Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
05 / 31
05 / 31

Kareta piya'pɨ 2 — Epika'tɨn nɨto' eseru enpoikasa'

John Norton Loughborough

GSAM 38.1Kaurɨ emurɨ'kato'kon rɨ'kɨ, e'ne' pe enuripʉ; awonsi'kɨ mʉra' e'ne' rɨ'kɨ, e'sa' e'to' ma'kʉʉi pe.1 Papa awɨrɨ tʉrɨ tonpa e'nɨto': E'ne' rɨ'kɨ, mʉra' a'tai yau, awonsi'kɨ auro'kon, non, pata awonsi'kɨ pata wʉi ton, rɨ'kɨ kon e'ne' pe; awonsi'kɨ tanporon kon e'ne' pe, mʉra' pe e'nɨto' kon mʉra' yau e'tu, awonsi'kɨ e'ma iwʉ' ma'kʉʉi yau, Papa awɨrɨ tʉrɨ tonpa e'nɨto'.2

GSAM 38.2Adam Eden kapʉi mɨrɨ e'sa' ma'kʉʉi yau pe emurɨ'kato'kon, Satan awɨrɨ pʉra' mʉre e'kareeisa' pe: Mʉre e'kʉrʉ' tʉrɨ. Eke a'tai yau Satan rɨ'kɨ e'kʉrʉ'kasa', ipɨ' tʉrawaso ton e'kʉrʉ'kato', awonsi'kɨ mʉra' ma'kʉʉi yau e'to' ekorʉkato'. Eke pe e'na'poto' mʉra' awonsi'kɨ tanporon kon mʉra' pe e'nɨto'.

GSAM 38.3Haggai kareta yau e'kareeisa' pe e'na'poto' mʉra' awonsi'kɨ pata Papa e'ne'kato' a'tai yau. Paul Hebrews kon kareta yau mʉra' e'ne'kato' e'na'poto' pe e'tu e'nɨto': Iyakon pe rɨ'kɨ mʉra' e'ne'kato', mʉra' rɨ'kɨ awonsi'kɨ auro'. Iyakon rɨ'kɨ ipɨ' e'ne'kato' kon tʉrawaso ton e'ne'kato', e'to' pʉra mʉra' e'ne'kato' e'to' rɨ'kɨ. Mʉra' e'ne'kato' pʉra e'to' kon e'to' rɨ'kɨ. Eseru nɨto' pe Papa awɨrɨ tʉrawaso, mʉra' awɨrɨ tʉrɨ awonsi'kɨ Papa awɨrɨ a'kʉrʉ' tʉrawaso.3 E'kareei yau e'ne'kato' a'tai pe e'tu, Papa e'to' nan e'kʉrʉ'kato' Kʉrai, e'na'poto' pe, tanporon kon mʉra' pe e'nɨto' pe e'to'.

GSAM 39.1Kʉrai awɨrɨ e'korʉkato' e'na'poto' a'tai ton yau tanporon kon nɨto' mʉra' pɨ' pe kareta ton enpoikasa' yau. Eke pɨkɨrɨ amʉ' awɨrɨ rɨ'kɨ. Papa ekareei ipɨ' e'to': Nɨto' pɨ' nɨto', nɨto' pɨ' nɨto'; e'kareei pɨ' e'kareei, e'kareei pɨ' e'kareei; ike mʉre, anʉrɨ mʉre.4 Papa ekareei e'na'poto' eseru enpoikasa' pe e'to', e'to' nɨto' kon pɨ' pe e'to': ma'kʉʉi e'ne'kato' pɨ' e'ne'kato' pe, weyu perɨ pe e'tu.5 Pɨ' pe nɨto' mʉra' pɨkɨrɨ amʉ' awɨrɨ Papa tʉrawaso e'na'poto' e'kato'.

GSAM 39Enuripʉ a'tai pɨ' enpoikasa'

GSAM 39.2Papa e'na'poto' emurɨ'kato'kon rɨ'kɨ, nɨto' pe e'to' mʉra' a'tai yau kaisa rɨ' weyu pe e'na'poto' mʉra' pe e'to' nan. E'kareei ton awɨrɨ nɨto' e'to'kon wapiyaro' rʉ'pʉ e'na'poto' pe e'to'; Eden e'korʉkato' pe, awonsi'kɨ e'sa' ma'kʉʉi e'to' pe. Cain rʉ'pʉ e'tai Eve e'nɨto': Tonpa pɨ' Papa awɨrɨ e'to'.6 Hebrew nɨto' amʉ' e'nɨto' pe mʉre tʉrɨ: Tonpa, Papa, pɨ' e'to'. Mʉre e'to' pe e'na'poto' rɨ'kɨ Satan kʉrʉpo' pʉra' mʉre e'kʉrʉ' tʉrawaso. Abel rʉ'pʉ e'tai Eve pɨ' e'nɨto' pe rɨ'kɨ. Wapiyaro' rʉ'pʉ pe e'to' e'nɨto' pʉra' e'to'kon. Cain pɨ' e'kato' tʉrawaso yau nʉtʉrʉ'kato' pe, awonsi'kɨ Abel e'kʉrʉ'kato' pe. Abel wɨnɨ to' uya wapiya, to' enupasa' pe iye'sa' to' iwano' pe tʉuye'ton use'man nɨto' pɨ'; apʉne pʉra Abel uya Papa nenupa'pʉ awɨrɨ karimeru imʉre arɨ'pʉ Papa ena' use'man nɨto' ike pe, e'tane Cain, tʉtonpa kasa rɨ tenupasa' rʉ'pʉ, uya tʉmainarʉ eperu arɨ'pʉ Papa ena', sakoro pe mɨrɨ awonsi'kɨ ɨkɨne' pe tesii'ma. Abel pɨ' e'kato' e'to' “apurɨto'” awonsi'kɨ Paul e'kareei: Iyeri' rɨ'kɨ, ipɨ' e'kareei.7

GSAM 40Seth e'na'poto' pe?

GSAM 40.1Abel iyeri'sa' kon e'tai Seth rʉ'pʉ e'to', emurɨ'kato'kon e'korʉkato'; Eve e'nɨto': Papa uya Abel ipɨ' mʉre e'na'poto' tʉrɨ, Cain uya e'kʉrʉ'kasa'.8 Seth Adam pɨkɨrɨ amʉ' e'to'kon. Genesis 5:3 yau e'kareei e'to'. Cain wapiyaro' rʉ'pʉ pɨ' nɨto' pe e'to'. Eve e'nɨto' Seth mʉre e'na'poto'. Seth e'tai pe nonpa amʉ' Papa maimu pɨ' e'na'kato'kon. (Genesis 4:26 yau, kareta e'pi po e'menukasa' enkɨ.) Seth e'to' pe Papa awɨrɨ tʉrɨ, Satan mʉra' pɨ' kʉrʉpo' e'kato' mɨrɨ e'kʉrʉ'kato'.

GSAM 40Emurɨ'kato' Noah pɨ' pe

GSAM 40.2Adam e'tai Noah rʉ'pʉ e'tai pe kareta yau pɨ' pɨkɨrɨ amʉ' e'kareei. Noah rʉ'pʉ e'tai emurɨ'kato'kon e'korʉkato', nonpa amʉ' e'nɨto': Mʉre auya'nokon tʉrawaso awonsi'kɨ e'tʉrʉ yau auya'nokon e'korʉkato', Papa uya non pɨ' a'kʉrʉ'kasa' awonsi'kɨ e'to' pɨ' tʉrawaso.9 Papa maimu pʉra e'kareei e'to'kon awɨrɨ nɨto' e'to'. Noah e'tai non yau pʉra' mʉre e'kʉrʉ'kato'kon, nonpa amʉ' e'to' kon pʉra' mʉra' yau e'kato' tʉrawaso, non pe e'kʉrʉ'kasa' pe; Noah awonsi'kɨ ipɨ' kon rɨ'kɨ e'kato'. Noah 120 kaisa rɨ weyu kon e'kareei e'kato'kon pʉra' mʉra' e'kato' e'na'poto'.

GSAM 41Babel e'menukasa'

GSAM 41.1Mʉra' e'kʉrʉ'kato' pʉra nonpa amʉ' Noah pɨ' e'kareei awonsi'kɨ non pɨ' e'kato'. Amʉ' e'piyato'kon pe Papa uya nɨto' e'kʉrʉ'kato'kon pʉra; Nimrod Babel nonpa e'menukasa' (iyakon Babylon, nonpa e'kato' wapiyaro' nɨto').10 Iyakon pe amʉ' Babel mʉre e'menukato' e'tai, maimu e'kʉrʉ'kato' awonsi'kɨ mʉra' yau e'kato' pʉra. Papa uya maimu kon e'kʉrʉ'kato' pe, amʉ' e'to' kon tʉrawaso pɨ' e'kato', awonsi'kɨ pɨ' pɨ' e'kato'.

GSAM 41Abraham nonpa e'to' iwʉ' pe

GSAM 41.2Noah pɨkɨrɨ yau 10 kaisa rɨ e'kato' e'tai Abraham Papa uya e'na'kasa'. Papa e'nɨto': Nonpa tanporon nɨto' yau auya nɨto' pɨ' pe e'to', awonsi'kɨ auya'nokon mʉra' pɨ' pe e'to' tonpa. Non ma'kʉʉi pɨ' e'to'kon nʉtʉrʉ'kato' pe, tonpa rɨ'kɨ e'kato'kon. Mʉra' yau e'na'kato', e'na'kato' pɨ' awonsi'kɨ pɨ' awɨrɨ, auya nɨto' pɨ' pe e'to'.11 Abraham nonpa e'to' pe e'na'kasa' rɨ'kɨ, Papa nɨto' pe ipɨ' e'to' iyeri' pe. Paul e'kareei: e'to' pe nonpa mʉre e'na'poto' e'to' iwʉ' pe.12 Papa nenpoika'pʉ yau Abraham nɨto' e'to'kon, nonpa e'menukasa' pe, tʉrɨ awonsi'kɨ e'menukato' Papa.13 Romans 4:13 yau e'kareei pe e'to': nonpa e'to' iwʉ' pe. Eke nonpa pe rɨ'kɨ; Abraham e'tai iyakon pe e'to' pe e'korʉkato'.

GSAM 42.1Abraham awɨrɨ nɨto' pɨ' e'to' e'na'poto' mʉre ipɨ' e'to'kon pʉra. Eliezer, ipɨ' e'seru, mʉre e'na'poto' pe e'to' e'nɨto'. Papa e'nɨto' pʉra: Auya emiya'tɨn pɨ' pe mʉre e'to'. Papa e'na'kasa' pe mʉre tʉrawaso rɨ'kɨ e'na'poto' pɨ' pe e'to' pʉra. Auya mʉra' pɨ' e'to'kon nonpa pɨ' e'to' pʉra, amʉ' awɨrɨ tʉrawaso e'to'kon; 400 kaisa rɨ weyu amʉ' auya'nokon e'kʉrʉ'kato'kon. Auya pɨkɨrɨ amʉ' pɨ' a'kʉrʉ'kato' awonsi'kɨ e'to'kon; auya'nokon pɨkɨrɨ kon e'to' pe iyeri' e'to', auya nonpa e'to' pe.14

GSAM 42.2Abraham urisa' e'kʉrʉ' nɨto' yau e'na'poto' e'kato' pe e'to' e'nɨto'. Isaac rʉ'pʉ e'tai Abraham awonsi'kɨ Sarah ipɨ' urisa' e'tai, Papa Ishmael awonsi'kɨ ipɨ' Hagar awɨrɨ e'nɨto': Mʉra' pe mʉre urisa' awonsi'kɨ ipɨ' mʉre e'kʉrʉ'kato' e'kʉrʉ'.

GSAM 42.3Abraham Isaac Papa iwʉ' yau e'kato' e'tai, apurɨto' e'korʉkato' iyeri'sa' kon awɨrɨ. E'kareei: Papa uya Isaac mʉre iyeri'sa' kon pɨ' e'korʉkato' pe e'to' e'nɨto', awonsi'kɨ mʉre emiya'tɨn yau e'korʉkato'.15

GSAM 42E'na'poto' mʉre

GSAM 42.4Abraham e'kareei e'kato' e'to'kon, e'na'poto' mʉre awɨrɨ tanporon nonpa amʉ' emiya'tɨn pɨ' e'korʉkato' pe, Kʉrai pe e'to' Papa awɨrɨ. Papa e'nɨto' pʉra: Mʉre amʉ' tonpa awonsi'kɨ mʉre rɨ'kɨ, auya mʉre Kʉrai.16 Paul e'nɨto': Kareta e'kareei e'to' pe Papa uya amʉ' pʉra' apurɨto' awɨrɨ tʉrɨ e'kato'; Abraham awɨrɨ e'kareei: Auya awɨrɨ tanporon kon nonpa amʉ' e'korʉkato'.17 Abraham awɨrɨ e'na'kasa' nɨto' Isaac awonsi'kɨ ipɨ' mʉra' pe e'to'.18 Jacob awɨrɨ rɨ'kɨ e'to'.

GSAM 42.5Jacob tonpa 12 mʉre e'to'kon, nɨto' pe e'na'poto' mʉre pɨkɨrɨ awɨrɨ e'to'? Jacob Papa nenpoika'pʉ pe ipɨ' e'kareei e'to': Judah awɨrɨ rɨ'kɨ e'kato' rɨ'kɨ, nɨto' e'kato' rɨ'kɨ, Shiloh e'tai pɨ' pe; nonpa amʉ' ipɨ' e'kato'.19 Israel amʉ' pʉra nonpa kon awɨrɨ e'to'kon, Sanhedrin e'to'kon. Judah — Judah pɨkɨrɨ kon — nɨto'kon e'to' Shiloh (Kʉrai) e'tai pe.

GSAM 43A'tai mʉra' pʉra

GSAM 43.1Pɨkɨrɨ amʉ' e'kareei e'to'kon mʉra' e'korʉkato' awonsi'kɨ e'na'poto' mʉre; pɨ' a'tai pe e'to' pʉra. Jacob pɨkɨrɨ amʉ' Egypt yau e'piyato'kon, Assyria pon—Pharaoh (Isaiah 52:4)—uya Joseph pʉra e'ne'kato'—20—, amʉ' emurɨ'kato'kon, Abraham pɨ' ekamasa' 400 (rɨ'kɨ 430) kaisa rɨ weyu e'kʉrʉ'kato'kon e'na'kato' pe, nɨto' pe nonpa e'korʉkato'.

GSAM 43.2Moses rʉ'pʉ e'tai ipɨ' kon e'ne'kato': mʉre pɨ' pe e'to'.21 Papa uya nɨto' e'kato'kon Moses Israel amʉ' e'kʉrʉ'kato'kon pɨ' e'korʉkato' pe. Moses 40 kaisa rɨ weyu e'tai Israel amʉ' emurɨ'kato'kon awɨrɨ e'to' pe e'nɨto', Pharaoh urisa' mʉre awonsi'kɨ Egypt iwʉ' pe nɨto' e'to' pʉra.22 Moses nonpa amʉ' awɨrɨ tʉrawaso e'kato' awonsi'kɨ Egypt tonpa mʉre e'kʉrʉ'kasa'. Ipɨ' kon nɨto' pʉra e'kato'kon, awonsi'kɨ e'nɨto': ipɨ' kon nɨto' pe e'to'kon, Papa ipɨ' awɨrɨ e'kʉrʉ'kato'kon e'kato'.23

GSAM 44.1Papa a'tai e'tai Israel amʉ' Egypt pɨ' e'kato', e'to'kon, weyu e'kareei e'to' pe. Exodus 12:40, 41. Moses Levi pɨkɨrɨ pe e'to' awɨrɨ nonpa e'to' pe pʉra; Jacob Papa nenpoika'pʉ pe Judah awɨrɨ nɨto' e'to' Shiloh e'tai pe.

GSAM 44Mʉre e'ne' pe, e'ne' pe pʉra

GSAM 44.2Israel amʉ' Canaan pɨ' e'kato' e'tai Moab iwʉ' epuru Balak (Lot pɨkɨrɨ) Balaam e'na'kasa' Israel kʉrʉpo' pe. Papa kʉrʉpo' e'korʉkato' e'to' pe, amʉ' nɨto' e'korʉkato' pʉra; Israel Canaan pɨ' e'tai Satan nɨto' e'kʉrʉ'kato' pʉra e'na'poto' e'to' pe pʉra. Balaam Papa nenpoika'pʉ yau e'nɨto': Mʉre e'ne' pe, e'ne' pe pʉra; mʉre e'ne' pe, pɨ' pe pʉra: Jacob pɨ' ma'kʉʉi rʉ'pʉ e'to', Israel pɨ' epuru yʉʉi rʉ'pʉ e'to', Moab nonpa kʉrʉ'kato', Sheth pɨkɨrɨ kon e'kʉrʉ'kato'.24

GSAM 44.3Abraham pɨ' e'piyato' mʉra' amʉ' awɨrɨ Paul e'nɨto': Tonpa rɨ'kɨ e'to' e'tai pʉra' iyeri' pe e'to'kon, auro' ma'kʉʉi pɨ' e'to'kon awonsi'kɨ pata enʉrɨ pɨ' e'to'kon. Amʉ' kon apurɨto' yau iyeri' e'to'kon, nɨto' e'na'kasa' pʉra; pɨ' pe e'ne'kato'kon, e'korʉkato'kon, mʉra' nonpa yau pɨ' pe e'to'kon e'kareei e'to'.25

GSAM 44.4Balaam e'nɨto' mʉra' a'tai “mʉra' pe pʉra”, “pɨ' pe pʉra”; Israel emurɨ'kato'kon awɨrɨ pʉra, Papa e'kareei e'to'kon. Moses awɨrɨ Papa maimu: Papa e'to' pe, tanporon nonpa e'ma ma'kʉʉi yau e'to'.26 Habakkuk 863 kaisa rɨ weyu iyakon nɨto' e'kareei: nonpa tanporon Papa maimu ma'kʉʉi pe e'to', pata a'kʉrʉ'kato' pɨ' pe.27

GSAM 45Papa iwano' wakʉ pata e'kato' pɨ' e'to' pe

GSAM 45.1Papa Israel Egypt pɨ' e'kato' e'tai, tanporon nonpa amʉ' nɨ' yau Papa apiyontɨn nɨto' ton e'kareei, ipo yau mʉre e'menukasa' pe; Kʉrai e'to' pe ipɨ' kon apurɨto' yau e'korʉkato'. Papa iwano' wakʉ pata e'menukasa' nonpa nɨ' yau. Moses Papa maimu e'kato' pɨ' pe, Papa uya enpoikasa' pe, e'menukasa':28 Papa iwano' wakʉ pata tʉrawaso Kʉrai tʉrawaso awɨrɨ e'kareei pe e'to', Papa iwano' wakʉ pata yau e'to'.29 Papa iwano' wakʉ pata e'kato' e'kareei pɨ' pe: e'korʉkato' tʉrawaso e'na'poto'.30 Satan amʉ' e'kʉrʉ'kato'kon e'na'kasa' pe e'to' pʉra, Kʉrai pɨ' e'to' pʉra, e'kareei tʉrawaso pɨ' pe. Amʉ' awɨrɨ nɨto' pe e'to'kon e'kato' pe.

GSAM 45.2Papa nɨto' Israel amʉ' epuru e'to', amʉ' awɨrɨ tʉrawaso, nonpa amʉ' kʉrʉpo'. Papa nɨto' e'kareei: Papa Canaan nonpa 7 kon kʉrʉ'kato' e'tai, nonpa amʉ' pɨ' e'to'kon. Iyakon pe nɨto'kon amʉ' e'to' 450 kaisa rɨ weyu, Samuel pu'kena' amʉ' e'tai pe.31

GSAM 45Israel amʉ' epuru e'na'kato'

GSAM 45.3Israel amʉ' Papa nɨto' e'kato' pʉra e'na'kato'kon. Papa nɨto'kon e'to'kon pʉra' nonpa amʉ' pɨ' pe, nɨto' pe e'to'kon. Papa maimu pɨ' e'tai nonpa amʉ' e'nɨto': Mʉre nonpa epuru, nɨto' awonsi'kɨ e'kareei. Nonpa mʉre pe e'to' awɨrɨ Papa auya'nokon pɨ' pe e'to' awɨrɨ, auya'nokon Papa auya'nokon e'na'kato'kon yau.32

GSAM 46.1Israel amʉ' emurɨ'kato'kon yau Samuel awɨrɨ e'nɨto'kon epuru e'na'kasa' pe, Papa Samuel e'nɨto': Amʉ' auya'nokon pɨ' e'kʉrʉ'kato'kon, auya nɨto' pɨ' e'to' pʉra.33 Iyakon pe e'nɨto'kon: Pɨ' pe auya'nokon epuru e'na'kasa', nonpa amʉ' pɨ' pe e'to'kon.34 Samuel amʉ' awɨrɨ epuru tʉrawaso e'kato' e'kareei e'to', amʉ' pʉra e'na'kato'kon, e'nɨto'kon: Amʉ' Samuel maimu pɨ' e'to' pʉra, e'nɨto'kon: Pʉra; epuru auya'nokon e'to', nonpa amʉ' pɨ' pe e'to'kon, epuru auya'nokon nɨto' e'kato', tʉrawaso awɨrɨ e'to', auya'nokon kʉrʉpo' tʉrawaso.35

GSAM 46.2Iyakon pe Israel amʉ' 500 kaisa rɨ weyu epuru amʉ' awɨrɨ e'to'kon: wapiyaro' Saul, David, Solomon yau kon nɨto' e'to'; iyakon pe Israel awonsi'kɨ Judah kon nɨto' e'to'. Epuru pɨ' pɨ' nɨto' awonsi'kɨ e'kareei e'to', pɨ' pe kon pʉra, amʉ' mʉra' pɨ' e'kato'kon. Amʉ' nonpa amʉ' pɨ' pe e'kato'kon, epuru e'to' pe; awonsi'kɨ e'kato' pʉra, Papa pɨkɨrɨ awɨrɨ e'to' pʉra, ma'kʉʉi ton awɨrɨ e'kato'kon.

GSAM 46.3Papa Hosea pu'kena' awɨrɨ epuru nɨto' e'kareei: O Israel, auya'nokon pɨ' pe auya'nokon e'kʉrʉ'kato'kon; mɨrɨ auya'nokon pɨ' e'korʉkato'. Auya epuru e'to'; tʉrɨ rɨ'kɨ auya'nokon nonpa yau e'korʉkato'? Auya'nokon e'nɨto': Epuru awonsi'kɨ nonpa e'na'kasa'. Auya epuru mɨrɨ pɨ' e'kato', auya kʉrʉpo' yau mɨrɨ e'kato'.36

GSAM 47Kin pe e'nɨto' a'morʉkasa'

GSAM 47.1Kin pe to' epuru e'to' uko'mamʉ'pʉ Ka'riya pon kon uya Surusiran aporʉnʉ pʉ'kʉ pona, Papa iwʉ' yawon yen ton arɨ tʉuya'nokon pʉ'kʉ pona, Isuta amʉ' a'si tʉuya'nokon arɨ Paperan pona pʉ'kʉ pona. Mɨrɨ yau to' uko'mamʉ'pʉ 70 kaisa rɨ wʉipiya, pena to' pɨ' ekamasa' esi'pʉ kasa. Serɨ kin pe epuru e'nɨto' uta'ma'ta a'tai, Itepuru usaurokʉ'pʉ pu'kena' Ezekiel awɨrɨ, to' kin tʉpo te'sen Zedekiah pɨ': “Ɨmɨrɨ, Papa nama pʉn, ɨri Esuwerʉ amʉ' epuru, ɨweyu uyepʉ man, makoi e'nɨto' u'matʉ weyu. Serɨ ta Itepuru Papa uya: Ɨpu' epon mo'kakɨ, kin arooi anʉnka'; serɨ kasa rɨ parɨ e'to' oton pen. O'koi'no enu'kakɨ [Paperan epuru], mɨrɨ awonsi'kɨ enu'po te'sen aiko pe iku'kɨ [Isuta munkɨ amʉ' yapai eke pe tʉwe'kupʉsen epuru]. A'morʉka uya, a'morʉka uya, a'morʉka uya; moro e'to' oton pen, itesanon pe te'sen uyepʉ pʉ'kʉ pona; mɨrɨ tʉrʉ uya iyena'.”37

GSAM 47.2Serɨ itesanon pe te'sen epuru, i'napairon Pa rʉ'pʉ, esi Kʉrai pe. Ipɨ' pu'kena' Micah uya imenuka'pʉ: “Ɨmɨrɨ, karimeru amʉ' mainanpato' enu'po ɨutɨ, Sayan ensi pata meruntɨ, ɨpiya' iyepʉ mɨrɨ, wapiyaro' esa' wannɨ pe e'nɨto' nɨrɨ [non esa' pe e'nɨto', Kʉrai yau ekonekasa' kanan]; esa' wannɨ pe e'nɨto' uyepʉ mɨrɨ Surusiran ensi piya'.”38

GSAM 47.3Esuwerʉ amʉ' uya kin pe e'nɨto' yʉi kon e'womʉ'sa' a'tai, Paperan kin emiyatʉ ya' iyutɨ'pʉ. To' e'to' Medo-Persia epuru ton rakʉi', mɨrɨ tʉpo Greece epuru ton rakʉi', mɨrɨ tʉpo Ron epuru ton rakʉi', mɨrɨ kasa osorʉwau ite'kwa esa' wannɨ pe e'nɨto' uta'morʉka'pʉ. Ron esa' wannɨ Cesar Augustus e'to' kin pe a'tai, Kʉrai entu'pʉ, Tepi' apono' itesanon pe te'ton, uri'san Pa rʉ'pʉ i'napairon, Epʉra'an mɨrɨ awonsi'kɨ Tepi' pa rʉ'pʉ. Pena ekamasa' kasa rɨ iyentu'pʉ.

GSAM 47.4Ka'pon amʉ' uya i'tuto' pe serɨ itesanon pe te'sen Epuru, i'napairon Pa rʉ'pʉ, esi ka'pon pe rɨken pen, tʉuko'manto' ɨne'ke' esa' pe rɨken pen, tʉesa' pe e'to' aitune' pe te'tʉ'ma'tasen pen tukai', Itepuru uya eremukʉ menukanin auro'ka'pʉ serɨ kasa imenukato' pe: “Wapiya uyentu'pʉ pe iyekoneka uya, non pon kon kin amʉ' entai enu'po. Ipɨ' usentu'manto' mainanpa uya inke rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ upoken-pe usauro'sa' rʉ'pʉ uko'mamʉ mɨrɨ meruntɨ pe ipokon pe. Imunkɨ amʉ' nɨrɨ uko'man nɨto' ku'nen uya inke rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ iyapono' e'to' oton ka' weyu ton kasa.” “Imunkɨ amʉ' uko'mamʉ mɨrɨ inke rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ iyapono' esi mɨrɨ wʉi enu kasa uwapiya. Ikonekasa' e'to' oton inke rɨ ikapʉi kasa, mɨrɨ awonsi'kɨ i'napairon ekamanin ka' yau kasa.”39

GSAM 48.1Aisaya nekama'pʉ yau, serɨ Epuru pɨ' enen urɨ'nokon uya serɨ kasa kanan: “Urɨ'nokon pona mʉre entusa' man, urɨ'nokon ena' warawo' mʉre e'tʉrʉsa' man; imota e'to' oton epuru pe e'nɨto'. Itese'tɨto' oton to' uya Kʉrɨ Ipan Pe Wakʉ, Panamanin, Meruntɨ Papa, Inke Rɨ Kʉipʉnʉ, Ereutan nɨto' Epuru tukai'. Iye'to' epuru pe mɨrɨ awonsi'kɨ ereutan nɨto' uta'mo'kato' oton, u'matʉ pʉra, Tepi' apono' po, mɨrɨ awonsi'kɨ itesa' wannɨ pe e'to' pona; ikonekato' pe iya, imainanpato' pe iya, poken pe eseru aimenkan nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ poken pe e'nɨto' ke, serɨ awonsi'kɨ inke rɨ. Tanporon kon soisa ton Itepuru ewan yau i'se iye'to' uya serɨ kupʉ mɨrɨ.”40

GSAM 48Iino' mɨrɨ awonsi'kɨ Iraisa arɨ'pʉ Epʉn pona

GSAM 48.2Pena rɨ ka'pon amʉ' arɨ'pʉ Epʉn pona teri'nɨto' i'tui'ma pʉra, tawon e'menukasa' man. Iino', 7 pe te'sen Atan awonsi'kɨ, ipɨ' ekamasa' man, “Papa pokon pe iyutɨpɨtʉ'pʉ; moro parɨ iyesi'pʉ pen, Papa uya iarɨ'pʉ pɨ'.”41 “Papa apurɨ tʉuya pɨ' Iino' arɨ'pʉ, eri'nɨto' ene iya namai'; ieporo'pʉ to' uya pen, Papa uya iarɨ'pʉ pɨ'. Iyarɨ rawɨrɨ ipɨ' ekamasa' esi'pʉ, Papa pori' pe kuu'pʉ iya tukai'.”42

GSAM 48.3Mɨrɨ kasa kanan, Iraisa mɨrɨ awonsi'kɨ Irai'sa utɨpɨtʉ'pʉ a'san pe, “to' utɨ rɨ a'tai, to' usauroknɨ rɨ a'tai, apo' tararan, kaware amʉ' apo' pe rɨ epa'ka'pʉ, asa'ron kon epantaka'pʉ iya; mɨrɨpan Iraisa enuku'pʉ kuranau yau Epʉn pona. Irai'sa uya mɨrɨ ene'pʉ, ikɨ'ma'pʉ iya eke pe, ‘Ukʉipʉnʉ, ukʉipʉnʉ, Esuwerʉ amʉ' tararan mɨrɨ awonsi'kɨ ikaware amʉ' arɨnin nan!’ Mɨrɨ tʉpo Iraisa ene'pʉ iya pen kanan.”43

GSAM 48.4Iino' usaurokʉ'pʉ Kʉrai uyepʉ pɨ', tanporo non pon kon eseru aimenkanin pe iye'to' pe, serɨ maimu ke: “Entɨ', Itepuru uyepʉ man, tu'ke 10,000 kaisa rɨ tiwakʉ munkɨ amʉ' pokon pe, tanporon kon eseru aimenkase'na. Papa nama pʉn nan uya ɨri tʉnkupʉ'pʉ kon tanporo i'tuto' pe kuru, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo ɨri tʉmaimu kon, Papa nama pʉn nan makoi ku'nin nan uya ipɨ' tʉneekama'pʉ kon, i'tuto' pe kuru to' uya.”44

GSAM 49Job uya Itepuru uyepʉ ekama'pʉ

GSAM 49.1Job, Mosi' a'tai tʉuko'man nʉ'pʉ pe tʉku'sen, uya Kʉrai uyepʉ mɨrɨ awonsi'kɨ iyeri'sa' kon e'mʉ'sa'kato' i'tu'pʉ iwa'ne. Apʉne pʉra serɨ ta'pʉ iya: “Serɨ pe umaimu e'menuka i'se esi! Kareta yau iye'menuka i'se esi! Wa'kapun imenukato' ke, piroto ke tɨ' pɨ' inke rɨ iye'menukato' pe i'se esi! Apʉne pʉra i'tu uya, upika'tɨnin moro iyesi, mɨrɨ awonsi'kɨ u'matʉ weyu a'tai iye'mʉ'sa'kato' oton serɨ non po. Upi'pɨ tʉpo, i'kɨ amʉ' uya serɨ upun uma'tasa' nɨ e'tane, mɨrɨ rɨ upun yau Papa ento' oton uya. Urɨ rɨ uya ento' oton, uyenu rɨ uya ento' oton, tʉron nɨ pen.”45

GSAM 49Tepi' apono' esi Itepuru apono' pe

GSAM 49.2Tepi' apono' ese'tɨ'pʉ to' uya Itepuru apono' tukai'. “Saraman ereuta'pʉ Itepuru apono' po kin pe, tʉkʉipʉnʉ Tepi' pata'pʉ yau.”46 Itepuru uya “tʉmaimu tʉsa' esi'pʉ ipɨ' [Tepi' pɨ'], i'napairon pe kuru tʉnkupʉ ton pe, ipun winɨ iyentu'pʉ munkɨ amʉ' yapai Kʉrai e'mʉ'sa'kanʉkʉ tʉuya tukai', iyapono' po iyereutato' pe. Serɨ enkaa'pʉ iya pena, mɨrɨ pɨ' isaurokʉ'pʉ Kʉrai e'mʉ'sa'kato' pɨ', iyeri'sa' kon pata yau iya'kwarʉ inonkasa' pen pe iye'to' pɨ', ipun ɨumʉ'sa' pen pe iye'to' pɨ' nɨrɨ.”47 Kʉrai e'to' esa' wannɨ pe te'ton pɨ' nɨrɨ ekamasa' man, Tepi' apono' po iyereutato' oton tukai'. (Aisaya 9:7 entɨ'.) Mɨrɨ kasa kanan: “Non pon kon kin amʉ' e'koneka, epuru ton usauroknɨ e'seporo pɨ', Itepuru winɨkʉi', mɨrɨ awonsi'kɨ Inanʉmʉ'pʉ, karapa ke imaimasa' winɨkʉi'.... E'tane ukin tʉsa' uya man uwakʉ wʉ' Sayan pona. Main apiyontɨn nɨto' ekama uya; Itepuru uya tasa' upɨ', ‘Ɨmɨrɨ umu pe man; serɨ weyu yau ɨkʉipʉnʉ pe enasa' man.’”48 Mɨrɨ kasa kanan: “Itepuru uya ta'pʉ Utepuru pɨ', ‘Ereutaka' uyenwo'netʉ winɨ, ɨyeyaton kon kupʉ uya ɨpʉta epon pe pʉ'kʉ pona.’”

GSAM 49Esuwerʉ amʉ' usenuminka'pʉ, i'tui'ma pʉra

GSAM 49.3Serɨ main ton uya Esuwerʉ amʉ' usenuminkanʉkʉ'pʉ, ito'ka'nʉkʉ tʉuya'nokon pʉra. Serɨ eikʉ to' uya kasa pʉra iyesi'pʉ: Tepi' uya iyese'tɨ Itepuru tukai' a'tai, ɨ'rɨ kasa imumu pe iyesi? Ɨ'rɨ kasa Tepi' munkɨ amʉ' yapai iyentu, e'tane Maniwerʉ pe iyesi nɨrɨ—Papa upiyau'nokon? E'tane to' pu'kena' rɨ Aisaya uya ekama'pʉ: “A'pɨ'pʉn uri'san umono'tato' oton, warawo' mʉre entunʉ'to' iya oton, mɨrɨpan ese'tɨto' iya oton Maniwerʉ tukai'.”49

GSAM 50.1Kʉrai uya i'tu'pʉ wakʉ pe, ɨ'rɨ ekama'po tʉuya ke ɨri tʉwɨsa'kasan Pari'si amʉ' ma'tanʉkʉ tʉuya tukai'. Mɨrɨ wenai to' ekama'po'pʉ iya: “Ɨ'rɨ pe Kʉrai kupʉ auya'nokon? Ɨnʉ' mu pe iyesi?” “Tepi' mu pe,” ta'pʉ to' uya ipɨ'. Mɨrɨpan uya ta'pʉ to' pɨ': “Ɨ'rɨ kasa Tepi' uya, A'kwarʉ yau, iyese'tɨ Itepuru tukai', serɨ ta tʉuya a'tai: ‘Itepuru uya ta'pʉ Utepuru pɨ', Ereutaka' uyenwo'netʉ winɨ, ɨyeyaton kon kupʉ uya ɨpʉta epon pe pʉ'kʉ pona’? Tepi' uya iyese'tɨ Itepuru tukai' a'tai, ɨ'rɨ kasa imumu pe iyesi?”50

GSAM 50.2Serɨ pɨ' kanan ekamasa' man Eremukʉ ton 45:6, 7 yau: “Ɨmɨrɨ Papa, ɨyapono' esi inke rɨ, inke rɨ; ɨwesa' wannɨ pe e'to' yʉi esi poken pe te'sen yʉi pe. Poken pe e'nɨto' i'nʉnka auya, ɨri pe e'nɨto' ewaruma'tɨ auya; mɨrɨ pɨ' Papa, ɨPapa, uya ɨkarapaimasa' epori'man nɨto' karapaai ke, ɨtonpa ton entai.”51 Serɨ Papa Maimu ton pɨ' to' usenuminka a'tai, Esuwerʉ amʉ' uya i'napairon pe te'ton Epuru, tanporo ekonekanin kanan, ipɨ' tʉusenuminkato' kon esi'pʉ enu'po. Tʉron nɨ kasa iyesi'pʉ pen.

GSAM 50Papa winɨ Pa rʉ'pʉ uyepʉ

GSAM 50.3Kʉrai mɨrɨ awonsi'kɨ iyentu pɨ' enupan nɨto' main tʉsa' esi'pʉ to' ena', aiko ton nɨ rɨ e'to' eseru ipokon pe. Itepuru uya pu'kena' Micah awɨrɨ ekama'pʉ Papa winɨ iyuyepʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ aiko pata iyentuto' yau ton nɨ: “E'tane ɨmɨrɨ Pe'teri'en Ephratah, aiko pe ɨwesi Isuta yawon 1,000 kaisa rɨ ton koro'tau nɨ e'tane, ɨwinɨ iyepa'kato' oton upiya' Esuwerʉ amʉ' epuru pe te'ton; iyepa'kato' esi'pʉ penaro' rɨ, inke rɨ, inke rɨ awonsi'kɨ” (kareta apʉropʉn pɨ', Ipuru maimu yau, “inke rɨ weyu ton awonsi'kɨ”).52

GSAM 50Sekina yau mɨrɨ awonsi'kɨ kapuru' yau Papa moro iye'to' usenpoika

GSAM 50.4Esuwerʉ amʉ' pantomʉ yau ko'mamiyau, Saraman uya Papa iwʉ' kaanɨ tʉma'ta a'tai, ɨutɨ ipɨ' iya ta'pʉ rʉ'pʉ ipan pe kuru “wakʉ pe kuru” iye'to' pe, Papa kʉrore, Sekina tato', ereuta'pʉ asa'ron kon inserʉ menu, kʉriupʉ ton tato', koro'tau, usentu'man nɨto' epon enu'po. Iye'menukasa' panton uya ta, Papa iwʉ' e'tʉrʉ Papa ena' a'tai, Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epa'ka a'tai wakʉ pata apai, “kapuru' uya Itepuru iwʉ' pei'tɨ'pʉ, mɨrɨ wenai Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan e'mʉ'sa'ka'pʉ pen rɨ tʉtʉrawaso kon ku'se'na, kapuru' wenai. Apʉne pʉra Itepuru kʉrore uya Itepuru iwʉ' pei'tɨ'pʉ pɨ'.”53 Serɨ Papa iwʉ' yau Itepuru moro iye'to' usenpoika'pʉ ka'pon amʉ' enu yau, kʉrore kapuru' yau. Mɨrɨ a'tai Saraman ɨpʉremasa' eikʉ'pʉ Itepuru uya, ta'pʉ iya ipɨ': “Ɨyɨpʉremato' etasa' uya man; serɨ pata anʉnsa' uya man uiwano' pe, Papa ena' ene amʉ' tʉtʉ'kasan itʉrʉ pe iwʉ' pe.”54

GSAM 51.1Ka'pon amʉ' e'makoima'pʉ—papa ton menu apurɨpɨtʉ pɨ' to' ewomʉ'pʉ—mɨrɨ wenai to' eke pata mɨrɨ awonsi'kɨ Papa iwano' wakʉ pata esi'pʉ uta'morʉkasa' pe 70 kaisa rɨ wʉipiya. To' a'sisa' arɨ'pʉ awonsi'kɨ, Papa iwʉ' kaa'pʉ to' uya kanan Userupaperʉ emiyatʉ rakʉi'. Saraman nʉkaa'pʉ kasa wakʉ pe kuru pʉra rɨ iyesi'pʉ, e'tane Itepuru uya ta'pʉ ipɨ' tʉpu'kenaai awɨrɨ: “Serɨ e'ma'pʉ pe na'ne' ɨutɨ kʉrore e'to' oton eke pe wapiyaro' ɨutɨ entai.”55 Serɨ ɨutɨ wakʉ pe koneka'pʉ Era' uya, mɨrɨ awonsi'kɨ itʉrʉkanau Epika'tɨnin uya ka'pon amʉ' enupa'pʉ. Wapiyaro' ɨutɨ yau kʉrore kapuru' esi'pʉ, Itepuru enpoikanin pe; e'tane iyakon ɨutɨ ya' Epika'tɨnin rɨ uyepʉ'pʉ, tanporon nɨ Konekanin.

GSAM 51Ise'si ye' winɨ tepa'kasen kin pe iye'to' kʉrore

GSAM 51.2Aisaya a'tai ipɨ' tʉwe'ku'san, iyuyepʉ enuripʉ pɨ' te'san, to' ena' tʉpu'kena' pe usaurokʉ tʉuya, Aisaya uya u'matʉ epika'tɨn nɨto' pokon pe te'ton ton wakʉ pe kuru enpoika'pʉ. Serɨ uya to' meruntɨtanʉkʉ'pʉ, to' ewan pori'ma'pʉ na'kɨ. Serɨ pu'kena' amʉ' maimu ton yau, Epika'tɨnin, to' nenuripʉnʉ, iyuyepʉ e'ma usenpoika'pʉ enkena' pe kuru kanan, serɨ kasa: “Ise'si ye' yapai aiko yʉi epa'kato' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ ipanta uta'mo'kato' oton imɨ' yapai. Itepuru A'kwarʉ ereutato' oton ipona, pu'ke' mɨrɨ awonsi'kɨ i'tun nɨto' A'kwarʉ, panaman nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ meruntɨ A'kwarʉ, i'tun nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ Itepuru naman nɨto' A'kwarʉ. Mɨrɨ uya aitune' pe i'tun nɨto' tʉrʉ mɨrɨ iyena', Itepuru nama tʉuya yau. Tenu nʉnenʉ rɨken pɨ' eseru aimenkato' iya oton pen, tʉpana netanʉ rɨken pɨ' esereme'to' iya oton pen. E'tane entu'man nan eseru aimenkato' iya oton poken pe; sape' ton non pon kon pika'tɨto' iya oton poken pe ta tʉuya ke. Non poka iya mɨrɨ tʉmʉta yʉi ke, mɨrɨ awonsi'kɨ te'pi' yapai tʉwe'tʉrʉnʉ ke ɨri ton wɨto' iya oton.”56

GSAM 52Pu'kena' amʉ' uya iyeri'sa' kon e'mʉ'sa'kato' enupa'pʉ

GSAM 52.1Pu'kena' Aisaya uya iyeri'sa' kon e'mʉ'sa'kato' main nɨrɨ enupa'pʉ, serɨ ewan pori'manin maimu ke: “Serɨ wʉ' po tanporon kon soisa ton Itepuru uya tanporon kon ka'pon amʉ' enta'nato' koneka mɨrɨ kasi' ton ke, e'tuku'nɨto' waain, pena nɨ tʉa'soko'pɨ pɨ' tereutasa' rʉ'pʉ ke; kasi' ton ku'na ke ipei'tɨsa' ke, mɨrɨ awonsi'kɨ waain, pena nɨ tereutasa' rʉ'pʉ, tʉa'soko'pɨ apai wakʉ pe kuru ikorʉkasa' ke. Serɨ wʉ' po tanporon kon ka'pon amʉ' epon uma'tato' iya oton, tanporo non ton pon kon yepʉrʉsa' epon nɨrɨ. Eri'nɨto' enko'ma iya mɨrɨ, ipokon pe te'meruntɨtɨi'ma. Itepuru Papa uya tanporon kon enu paru i'kwa mɨrɨ to' enpata poi. Tʉtonpa ton e'piyɨtʉ emapu'tɨnin mo'kato' iya oton tanporo non poi; apʉne pʉra Itepuru uya ekamasa' pɨ'. Mɨrɨ weyu a'tai serɨ tato' oton: ‘Entɨ', serɨ rɨ ina Papa; ipɨ' ina enuripʉsa' man, ina pika'tɨ iya mɨrɨ. Serɨ Itepuru rɨ; ipɨ' ina enuripʉsa' man; pori' pe ina e'to' oton, ina epori'mato' oton ipika'tɨn nɨto' yau.’”57

GSAM 52Emenna' pe non ekonekasa' yau esa' wannɨ pe e'nɨto'

GSAM 52.2Mɨrɨ rɨ pu'kena' uya ta, emenna' pe non ekonekasa' yau tʉpo te'ton esa' wannɨ pe e'nɨto' uta'kuto' oton tukai': “Apʉne pʉra entɨ', emenna' ka' koneka uya [pese'tɨ pata ka' yau] mɨrɨ awonsi'kɨ emenna' non; penaron ton pɨ' usenuminka kanan pen mɨrɨ, tewan yau pɨ' iyerʉkanʉ'sa' kanan pen [kareta apʉropʉn pɨ', Ipuru maimu yau, ‘ewan pona uyepʉ’, tawon, i'se kanan e'nɨto' ekamanin]. E'tane pori' pe e'tɨ', epori'matɨ' inke rɨ unkonekato' yau; apʉne pʉra entɨ', Surusiran koneka uya epori'man nɨto' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ ipon kon ka'pon amʉ' pori' pe e'nɨto' pe. Surusiran pɨ' uyepori'mato' oton, umunkɨ amʉ' pɨ' pori' pe e'to' oton; ukaran nɨ maimu usetato' oton pen nɨ kanan iyau, mɨrɨ awonsi'kɨ e'wankaman nɨ maimu nɨrɨ. Mɨrɨ awonsi'kɨ [emenna' non ekoneka a'tai awonsi'kɨ] aiko mʉre weyu ton airon [aitune' teri'sen mʉre] e'to' oton pen, mɨrɨ awonsi'kɨ kɨɨi' tʉweyu ton tʉma'tasa' pen [iweyu rawɨrɨ kɨɨi' pe enan nɨto'] e'to' oton pen. Apʉne pʉra 100 kaisa rɨ wʉipiya airon mʉre eri' mɨrɨ [ka'pon amʉ' uya 900 kaisa rɨ wʉipiya eporopɨtʉ a'tai, mʉre amʉ' esi'pʉ 100 kaisa rɨ wʉipiya airon kon pe nɨrɨ]; e'tane 100 kaisa rɨ wʉipiya airon makoi ku'nin [100 wʉipiya yau uko'man nɨto' u'matʉ a'tai] pa'nʉkʉsa' e'to' oton. [Emenna' non uyepʉ a'tai teri'san esi kamoro ‘Papa nama pʉn nan uma'tato'’ yau teri'san pe. 2 Pi'ta 3:7.] Ɨutɨ ton kaato' to' uya oton, mɨrɨ yau to' uko'manto' oton; kʉre' e'kwa ton patamato' to' uya oton, mɨrɨ awonsi'kɨ iteperu ɨku'to' to' uya oton. To' ukaato' oton pen tʉron nɨ uko'manto' yau pe; to' upatamato' oton pen tʉron nɨ nɨku ton pe. Apʉne pʉra yʉi weyu ton kasa [uko'man nɨto' yʉi, 70 kon nekoneka'pʉ Kiri' maimu yawon kareta yau] umunkɨ amʉ' weyu ton e'to' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ unanʉmʉ'pʉ ton epori'mato' oton inke rɨ tʉemiyatʉ kon tʉrawasooi pɨ'.”58

GSAM 53.1Ezekiel uya inke parɨ rɨ weyu ton enta' iyeri'sa' kon e'mʉ'sa'kato' enkaa'pʉ. Iyawɨrɨ Itepuru uya ta: “Entɨ', umunkɨ amʉ', ɨuruwasii kon a'koka uya mɨrɨ, ɨyepa'kanʉkʉ uya'nokon mɨrɨ ɨuruwasii kon yapai, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨyarɨ uya'nokon mɨrɨ Esuwerʉ nono ya'.”59

GSAM 53“Urɨ'nokon e'wankamanto' arɨsa' iya”

GSAM 53.2Aisaya, wakʉ itekare ekamanin pu'kena', iyena' wakʉ pe kuru enpoikasa' esi'pʉ Epika'tɨnin e'ku'sa' ento' oton, iyekota'mato' mɨrɨ awonsi'kɨ iyeri'nɨto' ka'pon amʉ' pona. “Ɨnʉ',” pu'kena' uya ta, “uya ina maimu apurɨsa'? Ɨnʉ' piya' Itepuru emekon enpoikasa'? Apʉne pʉra mɨrɨpan uta'mo'kato' oton iyapiya', aiko yʉi wapiya tepa'kasen kasa, mɨrɨ awonsi'kɨ imun kasa aipʉ non yapai. Iyeseru wakʉ pe pʉra iyesi, pori' pe kuru tensen pe pʉra nɨrɨ; enen urɨ'nokon uya a'tai wakʉ pe tensen pe pʉra iyesi, i'se e'nɨto' pe ipɨ'. Ka'pon amʉ' uya aiko pe ikupʉ, to' uya inonka; e'wankaman nɨto' ka'pon pe iyesi, ekota'man nɨto' i'tunin pe. Urɨ'nokon enpata emɨ'nɨn nɨto' esi'pʉ ipiyapai kasa; aiko pe iku'sa' esi'pʉ, ipɨ' tʉusenuminkasan pe pʉra e'nɨ'pʉ. I'napairon, urɨ'nokon ekota'manto' arɨsa' iya man, e'wankamanto' arɨsa' iya man. E'tane tʉpoka'pʉ pe, Papa nʉpoka'pʉ pe, ekota'ma pɨ' te'sen pe ikupʉ e'nɨ'pʉ. E'tane urɨ'nokon umakoita wenai ipoka'pʉ, ɨri ton unkʉpʉ'pʉ kon wenai ia'morʉka'pʉ. Urɨ'nokon ereutanto' iwano' ekota'man nɨto' esi'pʉ ipona; mɨrɨ awonsi'kɨ ipun pɨ' ipoka'pʉ ton ke epika'tɨsa' e'nɨ'pʉ.”60

GSAM 53.3Serɨ ipan pe wakʉ ton e'kupʉ mɨrɨ uyuko'man nɨto' a'tai? Serɨ kasa ka'pon amʉ', pu'kena' nɨrɨ, usekama'po'pʉ nesii'no. Iyeikʉto' esi'pʉ nesii'no serɨ kasa: Serɨ pe pen iye'kupʉ mɨrɨ; serɨ eke Epika'tɨnin uyepʉ a'tai uyepʉ pen parɨ. E'tane pu'kena' uya ta: “Ɨyenu kon uya Kin ento' oton wakʉ pe kuru iye'to' yau; mɨrɨ uya siya kuru te'sen non ento' oton.”61

GSAM 54Daniel nekama'pʉ ton uya te'ton ton enpoika

GSAM 54.1E'tane pu'kena' Daniel awɨrɨ rɨ Itepuru uya tʉtonpa ton enupan nɨto' epiya'tɨ'pʉ, esa' wannɨ pe e'nɨto' ton pɨ': tikin nɨ te'mʉ'sa'kasen, mɨrɨ e'ma'pʉ pe tʉron nɨ, mɨrɨ kasa to' e'to' epuru pe inke rɨ itesa' wannɨ pe e'to' ikoneka pʉ'kʉ pona. Mɨrɨ awonsi'kɨ weyu ton kaisa rɨ enpoika'pʉ iya, iye'kupʉ pen parɨ esi'pʉ rʉ'pʉ awonsi'kɨ Papa Nanʉmʉ'pʉ uyepʉ kuru pʉ'kʉ pona, mɨrɨ awonsi'kɨ iyeri' pʉ'kʉ pona. Nebuchadnezzar e'ne'pɨtʉ eikʉto' uya enpoika'pʉ asakɨrɨ'nan kon esa' wannɨ pe te'ton kon tanporo non pon kon epuru pe, to' meruntɨri mɨrɨ awonsi'kɨ eke pe kuru to' e'to' uya aiko pe enan nɨto', korʉ, pʉrata, karukuri mɨrɨ awonsi'kɨ wa'kapun, mɨrɨ ton epe' aiko pe enan nɨto' kasa. Mɨrɨ tʉpo esa' wannɨ pe e'nɨto' ton uta'morʉkasa', to' epantakasa' e'to' esi'pʉ wa'kapun tawa, kururu'pan pokon pe iwarawasa' te'kwɨ'sen kasa. Mɨrɨ tʉpo Epʉn esa' wannɨ pe e'nɨto' uyepʉ mɨrɨ. Serɨ esa' wannɨ pe e'nɨto' ton aiko pe enato' tʉpo rɨ iyepʉ mɨrɨ, kamoro to' e'to' oton kiyari e'suruupɨ'pʉ, wʉipiya a'tai iye'pato' iwʉ' pɨ' na'ne' kasa, to' pata oton pʉra enan pʉ'kʉ pona; e'tane Papa e'to' esa' wannɨ pe uya tanporo non pei'tɨ mɨrɨ.

GSAM 54.2Mɨrɨ tʉpo, 7 pe kareta piya'pɨ yau Papa nenpoika'pʉ yau, asakɨrɨ'nan kon eke ene amʉ' menu ton ke, mɨrɨ rɨ ton ekamasa' man kanan, esa' wannɨ pe e'nɨto' ton tʉron nɨ eseru ton enpoikasa' man nɨrɨ. Serɨ kareta piya'pɨ yau “retʉ mʉre'” meruntɨri usenpoika'pʉ, itʉrawasooi mɨrɨ awonsi'kɨ iye'to' eseru pokon pe. Mɨrɨ e'mʉ'sa'kato' oton 4 pe esa' wannɨ pe e'nɨto' epantakasa' 10 kaisa rɨ piya'pɨ ton pe tʉpo; osorʉwawon kon a'morʉkato' iya oton, mɨrɨ pe pʉra tʉmaimu awɨrɨ to' tʉrʉ iya mɨrɨ, a'kwarʉ eseru yawon epuru pe te'to' pe tanporon kon enu'po. Serɨ Ron so'si epuru meruntɨri uko'manto' oton 4 pe esa' wannɨ pe e'nɨto' epantakasa', te'kwɨ'sen pe iye'to' yau, 1260 kaisa rɨ wʉipiya pʉ'kʉ pona nɨrɨ. Serɨ kasa iye'kupʉ ton enpoikasa' esi'pʉ, Kʉrai uya tʉkʉipʉnʉ winɨ esa' wannɨ pe e'nɨto' anʉnsa' pʉ'kʉ pona, mɨrɨ awonsi'kɨ Enu'po Kuru Te'sen wakʉ munkɨ amʉ' ena' itʉrʉ iya pʉ'kʉ pona. Serɨ esa' wannɨ pe e'nɨto' e'to' oton tanporo non epuru pe u'matʉ a'tai, mɨrɨ awonsi'kɨ inke rɨ iyuko'manto' oton.

GSAM 552,300 kaisa rɨ weyu

GSAM 55.1Daniel kareta piya'pɨ 8 pe yau, warawo' karimeru, kapirita, mɨrɨ awonsi'kɨ “retʉ mʉre', ipan pe kuru eke pe tenasa'” menu ton ke Papa nenpoika'pʉ yau, u'matʉ a'tai pona pu'kena' arɨsa' esi'pʉ kanan. Main 13 mɨrɨ awonsi'kɨ 14 yau, iyenu ke iye'to' esi'pʉ 2,300 kaisa rɨ weyu pɨ', weyu ton kaisa rɨ eseru aimenkan nɨto' pʉ'kʉ pona te'ton. Inke kuru te'ton esi'pʉ serɨ, mɨrɨ kasa rɨ pu'kena' uya ito'ka'nʉkʉ'pʉ; apʉne pʉra inserʉ uya ipɨ' ekamasa' esi'pʉ Papa nenpoika'pʉ esi tu'ke weyu ton te'ton pɨ' tukai'. Weyu ton epiya'tɨ a'tai oton ekamasa' esi'pʉ pen parɨ, mɨrɨ pɨ' kareta piya'pɨ ma'ta'pʉ iya serɨ ta tʉuya ke: “Papa nenpoika'pʉ wenai usewansiuka'pʉ; e'tane ɨnʉ' uya rɨ ito'ka'nʉkʉ'pʉ pen.”

GSAM 5570 kaisa rɨ suntaaka Papa Nanʉmʉ'pʉ pʉ'kʉ pona

GSAM 55.29 pe kareta piya'pɨ uya inserʉ uyepʉ ekama, Daniel piya', iyɨpʉremasa' eikʉnin pe, pu'ke' mɨrɨ awonsi'kɨ i'tun nɨto' tʉrʉse'na iyena'. 70 kaisa rɨ suntaaka pɨ' iya ekama'pʉ Daniel pɨ'. 69 kaisa rɨ serɨ wʉipiya ton suntaakaai [serɨ “sewuim” main e'kwa ekama to' uya, “suntaaka ton” pe ikonekasa'] e'to' oton Papa Nanʉmʉ'pʉ pʉ'kʉ pona. Iyepiya'tɨto' a'tai, “Surusiran ekoneka, ikaato' kanan pe main apiyontɨn nɨto',” tʉsa' esi'pʉ pen parɨ. Serɨ kasa usekama'po: Ɨ'rɨ kasa Daniel uya mɨrɨ 69 kaisa rɨ suntaaka u'matʉ a'tai i'tu'pʉ? 12 pe kareta piya'pɨ yau, weyu ton pɨ' usenuminkan nɨto' ekamasa' man kanan. “Ɨ'rɨ kasa serɨ ton u'matʉ e'to' oton?” tukai' iyekama'po a'tai, iyutɨto' pe ta'pʉ ipɨ', mɨrɨ main ton esi “ita'korosa', a'sisa' pe u'matʉ a'tai pʉ'kʉ pona,” tukai'; mɨrɨ a'tai “emepoke' ton uya ito'ka'nʉkʉ mɨrɨ.”

GSAM 55.3I'napairon pe serɨ weyu ton i'tuto' esi tikin nɨ, itekare ekamase'na enno'sa' Pi'ta usaurokʉ ipɨ' rʉ'pʉ, serɨ ta tʉuya a'tai: “Serɨ epika'tɨn nɨto' pɨ' pu'kena' amʉ' usekama'po'pʉ, ipan pe iwarinpa'pʉ to' uya, Papa usentu'manto' ɨpiya'nokon te'ton pɨ' teekamasan pe. Ɨ'rɨ a'tai, mɨrɨ pe pʉra ɨ'rɨ warai a'tai, tukai' warinpa'pʉ to' uya, to' yau te'sen Kʉrai A'kwarʉ nekamato' i'tuto' pe tʉuya'nokon, wapiya Kʉrai ekota'mato' ekama tʉuya a'tai, mɨrɨ awonsi'kɨ mɨrɨ e'ma'pʉ pe kʉrore te'ton ekama tʉuya a'tai.”62

GSAM 56Papa nama pʉn nan e'to' oton

GSAM 56.1Malachi, Penaro' Papa Maimu yawon pu'kena' amʉ' tʉpo te'sen, uya ɨri ton uma'tato' u'matʉ a'tai ekama'pʉ, ka'pon ewan sa'mantanʉkʉnin pe: “Entɨ', weyu uyepʉ man, pʉreti tʉwepo'tɨsen iwʉ' kasa tewepo'tɨ ton; tanporon kon eke pe tʉwe'kusan, tanporon kon ɨri ku'nin nan nɨrɨ, e'to' oton aipʉ wana' kasa. Tʉuye'sen weyu uya to' aporʉnʉ mɨrɨ, tanporon kon soisa ton Itepuru uya ta, imɨ' tʉnɨmɨi' pʉra rɨ, ipanta tʉnɨmɨi' pʉra rɨ. E'tane ɨmɨrɨ'nokon uyese' namanin nan piya', Poken Pe E'nɨto' Wʉi Eenu uye'to' oton epi'tɨn nɨto' kenan pe tapiri ton yau; ɨyepa'kato' oton kon, eke pe ɨyenato' oton kon paka munkɨ amʉ', to' iwʉ' yau tʉmainanpasan kasa. Ɨri ton pʉroporo ɨutɨto' oton kon; apʉne pʉra to' e'to' oton apo' punu'pɨ pe ɨpʉta kon rakʉi', serɨ kupʉ uya a'tai, tanporon kon soisa ton Itepuru uya ta.”63

GSAM 56.2Tanporo serɨ iye'kupʉ'pʉ ton esi'pʉ imenukasa' Penaro' Papa Maimu yau, Esuwerʉ amʉ' nʉmamin pe, tu'ke epika'tɨn nɨto' eseru enpoikanin pe to' piya'. Mɨrɨ pɨ' ipan pe i'se tʉusenuminkasan Papa maimu pɨ' to' esi'pʉ na'kɨ, to' uya ene a'tai, to' uya i'tu a'tai, Pa rʉ'pʉ, iyuyepʉ ekamasa' rʉ'pʉ, iyuyepʉ a'tai a'ko pe to' esi tukai'. Tu'kan kon ka'pon amʉ', kamoro Sapa' kaisa rɨ Papa Maimu enen nan to' e'seporoto' iwʉ' ton yau nɨrɨ, uya maimu to'ka'nʉkʉ'pʉ pen (Inkupʉ'pʉ 13:27). E'tane Papa namanin nan, i'se i'tunin nan, Papa Maimu warinpanin nan i'napairon pe, A'kwarʉ nʉyarɨnʉ kasa, ɨpʉremasa' esi'pʉ na'kɨ tewan kon tanporo ke. Serɨ a'tai itekare ekamase'na enno'sa' Isaan nʉkupʉ'pʉ kasa: “Ɨsi'kɨ, Itepuru Sises, aitune' pe ɨsi'kɨ.”

Notes

  1. Proverbs 13:12. ↩
  2. Haggai 2:6, 7. ↩
  3. Hebrews 12:26-28. ↩
  4. Isaiah 28:13. ↩
  5. Proverbs 4:18. ↩
  6. Genesis 4:1. ↩
  7. Hebrews 11:4. ↩
  8. Genesis 4:25. ↩
  9. Genesis 5:29. ↩
  10. Genesis 9:1; 10:9, 10. ↩
  11. Genesis 13:15-17. ↩
  12. Hebrews 11:8. ↩
  13. Hebrews 11:10. ↩
  14. Genesis 15:13-15. ↩
  15. Hebrews 11:19. ↩
  16. Galatians 3:16. ↩
  17. Galatians 3:8. ↩
  18. Genesis 28:13. ↩
  19. Genesis 49:10. ↩
  20. Exodus 1:8; Acts 7:18 ↩
  21. Hebrews 11:23. ↩
  22. Josephus, Antiquities of the Jews, Kareta 2, kapi 9, par 7; Pu'kena' amʉ' auro'kanin A'kwarʉ, 1, 165, 166. ↩
  23. Acts 7:25. ↩
  24. Numbers 24:17. ↩
  25. Hebrews 11:12, 13. ↩
  26. Numbers 14:21. ↩
  27. Habakkuk 2:14. ↩
  28. Exodus 25:40; 26:30; 27:8; Acts 7:44. ↩
  29. Hebrews 8:3-5; 9:8-12. ↩
  30. Hebrews 10:1. ↩
  31. Acts 13:19, 20. ↩
  32. Deuteronomy 4:6, 7. ↩
  33. 1 Samuel 8:7. ↩
  34. 1 Samuel 8:5. ↩
  35. 1 Samuel 8:19, 20. ↩
  36. Hosea 13:9-11. ↩
  37. Ezekiel 21:25-27. ↩
  38. Micah 4:8. ↩
  39. Eremukʉ ton 89:27-29, 36, 37. ↩
  40. Aisaya 9:6, 7. ↩
  41. Non Epiya'tɨ'pʉ 5:24. ↩
  42. Ipuru 11:5. ↩
  43. 2 Kin amʉ' 2:11, 12. ↩
  44. Isutʉ 14, 15. ↩
  45. Job 19:23-27. ↩
  46. 1 Penaron kon pantomʉ 29:23. ↩
  47. Inkupʉ'pʉ 2:30, 31. ↩
  48. Eremukʉ ton 110:1. ↩
  49. Aisaya 7:14. ↩
  50. Ma'siu 22:42-45; Eremukʉ ton 110:1. ↩
  51. Ipuru 1:8, 9. ↩
  52. Micah 5:2. ↩
  53. 1 Kin amʉ' 8:10, 11. ↩
  54. 2 Penaron kon pantomʉ 7:12. ↩
  55. Haggai 2:9. ↩
  56. Aisaya 11:1-4. ↩
  57. Aisaya 25:6-9. ↩
  58. Aisaya 65:17-22. ↩
  59. Ezekiel 37:12. ↩
  60. Aisaya 53:1-5. ↩
  61. Aisaya 33:17. ↩
  62. 1 Pi'ta 1:10, 11. ↩
  63. Malachi 4:1-3. ↩

Note

Back