enupɨkɨrɨ te'san esi'pʉ ipan pe tʉusewankamai' tewan kon yau irau.”
GSAM 166Ka'pon amʉ' Papa meruntɨ ke e'kʉi
GSAM 166.1Serɨ meruntɨ ekama pɨ' iya kanan ta'pʉ:
GSAM 166.2“Serɨ tʉrawaso ka'pon uya koneka pʉra tukai' ina ene'pʉ; mɨrɨ pɨ' ina i'tu'pʉ Papa uya koneka'pʉ Anomʉra' a'tai eke pe ekaman nɨto' pe, temari'masen Enuripʉ a'tai, uri'sami'si amʉ' e'moronʉ'pʉ tʉpo, tanporon e'mʉ'sa'ka'pʉ tʉraan'puui kon po'tɨse'na. Kʉrɨ tʉrawaso mɨrɨ u'mata'pʉ; pena rɨ Kʉrai enna'poto' ekaman nɨto' tʉrawasooi kon ekoneka'pʉ pʉra serɨ pe to' ekoneka'sa' kasa, Itepuru uyepʉto' iwano' pe.”
GSAM 166Non pɨ' te'sen pʉrata ton mɨrɨ pʉra iyesi
GSAM 166.3Kʉrai enna'poto' ekaman nɨto' meruntɨ ekama pɨ' tu'ke kon to' pʉrata ton a'si pʉra iyesi'pʉ. To' uya ipʉrata ton e'repa'pʉ Itekare ekamanin nan tʉrawaso pɨ', kareta mɨrɨ awonsi'kɨ kareta piya'pɨ ton kʉrʉpo'poman nɨto' pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon repato' pɨ'. Mɨrɨ ke to' main enpoika'pʉ tanporo non pon kon pɨ'. Kamoro kon non pɨ' te'sen pʉrata ton a'si te'san, tʉrawaso pɨ' e'repa pʉra, non pon kon uya to' pɨ' apurɨ pʉra tukai' esa'ku'pʉ. Serɨ pɨ' asa'rɨ enpoika uya, na'ne' nan pɨ' nɨrɨ, iyakon nan pɨ' nɨrɨ.
GSAM 166‘Potato’ tato' i'kiyari ta'porin
GSAM 166.4Wapiya New Ipswich, N.H. pon, Hastings itese', Papa main apurɨsen esi'pʉ. Ipɨ' eke ‘potato’ tato' i'kiyari ta'porin esi'pʉ, mɨrɨpan iya non apai a'kɨrɨ mʉta'pʉ pʉra. Itonpa ton to' usenʉmʉ'pʉ, to' uyee'pʉ ipiya', ‘potato’ tato' i'kiyari ta'porin mʉta'to' iya, iwʉ' ta' arɨto' pɨ' pʉrata pʉra, ‘apʉne pʉra ɨpɨ' iye'to' oton’ ta'pʉ to' uya. Hastings uya, ‘Kane! Serɨ ‘potato’ tato' i'kiyari ta'porin uya Kʉrɨ rɨ Itepuru uyepʉto' pɨ' upurɨto' ekaman,’ ta'pʉ.
GSAM 167.1Mɨrɨ ewarupɨ, Claremont (N.H.) Ewa, New York Main Wʉi mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kareta ton ekama'pʉ: ‘potato’ tato' i'kiyari ta'porin i'kʉi'pʉ ‘potato’ tato' i'kiyari a'motato' pɨ'; aiko rʉ'kwɨ rɨ i'kʉi pʉra te'sen esi'pʉ. Main Wʉi uya ta'pʉ: “Eke ukaran pe ene'to' tanporo ta'porin ton ‘potato’ tato' i'kiyari a'motato' pɨ' i'kʉi'pʉ. Philadelphia kareta ekamanin uya ‘potato’ tato' i'kiyari ta'porin pata yau tanporo i'kʉi'pʉ tukai' ekama'pʉ. Maine rɨken ‘potato’ tato' i'kiyari ta'porin pʉra i'kʉi'pʉ, e'tane eparan uya mɨrɨ a'si'pʉ.”
GSAM 167.2Ewarupɨ wakʉ pe iyesi'pʉ, Hastings ‘potato’ tato' i'kiyari ton 11 ikapʉi pona non yau a'si'pʉ; mɨrɨ pɨ' ‘potato’ tato' i'kiyari ton i'kʉi'pʉ pʉra. Mɨrɨpan iya tʉi'kiyari ton tu'ke te'sen repa'pʉ, tʉmunkɨ kon awonsi'kɨ itonpa kon repa'pʉ, kamoro kon pena ipɨ' usenʉmʉ'pʉ. Iyakon wʉi yau to' uya Hastings pɨ' ‘potato’ tato' i'kiyari e'menukasa' kʉrɨ rɨ repa'pʉ, pʉrata wakʉ ke. To' uya eke eparan tukai' i'tu'pʉ, e'tane Papa uya tʉtʉrawaso pɨ' wakʉ repa'pʉ, Hastings mɨrɨ awonsi'kɨ itonpa ton.
GSAM 167Ipurɨto' nʉ'ma'pʉ
GSAM 167.3Iyakon enpoika upata yau e'ku'pʉ. So'si pon ka'pon esi'pʉ, 1844 ewarupɨ Kʉrɨ rɨ Itepuru uyepʉto' pɨ' e'seporo yau ekama'pʉ. Ipɨ' pʉrata tu'ke esi'pʉ; tʉron ton pɨ' po'kon ton tʉrʉ'pʉ, iyakon wʉi yau repato' pe. Unkuru, Papa main apurɨsen tukai' te'ku'sen pen, karimeru amʉ' eponin, pʉrata mɨrɨ awonsi'kɨ karimeru mɨrɨ eponin nan, Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'sen ka'pon pɨ' uyee'pʉ ipɨ' ton repato' pe. Ka'pon uya eikʉ'pʉ: ‘Urɨ uya po'kon kon kɨ'ma'pʉ pʉra; iyakon wʉi pona arɨto' pe uya, po'kon kon.’ Unkuru uya urɨ kɨipʉnʉ, Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'sen, pɨ' ta'pʉ: ‘Mɨrɨ ka'pon uya ipɨ' te'sen apurɨ pʉra.’ Kɨipʉnʉ uya epo'pʉ: ‘Ɨ'rɨto' pe?’ Unkuru uya: ‘Itepuru uyepʉto' mɨrɨ pata i'u'matʉto' serɨ ewarupɨ tukai' iya, e'tane po'kon kon iyakon wʉi pona a'sito' iya. Urɨ pɨ' ekama e'to' pʉra; ipɨ' main pʉra.’”
GSAM 168Pʉrata e'repa a'tai u'mata'pʉ
GSAM 168.1Ka'pon amʉ' esi'pʉ, to' pʉrata ton a'si'pʉ, e'tane tʉrawaso meruntɨ koneka'to' pɨ' tʉusene kon iyesi'pʉ, mɨrɨ pɨ' pʉrata e'repa'to' a'tai u'mata'pʉ. To' uyee'pʉ Itekare mɨrɨ awonsi'kɨ kareta e'menukato' tʉrawasooi nan piya', ɨyɨ pɨ' pʉrata repatɨ' tukai'. To' eikʉ'pʉ: ‘Pʉrata e'repa a'tai u'mata'pʉ! Ina uya tanporo kareta e'menuka'pʉ, u'matʉto' wapiya to' kʉrʉpo'poman nɨto' pe. Kareta iwʉ' ton nʉ'kwɨ koneka'pʉ, ewarupɨ mɨrɨ awonsi'kɨ ɨutɨ a'mu. Pʉrata kanan ina nʉto' pʉra.’ ene'sen ka'pon uya ekama'pʉ urɨ pɨ': ka'pon amʉ' uya tu'ke 1,000 dollar pʉrata ton kareta iwʉ' pona arɨ'pʉ, Voice of Truth kareta esa' pɨ' ukaran pɨ' ‘arɨtɨ', tʉrawaso pɨ' repatɨ'’ ta'pʉ. Eikʉ: ‘Pʉrata e'repa a'tai u'mata'pʉ! Ina pʉrata nʉto' pʉra; repa pʉra.’ To' uya epo'pʉ: ‘Kamoro kon tʉron kon repato' pe?’ Eikʉ iya nɨrɨ: ‘Ina uya kamoro kon repa koneka'pʉ, ina e'ne'to' oton kon pɨ' rɨ.’ To' usewankama'pʉ, pʉrata ton enna'po'pʉ, Papa sapema to' pona esi tukai', to' apurɨ pʉra awonsi'kɨ ipɨ' pʉrata nʉ'sa' tʉrawaso pɨ' repa pʉra.
GSAM 168Nɨmai' nan menka'pʉ
GSAM 168.2Kamoro kon ta'porin ton non yau a'si'pʉ, iwʉ' ton i'napairon te'se'pʉ; to' uya kareta ton kʉrʉpo'poma'pʉ, iwʉ' iwʉ' utɨ'pʉ, ka'pon amʉ' pokon pe ekama'pʉ, epori'ma'pʉ. To' eseru mɨrɨ awonsi'kɨ to' apurɨto' tʉron kon uya sapema pʉra. Tanporo kon i'tu'pʉ to' maimu pɨ' to' apurɨ'pʉ. Meruntɨ eke esi'pʉ to' pokon pe; mɨrɨ wenai i'napairon pe te'san uya ‘kasi mɨrɨ’ ta mɨrɨ awonsi'kɨ to' maimu ewa'noma poken pʉra iyesi'pʉ. Tu'kan kon serɨ pɨ' Main apurɨ'pʉ, Papa e'repa epori'ma'pʉ, mɨrɨpan kon repa'pʉ.
GSAM 169.1E'tane ukaranin nan awonsi'kɨ non pɨ' te'sen Main pɨ' enupanin nan uya serɨ tʉrawaso mʉra'ta'to' ekama'pʉ. Kamoro kon pata ton awɨrɨ iwʉ' iwʉ' utɨ'pʉ, Kʉrai enna'poto' ekaman nɨto' pɨ' te'san, tʉtʉrawaso kon awonsi'kɨ tʉmunkɨ kon kɨ'ma'pʉ; to' uya ‘to' e'kʉipʉnʉ’ ta'pʉ, mɨrɨ pɨ' nɨmai' menka'to' to' pona. To' usenpaka'pʉ, e'tane to' tʉrawaso pɨ' ka'pon kon repato' rɨken iyesi'pʉ; eparan eseru enpoika'pʉ pʉra. Mɨrɨ pɨ' tu'ke pʉra nɨmai' a'si'pʉ. Tʉron kon serɨ pe te'san uya William Miller pɨkɨrɨ te'san nɨmai' a'si'pʉ tukai' tu'ke ekama'pʉ; e'tane urɨ uya Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'sen epuru pe 56 kaisa rɨ wʉipiya entai tʉrawaso yau asa'rɨ nan nɨrɨ ene'pʉ rɨken. Serɨ pɨ' ekama uya.
GSAM 169Iya nɨmai'
GSAM 169.2Wapiya New York pata yau, urɨ uko'man pata yapai 30 mile kaisa rɨ pʉra, serɨ e'ku'pʉ. Ka'pon uya Kʉrai enna'poto' main apurɨ'pʉ, ipɨ' $100,000 pʉrata esi'pʉ. Ipʉrata pʉsamoro pɨ' asa'rɨ tʉrʉ'pʉ, ino'pʉ awonsi'kɨ tʉmunkɨ kon, kamoro kon apurɨ pʉra. Mɨrɨ ton nʉ'kwɨ ipɨ' pɨ' tʉkʉi pʉrata e'repa'pʉ. Tʉmunkɨ kon uya e'kama'pʉ, utaimenkan nɨto' esa' piya' utɨ'pʉ, ‘ina nʉtʉrʉ pona nɨmai' menka'tɨ’ tukai'. utaimenkan nɨto' esa' uya nɨmai' tʉrawaso, pʉrata nʉmai'to' meruntɨ enupa'pʉ, mɨrɨpan kon pɨ' nɨmai' esa' pe ɨnʉ' menkatʉ kon tukai' epo'pʉ. To' usaurokʉ'pʉ, mɨrɨpan kon uya ‘nɨmai' pe ina apurɨto' ka'pon ene'pʉ pʉra; ina nʉtʉrʉ rɨken nɨmai' pe menka'pʉ’ ta'pʉ. utaimenkan nɨto' esa' uya ka'pon pɨ' ta'pʉ: “Mr. _____, ɨmunkɨ kon uya ɨmɨrɨ nɨmai' pe menka'pʉ. Ɨpʉrata eseru pena kasa rɨ iyesi.”3
GSAM 170Ka'pon amʉ' ɨ'kɨrɨpanin eseru
GSAM 170.1Iyakon enpoika Stockbridge Howland pɨ' Topsham, Maine e'ku'pʉ. Mɨrɨ ka'pon e'kʉi pe tʉrawaso konekanin esi'pʉ, tanporo pata yau e'pato' iwʉ' ton mɨrɨ awonsi'kɨ miye' ton koneka'pʉ. Anomʉra' a'tai eke pe ekaman nɨto' tʉrawaso yau, ipon pona tu'ke pata ton awɨrɨ utɨ'pʉ, kareta piya'pɨ ton mɨrɨ awonsi'kɨ itekare ekaman nɨto' ton kʉrʉpo'poma'pʉ iwʉ' iwʉ'. Ipɨ' te'san ukaranin nan uya, ‘ipʉrata tʉrawaso kɨ'ma man’ ta'pʉ. Mɨrɨ pɨ' nɨmai' menka'pʉ to' uya; tʉusenuminka'pʉ entai tu'ke tʉrawaso eporo'pʉ iya. Howland uya pʉrata eporin nan, mɨrɨ awonsi'kɨ pʉrata e'repa'to' uye'san tanporo nɨmai' esa' piya' ennoko'pʉ, apʉne iya ‘urɨ pɨ' tʉrawaso repa'to' ka'pon pʉra’ ta'pʉ. Mɨrɨ tʉpo, pata esa' ton uya Kennebec tuna pona miye' koneka'to' nʉto'pʉ, tuna eke pɨ' e'tʉkʉukato' awonsi'kɨ yʉi e'to' a'tai miye' e'kʉi pe. pata esa' ton awonsi'kɨ pata esa' ton uya Stockbridge Howland pɨ' utɨ'pʉ, miye' koneka'to' pe. To' uyee'pʉ tʉrawaso maimu awonsi'kɨ ekama'po ke; iya ta'pʉ: “Tonpa ton, ɨmɨrɨ'nokon nɨmai' esa' piya' utɨtɨ'. Ɨmɨrɨ'nokon i'tu ɨurɨ pɨ' tʉtʉrawaso repa pʉra; mɨrɨ pe ɨmɨrɨ'nokon uya urɨ pɨ' miye' koneka'to' epo?” i'tu'san ka'pon kon pɨ' serɨ eseru esi'pʉ to' ɨ'kɨrɨpanin pe ipan pe rɨ, mɨrɨ pɨ' nɨmai' u'mata'pʉ. Kʉrɨ tʉpo ukaranin kon uya to' e'kama'pʉ, to' main pɨ' ukaran pe, tʉrawaso pʉra mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri pe koneka'pʉ tukai'.