Kareta piya'pɨ 22 — Eseru ekonekan nɨto'
GSAM 343.1“Mɨrɨ poro Crete yau auya tʉsa', auya nɨto' ton eseru ekonekan, mɨrɨ awonsi'kɨ pata kaisa rɨ'ne so'si epuru ton e'kato', auya pɨ' nɨtʉrʉ tʉsa'.”1
GSAM 343.2Itosorʉwano inserʉ ekareei ekaman nɨto' yau 12 wʉipiya (1846 mɨrɨ 1858 pe) a'koro tʉsa', auya'nokon kon pɨ' nɨto' apurɨsa' pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ Kʉrai pona pɨ' e'napairon nɨto' tʉrawaso. Papa uya Papa nʉtʉrʉ pu'kena' pe e'nɨto' poro auya'nokon kon pona mɨrɨ nɨto' e'kato', mɨrɨ awonsi'kɨ nʉrʉkʉ tʉrawaso ton pɨ' e'to' awonsi'kɨ So'si eseru ekonekan nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ nɨto' ton epuru e'seporoto' pe e'kato' nɨtʉrʉkato' pɨ' e'napairon.
GSAM 343Eseru ekonekan nɨto' pona nʉrʉkʉ
GSAM 343.31854 yau e'menukasa' Apurɨto' awonsi'kɨ Enpoikasa' kareta pɨ' 12 pe, So'si epuru James White uya mɨrɨ e'kato':—
GSAM 343.4“1844 yau a'tai mɨrɨ e'pasɨ, pɨ' e'napairon nɨto' e'to', awonsi'kɨ kon pɨ' eseru ekonekan nɨto' nʉrʉkʉ, tʉrawaso pɨ' e'kato' mɨrɨ pɨ' Kʉrai apurɨto' pɨ' e'to'! Mrs. White uya pɨ' e'napairon nɨto' ton nʉrʉkʉ, awonsi'kɨ a'koro mɨrɨ e'kato' eseru ekonekan nɨto' nɨtʉrʉkato' pɨ' e'to' anomʉra' nɨto' nʉrʉkʉ. Serɨ a'tai kon ekore'tɨpʉ nɨto' pɨ' e'to' nʉtʉrʉkʉ nɨto' pona, auya mɨrɨ pɨ' e'napairon nɨtʉrʉkato'.”
GSAM 344.1Sapa' awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san e'napairon e'to' Mrs. White uya nɨtʉrʉkato' panaman nɨto' main awonsi'kɨ enupan nɨto' ton poro.
GSAM 344George Storrs mɨrɨ eseru ekonekan nɨto' pona
GSAM 344.2George Storrs uya 1844 yau e'menukasa' nɨto' mɨrɨ enpoika, Kʉrai enna'poto' ekareei poro so'si ton mɨrɨ nʉrʉkʉsa' kon eseru ekonekan nɨto' pona mɨrɨ enupan nɨto':—
GSAM 344.3“Auya'nokon a'koro nɨtʉrʉkato', awiya so'si i'ne' ekonekan nɨto' nʉrʉkʉ. Mɨrɨ so'si pɨ' kon uya ekonekan nɨto' e'kato' pɨ' e'to' Babylon mɨrɨ a'tai mɨrɨ e'kato'. Papa uya auya so'si e'kato' nʉtʉrʉkʉ, pɨ' e'napairon Kʉrai apurɨto' poro. Mɨrɨ pɨ' e'napairon nɨto' e'to' pɨ' e'kato'; awonsi'kɨ mɨrɨ nɨto' uya Kʉrai enupɨkɨrɨ te'san kon e'kato' pɨ' e'to' pɨ' awonsi'kɨ so'si pɨ' e'to' mʉra'ta, awiya pɨ' Kʉrai enupɨkɨrɨ te'san kon e'kato'.”2
GSAM 344Apostolo ton a'tai eseru ekonekan nɨto'
GSAM 344.4Sapa' awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san, mɨrɨ e'kato' pe, wʉipiya ton pɨ' eseru ekonekan nɨto' pɨ' e'to', so'si eseru ekonekan nɨto' pɨ' e'to'. Moraru pɨ' e'napairon nɨto' apurɨsa' awonsi'kɨ apiyontɨn nɨto' tʉrawasa' kon, nʉrʉkʉ pe e'kato' awiya pɨ' nɨto' apurɨto' pɨ' e'to' awonsi'kɨ Kʉrai awɨrɨ pɨ' e'seporoto'. Mɨrɨ a'tai apostolo ton yau nɨtʉrʉkato' nɨto' ton mɨrɨ e'kato' eseru ekonekan.3 65 A.D. yau Titus uya awiya so'si ton e'to' yau pata kaisa rɨ'ne so'si epuru ton e'kato', awonsi'kɨ Timothy uya mɨrɨ pona e'napairon enupan nɨto' e'kato'.4
GSAM 344So'si epuru White eseru ekonekan nɨto' pona
GSAM 344.5So'si epuru James White uya eseru ekonekan nɨto' awonsi'kɨ nɨtʉrʉkato' pona Iye'kupʉ'pʉ pɨ' usenuminkan nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ itekare ekamanin, Jan. 4, 1881 yau, mɨrɨ e'menuka:—
GSAM 345.1“Eseru ekonekan nɨto' e'kato' pɨ' e'seporoto' tʉrawaso, awonsi'kɨ pɨ' e'napairon e'man nɨto' nʉrʉkʉ. Mɨrɨ e'kato' pɨ' epuru pe auya'nokon nɨtʉrʉkato' nʉrʉkʉ, Papa kon nɨtʉrʉkato' pona mɨrɨ e'kato'. Kʉrai uya auya'nokon kon pɨ' nɨtʉrʉkato' mɨrɨ e'kato'; auya'nokon kon e'kato' pɨ' e'napairon awonsi'kɨ pɨ' e'napairon nɨtʉrʉkato'. ‘Aurɨ awiya nɨtʉrʉkato' awonsi'kɨ auya'nokon nɨto' enupɨkɨrɨ te'san; auya'nokon kon e'napairon.’ Kʉrai, auya'nokon kon epuru, auya'nokon e'napairon pe e'seporoto'.
GSAM 345.2“Kon uya e'menukasa' apurɨto' nɨto' uya pɨ' e'seporoto'. So'si uya nɨtʉrʉkato' pɨ' e'seporoto' pɨ' e'kato' mɨrɨ pɨ' e'napairon. Kʉrai uya kon nɨtʉrʉkato' awonsi'kɨ kon nɨto' e'man nɨto' pɨ' kon uya e'kato' pɨ' e'napairon. ‘Moraru kon ton epuru Kʉrai.’ Kʉrai uya kon nɨtʉrʉkato', nɨto' e'man nɨto', awonsi'kɨ auya kon epuru e'to' eke nɨto' pɨ' e'napairon. Eseru ekonekan nɨto' so'si nʉrʉkʉ awonsi'kɨ tʉrawaso e'seporoto' pɨ' e'kato', mɨrɨ nɨtʉrʉkato' Kʉrai uya awiya nʉrʉkʉ.
GSAM 345Asa'ron mʉre ton pɨ' ekonekan nɨto'
GSAM 345.3“So'si uya nɨtʉrʉkato' awonsi'kɨ nʉtʉrʉkʉ pe kon pɨ' e'to' mɨrɨ asa'ron mʉre. Mɨrɨ yau pɨ' e'napairon nɨtʉrʉkato' awonsi'kɨ e'seporoto' nɨto' So'si awonsi'kɨ itekare ekamanin kon yau. Apostolo Peter uya So'si epuru ton pona mɨrɨ pɨ' e'kato': ‘Auya yau So'si epuru ton, auya'nokon ekareei; auya'nokon yau epuru, Kʉrai uya nɨtʉrʉkato' e'kato' awonsi'kɨ Kʉrai nɨtʉrʉkato' nɨto' e'napairon. Papa uya auya'nokon yau so'si e'seporoto' nɨtʉrʉkato' awonsi'kɨ nɨto' e'man nɨto' awiya nʉrʉkʉ; pɨ' e'napairon e'kato', pɨ' e'man nɨto' pɨ' e'to', pɨ' e'napairon e'kato'. So'si ton nɨtʉrʉkato' pe pɨ' auya'nokon mɨrɨ nɨtʉrʉkato' pɨ' e'to', awiya auya'nokon kon nɨtʉrʉkato' pe e'kato', awonsi'kɨ e'napairon pe e'seporoto'. Kʉrai epuru uya e'kato' a'tai, auya'nokon kʉrʉpo pɨ' e'to' mɨrɨ pɨ' e'napairon. Auya'nokon kon ewakayu ton, So'si epuru ton pɨ' e'kato'. Awiya auya'nokon kon moraru mɨrɨ awonsi'kɨ mɨrɨ tonpa ton pɨ' e'kato'. Eseru uya nʉtʉrʉkʉ kon, awonsi'kɨ moraru kon pona e'kato'. Eseru yʉrʉ'kato' yau auya'nokon kon moraru pe e'kato', mɨrɨ a'tai Papa uya auya'nokon kon epuru e'kato'.’5
GSAM 346Kʉrai kareta i'ne' eseru ekonekan nɨto' a'koro awonsi'kɨ pɨ' e'napairon
GSAM 346.1“Sapa' awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san uya eseru ekonekan nɨto' e'menuka a'koro, Kʉrai kareta i'ne' yau e'kato' nɨto' pɨ' e'napairon. Itekare ekaman nɨto' ton pɨ' e'napairon pe e'kato', awonsi'kɨ pɨ' e'man nɨto' pe e'kato', mɨrɨ eseru pɨ' e'napairon.
GSAM 346.2“Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' uya tʉrawaso ton pona nɨtʉrʉkato', awonsi'kɨ Non piya'pɨ yawon so'si ton e'seporoto' pɨ' e'kato'. Non piya'pɨ yawon so'si ton e'seporoto' uya nɨtʉrʉkato' Non piya'pɨ yawon tʉrawaso ton, awonsi'kɨ Non piya'pɨ yawon so'si ton. So'si mɨrɨ Kʉrai apurɨto' kon e'seporoto' pɨ' e'kato' Papa uya apiyontɨn nɨto' ton awonsi'kɨ Sises apurɨto' nɨtʉrʉkato'.
GSAM 346So'si epuru ton utʉrawaso amʉ'
GSAM 346.3“So'si yau epuru ton mɨrɨ so'si utʉrawaso amʉ' e'kato', pɨ' epuru pe nɨtʉrʉkato' awonsi'kɨ pɨ' e'napairon. ‘Moraru auya'nokon yau e'kato' uya auya'nokon utʉrawaso e'kato'.’6 Mɨrɨ epuru ton uya kon pona ewakayu pe e'kato', nɨtʉrʉkato', tʉrʉ'kato', awonsi'kɨ e'napairon e'kato'; mɨrɨ awonsi'kɨ kon pɨ' e'kato' auya'nokon utʉrawaso nɨtʉrʉkato' pɨ' e'kato' Kʉrai nɨto' awonsi'kɨ enupan nɨto' yau.
GSAM 346Eseru pona wapiyaro' panaman nɨto' main
GSAM 346.41854 yau e'menukasa' Apurɨto' awonsi'kɨ Enpoikasa' kareta yau itekare eseru pona mɨrɨ e'napairon enupan nɨto' e'kato'. Kareta 15 pe mɨrɨ e'menuka:—
GSAM 346.5“So'si uya Papa kareta pona kʉrʉpo'kato', awonsi'kɨ itekare eseru ekonekan nɨto' yau e'kato', mɨrɨ nɨto' pɨ' e'napairon pe nʉrʉkʉsa' awonsi'kɨ nɨtʉrʉkato' pɨ' e'to'. Mɨrɨ e'napairon nɨto' So'si kon e'seporoto' pɨ' e'kato' apurɨto' e'seporoto'.
GSAM 347I'ne' a'tai eseru ekonekan nɨto' pa
GSAM 347.1Dec. 23, 1860 yau e'kato' panaman nɨto' main yau mɨrɨ e'menuka:
GSAM 347.1“A'tai mɨrɨ e'pasɨ, Satan pɨ' e'napairon pe e'kato', nɨtʉrʉkato' pɨ' e'to' nɨtʉrʉkʉ, mɨrɨ a'tai i'ne' e'to' e'to'. Mɨrɨ pɨ' e'napairon Iye'nɨnsa' kon pona e'kato'. Auya'nokon kon pona Satan nɨrʉkʉ awonsi'kɨ kon e'to' pɨ' e'kato' nʉrʉkʉ, mɨrɨ pɨ' e'to' pɨ' e'napairon. Papa kon uya nɨtʉrʉkato' pe e'kato', awonsi'kɨ e'seporoto' e'kato'. Moraru nɨto' pe, moraru apurɨto' pe e'kato'; mɨrɨ a'tai auya'nokon tʉrawaso pɨ' e'napairon pe e'kato'. Eseru nɨtʉrʉkato' awonsi'kɨ eseru pona e'seporoto', awiya Satan auya'nokon nʉrʉkʉ.”7
GSAM 347Inserʉ ton eseru e'napairon e'kato' e'napairon
GSAM 347.21868 yau Panaman nɨto' main 14 kareta e'menukasa' yau mɨrɨ e'menuka: “Inserʉ ton e'seporoto' awonsi'kɨ e'napairon eseru e'kato' pɨ' auya'nokon uya e'napairon e'kato', mɨrɨ pɨ' e'napairon Papa uya auya'nokon pona tʉrawaso e'kato'. Auya'nokon nɨto' pɨ' e'napairon e'kato' pɨ' e'seporoto', mɨrɨ pɨ' nʉtʉrʉkʉ, mɨrɨ pɨ' e'kato' pɨ' e'napairon, inserʉ ton pɨ' e'to' nɨtʉrʉkato' pɨ' e'kato'. Mɨrɨ inserʉ ton pɨ' e'napairon eseru ekonekan nɨto' pe e'kato', awiya pɨ' auya'nokon tʉrawaso e'kato'. Auya'nokon nɨto' mʉra'ta, awonsi'kɨ nɨtʉrʉkato' pɨ' e'kato' pɨ' e'napairon, mɨrɨ pɨ' nʉrʉkʉ pɨ' e'kato'.
GSAM 347Papa serɨ e'konekan nɨto' Papa
GSAM 347.3“Papa mɨrɨ pɨ' e'kato' eseru ekonekan nɨto' pona? Ka, mɨrɨ e'kato' serɨ a'tai awonsi'kɨ e'kato' a'tai. Paul uya mɨrɨ e'menuka, ‘Papa pɨ' e'kato' nɨtʉrʉkato' pɨ' e'napairon, awonsi'kɨ e'seporoto' pɨ' e'kato'.’ Papa uya serɨ a'tai nɨtʉrʉkato' pɨ' e'kato' a'tai. Auya'nokon uya nɨto' enupa, eseru awonsi'kɨ eseru ekonekan nɨto' Moses a'tai e'kato' Israel kon pona.”8
GSAM 348Kʉrai uya eseru pona tʉrʉ'kato'
GSAM 348.11882 yau e'menukasa' panaman nɨto' main yau mɨrɨ nɨto' e'kato':
GSAM 348.1“Kʉrai uya uta'korosa' pɨ' e'kato' a'tai, auya'nokon kon pɨ' e'seporoto' awonsi'kɨ pɨ' e'napairon. Mɨrɨ nɨto' auya'nokon kon pona Kʉrai uya tʉrʉ'kato' i'ne' tʉrawaso pona.... ‘Mɨrɨ kon pona awiya mɨrɨ tʉrʉ'kato', mɨrɨ awonsi'kɨ kon pona nɨtʉrʉkato' auya'nokon ekareei poro apurɨsa' kon; awiya kon pɨ' e'seporoto' pɨ' e'to'; auya'nokon kon Papa yau mɨrɨ e'kato' awonsi'kɨ iya yau mɨrɨ e'kato', mɨrɨ awonsi'kɨ auya'nokon kon yau mɨrɨ e'kato' awonsi'kɨ mɨrɨ nɨto' uya non kon e'kato' pɨ' e'napairon, Papa uya auya nʉtʉrʉkato'.’”9
GSAM 348Moraru nɨtʉrʉkato' nɨto' pona
GSAM 348.21885 yau mɨrɨ panaman nɨto' main e'kato':
GSAM 348.2“Mɨrɨ nɨto' a'koro nʉtʉrʉkato', mɨrɨ awiya kon nɨto' e'man nɨto' pɨ' e'kato'. Kʉrai tʉrawaso yau tʉrawaso amʉ' pe, nɨtʉrʉkato' pɨ' e'seporoto' tʉrawaso ton yau.”10
GSAM 348Satan eseru nʉrʉkʉ
GSAM 348.31895 yau e'menukasa' panaman nɨto' main yau mɨrɨ e'menuka:
GSAM 348.3“O, Satan uya auya'nokon kon yau e'kato' pɨ' e'napairon pe nɨtʉrʉkato' nʉrʉkʉ, mɨrɨ a'tai eseru ekonekan nɨto' pɨ' e'napairon, awonsi'kɨ mɨrɨ uya itekare pɨ' e'napairon nɨrʉkʉ awonsi'kɨ Papa kareta pɨ' e'to' nɨtʉrʉkato'. Auya'nokon uya nɨto' ton e'napairon pe e'kato', awiya eseru ekonekan nɨto' mʉra'ta pɨ' e'kato'.
GSAM 348Itekare ekamanin kon pona main
GSAM 348.4Auya'nokon kon yau eseru ekonekan nɨto' e'kato' a'koro nɨto' mɨrɨ e'kato' itekare ekamanin kon nɨtʉrʉkato' pona. 1850 mɨrɨ 1861 pe, kon uya nɨtʉrʉkato' pɨ' e'napairon pe itekare ekamanin kon, Papa uya mɨrɨ nɨtʉrʉkato' awonsi'kɨ tʉrawaso ton yau e'napairon pe e'kato' kon, mɨrɨ kon pona kareta e'kato' Kʉrai kon e'seporoto' ton yau. Kareta yau mɨrɨ e'menuka, kon e'kato' itekare tʉrawaso ekamanin. Kareta ton weyu e'menukasa' awonsi'kɨ asa'ron kon epuru ton uya e'menukasa', mɨrɨ kon uya tʉrawaso epuru pe nɨtʉrʉkato' nɨto' apurɨsa'.
GSAM 349Itekare ekamanin kon nɨtʉrʉkato'
GSAM 349.11858-59 nɨrʉkʉ a'tai, nɨto' e'kato' Papa kareta yau itekare ekamanin kon nɨtʉrʉkato' pɨ' e'napairon; auya'nokon kon uya kareta pona nɨto' enupa pɨ' e'kato', mɨrɨ nɨtʉrʉkato' nɨto' e'kato'. Mɨrɨ poro kareta enupanin e'seporoto' Battle Creek yau, So'si epuru J. N. Andrews uya e'kato'. Kareta ton pona tʉrʉ'kato' awonsi'kɨ nɨto' enupa, Papa kareta yau mɨrɨ e'menuka awonsi'kɨ Iye'kupʉ'pʉ pɨ' usenuminkan nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ itekare ekamanin, Feb. 3, 1859 yau e'menuka, 1/10 kaisa rɨ e'tʉrʉ e'kato' nɨto' e'kato'. Mɨrɨ nɨto' pona e'kato' e'seporoto' epuru ton Battle Creek, Mich. yau June 6, 1859 yau, awonsi'kɨ kon ton uya mɨrɨ nɨto' apurɨsa'.
GSAM 349Eseru ekonekan nɨto' e'kato' main
GSAM 349.2Panaman nɨto' main 6 kareta, 1861 yau, Papa uya Mrs. White poro mɨrɨ e'menuka, Sapa' awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san uya e'kato' eseru pona:
GSAM 349.2“Papa nʉrʉkʉ nɨto' pɨ' e'napairon pe auya'nokon kon uya mɨrɨ 1/10 kaisa rɨ e'tʉrʉ awonsi'kɨ e'repan nɨto' ton. Mɨrɨ nɨto' a'koro Papa pona e'kato' nɨtʉrʉkato' tʉrawaso. Awɨrɨ kon uya nɨtʉrʉkato' nɨto' mɨrɨ pɨ' e'to' Papa nʉrʉkʉ. Auya'nokon epuru ton pɨ' auya'nokon kon uya Papa uta'koro nɨto' ton mɨrɨ ton pona e'kato'.
GSAM 3491/10 kaisa rɨ e'tʉrʉ ekonekan nɨto' uya ka'pon amʉ' teseru koneka'to'
GSAM 349.3‘Serɨ 1/10 kaisa rɨ e'tʉrʉ ekonekan nɨto' uya ka'pon amʉ' teseru koneka'to' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ to' ewan i'napairon enpoika'to' oton. Serɨ tʉrawaso i'napairon eponi pe to' pɨ' enpoika'tɨ' yau, mɨrɨpan kon tiwano' kon pe aimenka'to' pe nonkasa' yau, to' uya emepoke' pe e'to' mɨrɨ awonsi'kɨ ekonekan nɨto' ene'to' oton 1/10 kaisa rɨ e'tʉrʉ ekonekan nɨto' yau.’
GSAM 349.4Serɨ kasa 1/10 kaisa rɨ e'tʉrʉ pe pʉrata ekonekan nɨto' esi'pʉ Sapa' awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san amʉ' ya', itekare ekamanin nan tʉrawasoto' pe. Serɨ rɨ, tanporon non yau to' uya mɨrɨ tʉrawaso kupʉ.
GSAM 350.1Iye'kupʉ'pʉ pɨ' usenuminkan nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ itekare ekamanin, 21 7 1859 yau, So'si ena' panaman nɨto' main ton maimu pena enpoikasa' wenai, wapiya ta'pʉ iya, Non piya'pɨ ton pe nan kon tanporon wʉipiya e'seporo rawɨrɨ, tʉrawaso ton wakʉ pe menkatɨto' pe, itekare ekamanin nan tʉrawaso yau tu'ke rɨ utaka'man nɨto' esi'pʉ kasa kanan e'to' namai', mɨrɨ awonsi'kɨ tʉrawaso yau ekonekan nɨto' e'to' pe. Serɨ maimu uya Non piya'pɨ e'seporoto' ton use'man nɨto' e'ku'to' pena enpoika'pʉ.
GSAM 350So'si iwʉ' ton anʉnsa'
GSAM 350.2Itekare ekaman nɨto' mɨrɨ awɨrɨ, ka'pon amʉ' tu'ke e'to' wenai, iwʉ' ton tu'ke e'ku'pʉ. Mɨrɨpan uya so'si iwʉ' ton non winon kʉrɨ rɨ tʉrʉ'to' usenuminka'pʉ. Epuru White maimu, Iye'kupʉ'pʉ pɨ' usenuminkan nɨto' yau, 23 2 1860, serɨ kasa:
GSAM 350.3‘E'tane, ɨsɨ pe rɨ serɨ ka'pon kon mɨrɨ tʉto' pe e'to' oton, so'si iwʉ' ton akamasa' yau ipɨ' pʉrata enna'po'to' maimu non winon pe e'menuka'to' pe, so'si iwʉ' ton kʉrɨ rɨ wakʉ pe anʉnsa' tʉrʉ'to' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ kareta e'menukato' iwʉ' pɨ' e'to' oton. Ka'pon amʉ' uya te'ri'nɨ tʉpo tiwano' ton esato' oton e'menuka yau, to' i'se e'tɨ' yau, tonpa kareta e'menukato' tʉrawaso pɨ' nonka'to' pe e'menuka poken man. Itekare ekamanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ epuru ton, serɨ pɨ' usenuminkatɨ'. Ɨnʉ' uya ina'na maimu ewaruma'tɨ yau, kareta pe ite'ma e'menuka'tɨ', ina'na tanporon kon uya mɨrɨ awɨrɨ tʉrawaso ku'to' pe?’
GSAM 350Non winon use'man nɨto' e'to' wakʉ pe enpoikasa'
GSAM 350.4Serɨ wʉipiya a'tai Iye'kupʉ'pʉ pɨ' usenuminkan nɨto' yau serɨ tʉrawaso pɨ' tu'ke pe tʉsanu'to' esi'pʉ. Battle Creek, Michigan yau, 28 9 pona 1 10, Non piya'pɨ ton mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron Non piya'pɨ pon amʉ' e'seporo rawɨrɨ, non winon use'man nɨto' pe so'si iwʉ' ton mɨrɨ awonsi'kɨ kareta e'menukato' iwʉ' kʉrɨ rɨ tʉrʉ'to' pɨ' tʉsenu'pʉ to' uya. Serɨ tʉsenu'to' Iye'kupʉ'pʉ pɨ' usenuminkan nɨto' kareta 16, nʉmʉ 21, 22, 23 yau e'menuka'pʉ, 9, 16, 23 10 1860.
GSAM 351.1Serɨ tʉsenu'to' wenai, tanporon kon uya mɨrɨ maimu apurɨ'pʉ, kareta e'menukato' iwʉ' tʉrʉ'to' pe non winon use'man nɨto' koneka'to' pe. Mɨrɨpan kon uya 5 ka'pon amʉ' tʉsenu'to' pe nʉnsa'pʉ.
GSAM 351Ton e'ku'to' pɨ' ese'
GSAM 351.2Serɨ Non piya'pɨ ton e'seporoto' yau so'si ton pe ese' e'to' tʉsenu'pʉ. E'tane serɨ maimu uya tu'ke usenpɨ'ne'ma'pʉ: ka'pon amʉ' tonpa ton ese' pɨ' ta'pʉ, tonpa ton ese' pɨ' ta'pʉ. ‘Papa so'si’ ese' enpoika'pʉ, e'tane to' uya ta'pʉ, serɨ ese' uya to' apurɨto' tʉrawaso enpoika pen. ‘Sapa' awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san’ ese' e'to' pe rɨ, to' apurɨto' Kʉrai enna'poto' inke pʉra e'to' enpoika, mɨrɨ awonsi'kɨ to' Sapa' awɨron e'to' enpoika. Tanporon kon uya iyakon ese' apurɨ'pʉ; apurɨto yau tenki ka'pon uya mɨrɨ apai ta'pʉ. Mɨrɨpan uya ipɨ' tʉsewankamai'ne' mɨrɨ maimu nʉsewankamai'pʉ.
GSAM 351Ese' apurɨsa'
GSAM 351.3Panaman nɨto' main 6 yau serɨ kasa e'menuka'pʉ:
GSAM 351.3‘Ina'na uya nʉnsa'to' ese' wakʉ pe e'to' oton pen, ina'na nekama apurɨto' awɨron pe pʉra iyesi yau; ina'na apurɨto' enpoikanin, ina'na tʉron kon pe e'to' enpoikanin ese' nin si wakʉ pe e'to' oton....
GSAM 351.4‘Sapa' awɨron Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'sen ese' uya ina'na apurɨto' i'napairon enpoika. Iya i'napairon warinpanin nan usenuminka'to' aimenka'to' oton. Ina'na Epuru pɨrɨu ton apon yapai ipʉre epaka kasa, iya Papa maimu pʉremekʉnin nan akama'to' oton, to' era'tɨto' pe Papa piya', ina'na Epuru Sises Kʉrai apurɨto' pe.’
GSAM 351.4Serɨ panaman nɨto' main uya serɨ tʉsenu'to' ka'pon amʉ' ewan yau kʉrɨ rɨ e'ku'to' koneka'pʉ.
GSAM 351Papa pu'kena' pe e'ma enpoika'to'
GSAM 351.5Serɨ rɨ Papa A'kwarʉ nʉtʉrʉnʉ ton usenpoika'to' tʉrawaso e'to' pen? Paul uya to' pɨ' ta'pʉ, so'si yau pu'kena' amʉ' e'to' ‘Papa munkɨ amʉ' wakʉ pe koneka'to' pe, itekare ekamanin nan tʉrawaso ku'to' pe, Kʉrai pun koneka'to' pe, ina'na tanporon kon apurɨto' yau tikin nɨ pe e'to' pona’11 Serɨ wakʉ pe, apurɨnin nan uya ɨpʉrema ke, sape' pe, a'kwa warinpa'pʉ tʉpo, Wakʉ A'kwarʉ uya to' pɨ' ta'to' pe, ‘Serɨ rɨ ite'ma; ɨusenuminka'pʉ kon wakʉ pe man,’ mɨrɨ awonsi'kɨ so'si pana' pe koneka'to' pe, serɨ kasa, serɨ maimu awɨrɨ tʉrawaso ku'to' eseru mɨrɨ awonsi'kɨ to' naimenka'pʉ winɨ wakʉ pe e'ku'to' oton ton enpoika'to' pe to' pɨ'.
GSAM 352So'si eseru ekonekan nɨto'
GSAM 352.1Epuru White uya Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' nɨtʉrʉ'se' Battle Creek yau 4 1861 yau maimu ta'pʉ, mɨrɨpan maimu Iye'kupʉ'pʉ pɨ' usenuminkan nɨto' yau 11 6 1861 e'menuka'pʉ. Iya so'si ton eseru ekonekan nɨto' e'ku'to' maimu enpoika'pʉ. Tikin nɨtʉrʉ'se' yau itekare ekamanin nan 9 kon uya Main pɨ' enupanin nan e'seporo rawɨrɨ, serɨ tʉrawaso pɨ' Papa maimu enpoika'to' pɨ' tʉsenu'pʉ. Mɨrɨpan kon uya so'si ekonekan nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ so'si epuru ton tʉrʉ'to' pɨ' e'menuka'to' pɨ' enpoika'pʉ. Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' yau Non piya'pɨ ton tonpa ton tanporon kon tikin nɨ kaisa rɨ e'to' maimu pɨ' tʉsenu'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ Non piya'pɨ yawon so'si ton e'seporoto' yau so'si ton tonpa ton wakʉ pe, tikin nɨ kaisa rɨ e'to' maimu pɨ'. Serɨ rɨ wapiya Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' yau tonpa ton wakʉ pe apurɨto ke nʉnsa'to' maimu e'ku'pʉ, tanporon kon uya apurɨsa' tikin nɨ kaisa rɨ e'to' awɨrɨ.
GSAM 352Michigan Non piya'pɨ yawon so'si ton e'seporoto' use'man nɨto'
GSAM 352.26 10 1861 yau Michigan Non piya'pɨ yawon so'si ton e'seporoto' use'man nɨto' e'ku'pʉ, eparu, e'menukainin mɨrɨ awonsi'kɨ 3 ka'pon amʉ' epuru ton e'seporoto' pe nʉnsa'pʉ. e'seporoto' apurɨto yau so'si ton eseru ekonekan nɨto' pe tʉrʉ'to' pɨ' ta'pʉ, serɨ maimu so'si maimu apurɨsa' pe e'to':
GSAM 352.3‘Inakon, serɨ pɨ' e'menuka'sa' ka'pon kon, so'si pe use'man nɨto' ku'sa' kon, Sapa' awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san ese' nʉnsa'sa' kon; Papa uya apiyontɨnin nɨto' ton mɨrɨ awonsi'kɨ Sises apurɨto' kʉrɨ rɨ tʉrʉ'to' kon.’
GSAM 353Itekare ekamanin nan pɨ' e'menuka'sa'
GSAM 353.1Serɨ e'seporoto' yau wapiya e'ku'pʉ: Serɨ Non piya'pɨ yawon Sapa' awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san itekare ekamanin nan wakʉ pe te'san uya e'menuka'sa' maimu tʉrʉ'to' oton. To' uya Emiyatʉ tʉsa' ipo itekare ekamanin e'menuka'sa' kareta, eparu mɨrɨ awonsi'kɨ e'menukainin uya e'menuka'sa' maimu tʉrʉ'to' oton; serɨ e'menuka'sa' maimu tanporon wʉipiya e'ma koneka'to' oton.
GSAM 353.2Mɨrɨpan pe rɨ epuru ton nʉnsa'to' apurɨto e'ku'pʉ, so'si ton eseru ekonekan nɨto' pɨ' tʉrawaso maimu to' pɨ' enpoika'to' pe. Serɨ maimu Iye'kupʉ'pʉ pɨ' usenuminkan nɨto' yau 15 10 1861 e'menuka'pʉ.
GSAM 353Tonpa e'menuka'sa' maimu enpoikasa'
GSAM 353.39 1862 yau Michigan Non piya'pɨ yawon so'si ton e'seporoto' uya wapiya tʉnʉ'se' Monterey yau ku'pʉ. Inke yau wapiya e'ma enpoika'pʉ: so'si ton Michigan Non piya'pɨ yawon so'si ton e'seporoto' ya' tʉrʉ'to' pe, tonpa ton so'si ya' apurɨto tʉrʉ'pʉ kasa. Non piya'pɨ yau so'si 17 e'ku'sa' man, mɨrɨpan kon tanporon e'seporoto' ya' tʉrʉ'to' pe apurɨto ke anʉnsa'pʉ; mɨrɨ so'si pon te'san kon tonpa pe apurɨ'pʉ.
GSAM 353Itekare ekamanin nan pʉrata
GSAM 353.4Serɨ e'seporoto' yau mɨrɨpan rɨ tʉrawaso tʉrʉsa' wenai itekare ekamanin nan pʉrata e'to' maimu e'ku'pʉ: tanporon simana pe pʉrata e'to' oton. Itekare ekamanin nan uya e'seporoto' yau tʉrʉsa' wʉi mɨrɨ awonsi'kɨ pʉrata ton tʉrʉsa' e'menuka'to' oton; e'seporoto' uya serɨ e'menuka'sa' ene'pʉ, pʉrata mɨrɨ awɨrɨ kʉrɨ rɨ koneka'pʉ.
GSAM 353Tonpa e'menuka'sa' maimu wapiya e'ma enpoikasa'
GSAM 353.520 5 1863 yau Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' Battle Creek, Mich. yau e'seporo rawɨrɨ. Serɨ nʉtʉrʉ'se' yau wapiya tonpa kon uya to' Non piya'pɨ pon e'menuka'sa' maimu ton tʉrʉ'pʉ. E'tane to' nʉnsa'to' kaisa rɨ ke pen. Serɨ to' Non piya'pɨ kon esi'pʉ: Michigan, Wisconsin, Iowa, Minnesota, New York, Ohio.
GSAM 354Tanporon mɨrɨ awonsi'kɨ Non piya'pɨ yawon so'si ton e'seporoto' ekonekan nɨto' maimu ton
GSAM 354.121 5 yau Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' ekonekan nɨto' maimu tʉrʉ'pʉ, mɨrɨ wʉi rɨ Non piya'pɨ yawon so'si ton e'seporoto' ton pɨ' Non piya'pɨ ekonekan nɨto' maimu tʉrʉ'to' pɨ' ta'pʉ. Michigan e'seporoto' nʉtʉrʉ'se' yau serɨ ekonekan nɨto' maimu tʉrʉ'pʉ. Serɨ ekonekan nɨto' maimu tonpa nʉnsa'to' kaisa rɨ tʉrʉ'to' maimu e'ku'pʉ Non piya'pɨ yawon so'si ton e'seporoto' mɨrɨ awonsi'kɨ Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' yau. Serɨ Non piya'pɨ ekonekan nɨto' maimu, mɨrɨ e'ma enpoikasa', tanporon non yau 72 mʉre' e'seporoto' uya serɨ rɨ tʉrʉ.
GSAM 354.2Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' 1864 wʉipiya e'seporo rawɨrɨ, Non piya'pɨ yawon so'si ton e'seporoto' uya tʉrawaso pʉra ku'san epuru ton nʉnsa'to' pena ta'pʉ, to' uya e'seporoto' yau tʉrawaso pʉra ku'sa' man, itekare ekamanin nan pʉrata e'menuka'sa' mɨrɨ awonsi'kɨ koneka tʉrʉ'to' pe epuru ton e'seporoto' pokon pe. Serɨ kasa, tʉrawaso pɨ' tʉrʉ'to' wenai, Papa tʉrawaso mɨrɨ awonsi'kɨ itekare pɨ' ekonekan nɨto' e'ku'pʉ.
GSAM 354.3Serɨ kasa ina'na pe maimu ta'sa' kon, tʉrawaso ekonekan nɨto' use'man nɨto' e'ku'to' enpoika'sa' kon. Serɨ maimu e'ku'pʉ Sapa' awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san mʉre' pe e'to' a'tai, serɨ weyu pe tu'ke e'to' pen.
GSAM 354.4Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' use'man nɨto' 1863 yau e'ku'pʉ a'tai, tanporon tonpa kon kaisa rɨ esi'pʉ tu'ke pʉra, serɨ pe tonpa ton mʉre' e'seporoto' ton yau tanporon wʉipiya kaisa rɨ te'san entai pʉra.
GSAM 354Use'man nɨto' kupʉ maimu
GSAM 354.5Use'man nɨto' kupʉ maimu serɨ: so'si iwʉ' ton non winon tʉrʉ'to' mɨrɨ awonsi'kɨ non winon pe koneka'to' pe; itekare ekamanin nan tʉrawaso yau tikin nɨ pe tʉrʉ'to' pe, utaka'man nɨto' pʉra, tʉsenu'to' ke e'to' pe, tʉsemo'ka'to' pʉra. Serɨ ekonekan nɨto' ina'na pe 1864 pona tʉrʉ'sa' ton, mɨrɨpan kasa tʉron non mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron ka'pon kon yau e'ku'to' pe tʉrʉ'pʉ.
GSAM 355Tanporon use'man nɨto' ton e'ku'sa'
GSAM 355.1Itekare tʉsenu'to' wenai, serɨ Tanporon use'man nɨto' ton e'ku'pʉ; to' epuru ton Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' nʉtʉrʉ'se' yau apurɨto ke nʉnsa'pʉ:
GSAM 355.2Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' non winon e'seporoto'—non winon pe 21 ka'pon amʉ' ton, America mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron non yau tʉrawaso iwʉ' ton iwʉ' iwano' tʉrʉ'to' pe.
GSAM 355.3Tʉron non itekare tʉrawaso epuru ton—e'seporoto' use'man nɨto' pʉra e'to' non ton yau itekare tʉrawaso tʉrawaso tʉsenu'to' mɨrɨ awɨrɨ tʉsamo'ka'to' pe.
GSAM 355.4Tanporon non pon Kareta piya'pɨ ton—kareta kon ka'pon amʉ' pɨ' e'ma enpoika'to', kareta tʉrʉ'to' mɨrɨ awonsi'kɨ ekare ton nʉseka'to', itekare tʉrawaso e'ku'to' pe non ton kʉrɨ rɨ tʉsenu'to' pe.
GSAM 355.5Papa maimu pɨ' ewan rɨ te'sen e'seporoto'—to' tʉrawaso serɨ: tewan kon uya i'napairon pe i'tusa' awɨrɨ tʉtɨ kon wenai ekota'masa' kon pika'tɨto' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ Papa maimu pɨ' ewan rɨ te'sen maimu kareta ke e'ma enpoika'to' pe.
GSAM 355.6Tanporon non pon Sapa' sikuru e'seporoto'—tanporon non yau Sapa' sikuru tʉrawaso tʉrʉ'to' koneka'to' mɨrɨ awɨrɨ sʉsɨka'to' pe.
GSAM 355.7Ka'nɨ tʉrawaso e'seporoto'—to' tʉrawaso epi'tɨnin nan mɨrɨ awonsi'kɨ ka'nɨ tʉrawaso enupanin ton enupa'to', ka'nɨ iwʉ' ton tʉrʉ'to', mʉre' kon iwʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ tʉpata'se' kon iwʉ' koneka'to' pɨ' e'to'.
GSAM 3551868 pona tʉrʉ'sa' non
GSAM 355.81868 pona ina'na tʉrawaso non esi'pʉ United States non tonpa pe, Missouri tuna winɨ wʉi enu uyepʉ winɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ Missouri non pʉ'kʉ wʉi enu kamisi winɨ e'to' awɨrɨ, tikin nɨ kaisa rɨ non e'ma tʉrʉsa' winɨ wʉi enu enwo'netʉ winɨ. Mɨrɨ a'tai Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' epuru ton yau 3 ka'pon amʉ' nin esi'pʉ; e'seporoto' epuru mɨrɨpan tonpa pe. 8 mʉre' e'seporoto' ton tanporon Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' uya tʉsenu'pʉ; iwʉ' Battle Creek, Mich. yau esi'pʉ.
GSAM 356use'man nɨto' e'ma konekasa' e'to' pɨ' tʉrʉ'
GSAM 356.1Itekare tʉron non pona e'ku'to' wenai, tanporon tʉrawaso non use'man nɨto' e'ma konekasa' tʉrʉ'to' maimu e'ku'pʉ. Serɨ wenai, 1897 yau tʉrʉ'to' e'ku'pʉ; e'tane serɨ tʉrawaso wakʉ pe kuru e'ku'sa' serɨ pona rɨ 4 wʉipiya yau, Europe pon Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' use'man nɨto' e'ku'pʉ, epuru ton e'seporoto' 14 ka'pon amʉ' ton. Wapiya Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto', Washington, D.C. yau iwʉ', epuru ton e'seporoto' 28 ka'pon amʉ' ton, tanporon itekare pɨ' tʉsenu'to' e'ku'pʉ; tanporon e'seporoto' ton mʉre' use'man nɨto' tonpa ton tʉrawaso nonkasa' kon iwano' mɨrɨpan kon uya anʉnsa'.
GSAM 3561 1 1903 yau use'man nɨto' eseru
GSAM 356.2Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' wʉipiya kareta 1904 yau serɨ e'menuka'sa' man, 1 1 1903 pona ina'na tʉrawaso pɨ' kaisa rɨ e'to' maimu enpoika'to':
GSAM 356.3Mɨrɨ a'tai ina'na use'man nɨto' yau 2 Tanporon so'si ton epuru ton e'seporoto' esi'pʉ, 14 tanporon so'si e'seporoto', 72 mʉre' so'si e'seporoto', mɨrɨ awonsi'kɨ 42 itekare tʉrawaso ton. Serɨ kasa to' e'ku'pʉ: North America yau mʉre' so'si e'seporoto' 49; North America apai yau 23. America yau tanporon so'si e'seporoto' 8; tʉron non yau 6. America itekare tʉrawaso non, Alaska, Hawaii, New Foundland nʉnsa'sa' pe, 5; America apai itekare tʉrawaso 37: Europe yau 12; Africa yau 4; Asia yau 3; South America yau 2; South Africa yau 2; mɨrɨ awɨrɨ Central America, Mexico, West Indies, Pacific Islands yau tonpa ton. Serɨ itekare tʉrawaso ton pokon pe Emiyatʉ tʉsa' ipo itekare ekamanin nan mɨrɨ awonsi'kɨ e'menuka'sa' maimu ke itekare ekamanin nan 67, so'si ton 131.
GSAM 356Tu'ke pe e'tane tenki pe
GSAM 356.4Serɨ wakʉ pe ina'na ene'to' pɨ' tʉsewankamai'to' pe, serɨ tʉron non mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron ka'pon kon use'man nɨto' tanporon kon tenki pe ite'ku'to' tʉrʉ, tikin nɨ eke tʉrawaso, i'napairon maimu sʉsɨka'to' mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon amʉ' pika'tɨto' pɨ'. Ina'na use'man nɨto' iwʉ' pɨ' apurɨ pʉra, Papa, ekonekan nɨto' konekanin, ipɨ' apurɨ. Iya ina'na tʉrawaso ton tenki pe mɨrɨ awonsi'kɨ tʉsewankamai' pe tʉrʉ'to' wakʉ pe kupʉ yau, ina'na uya i'tu poken man, eke pe wakʉ mɨrɨ awonsi'kɨ epori'man nɨto' pe e'to': Tanporon nɨ wakʉ pe ku'to' oton, ekonekan nɨto' ke.
Notes
- Titus 1:5. ↩
- Anomʉra' a'tai eke pe ekaman nɨto', Feb. 15, 1844. ↩
- Titus 1:5-9. ↩
- 1 Timothy 3:1-15. ↩
- 1 Peter 5:1-6. ↩
- Matthew 23:11. ↩
- So'si ena' panaman nɨto' main ton, Vol. 1, p. 210. ↩
- Mɨrɨ kareta, p. 649, 653. ↩
- So'si ena' panaman nɨto' main ton, Vol. 5, pp. 236, 237. ↩
- Mɨrɨ kareta, p. 534 (e'man nɨto'). ↩
- Epun 4:12, 13. ↩