Kareta piya'pɨ 14 — Mʉra'ta uta'korosa'
GSAM 214.1“To' utɨ koro'tau enna pɨ', temari'masen uyee'pʉ; iyekonekasa' kon ewomʉ'pʉ iya'kɨrɨ emari'man nɨto' ya', mɨrɨpan mʉra'ta uta'koro'pʉ.”1
GSAM 214.2Serɨ panton yau temari'masen uyepʉ ekamasa' esi Kʉrai uyepʉ serɨ non pona pen, e'tane emari'man nɨto' ya' iyepʉ. Emari'man nɨto' esi te'ku'sen Itepuru uyepʉ rawɨrɨ. Ʉru' nʉmenuka'pʉ Wakʉ Itekare yau se kasa ekamasa' man: “Ɨworo'pai kon ike ya'ke' e'tɨ', araan'puui kon tɨwɨrɨ rɨ epo'tɨsa' pe nesii; ɨmɨrɨ'nokon esi tepuru enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san ka'pon amʉ' kasa, emari'man nɨto' apai, iyepʉ mɨrɨ awonsi'kɨ mʉra'ta wɨpɨtʉ iya a'tai, inke pʉra a'kokato' to' uya pe ipɨ'.”2
GSAM 214Kin Pe E'nɨto' Eporo Esakʉ Emari'man Nɨto' Tukai'
GSAM 214.3Temari'masen uyepʉ emari'man nɨto' ya' enpoikasa' man Taniyeru 7:13, 14 yau, Kʉrai uyepʉ tʉkʉipʉnʉ piya' kin pe te'to' eporose'na. Pena, kin uyepʉ tʉpata eke piya', tʉyapon mɨrɨ awonsi'kɨ kin pe te'to' eporose'na, esakʉ esi'pʉ emari'man nɨto' tukai'. Serɨ te'ku'sen—eke pata anʉmʉ ino'pʉ pe te'ton kasa—ku'sa' esi'pʉ pori' pe kuru emari'man nɨto' ye' kasa, eke pe tʉusenpoikai'. Mɨrɨ kasa Kʉrai uya kin pe te'to' eporo tʉkʉipʉnʉ winɨpai Epʉn po a'tai, ta mɨrɨ iyemari'ma ino'pʉ pe te'ton pokon pe—Emenna' Surusiran (Isenpoikasa' 21:9); mɨrɨpan esakʉ serɨ panton yau “emari'man nɨto'” tukai'.
GSAM 214.42,300 kaisa rɨ weyu u'matʉ tʉpo, 22/10/1844 a'tai, Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san uya to' piyau iye'kupʉ'pʉ aimenka'pʉ wʉi enu uyepʉ winon kon emari'mato' eseru pokon pe, mɨrɨpan kon uya ta'pʉ, “Kʉrai utɨsa' man emari'man nɨto' ya'.” 2,300 kaisa rɨ weyu u'matʉ a'tai te'ku'sen i'tuto' tʉuya'nokon eke pe iyenasa' awɨrɨ, to' napurɨnʉ uya Kʉrai pɨkɨrɨ to' arɨ'pʉ itʉrawaso iya' iye'sa' yau; mɨrɨ kasa apurɨn nɨto' winɨ, to' “ewomʉ'pʉ iya'kɨrɨ emari'man nɨto' ya'.”
GSAM 215“Uyenna'poto' Oton”
GSAM 215.11845 yau uri'sami'si Harmon repasa' esi'pʉ Papa nenpoika'pʉ ke, Kʉrai nɨmɨ wapiyaro' iwa'kʉ'sa' Epʉn pon Papa iwano' wakʉ pata yau, iyakon pe te'sen ya' itɨ. Mɨrɨ yau serɨ main eporo'nokon: “‘Serɨ yau enuripɨtɨ'; utɨ serɨ ukʉipʉnʉ piya' kin pe e'to' eporose'na; ɨpon kon mainanpatɨ' imaku'pɨ ke pʉra, mɨrɨpan inke pʉra uyenna'poto' oton emari'man nɨto' apai, ɨyanʉnto' kon uya oton upiya'.’ Mɨrɨ a'tai kapuru' pun tararan, tʉtɨririn e'woiwoimasen amʉ' apo' tʉtapai'sen kasa esii'ma, inserʉ amʉ' koro'tau, uyee'pʉ Sises pata'se' piya'. Iyewomʉ'pʉ tararan ta', mɨrɨpan arɨ'pʉ Ipan Wakʉ Kuru Pata ya', tʉkʉipʉnʉ ereutato' airɨ.”3
GSAM 215Usentu'man Nɨto' Mʉra'ta Uta'korosa' Tʉpo
GSAM 215.2Serɨ panton yawon Mʉra'ta uta'korosa' esi, enu yau, Ka'pon, Papa winon uyepʉ kapuru' amʉ' ka' yawon yau rawɨrɨ te'ku'sen pɨ' usaurokʉ pɨ'. Apʉne pʉra mʉra'ta uta'korosa' tʉpo, tʉron kon a'pɨ'pʉn kon uri'sami'si amʉ' uye'pɨtʉ, mʉra'ta wɨpɨtʉ to' uya, mɨrɨpan kon auro'kasa' man “enei'ma e'tɨ'” tukai', iyepʉ weyu mɨrɨ awonsi'kɨ iwekusi i'tu to' uya pʉra iyesi wenai. Mɨrɨ awonsi'kɨ kanan, serɨ mʉra'ta uta'koro ta'kwarʉkena' nan a'pɨ'pʉn kon uri'sami'si amʉ' ewomʉ'pʉ tʉpo temari'masen a'kɨrɨ emari'man nɨto' ya'.
GSAM 215.3A'pɨ'pʉn kon uri'sami'si amʉ' panton yau usaurokʉsa' main uya enpoika, enu yau, emari'man nɨto' ya' ewon nɨ tʉpo moro rɨ a'tai esi “ita'kwarʉ pʉ' nan” iwano' pe rɨ nɨrɨ, wakʉ pe kuru tekonekato' kon pe temari'masen anʉnse'na. To' auro'kasa' man “enei'ma e'tɨ'” tukai'. Enei'ma e'nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ enuripɨto' esi i'napairon ekonekan nɨto' yau, Itepuru anʉnse'na. Mɨrɨ wenai, enu yau, serɨ panton yawon mʉra'ta uta'koro a'tai usentu'man nɨto' umo'ka pen.
GSAM 215Ʉru' 13:25-28 Yawon Mʉra'ta Pen
GSAM 215.4Pena, ka'pon amʉ' esi'pʉ ipoken pʉra serɨ panton yau mʉra'ta ekamasa' man na'ne' anʉnsa' tʉuya'nokon Ʉru' 13:25-28 yau mʉra'ta ekamasa' man na'ne' pe. Mɨrɨ yau se kasa imenukasa' man: “Ɨutɨ esa' e'mʉ'sa'kasa' tʉpo, mʉra'ta a'korosa' iya tʉpo, ɨmɨrɨ'nokon e'sara'tɨ mʉra'ta sa'ne e'mʉ'sa'kan pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ mʉra'ta wɨpɨtʉ pɨ', ‘Uyepuru, Uyepuru, a'kokakɨ ina iwano' pe,’ tukai'; mɨrɨpan uya ɨyeikʉ kon, ‘Mɨrɨ winon kon ɨmɨrɨ'nokon i'tu uya pʉra man.... Entantɨ' upiyapai, tanporo ɨri tʉrawaso ku'nin nan. Ɨyukarato' kon mɨrɨ awonsi'kɨ ɨyɨ kon kɨtɨtɨto' e'to' oton, Epʉra'an, Aisi', Seko' mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon pu'kena' amʉ' ene auya'nokon a'tai Papa e'to' esa' wannɨ pe yau, ɨmɨrɨ'nokon rɨ e'tane tʉuma'kɨrɨi' mʉra'ta sa'ne.’” Serɨ main uya i'napai rɨ enpoika, mʉra'ta uta'korosa' a'tai, mʉra'ta sa'ne te'san kon u'matʉ eseru menkasa' man. Papa e'to' esa' wannɨ pe uye'sa' mɨrɨ a'tai; apʉne pʉra to' uya iyepika'tɨsa' kon ene mɨrɨ yau. E'tane a'pɨ'pʉn kon uri'sami'si amʉ' panton yau, Itepuru uye'sa' pʉra iyesi parɨ kin pe te'to' ya', e'tane itɨsa' man tʉkʉipʉnʉ piya' kin pe te'to' eporose'na.
GSAM 216Mʉra'ta Uta'korosa' Penaro' Enpoikanin Tʉrawaso Yau
GSAM 216.12,300 kaisa rɨ weyu u'matʉ tʉpo—22/10/1844—Kʉrai pɨkɨrɨ apurɨn nɨto' winɨ te'san uya i'tu'pʉ, penaro' enpoikanin tʉrawaso yau makoi apai ekorʉkan nɨto' weyu e'seposa' a'tai, use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru uya kɨpo'pon iwa'kʉ'sa' mʉra'ta a'koro'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ Ipan Wakʉ Kuru Pata mʉra'ta a'koka'pʉ iya, mɨrɨ yau titʉrawasooi ku'to' pe, Papa iwano' wakʉ pata yau ka'pon amʉ' uya tʉmakooi kon ekama'pʉ kuka pɨ'. Mɨrɨ kasa rɨ marɨ Kʉrai, urɨ'nokon iwano' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan epuru uya, Epʉn pon Papa iwʉ' kɨpo'pon iwa'kʉ'sa' mʉra'ta a'korosa' esi'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ iyakon iwa'kʉ'sa' a'kokasa' esi'pʉ, mɨrɨ yau “tiwano' ekonekan nɨto' en” usene'pʉ.4
GSAM 216Ɨnʉ' Kon Esi'pʉ Ipoken Pʉra?
GSAM 216.2Mɨrɨ a'tai Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san koro'tau tʉron kon esi'pʉ wakʉ pe kuru ti'tui' pʉra parɨ Papa iwano' wakʉ pata yau Kʉrai tʉrawasooi pɨ', to' usenuminkato' arɨsa' pʉra iyesi parɨ Itosorʉwano inserʉ ekareei piya'. Pʉsamoro esi'pʉ ipoken pʉra Papa iwano' wakʉ pata kɨpo'pon mʉra'ta anʉnsa' tʉuya'nokon Ʉru' 13:25-28 yawon Mʉra'ta uta'korosa' pe. E'tane pʉsamoro esi'pʉ Sapa' awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san pe pen. Ɨnʉ' kon to' esi'pʉ, mɨrɨ enupato' iyepiya'tɨ'pʉ eseru, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨ'rɨ iye'kupʉ'pʉ wenai serɨ warai i'tuto' tʉuya'nokon eporo'pʉ to' uya, mɨrɨ enpoika i'se e'nɨ.
GSAM 217.1Kʉrai enna'poto' Itekare usekama koro'tau, itese' rɨken so'si ton yapai tepa'kasa' kon, mɨrɨ awonsi'kɨ kamoro itentakai' to' uyee'pʉ na'ne' nan nɨrɨ, auro'kasa' man 7 kaisaron kon so'si ton yau 5 pe mɨrɨ awonsi'kɨ 6 pe te'san kon ena' Panaman nɨto' main yau, Isenpoikasa' yau. 5 pe te'sen, Sates so'si, ena' panaman nɨto' esi se kasa: “Mɨrɨ pe iyesi pɨ', ɨ'rɨ kasa anʉnsa' auya mɨrɨ awonsi'kɨ eta'pʉ auya enuminkakɨ, ipɨ' ata'sikɨ pana' pe, amakooi apai era'tɨkɨ. Enei'ma ɨwesi pʉra iyesi yau, ama' kasa uyepʉ mɨrɨ ɨpiya', mɨrɨ awonsi'kɨ uyepʉ wekusi i'tuto' auya oton pen.”5 Serɨ main uya i'napai rɨ enpoika, se kasa tauro'kasa' kon ka'pon amʉ' uya Itepuru uyepʉ ekamato' eta'pʉ. To' uya anʉnsa' esi'pʉ tʉmaimu kon yau, e'tane serɨ pe inonka pɨ' to' e'to' oton esi'pʉ.
GSAM 217Piraterʉ'piya Pon So'si
GSAM 217.2Mɨrɨ tʉpo Piraterʉ'piya pon so'si ekamasa' man, Wakʉ Itekare so'sii e'to' eseru 6 pe te'sen. Serɨ so'si uya ka'pon amʉ' ekama tepa'kasa' kon Isenpoikasa' 14 yawon Wapiyaro' inserʉ ekareei mɨrɨ awonsi'kɨ Iyakon inserʉ ekareei usekama koro'tau. Serɨ so'si pɨ' Itepuru uya ta: “Enekɨ, aka'ne' pe uyepʉ mɨrɨ; ɨpiyau na'ne' pɨ' ata'sikɨ pana' pe, ɨnʉ' uya rɨ ɨkʉronʉ anʉmʉ namai'.”6 Serɨ main ke nɨrɨ to' auro'kasa' man: “Wakʉ pe te'sen, i'napairon pe te'sen, Tepi' kiirɨ esa' uya serɨ ton ekama; a'kokanin pe iyesi, ɨnʉ' uya a'koro poken pʉra; a'koronin pe iyesi, ɨnʉ' uya a'koka poken pʉra: ɨtʉrawasooi ton i'tu uya. Enekɨ, ɨrawɨrɨ mʉra'ta a'kokasa' nonkasa' uya, ɨnʉ' uya rɨ a'koro poken pʉra; apana'pano esi aiko pe, e'tane umaimu mainanpasa' auya, uyese' nonkasa' auya pʉra man.”7
GSAM 217Ɨ'rɨ Pe Serɨ Panton Yawon Mʉra'ta Uta'korosa' Esi?
GSAM 217.3Ɨ'rɨ i'tuto' pe e'nɨ mʉra'ta uta'kokasa' mɨrɨ awonsi'kɨ uta'korosa' winɨ, Papa Maimu ekamasa' serɨ pe na'ne' yau? Wakʉ pe eikʉn nɨto' eporo mɨrɨ serɨ ekama yau tukai' usenuminka: Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san tonpa ton uya ti'tuto' kon eke pe iyenasa' eporo'pʉ, mɨrɨpan kon enupa'pɨtʉ esi'pʉ Epika'tɨnin uya titʉrawasooi ensimasa' wapiyaro' iwa'kʉ'sa' apai iyakon pe te'sen ya', Epʉn pon Papa iwano' wakʉ pata yau. Wakʉ pe mʉra'ta uta'kokasa' mɨrɨ awonsi'kɨ uta'korosa' eseru ekama'pɨtʉ'pʉ to' uya eta i'se te'san pɨ'. E'tane tʉron kon uya serɨ i'napairon main ewa'noma'pʉ, mɨrɨpan kon usi'tu'pʉ ka'pon amʉ' apurɨto' pe, mʉra'ta uta'kokasa' esi uta'korosa' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ uta'korosa' esi uta'kokasa' pe, tukai' enupato' pɨ'. Mɨrɨ kupʉ pɨ', to' uya e'ma wa'kʉ'pɨtʉ'pʉ, mɨrɨ pe pʉra Itepuru poitorʉ ton tʉrawasooi ku'nin nan serɨ non po wa'kʉ'pɨtʉ'pʉ to' uya. Epʉn pon Papa iwano' wakʉ pata mʉra'taai ton uta'koka, uta'koro Kʉrai meruntɨrʉ winɨ—“A'kokanin pe iyesi, ɨnʉ' uya a'koro poken pʉra.” Piraterʉ'piya so'si auro'kato' yau, kamoro pana' pe te'san, imaimu mainanpanin nan, itese' nonkanin nan pen, entaka'pʉ, mɨrɨpan uta'koka mʉra'ta ɨnʉ' uya rɨ a'koro poken pʉra. I'napai rɨ serɨ usaurokʉ ka'pon amʉ' piya' epa'kato' mʉra'taai pɨ', ka'pon amʉ' nʉa'koro'pʉ, enu yau, tanporo rɨ, ene'nokon oton na'ne' kasa. E'tane pana' pe to' e'to' enpoi'ma, Itepuru uya tʉusaurokʉ'pʉ awɨron kon rawɨrɨ nonka “mʉra'ta uta'kokasa'” ɨnʉ' uya rɨ a'koro poken pʉra.
GSAM 218Main Ekamato' Mʉra'taai
GSAM 218.1Papa Maimu yau tu'ke mʉra'ta usakʉ serɨ eseru ekamanin pe. Paarʉ uya Koren pon kon ena' temenuka koro'tau ta: “Eke kuru mʉra'ta, tʉrawaso ku'to' ike eke pe te'sen, uta'kokasa' man uiwano' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ tu'ke uyeeyaton non man.”8 Koren pon kon ena' iyakon kareta nʉmenuka'pʉ yau, ta iya kanan: “Tʉrowas pona utɨsa' a'tai Kʉrai Wakʉ Itekareei ekamase'na, mɨrɨ awonsi'kɨ Itepuru uya mʉra'ta a'kokasa' esi'pʉ uiwano' pe, uya'kwarʉ ereutanʉ'sa' pʉra esi'pʉ, utonpa Tai'tas eposa' uya pʉra iyesi wenai.”9 Koro'se pon kon ekama'po'pʉ iya nɨrɨ se kasa: “Ɨpʉreman pɨ' tɨwɨrɨ rɨ e'tɨ', enei'ma ipɨ' e'tɨ' tenki ta pɨ'; ina pona rɨ marɨ ɨpʉrematɨ', Papa uya main ekamato' mʉra'taai a'kokato' pe ina iwano' pe, Kʉrai ama'aino eseru ekamato' pe ina uya, mɨrɨ wenai nɨrɨ uyenasa' man tewa'tɨsa' pe.”10
GSAM 218.2Serɨ Papa Maimu winɨ i'tu'nokon, i'napairon main ekama poken te'ku'sen esakʉ mʉra'ta uta'kokasa' tukai'; mɨrɨ awonsi'kɨ Piraterʉ'piya so'si pɨ' main usaurokʉ'pʉ winɨ, enu yau, serɨ ka'pon amʉ' ikɨ'masa' tepa'kato' kon pe a'tai, tʉron kon ka'pon amʉ' usi'tu'pʉ ipan pe to' main ekamato' mʉra'taai a'koro i'se. Piraterʉ'piya so'si uyee'pʉ moronkan nɨto' poro, imaimu mɨrɨ awonsi'kɨ itese' pɨ' pana' pe te'se, mɨrɨ a'tai Itepuru maimu to' pɨ' esi'pʉ, to' rawɨrɨ mʉra'ta uta'kokasa' nonkato' tʉuya pe ɨnʉ' uya rɨ a'koro poken pʉra.
GSAM 21922/10/1844 Tʉpo Iye'kupʉ'pʉ Eseru
GSAM 219.1Pu'kena' amʉ' maimu yau iye'kupʉ'pʉ ekamasa' esi urawɨrɨ'nokon wenai, iweyu ton yau iye'kupʉ'pʉ tʉpo te'ku'sen eseru enuminka'nokon. Ekamasa' man na'ne' kasa, 1844 wʉipiya 4 pe ikapʉi pona rɨ, so'si ton uta'kokasa' esi'pʉ Kʉrai enna'poto' Itekare ekamato' pe; tʉrawasomanin nan kɨ'mato' esi'pʉ tu'ke pe kuru, nurɨnan kon itekare ekamanin nan kaisa rɨ pʉra. Eke pokoi tʉpo, 1844 yau yʉi amʉ' enpʉrʉkʉtato' a'tai, kamoro tewan kon pokon pe serɨ enupato' anʉnsa' kon pen ena'pʉ iweeyaton pe. 1844 yau wʉi pe pata e'to' a'tai, Isenpoikasa' 14 yawon Iyakon inserʉ ekareei mɨrɨ awonsi'kɨ “Anomʉra' a'tai eke pe ekaman nɨto'” (Ma'siu 25) usekama a'tai, ipan pe ɨri pe kuru ekota'man nɨto' e'sara'tɨ'pʉ kamoro Itepuru uyepʉ a'ko pe esi ekamapɨ'nin nan pɨ', enari'ke' pe pʉra tapurɨto' kon ekamanin nan pɨ'. Pʉsamoro iweeyaton non uya ɨ'rɨ ton ke rɨ serɨ main wa'kʉ'pɨtʉ i'se to' usi'tu'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon teseru kon ke, “Ka'pon amʉ' eseru aimenkato' iya wekusi e'seposa' man,” tukai' parɨ te'kamanin nan tʉrawasooi wa'kʉ'pɨtʉ i'se to' esi'pʉ. William Miller uya ta'pʉ serɨ iweeyaton non pɨ', “Ipan pe serɨ esi ka'pon eseru ye' pen, mɨrɨ awonsi'kɨ ta'to'ka'nʉ'sen pe pʉra.” 2,300 kaisa rɨ weyu u'matʉ a'ko pe e'seposa' a'tai, ipan pe kuru iweeyaton non esi'pʉ pana' pe, mɨrɨ wenai Geo. Storrs uya ta'pʉ, “Itese' rɨken so'si ton mɨrɨ awonsi'kɨ tanporon kon ɨri ton piyau ina tʉrawasooi iyenuka'sa' man; serɨ eke pe ekaman nɨto' uya to' eporoto' rɨken moron mɨrɨ.”
GSAM 219.2Iweyu u'matʉ tʉpo, ɨri ton ka'pon amʉ' uya ewa'noman nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ epa'karatan nɨto' ena'pʉ asa' ite'kwa, osorʉwau ite'kwa rɨ eke pe, mɨrɨ a'tai William Miller uya ta'pʉ iye'to' eseru pɨ', “Ina uya ina tʉrawasooi kupʉsa' man tʉmakooikena' nan panama pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ itese' rɨken so'si paka i'se. Papa uya te'seru yau mʉra'ta a'korosa' man.”11
GSAM 219Tʉmakooikena' Nan Ewan Pana' Pe Iye'to'
GSAM 219.3Serɨ non pon kon epa'karatan eseru uya tʉmakooikena' nan ewan pana'tanʉ'pʉ Kʉrai enna'poto' enupato' ewa'nomanin pe. Mɨrɨ rɨken pen; itese' rɨken so'si ton tawon kon nekamanʉ esi'pʉ serɨ: “I'napai rɨ era'tɨn nɨto' ka'pon amʉ' piyau esi ‘tu'ke pʉra, inke ite'kwa kaisa rɨken’ tukai' enuminka ina uya a'tai, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉmakooikena' nan esi ipan pe rɨ ta'tʉnsan pe pʉra, tewan pana' pe, tʉron nɨ kasa ta'tʉsen pʉra rɨ, ina uya eke pe ekama, ta i'se ina esi wenai pʉra rɨ: ‘Papa i'sentu'kena' pe te'to' upu'tɨkasa' ken man? Mɨrɨ pe pʉra usentu'man nɨto' mʉra'taai uta'korosa' ken man?’”12
GSAM 220.1Tʉron nɨ tʉrawasomanin winɨ e'menuka'pʉ ene'nokon, pu'kena' amʉ' nekama'pʉ weyu u'matʉ tʉpo iye'to' eseru pɨ': “Mɨrɨ a'tai mɨrɨ kasa pʉra kuru rɨ iyesi'pʉ apurɨnin nan pen piya' epa'kan nɨto'. 1844 yawon Eke pokoi uya tu'kan kon usenuminkato' ekami'pɨ'sa' esi'pʉ ipan pe rɨ, mɨrɨpan kon uya serɨ pɨ' ɨ'rɨ rɨ ekamato' eta'pʉ pen.”13
GSAM 220Apurɨnin Nan Pen Piya' Epa'kato' Mʉra'taai Ton Tanporo Uta'korosa'
GSAM 220.2Serɨ warai eseru uya, mɨrɨ a'tai, enu yau, ka'pon amʉ' piya' epa'kato' mʉra'taai a'koro'pʉ; Kʉrai enna'poto' aka'ne' pe e'to' apurɨnin nan mɨrɨ awonsi'kɨ itenupɨkɨrɨ pana' pe te'san rɨken piya' epa'ka poken iyesi'pʉ. Main ekamato' mʉra'taai esi'pʉ, to' enu yau, tanporo uta'korosa' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san uya ene'pʉ Mʉra'ta uta'korosa' esi serɨ panton yau, to' piyau iye'kupʉ'pʉ ekamanin pe. Mɨrɨ wenai wakʉ pe ene'nokon oton ɨ'rɨ kasa to' uyee'pʉ serɨ usenuminkan nɨto' ya', tʉmakooikena' nan iwano' usentu'man nɨto' pʉra iyenasa' tukai'; mɨrɨ pe pʉra tʉron kon uya ekama'pʉ kasa, “usentu'man nɨto' mʉra'taai uta'korosa' man,” tukai'. Serɨ eke pe rɨ iye'kupʉ'pʉ, serɨ panton yawon Mʉra'ta uta'korosa' mɨrɨ awonsi'kɨ Ʉru' 13 yawon Mʉra'ta uta'korosa' esi tikin nɨ rɨ, tukai' to' usenuminka yau. Ka'pon amʉ' esi eta i'se pʉra rɨ yau, tewan kon pana'tanʉ pɨ', ɨ'rɨ kasa to' era'tɨ oton?
GSAM 220Ɨnʉ' Uya Wapiya Kasi Yawon Mʉra'ta Uta'korosa' Pɨ' Enupa'pʉ?
GSAM 220.3Serɨ pe ekama'pon nɨto' e'sara'tɨ: Ɨnʉ' uya “tʉmakooikena' nan iwano' usentu'man nɨto' pʉra man” tukai' enupato' epiya'tɨ'pʉ? Ɨnʉ' kon uya apurɨ'pʉ? Ɨnʉ' kon uya nonka'pʉ? Wapiyaro' ekama'pon nɨto' eikʉnin pe, J. V. Himes uyee'pʉ Maine nono pona, 1845 yau yʉi amʉ' enpʉrʉkʉtato' a'tai, mɨrɨ pɨ' inekama'pʉ pona usenuminkato' arɨ'nokon. Se kasa ta iya:—
GSAM 220.4“Tonpa Joseph Turner mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon uya anʉmʉ'pʉ, eke Sapa' yau e'nɨ'nokon—6,000 kaisa rɨ wʉipiya u'matʉsa' man—tukai' usenuminkan nɨto'; mɨrɨ wenai ɨnʉ' rɨ Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'sen esi te'tʉrawasomai' pʉra te'miyatʉ ke. Mɨrɨ kupʉ yau, to' usenuminkato' yau, mɨrɨ uya to' arɨ oton to' uma'tato' u'matʉ ya' i'napai rɨ.
GSAM 220.5“Serɨ eseru yau to' enuripʉ koro'tau, serɨ non pon temiyatʉ ke tʉrawaso kupʉ pɨ' pʉra, emenna' ti'tuto', tukai' tanʉnsa' to' uya na'ne', uyee'pʉ Tonpa Turner usenuminkato' ya'. Serɨ esi'pʉ, temari'masen UYE'SA' MAN—iyepʉ'pʉ Esuwerʉ amʉ' wʉipiya eno'masa' yau 7 pe ikapʉi 10 pe iweyu a'tai—mɨrɨ a'tai emari'man nɨto' e'kupʉ'pʉ—tanporon kon a'pɨ'pʉn kon uri'sami'si amʉ' ewomʉ'pʉ iya'kɨrɨ emari'man nɨto' ya', mɨrɨ ite'kwa i'tuto' awɨrɨ, mɨrɨpan mʉra'ta uta'koro'pʉ! Ɨnʉ' rɨ pʉsamoro koro'tawon esi utano'ma poken pʉra, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨnʉ' rɨ mʉra'ta sa'ne te'sen esi epika'tɨ poken pʉra. Mɨrɨ kasa tanporon kon serɨ eke kuru non pon kon a'kwarʉ eseru ton iyenuka'sa' esi'pʉ.”14
GSAM 221Ɨnʉ' Uya Kasi Yawon Enupato' Ewa'noma'pʉ Pana' Pe?
GSAM 221.1So'si epuru Turner uya “usentu'man nɨto' pʉra iyenasa'” tukai' tenupato' epiya'tɨ'pʉ Paris, Maine yau. Inke pʉra tu'kan kon rɨ iyesi'pʉ ipɨkɨrɨ mɨrɨ non piya'pɨ yau. Ka'pon amʉ' piya' epa'kato' mʉra'taai uta'korosa' esi'pʉ tanporo rɨ, Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san koro'tau te'san pen piya', tapurɨto' ekamanin nan pe to' e'tane, mɨrɨ pe pʉra ekamanin nan pen pe to' e'tane. Mɨrɨ wenai tu'kan kon utɨ'pʉ, serɨ eseru awɨrɨ, Turner usenuminkato' ya'.
GSAM 221.2Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san tato' eta pʉra iye'ku' namai', serɨ tʉpo serɨ ka'pon amʉ' esakʉ'nokon Suntaaka yau wapiyaro' weyu awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san tukai'. Serɨ amʉrasa' kon koro'tawon kon tu'kan kon esi'pʉ Turner usenuminkato' anʉmʉ pɨ'. Sapa' i'napairon main ene tʉuya'nokon pʉra rɨ, eta tʉuya'nokon pʉra rɨ to' esi'pʉ parɨ, Itosorʉwano inserʉ ekareei eta'pʉ to' uya pen nɨ. Pʉsamoro pɨ' Uri'san White usaurokʉ se kasa tikin nɨ tʉkaretaai yau:—
GSAM 221.3“Enuripʉ weyu eno'ma'pʉ tʉpo 1844 yau, Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san uya apurɨ'pʉ parɨ, Epika'tɨnin uyepʉ esi a'ko pe kuru tukai'. To' uya anʉmʉ'pʉ eke rɨ ka'pon eseru ensimato' a'tai ya' tuye'sa' kon, mɨrɨ awonsi'kɨ Kʉrai tʉrawasooi ma'tasa' man ka'pon amʉ' iwano' pe Papa piyau iporo usaurokʉnin pe tukai'. Eseru aimenkan nɨto' esi a'ko pe tukai' panaman nɨto' ekamasa' tʉuya'nokon wenai, serɨ non iwano' pe tʉtʉrawasooi kon iyenuka'sa' tukai' to' uya i'tu'pʉ. Tʉmakooikena' nan epika'tɨto' pɨ' tewan kon yau tʉsewankamato' kon pʉra iyena'pʉ. Mɨrɨ koro'tau, Papa awɨron kon pen uya enari'ke' pe pʉra rɨ epa'karatan nɨto' kupʉ esi'pʉ Papa sapema pe, mɨrɨpan uya tʉron nɨ enpoikan nɨto' kupʉ'pʉ to' enu yau, Papa A'kwarʉ umo'kasa' man Papa usentu'mato' nonkanin nan piyapai tukai'. Tanporon serɨ uya to' apurɨto' meruntɨtanʉ'pʉ, moronkan nɨto' weyu u'matʉsa' man, mɨrɨ pe pʉra to' nekama'pʉ kasa, ‘usentu'man nɨto' mʉra'taai uta'korosa' man,’ tukai'. Ekamasa' man na'ne' kasa, Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san esi'pʉ, inke pʉra, tikin nɨ apurɨn nɨto' yau, usentu'man nɨto' mʉra'taai uta'korosa' man tukai'.”15
GSAM 222.1Serɨ ekamasa' main yau Uri'san White uya Suntaaka yau wapiyaro' weyu awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san nanʉnsa' usenuminkan nɨto' ekama. Apurɨ'pʉ tʉuya tukai' ekamasa' iya pʉra rɨ man. Ka'ta' ekamasa' man na'ne' kasa, serɨ enupato' ekamasa' esi'pʉ wapiya Joseph Turner uya, Paris, Maine yau. Uri'san White (mɨrɨ a'tai uri'sami'si Harmon pe te'sen) e'seporo'pʉ Joseph Turner pokon pe mɨrɨ pata ekamasa' man na'ne' yau, 1845 yau yʉi amʉ' enpʉrʉkʉtato' epiya'tɨ a'tai. Mɨrɨpan uya Turner enupato' eta'pʉ, “Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san esi te'tʉrawasomai' pʉra te'miyatʉ ke, mɨrɨ awonsi'kɨ usentu'man nɨto' pʉra man tʉmakooikena' nan iwano' pe,” tukai'. Mɨrɨpan uya wakʉ pe rɨ ta'pʉ ipɨ', “Kasi yawon enupato' ekama auya; moro rɨ marɨ usentu'man nɨto' esi tʉmakooikena' nan iwano' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ kamoro ti'tui'ma rɨ i'napairon main nonkasa' kon pen iwano' pe.”
GSAM 222“Usentu'man Nɨto' Pʉra Man” Tukai' Enupato' Ewa'noman Nɨto'
GSAM 222.2J. N. Andrews uko'mansa' esi'pʉ Paris, Maine yau 1844 mɨrɨ awonsi'kɨ 1845 wʉipiya ton yau. Wakʉ pe kuru mɨrɨ pata pon kon eseru i'tunin pe iyesi'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ Joseph Turner, “tʉmakooikena' nan iwano' usentu'man nɨto' pʉra man” tukai' enupanin, eseru i'tunin pe nɨrɨ. Mɨrɨpan uya uri'sami'si Harmon usenuminkato' ekama serɨ pɨ' mɨrɨ a'tai: “Papa nenpoika'pʉ ton uya to' arɨ'pʉ serɨ usenuminkan nɨto' ya' pen; e'tane Papa nenpoika'pʉ uya kamoro parɨ ipɨ' te'san ekoneka'pʉ.”16
GSAM 222.3Uri'sami'si Harmon uyee'pʉ 2 pe ite'kwa Paris, Maine pona, 1845 yau wʉi pe pata e'to' a'tai. Serɨ iyepʉ pɨ', uri'san Truesdail, mɨrɨ a'tai Paris yau tʉuko'mansen nekama'pʉ ekamato' uya oton. Se kasa ta iya:—
GSAM 222.4“Uri'sami'si Harmon uyee'pʉ a'tai Paris, Maine pona, 1845 yau wʉi pe pata e'to' a'tai, utonpa rʉ'kwɨ uri'san ekareei ekama'pʉ uya ipɨ', tʉkʉipʉnʉ nʉwa'kʉ'pɨtʉ'pʉ ina e'seporoto' ya' iyepʉ namai'; mɨrɨ wenai i'tun nɨto' nonkasa' iya pʉra iyesi'pʉ. E'kupi'kai'ma iyeikʉ'pʉ upɨ': ‘Papa uya unpoikasa' pen rɨ, pika'tɨn nɨto' pʉra man serɨ waraino kon iwano' pe tukai'. Kamoro rɨken na'ne' nan, i'napairon main i'tuto' enpoikasa' to' pɨ', mɨrɨ e'tane to' uya inonkasa' ti'tui'ma rɨ.’”17
GSAM 222.5Mɨrɨpan usaurokʉ nɨrɨ, uri'sami'si Harmon uyepʉ 3 pe ite'kwa Paris pona 1846 yau pɨ', se kasa:—
GSAM 222Kasi Yawon Enupato' Panaman Nɨto' Tʉron Nɨ
GSAM 222.6“Tʉron nɨ te'ku'sen ekamapɨ'nɨ ye' esi'pʉ Papa nenpoika'pʉ itʉsa' 1846 yau, Paris, Maine yau. Uri'sami'si Harmon pɨ' enpoikasa' esi'pʉ, Se'tan uya ipokena' tewan kenan kon wa'kʉ'pɨtʉ poken pʉra iye'to' a'tai, tanporo tʉnkupʉton kon kupʉ to' uya namai', pu'ke' pe rɨ titʉrawasooi ku'to' iya oton to' u'makato' pe tʉnkupʉton kon entai rɨ. Tikin nɨ wakʉ uri'san tonpa uya so'si ton auro'kapɨtʉ esi'pʉ, Papa uya to' nonkasa' man, Itekare enno'sa' Epʉn poi to' pika'tɨnin pe nonkasa' to' uya wenai tukai'. Uri'san tonpa Harmon pɨ' enpoikasa' esi'pʉ, serɨ uri'san ekareei yau i'napairon pʉra iyesi, apʉne pʉra tu'ke so'si ton tawon kon uya i'napairon main anʉnto' oton parɨ. Wakʉ inserʉ amʉ' utɨto' oton parɨ tʉtʉrawasooi kon ku'se'na ka'pon amʉ' iwano' pe mɨrɨ so'si ton yau; mɨrɨ kupʉ tʉuya'nokon a'tai, to' [inserʉ amʉ'] uya serɨ uri'san tonpa nonkato' oton te'kareei pokon pe [‘usentu'man nɨto' pʉra man’ tukai' itekareei ekama], mʉra'ta sa'ne.”18
GSAM 223Main Ewa'noman Nɨto' Pʉra Man
GSAM 223.1Tʉron kon esi ipan pe kuru tʉusi'tusan, Uri'san White uya wapiya “tʉmakooikena' nan iwano' usentu'man nɨto' pʉra iyenasa' man” tukai' enupato' ekama'pʉ, e'tane serɨ pe tʉron nɨ ekama iya ipɨkɨrɨ pʉra, tukai' enpoika i'se. Mɨrɨ wenai itʉrawasooi i'tunin nan, 1845 wʉipiya winɨpai ti'tunin nan nekama'pʉ ton enpoikato' uya oton, tʉmakooikena' nan era'tɨto' iwano' pe itʉrawasooi pɨ'. Serɨ esi Ira Abbey nekama'pʉ, Brookfield pon, Madison non piya'pɨ yau, New York nono yau:—
GSAM 223.2“1846 mɨrɨ awonsi'kɨ 1850 wʉipiya ton koro'tau, Tonpa White mɨrɨ awonsi'kɨ Uri'san tonpa White uye'pɨtʉ'pʉ ina iwʉ' ta', mɨrɨpan kon esi'pʉ ipan pe kuru tʉusi'tusan mʉre amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ i'napairon main nonkasa' kon pen iwano' pe. To' e'tʉrawasoma'pɨtʉ'pʉ era'tɨsa' kon pen ka'pon amʉ' iwano' pe, mɨrɨ awonsi'kɨ usenuminka a'tai, eta'pʉ uya pen rɨ Uri'san tonpa White uya ta'pʉ, tʉyenna'posa' kon i'napairon main apai mɨrɨ awonsi'kɨ i'napairon main nonkasa' kon pen iwano' pe enuripʉ pʉra man tukai'.”19
GSAM 223Suntaaka yau wapiyaro' weyu awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san nekama'pʉ
GSAM 223.3New England pon kon Suntaaka yau wapiyaro' weyu awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san uya eke pe Mʉra'ta uta'korosa' pɨ' enupan nɨto' i'tusa' pɨ', serɨ kareta nekaman etanpai'nokon:—
GSAM 223.4“1891 wʉipiya 8 pe ikapʉi 5 awonsi'kɨ 9 pona, So'si epuru Miles Grant pokon pe usewa'noman main ke kupʉ'pʉ uya Brookston po, eke pata 30,000 kaisa rɨ ka'pon amʉ' uko'manto' po. Eke ta'porin tau mɨrɨ e'kupʉ'pʉ, John Barbour esi'pʉ iyepuru pe; pena eke pata epuru ton epuru pe iyesi'pʉ. Serɨ pata esi 20 kaisa rɨ mairu Boston piyapai. Sapa' pɨ' main ke usewa'noman nɨto' esi'pʉ, e'tane Grant uya Uri'san tonpa White uya serɨ tʉrawaso yau iye'kupʉ'pʉ arɨ i'se iyesi'pʉ main ya'. ‘1844 yau rɨ, ka'pon uya tʉeseru menkato' a'tai u'tɨsa', tʉmakooikena' nan pɨ' usentu'man nɨto' pʉra parɨ, tukai' ienpoikasa' esi'pʉ,’ ta'pʉ iya ipɨ'.”
GSAM 224.1“Imaimu eikʉ pe, ekama'pʉ uya ipɨ' Suntaaka yau wapiyaro' weyu awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san, tanporo kasa rɨ to', esi'pʉ serɨ apurɨnin nan pe tikin a'tai, to' piyapai ina usara'tɨ rawɨrɨ. Mrs. White uya serɨ apurɨ'pʉ pen; wapiya ienpoika'pʉ tonpa esi'pʉ serɨ eseru ‘kasi’ pe iyesi, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉmakooikena' nan pɨ' usentu'man nɨto' esi marɨ. ‘Mɨrɨ kasa kuru iyesi, mɨrɨ awonsi'kɨ So'si epuru Grant uya i'tu mɨrɨ kasa iyesi,’ ta'pʉ uya. Serɨ ta uya a'tai, tu'kan kon nɨ Suntaaka yau wapiyaro' weyu awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san uwapiya' na'ne' nan [tu'ke to' esi'pʉ eke ta'porin utarʉ'tɨsa' tau] tʉpu' kon kenʉnʉnʉnka'pʉ, imaimu apurɨ tʉuya'nokon ekamanin pe kuru rɨ. So'si epuru Grant uya serɨ pɨ' etannɨmɨ'pʉ pen kanan main ke usewa'noman nɨto' yau.” Imenu esa' ese': “Geo. E. Fifield, South Lancaster, Mass., 1895 wʉipiya 12 pe ikapʉi 6.”
GSAM 224Mrs. White uya tʉmakooikena' nan epika'tɨto' warinpa rɨ
GSAM 224.31844 awonsi'kɨ serɨ a'tai pona Mrs. White e'tʉrawasomasa' tʉmakooikena' nan era'tɨto' pe tʉmakooi kon apai enpoika kanan serɨ ton iye'kupʉ'pʉ uya: Mɨrɨpan mɨrɨ awonsi'kɨ So'si epuru White e'seporo'pʉ Albert Belden iwʉ' tau Rocky Hill, Conn., po, 1848 wʉipiya 4 pe ikapʉi 20 yau iye'sara'tɨ'pʉ. Serɨ e'seporoto' yau to' e'tʉrawasoma'pʉ serɨ non nɨ ton tonpa ton iwano' pe. So'si epuru White mɨrɨ awonsi'kɨ ino'pʉ esi'pʉ ipan pe to' pika'tɨ i'se. Serɨ pɨ' to' tonpa nekama'pʉ ekamato' ina uya oton, So'si epuru White uya ipa'taisima'pʉ nʉ'pʉ. John Y. Wilcox uya imenuka'pʉ Kensington, Conn., apai, 1891 wʉipiya 2 pe ikapʉi 22 yau, serɨ tukai':—
GSAM 224.4“I'napairon main ya' uyarɨ'pʉ to' uya, e'seporoto' ton e'kupʉ a'tai Tonpa A. Belden iwʉ' ka'tawon yetʉ tau, iyekonekasa' pʉra rɨ Rocky Hill, Conn., po. Serɨ a'taino i'napairon main a'kwa eporo'pʉ uya Tonpa White mɨrɨ awonsi'kɨ Uri'san tonpa White tʉrawasooi winɨ. Inke pʉra mɨrɨ tʉpo Tonpa White uya upa'taisima'pʉ. Mɨrɨpan kon uya umeruntɨtanʉkʉ'pʉ, uwankʉmanʉkʉ'pʉ; mɨrɨ pʉra iyesi'pʉ yau, Itepuru uya uyanʉnsa' tukai' usenuminkato' uya miyarɨ rɨ eporo'pʉ ko i'tu uya pʉra rɨ iyesi. Ipan pe upika'tɨ i'se to' esi'pʉ, mɨrɨ pɨ' to' e'tʉrawasoma'pʉ.”
GSAM 225.1So'si epuru White uya serɨ e'seporoto' pɨ' imenuka'pʉ Stockbridge Howland piya', Topsham, Maine, po: “Tonpa Bates uya Papa uya apiyontɨn nɨto' ton enpoika'pʉ wakʉ pe kuru rɨ. Meruntɨ ton ekaman nɨto' uya to' epʉnʉ enpoika'pʉ ka'pon amʉ' ewan yau. Main uya i'napairon main yawon kon meruntɨtanʉkʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ pe tʉeseru menkasa' pʉra te'san kepʉ'pʉ.”
GSAM 225Oswego, N.Y., po tʉmakooikena' nan iwano' pe tʉrawaso
GSAM 225.21849 yau So'si epuru James White mɨrɨ awonsi'kɨ ino'pʉ e'tʉrawasoma'pʉ Oswego, N.Y., po. Mɨrɨ e'seporoto' ton yau Hiram Patch mɨrɨ awonsi'kɨ a'pɨ'pʉn uri'san Benson, emari'man nɨto' pɨ' usauro'sa' kon, era'tɨ'pʉ Papa piya' mɨrɨ awonsi'kɨ Serɨ a'taino i'napairon main piya'.
GSAM 225.31850 wʉipiya 3 pe ikapʉi yau e'seporoto' ton e'kupʉ'pʉ kanan Oswego po. 4 pe ikapʉi yawon Serɨ a'taino i'napairon main yau, So'si epuru White uya mɨrɨ e'seporoto' ton pɨ' ta'pʉ:
GSAM 225.3“Iye'nɨnsa' kon munkɨ amʉ' koro'tau serɨ eke pata po, wakʉ tʉrawaso e'kupʉ serɨ. To' epika'tɨto' pɨ' kuru rɨ ina e'seporosa' asa'ron Sapa' u'tɨsa' yau, mɨrɨ awonsi'kɨ Papa uya ina repasa' eke pe kuru rɨ. I'napairon main uya wakʉ kupʉ'pʉ ina pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ ina munkɨ amʉ' pɨ' nɨrɨ. Suntaaka yau wapiyaro' weyu u'tɨsa' tʉpo, pata ko'mamʉ a'tai, ina e'seporo'pʉ to' pika'tɨto' pe kuru rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ Itepuru A'kwarʉ uta'kwa'pʉ ina koro'tau. Tanporo munkɨ amʉ' e'sekunka'pʉ Itepuru wapiya', mɨrɨpan kon uya Papa uya apiyontɨn nɨto' ton awɨrɨ e'nɨto' epʉnʉ i'tu'pʉ kasa to' esi'pʉ, 5 pe te'sen kuru rɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ epika'tɨn nɨto' warinpato' tʉuya'nokon Sises Kʉrai winɨ. Tanporo unene'pʉ e'seporoto' ton koro'tau serɨ esi'pʉ wakʉ kuru rɨ tonpa pe.”
GSAM 225.41849 wʉipiya 11 pe ikapʉi yawon Serɨ a'taino i'napairon main yau, So'si epuru White uya tu'kan kon nɨ era'tɨsa' kon mɨrɨ awonsi'kɨ ipa'taisimasa' kon ekareei e'menuka'pʉ. Serɨ kareta ekareei 1850 yawon iyu'matʉ yau e'seporoto' Waitsfield, Vt., po iye'kupʉ'pʉ ekareei esi, mɨrɨ awonsi'kɨ Heman Churchill e'nɨto' ipɨ' nɨrɨ, serɨ non apai maasa era'tɨsa' nʉ'pʉ. Serɨ imenu yau mɨrɨpan esa'sa' esi “tonpa” tukai'. Nai kasa mɨrɨ esi'pʉ ko, tʉmakooikena' nan pɨ' usentu'man nɨto' pʉra parɨ iyesi'pʉ yau?
GSAM 22621 kaisaron kon i'tunin nan nekama'pʉ
GSAM 226.1Serɨ pɨ' ekaman nɨto' tʉrʉ ina uya, 1888 yau 21 kaisaron kon nese'tɨ'pʉ. Tikin nan nɨ kaisa rɨ to' esi'pʉ Kʉrai enna'poto' ekaman nɨto' tʉrawaso yau 1844 wʉipiya yau, mɨrɨ awonsi'kɨ Itosorʉwano inserʉ ekareei e'sara'tɨ'pʉ i'tu'pʉ to' uya. Tanporo to' esi'pʉ Itekare yau 1851 rawɨrɨ, tu'kan kon nɨ to' esi'pʉ Sapa' awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san pokon pe Itekare e'sara'tɨ'pʉ rɨ awonsi'kɨ kasa:—
GSAM 226.2“Ina, serɨ o'no ina ese' menukanin nan, uya Kʉrai enna'poto' ekaman nɨto' tʉrawaso 1844 yau, imenka'pʉ weyu u'tɨ a'tai, i'tu'pʉ wakʉ pe. Mɨrɨ awonsi'kɨ Itosorʉwano inserʉ ekareei i'napairon main anʉnsa' ina uya esi'pʉ 1850 yau rɨ. Mɨrɨ wenai ina ese' menuka ina uya pori' pe serɨ ekaman nɨto' o'no, Itosorʉwano inserʉ ekareei apurɨnin nan nʉkupʉ'pʉ Mʉra'ta uta'korosa' pɨ' enupan nɨto' ekamanin pe, iyepiya'tɨ'pʉ awonsi'kɨ mɨrɨ weyu ekamasa' pʉ'kʉ pona mɨrɨ awonsi'kɨ mɨrɨ tʉpo nɨrɨ.
GSAM 226.3“To' uya apurɨ'pʉ, Isenpoikasa' 3:7, 8 mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron nɨ Papa Maimu imenu ton awɨrɨ, Daniel 8:14 yawon 2,300 kaisa rɨ weyu u'matʉ a'tai, Kʉrai uya tʉtʉrawasooi ma'ta'pʉ Epʉn pon Papa iwano' wakʉ pata wapiyaro' yetʉ tau. Tʉtʉrawasooi ensima'pʉ iya wakʉ kuru pata ya', mɨrɨpan e'sara'tɨ'pʉ utaimenkan nɨto' tʉrawasooi pɨ', epika'tɨn nɨto' eseru yau tʉwe'to' ensima pɨ' serɨ kasa. Mɨrɨ yau mʉra'ta uta'koka'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ mʉra'ta uta'korosa' esi'pʉ.
GSAM 226.4“To' uya apurɨ'pʉ Wapiyaro' inserʉ ekareei a'kwa wakʉ pe i'tusa' kon, mɨrɨ winɨkʉi' tera'tɨsa' kon, ipan pe rɨ iteeyaton pe tena'san nonkasa' Papa uya. E'tane to' uya apurɨ'pʉ pen, a'kwa eposa' pʉra te'san mɨrɨ awonsi'kɨ 1844 rawɨrɨ tʉeseru i'tuto' a'tai ya' iyepa'kasa' pʉra te'san nonkato' Papa uya oton tukai', i'napairon tʉyewan kon yau Papa warinpa to' uya yau.
GSAM 226.5“Imenka'pʉ weyu u'tɨ'pʉ tʉpo maasa rɨ, William Miller mɨrɨ awonsi'kɨ tu'kan kon nɨ Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san pokon pe to' uya apurɨ'pʉ serɨ non iwano' pe tʉtʉrawasooi kon ma'tasa', mɨrɨ awonsi'kɨ inke pʉra kuru Itepuru uyepʉ. E'tane Papa iwano' wakʉ pata mɨrɨ awonsi'kɨ Itosorʉwano inserʉ ekareei pɨ' a'kwa uya to' Eke pokoi ekamasa' tʉpo, to' uya apurɨ'pʉ pen usentu'man nɨto' u'tɨsa' tukai', a'kwa nonkasa' kon pɨ' rɨken mɨrɨ esi'pʉ kasa.”
GSAM 227.1Imenu esanon ese' ton: “J. B. Sweet, South Saginaw, Mich.; Samuel Martin, West Rindge, N.H.; Ira Abbey, North Brookfield, N.Y.; Uri'san R. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Uri'san Diana Abbey, North Brookfield, N.Y.; Uri'san L. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Heman S. Gurney, Memphis, Mich.; Ann E. Gurney, Memphis, Mich.; William Gifford, Memphis, Mich.; Uri'san Mary S. Chase, Battle Creek, Mich.; S. M. Howland, Battle Creek, Mich.; Uri'san F. H. Lunt, Battle Creek, Mich.; Uri'san Melora A. Ashley, Battle Creek, Mich.; Uri'san Caroline A. Dodge, Battle Creek, Mich.; Uri'san Sarah B. Whipple, Battle Creek, Mich.; Uriah Smith ino'pʉ, Battle Creek, Mich.; Uri'san Paulina R. Heligass, Moline, Kan.; R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; R. G. Lockwood ino'pʉ, St. Helena, Cal.; Reuben Loveland, North Hyde Park, Vt.; Uri'san Belinda Loveland, North Hyde Park, Vt.”
GSAM 227Papa nenpoika'pʉ ipoken pʉra i'tusa'
GSAM 227.2Mrs. White piya' Topsham, Maine, po 1849 wʉipiya 3 pe ikapʉi 24 yau Papa nenpoika'pʉ tʉsa' ekama'pai tʉron kon esi'pʉ, serɨ ipoken pʉra enupan nɨto' enupanin pe—tʉmakooikena' nan pɨ' usentu'man nɨto' pʉra parɨ. Serɨ Papa nenpoika'pʉ tʉrʉ'pʉ “Rochester pon tawonkɨn nɨto'” (iyeri'sa' kon a'kwarʉ pokon pe usaurokʉn nɨto') usemo'ka a'tai rɨ. Mrs. White uya ene'pʉ i'tupɨ'sa' pʉra te'san ma'kʉʉi ton, te'ku'pɨ'sen pen nɨ ton mɨrɨ awonsi'kɨ kasi pe eseru ekonekan nɨto' ton nanʉ'to' oton, pata kaisa rɨ to' usemo'kato' oton. Serɨ eseru ekonekan nɨto' ton esi'pʉ ɨri apai i'napairon main pona enan nɨto' pe pen (mɨrɨ waraino ɨri apai era'tɨn nɨto' esi pen miyarɨ rɨ tukai' iya ta'pʉ pen; ienpoika'pʉ, ka'pon amʉ' meruntɨrʉ to' nʉkupʉ'pʉ, pɨ' rɨken ta'pʉ iya). Ɨri apai ɨri kuru ya' enan nɨto' pe iyesi'pʉ; tʉyewan kon era'tɨsa' tukai' tʉusauro'san uya Papa apurɨn nɨto' pon kasa rɨ epontɨ'pʉ, ɨri tʉyewan kon makooi so'nan nɨto' pe. Tʉron kon esi'pʉ i'napairon pe era'tɨsa' kon kasa, mɨrɨ ke Papa munkɨ amʉ' ennaka poken nɨ to' esi'pʉ. E'tane to' ewan ene'pʉ pe iyesi yau, ewarupɨ pe iyesi'pʉ ko pena kasa rɨ.
GSAM 227.3Mɨrɨ a'tai ta'pʉ iya: “Uya'kɨron inserʉ uya upiyontɨ'pʉ tʉmakooikena' nan pɨ' pena kasa a'kwarʉ ekota'man nɨto' warinpato' pe uya. Iwarinpa'pʉ uya, e'tane eporo'pʉ uya pen; apʉne pʉra to' epika'tɨto' a'tai u'tɨsa'.”20
GSAM 228.1Serɨ Papa nenpoika'pʉ uya tʉmakooikena' nan pɨ' usentu'man nɨto' pʉra parɨ tukai' enupa'pʉ, tasa' esi. E'tane ina ekama'po, nai kasa mɨrɨ esi'pʉ ko, Joseph Turner uya mɨrɨ enupa wapiya'pʉ 1845 wʉipiya yau e' ton a'tato' a'tai awonsi'kɨ, mɨrɨ enupan nɨto' eeyaton pe iyesi'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo mɨrɨ a'tai e'tʉrawasoma'pʉ ipan pe rɨ tʉmakooikena' nan era'tɨto' pe mɨrɨ awonsi'kɨ to' epika'tɨto' pe?
GSAM 228.2Iye'kupʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Papa nenpoika'pʉ ton pɨ' tʉron nɨ main yau, 1854 yau iye'menukasa', Mrs. White uya ta: “Serɨ ‘kasi pe eseru ekonekan nɨto' ton’ ekamasa' eneto' oton eke pe parɨ. Serɨ Papa nenpoika'pʉ esi kamoro Kʉrai enna'poto' pɨ' enupan nɨto' a'kwa etasa' kon mɨrɨ awonsi'kɨ inonkasa' kon pɨ' kuru rɨ. Meruntɨ kasi ena' to' e'nonkasa'. Mɨrɨ warai kon e'to' oton pen ‘tʉmakooikena' nan pɨ' a'kwarʉ ekota'man nɨto'’ ke pena kasa.”21
GSAM 228.3Iteeyaton non uya ta, Mrs. White nene'pʉ serɨ Papa nenpoika'pʉ yau i'tu tʉuya'nokon mɨrɨpan rɨ entai. Maasa rʉ'kwɨ serɨ i'tunpai'nokon to' nekama'pʉ pokon pe; to' uya ta iyesi'pʉ tʉmakooikena' nan eseru ene pɨ', ka'pon amʉ' ewan kepʉnin nan eseru ene pɨ' pʉra. Mɨrɨ pe iyesi yau, tʉmakooikena' nan era'ma'pʉ iya ‘tʉmakooikena' nan pɨ' a'kwarʉ ekota'man nɨto' eporo tʉuya pe, e'tane eporo'pʉ iya pen.’ Ɨnʉ' uya rɨ tʉmakooikena' nan era'ma rɨken a'tai to' pɨ' a'kwarʉ ekota'man nɨto' eposa' nai? E'tane ina ekama'po, nai kasa kamoro ka'pon amʉ' etannɨmɨsa' ipɨ' serɨ ekaman nɨto' yau esi, tʉron kon era'tɨto' pe ka'pon meruntɨrʉ mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon usenuminkato' ennakan nɨto' tʉku'san, mɨrɨ esakʉ pɨ' Papa A'kwarʉ tʉrawasooi pe? Kamoro iteeyaton non, Mrs. White uya eke pe ‘Mʉra'ta uta'korosa'’ pɨ' enupa'pʉ enpoikapai kuru te'san, e'kamasa' pe' to' esi, kamoro ka'pon amʉ' ewan kepʉnin nan esi wakʉ ton pe, mɨrɨ awonsi'kɨ i'napairon pe era'tɨsa' kon eporonin nan pe, tato' tʉuya'nokon pe?
GSAM 228.4Tanporo i'napairon main i'tupai te'san uya i'tu, kamoro ka'pon amʉ' ekamasa' serɨ yau esi'pʉ a'kwarʉ ekota'man nɨto' ke tʉusauro'san. E'tane to' uya a'kwa mɨrɨ awonsi'kɨ i'napairon main nonka'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon usenuminkato' ennakan nɨto' kupʉ'pʉ to' uya era'tɨsa' kon eporo tʉuya'nokon pe. Mɨrɨ warai kon esi'pʉ poken pʉra kuru rɨ i'napairon a'kwarʉ ekota'man nɨto' ke tʉmakooikena' nan iwano' pe, to' pe rɨ Itepuru uya inonkasa' kon esi pɨ'; apʉne pʉra ‘to' [to' pe rɨ] epika'tɨto' a'tai u'tɨsa'.’
GSAM 229.11849 wʉipiya 3 pe ikapʉi 24 yawon Mrs. White nene'pʉ Papa nenpoika'pʉ winɨ, tʉron kon uya ta'pai esi tʉmakooikena' nan pɨ' usentu'man nɨto' pʉra parɨ tukai' iya enupa'pʉ. E'tane ina uya enpoikasa' man 1845 yau Paris, Maine, po iya enupa'pʉ usentu'man nɨto' esi tanporon kon iwano' pe, a'kwa mɨrɨ awonsi'kɨ i'napairon main i'tui'ma, iyekamasa' i'tui'ma, inonkasa' pʉra te'san iwano' pe. 1846 yau mɨrɨ rɨ pata po Papa nenpoika'pʉ tʉsa' yau, ienpoika'pʉ Itepuru munkɨ amʉ' esi ‘so'si ton yau, i'napairon main nonkasa' pʉra te'san’ pe. Tʉron nɨ usenuminkato' ke te'san pana'tɨ'pʉ, Papa inserʉʉi ton e'tʉrawasomato' oton marɨ to' iwano' pe tukai', mɨrɨ awonsi'kɨ to' e'tʉrawasoma a'tai, kamoro to' pɨ' ɨri pe tʉusauro'san e'nonkato' oton eke'tʉ.
GSAM 229.2Mɨrɨ kasa rɨ kanan 1848 wʉipiya 4 pe ikapʉi yau, So'si epuru White mɨrɨ awonsi'kɨ ino'pʉ e'tʉrawasoma'pʉ Rocky Hill, Conn., po, tʉmakooikena' nan era'tɨto' pe. Tanporo serɨ uya enpoika 1849 wʉipiya 3 pe ikapʉi 24 yawon Papa nenpoika'pʉ esi tikin pe 1846 yau Paris, Maine, po Papa nenpoika'pʉ tʉsa' pokon pe, mɨrɨ awonsi'kɨ serɨ kon Papa poitorʉ ton nʉkupʉ'pʉ eseru pokon pe 1848 wʉipiya 4 pe ikapʉi yau.
GSAM 229Kasi ka'pon amʉ' ewan kepʉnin entakonomasa'
GSAM 229.3Serɨ Papa nenpoika'pʉ ekareei e'menuka wapiya'pʉ Connecticut po, 1849 wʉipiya yau. Itekare ekamanin e'tʉrawasoma'pʉ ipan pe rɨ mɨrɨ yau era'tɨsa' kon eporo tʉuya pe, tʉron nɨ main ton yau usaurokʉn nɨto' Papa nʉtʉrʉ ke tʉwe'to' ekama pɨ' rɨ nɨrɨ. Mɨrɨpan esi'pʉ Rocky Hill pon kon Sapa' awɨron kon amʉrasa' kon nʉ'kwɨ usenuminkato' menkapa i'se. To' tonpa esa'kɨ'pʉ iya ‘Itepuru munkɨ wakʉ, i'nʉnkanin’ tukai'. Mɨrɨpan wapiya' Mrs. White uya Papa nenpoika'pʉ ene'pʉ, kasi pe itʉrawasooi esi enpoikanin, mɨrɨ awonsi'kɨ iya nesa'kɨ'pʉ ‘wakʉ i'nʉnkanin’ eseru esi pʉra rɨ iyesi 7 pe Papa uya apiyontɨn nɨto' awɨrɨ. Serɨ uri'san, ‘wakʉ’ tato' ipɨ', uya serɨ ekama'pʉ kasi pe iyesi tukai'. Itekare ekamanin usaurokʉ'pʉ meruntɨ pe rɨ, ka'pon amʉ' usentu'mato' pe ‘Itepuru munkɨ wakʉ, entu'ma te'sen’ pɨ', esakʉ tʉuya kasa. Mɨrɨ tʉpo ewarupɨ nau, serɨ ewakayu uri'san e'ne' pe ena'pʉ eke pe kuru rɨ, tekapʉtʉi' mɨrɨ awonsi'kɨ tenarunse, teri'to' oton pe i'tu'pʉ iya. Tʉmaimu ennoko'pʉ iya Mrs. White piya', mɨrɨpan uya tʉpɨ' ienpoika'pʉ ekama'pʉ i'napairon pe iyesi tukai'; Mrs. White nekama'pʉ rɨ makoi kupʉ'pʉ tʉuya. Serɨ kasa kasi tʉrawasomanin uya mɨrɨ amʉrasa' kon ennaka'pʉ pen. Itʉrawasooi eseru usenpoika'pʉ, mɨrɨ uya inke pʉra rɨ itʉrawasooi ma'ta'pʉ mɨrɨ pata po.
GSAM 230Tʉron nɨ kasi ka'pon amʉ' ewan kepʉnin Oswego, N.Y., po
GSAM 230.1Serɨ ka'ta yawon ekaman nɨto' nekama'pʉ eseru enpoikato' pe parɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ So'si epuru White mɨrɨ awonsi'kɨ ino'pʉ e'tʉrawasoma'pʉ marɨ 1849-50 yau tʉmakooikena' nan era'tɨto' pe enpoikato' pe, serɨ ton iye'kupʉ'pʉ ekama ina uya. Elias Goodwin mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron kon wapiyaro' so'si yawon kon uya yekare ekama'pʉ upɨ', Oswego, New York non piya'pɨ yau:—
GSAM 230.2Mɨrɨ a'tai (1849) ewakayu warawo' uko'mamʉ'pʉ mɨrɨ pata po, Hiram Patch itese'. Ewakayu uri'san pokon pe iyesauro'sa' esi'pʉ emari'man nɨto' pɨ', mɨrɨpan mari'ma'pʉ iya inke pʉra mɨrɨ tʉpo. To' era'tɨsa' esi'pʉ pʉra rɨ, e'tane So'si epuru White mɨrɨ awonsi'kɨ ino'pʉ nʉkupʉ'pʉ e'seporoto' ton ya' to' utɨpɨtʉ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ Kʉrai pɨkɨrɨ te'san pe enan pɨ' esauro'nɨsa' kasa to' esi'pʉ. Mɨrɨ a'tai, ka'pon amʉ' ewan kepʉn nɨto' e'sara'tɨ'pʉ tikin nɨ so'si tau Oswego po. Itekare ekamanin nan uya pen iyepiya'tɨ'pʉ, e'tane so'si yawon itesek, non piya'pɨ pʉrataai mainanpanin uya. Serɨ warawo' esi'pʉ tʉwankʉ ke kuru rɨ kasa, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉmakooikena' nan pɨ' eke a'kwarʉ ekota'man nɨto' ke tʉwe'to' ekama'pʉ iya. Temiyatʉ a'sipɨtʉ'pʉ iya tʉpʉrema a'tai era'tɨsa' pʉra te'san iwano' pe, itano'masa' kon pe to' esi pɨ' ipan pe rɨ te'ne' pe te'sen kasa.
GSAM 230.3Patch mɨrɨ awonsi'kɨ imari'maton utɨ'pʉ serɨ ka'pon amʉ' ewan kepʉn nɨto' e'seporoto' ton ya', to' esi'pʉ tʉnʉkupʉnʉ kon menka poken pʉra. Moro to' esi'pʉ tikin nɨ a'tai, Mrs. White uya Papa nenpoika'pʉ ene a'tai, Oseya 5:6, 7 ya' ienusa' esi'pʉ. Serɨ tukai' mɨrɨ esi: “To' utɨto' oton tʉkarimeruu kon amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ tʉpakaai kon amʉ' pokon pe Itepuru warinpase'na; e'tane eporoto' to' uya oton pen; to' piyapai iyeso'nansa'. Itepuru winɨkʉi' to' uye'kupʉ'pʉ kasi pe; apʉne pʉra tʉron kon munkɨ amʉ' entunʉ'sa' to' uya: serɨ a'tai tikin nɨ kapʉi uya to' ma'tato' oton tʉimamin kon pokon pe rɨ.” Ienpoika'pʉ serɨ ka'pon amʉ' ewan kepʉn nɨto' epuru ton esi ipoken pʉra Papa wapiya', mɨrɨ awonsi'kɨ to' esi pʉra rɨ iyesi i'napairon a'kwarʉ ekota'man nɨto' ke tʉmakooikena' nan iwano' pe.
GSAM 231Entakonomato' oton ekamasa' wapiya
GSAM 231.1Mɨrɨ a'tai ta'pʉ iya Patch pɨ': “Upiyontɨ'pʉ serɨ ekamato' pe uya ɨpɨ', serɨ a'tai imenu nekama'pʉ uta'ku'tɨto' oton imaimu kaisa rɨ kuru. Tikin nɨ kapʉi enuripʉkɨ, mɨrɨ a'tai i'tuto' auya oton ɨmɨrɨ pe rɨ, serɨ ka'pon amʉ' ewan kepʉn nɨto' yawon kon eseru, tʉmakooikena' nan iwano' pe eke a'kwarʉ ekota'man nɨto' ke tʉusauro'san eseru.” Patch uya ta'pʉ: “Enuripʉ serɨ.”
GSAM 231.2Serɨ Papa nenpoika'pʉ tʉrʉ'pʉ awonsi'kɨ asa'ron suntaaka u'tɨ rawɨrɨ, mɨrɨ pʉrata mainanpanin, tʉmakooikena' nan iwano' pe a'kwarʉ ekota'man nɨto' ke tʉusauro'sen e'kupʉ'pʉ serɨ kasa: tʉne'ne' pen nɨ esii'ma, iyewan tawon ikara e'kwɨ'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ tu'ke rɨ imʉnʉ epa'ka'pʉ. Mɨrɨ wenai arɨ'pʉ to' uya iye'nʉnto' apon pona. Non piya'pɨ yawon ka'pon mainanpanin nan epuru uya pʉrata mainanpan nɨto' tʉrawasooi anʉmʉ'pʉ. Mɨrɨpan mɨrɨ awonsi'kɨ ka'pon mainanpanin tonpa uya pʉrata mainanpanin karetaai yawon pʉrata imenu ene'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ pʉrata amɨ'pʉ to' uya tʉrawaso anʉmʉ tʉuya'nokon pe tekonekai'. Mɨrɨ a'tai, era'matɨ', $1,000 kaisa rɨ kuru pʉrata uta'ma'ka'pʉ.
GSAM 231.3Ka'pon mainanpanin nan epuru mɨrɨ awonsi'kɨ iya'kɨron uya serɨ warawo' ene'pʉ pʉrata anʉmsa' pe ipoken pʉra, ka'pon amʉ' ewan kepʉn nɨto' yau ipan pe tʉwankʉ ke iyesi pɨ'. To' isenuminka'pʉ iya epe'masa' esi poken, e'tane iyepʉmʉ ima'tusa' iya kareta yau tukai'; mɨrɨ pe pʉra pʉrata tʉrʉ'pʉ iya pʉrata enanʉn nɨto' iwʉ' tau, e'tane imenu esi'pʉ pʉra pʉrata yen yawon kareta yau. Nai kasa rɨ iyesi e'tane, wakʉ ekaman nɨto' warinpato' pe to' uya iyesi'pʉ iwinɨ, e'tane tʉwe'mainanpai' kuru to' e'to' pe iyesi'pʉ; pʉrata esa' pe iyesi'pʉ yau, isoi'ka iya ko kuru rɨ. Mɨrɨ wenai to' usauro'ka'pʉ, to' tonpa utɨto' pe wapiya, te'so'nanse ɨutɨ e'mʉ' yawon wapu tau, ɨutɨ e'mʉ' yawon mʉra'ta era'mato' pe, ɨ'rɨ rɨ e'kupʉ yau eneto' pe tʉuya. Mɨrɨ koro'tau ka'pon mainanpanin nan epuru ewomʉto' pe ɨutɨ wapiya' yawon mʉra'ta awɨrɨ. Epuru uye'sa' ɨutɨ piya', wapiya' yawon mʉra'ta awɨrɨ iyewomʉ a'tai, uri'san epa'ka pɨ' ipon ene'pʉ iya ɨutɨ e'mʉ' yawon mʉra'ta awɨrɨ. Wapu tawon warawo' uya uri'san utɨ ene'pʉ aitune' pe sino torʉ pona; sino akʉta'pʉ iya yen pe, ɨ'rɨ rɨ tʉrʉ'pʉ iya mɨrɨ ya', mɨrɨ so'na'pʉ iya sino ke, mɨrɨ tʉpo iyenna'po'pʉ ɨutɨ ta'.
GSAM 232.1Ka'pon mainanpanin nan epuru uyee'pʉ pʉrata mainanpanin e'nʉnto' apon piya'. Iye'netʉ eseru ekama'posa' tʉuya tʉpo, tʉrawaso iwʉ' yawon ima'tusa' ekama'pʉ iya ipɨ', ikamato' iya poken mɨrɨ sa'man tukai'. Warawo' utausinpa'pʉ ipan pe rɨ, temiyatʉ inʉ'sa' iya Epʉn winɨkʉi', Papa kɨ'ma'pʉ iya i'tunin pe, ‘Ɨ'rɨ rɨ pʉrata pɨ' i'tu uya pʉra rɨ iyesi,’ ta'pʉ iya. Mɨrɨ a'tai rɨ ino'pʉ epa'ka'pʉ. I'tupai iyesi'pʉ ɨ'rɨ e'kupʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨ'rɨ pɨ' tiyaan'pʉ utausinpa eke pe tukai'. Warawo' uya eikʉ'pʉ: “To' isenuminka to' pʉrataai esa' pe ina esi tukai'.” Uri'san uya temiyatʉ ton inʉ'pʉ mɨrɨ kasa rɨ marɨ, Papa kɨ'ma'pʉ iya i'tunin pe, pʉrata esa' pe ina esi pen tukai', mɨrɨ awonsi'kɨ ɨ'rɨ rɨ ipɨ' i'tu ina uya pen tukai'. Serɨ main ta'ma'kasa' iya rɨ a'tai, ka'pon mainanpanin usaurokʉ'pʉ—uri'san ewomʉ'pʉ ɨutɨ ta' koro'tau te'so'nanto' pata'se' apai itɨ'pʉ aitune' pe sino torʉ pona. Ta'pʉ iya: “Uri'san, ɨ'rɨ serɨ? Aino'sa' uya man ɨutɨ apai mɨrɨ awonsi'kɨ serɨ tʉrʉ auya sino torʉ yau; serɨ iyesi, itano'masa' rʉ'pʉ pʉrata yen, $1,000 imenu ke na'ne'.”
GSAM 232.2Tʉusenuminkai' to' esi'pʉ kasa rɨ, mɨrɨ ka'pon amʉ' ewan kepʉn nɨto' ma'ta'pʉ maasa rɨ. Patch mɨrɨ awonsi'kɨ imari'maton uya iyepuru eseru i'tusa' tʉpo, i'napairon main anʉmʉ'pʉ to' uya, mɨrɨpan kon e'setʉ'pʉ Sapa' awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san pokon pe. Mɨrɨ so'si yawon kon pe to' uko'mamʉ'pʉ wakʉ pe teri' kon weyu pona rɨ.
GSAM 232.3Tense kuru rɨ iyesi kasa, serɨ Papa nenpoika'pʉ tʉrʉ'pʉ era'tɨsa' pʉra te'san pika'tɨto' pe, to' iwano' pe kuru rɨ. Mɨrɨ winɨ tʉmakooikena' nan era'tɨ'pʉ, e'tane iyekama'pʉ esi'pʉ kamoro tʉmakooikena' nan pe rɨ te'san eseru pɨ', Itepuru uya inonkasa' kon, wakʉ pe te'ku'san pe to' esi pɨ'. “Itepuru winɨkʉi' to' uye'kupʉ'pʉ kasi pe;” tʉmakooikena' nan iwano' pe eke a'kwarʉ ekota'man nɨto' ke tʉusauro'san e'tane, “tʉron kon munkɨ amʉ'” rɨken entunʉkʉ'pʉ to' uya.
GSAM 232Wakʉ pe te'ku'sen tʉrawasomanin Camden, N.Y., po
GSAM 232.41849-50 komi' pe pata e'to' a'tai So'si epuru White mɨrɨ awonsi'kɨ Mrs. White utɨ'pʉ tʉron nɨ pata ton ya', to' tonpa esi'pʉ Camden, N.Y., 40 kaisa rɨ mairu Oswego piyapai; Oswego po to' uko'mamʉ marɨ esi'pʉ. Serɨ e'seporoto' pɨ' Mrs. White uya ta:
GSAM 232.4“Utɨ rawɨrɨ rɨ, uyenpoika'pʉ to' nʉ'kwɨ amʉrasa' kon, i'napairon main apurɨ tʉuya'nokon ekamanin nan mɨrɨ po. To' koro'tau uri'san ene'pʉ uya, Papa nama ipan pe tʉuya ekamanin, e'tane wakʉ pe te'ku'sen pe iyesi'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ Papa munkɨ amʉ' ennaka'pʉ iya.”22
GSAM 233.11884 wʉipiya 1 pe ikapʉi yau, New York non piya'pɨ yau e'tʉrawasoma koro'tau, serɨ ton main i'tu'pʉ uya Preston winɨ. Ka'ta yawon e'seporoto' a'tai Camden po iyesi'pʉ, mɨrɨ awonsi'kɨ ipiyau So'si epuru White mɨrɨ awonsi'kɨ ino'pʉ uko'mamʉ'pʉ mɨrɨ e'seporoto' koro'tau:—
GSAM 233.2“Serɨ uri'san uya eke pe ipoken pʉra enupan nɨto' enupa'pʉ wakʉ pe e'nɨto' pɨ'. Ta'pʉ iya moro uko'man nɨto' esi ɨ'rɨ rɨ makoi pʉra rɨ, ka'pon utɨto' poken nɨ iyau, mɨrɨ yau Papa uya apiyontɨn nɨto' ton iponaron pe rɨ iyesi ko tanporo; mɨrɨ awonsi'kɨ ta'pʉ iya serɨ makoi pʉra e'nɨto' ya' tepa'kasa'. Wakʉ pe e'nɨto' pɨ' serɨ tenupato' ke iya ina tonpa ton usenuminkato' ewankama'pʉ Camden po. Uri'san tonpa White piya' ienpoika'pʉ, serɨ uri'san wakʉ pe te'ku'sen e'tane, iyewan esi ewarupɨ pe makoi ke, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri pe iyeseru esi tʉuko'manto' yau.
GSAM 233.3“Serɨ pata po iyesi koro'tau, Uri'san tonpa White piya' tʉron nɨ Papa nenpoika'pʉ tʉrʉ'pʉ, serɨ uri'san wapiya', era'tɨsa' pʉra te'san iwano' pe eke a'kwarʉ ekota'man nɨto' ke te'sen kasa na'ne' wapiya'. E'tane Uri'san tonpa White uya ekama'pʉ ipɨ', mɨrɨ esi pen i'napairon a'kwarʉ ekota'man nɨto' pe tʉmakooikena' nan iwano' pe, apʉne pʉra tʉuko'manto' eseru wenai, tʉmɨrɨ rɨ esi ipoken pʉra Papa wapiya'. ‘Mɨrɨ pɨ',’ ta'pʉ Preston uya, ‘Camden pon Papa nenpoika'pʉ tato' ipɨ' esi'pʉ kuru rɨ serɨ uri'san eseru pɨ', tʉmakooikena' nan tanporon eseru pɨ' pʉra, mɨrɨ kasa rɨ ina uya i'tu'pʉ mɨrɨ a'tai.’”
GSAM 233.4Mrs. White uya Papa nenpoika'pʉ ekamasa' tʉpo, uri'san e'mʉ'sa'ka'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ: “Papa uya uyewan i'tu, mɨrɨ awonsi'kɨ eneto' auya poken nɨ iyesi yau, isuken mɨrɨ awonsi'kɨ iwakʉ pe iyesi eneto' auya ko.” Serɨ kasa e'seporoto' ma'ta'pʉ. Inke pʉra mɨrɨ tʉpo, e'tane, uri'san e'ne' pe ena'pʉ eke pe rɨ, teri' pɨ' te'sen pe i'tu'pʉ iya. Ta'pʉ iya: “Uri'san tonpa White ene uya pe iyesi; main ekamato' uya pe iyesi ipɨ'. Ekama'pʉ uya ipɨ' wakʉ uri'san urɨ, isuken urɨ tukai'. Mɨrɨ kasa pen. Ɨri uri'san urɨ. Serɨ warawo' upokon pe na'ne' esi uyaan'pʉ pe pen. Wakʉ uyaan'pʉ nonka'pʉ uya England po, mɨrɨ awonsi'kɨ tikin nɨ mʉre nʉ'kwɨ, mɨrɨpan pokon pe uyainʉmʉ'pʉ. Ina emari'masa' pen miyarɨ rɨ. Epi'tɨnin pe uyesakʉ'pʉ uya, mɨrɨ awonsi'kɨ epi' kʉrʉpo'poma'pʉ uya, imaimu i'tun nɨto' iwʉ' tau Papa kɨ'ma pɨ' i'tunin pe, tikin nɨ po'toro epe' esi'pʉ $1 upɨ' tukai' ta'pʉ uya, e'tane tikin nɨ po'toro epe' esi'pʉ 12 kaisa rɨ sen rɨken. Mɨrɨ kasa rɨ marɨ Papa kɨ'ma'pʉ uya i'tunin pe, entu'ma te'sen warawo' piya' ina nʉkʉrʉpo'poma'pʉ paka epe' esi'pʉ $30 ina pɨ' tukai', e'tane $20 rɨken iyesi'pʉ.”23
GSAM 234.1Mɨrɨ warai kon wakʉ pe te'ku'san pɨ' rɨ Mrs. White nekama'pʉ esi, ‘tʉmakooikena' nan iwano' pe a'kwarʉ ekota'man nɨto'’ pɨ', tʉmakooikena' nan tanporon pɨ' pʉra. Serɨ ka'ta yawon iye'kupʉ'pʉ ton enuminkasa' a'tai, enpoikanin pe ‘usentu'man nɨto' pʉra parɨ’ tʉmakooikena' nan iwano' pe tawon enupan nɨto' kasi pe iyekamasa' esi'pʉ tanporo, iyekama wapiya'pʉ a'tai rɨ awonsi'kɨ 1845 wʉipiya yau e' ton a'tato' a'tai, mɨrɨ awonsi'kɨ Mrs. White e'tʉrawasomasa' ipan pe rɨ tʉmakooikena' nan era'tɨto' pe mɨrɨ awonsi'kɨ rɨ, ɨnʉ' uya apurɨ poken nɨ 1851 yau, Iye'kupʉ'pʉ mɨrɨ awonsi'kɨ Papa nenpoika'pʉ ton itese' karetaai iye'menuka a'tai, ‘tʉmakooikena' nan epika'tɨto' esi pʉra parɨ’ tukai' enupapai iyesi'pʉ?
GSAM 234Usentu'man nɨto' pʉra parɨ tukai' te'sen warawo'
GSAM 234.21848 wʉipiya yau rɨ marɨ, moro serɨ nɨ mɨrɨ nɨ tikin nan nɨ esi'pʉ tʉmakooikena' nan pɨ' usentu'man nɨto' pʉra parɨ tukai' te'sen. E'tane pʉsamoro esi'pʉ Sapa' awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san pe pen. Mɨrɨ warai kon tonpa, Sweet itese', uko'mamʉ'pʉ Rochester, N.Y., po. Ka'pon amʉ' wapiya' Papa apurɨ uya ekama'pʉ tʉpo, mɨrɨ awonsi'kɨ upa'taisimasa' Suntaaka yau wapiyaro' weyu awɨron kon Kʉrai enna'poto' enupɨkɨrɨ te'san koro'tau tʉpo maasa rɨ, Ta'porin tau e'seporoto' ya' utɨpɨtʉ'pʉ Canandaigua, N.Y., po, So'si epuru J. C. Bywater mɨrɨ awonsi'kɨ So'si epuru Geo. W. Burnham nʉkupʉ'pʉ ya'. Serɨ warawo' Sweet esi'pʉ moro, mɨrɨpan usaurokʉ'pʉ ipan pe rɨ Papa pokon pe uye'kupʉ'pʉ i'napairon pe iyesi i'tu tʉuya pʉra iyesi pɨ', apʉne pʉra ‘tʉmakooikena' nan era'tɨto' esi pen serɨ a'tai tukai' isenuminka'pʉ.’
Notes
- Ma'siu 25:10. ↩
- Ʉru' 12:35, 36. ↩
- Wapiyaro' Imenukasa' Ton, kareta piya'pɨ 55. ↩
- Isenpoikasa' 11:19. ↩
- Isenpoikasa' 3:3. ↩
- Isenpoikasa' 3:11. ↩
- Isenpoikasa' 3:7, 8. ↩
- 1 Koren 16:9. ↩
- 2 Koren 2:12, 13. ↩
- Koro'se 4:2, 3. ↩
- Kʉrai Enna'poto' Ekamanin, 11/12/1844. ↩
- Circleville, Ohio, Papa Pɨ' Ɨnnɨpai E'neepɨto', 1844. ↩
- Uri'san E. G. White, Kʉrai Enna'poto' Pɨ' Iye'kupʉ'pʉ Enuminkan Nɨto' yau, 20/11/1883. ↩
- So'si epuru Himes nekama'pʉ Maine yau titʉrawasooi pɨ', Awanakʉi'no Enei'ma E'nɨto' yau, New York pata po, 6/6/1845. ↩
- Pu'kena' amʉ' auro'kanin A'kwarʉ, 4 pe ikaretaai, kareta piya'pɨ ton 268, 271. ↩
- J. N. Andrews nʉmenuka'pʉ kareta, 1874 wʉipiya 9 pe ikapʉi. ↩
- Uri'san Truesdail nʉmenuka'pʉ kareta, 17/8/1875. ↩
- Uri'san Truesdail nʉmenuka'pʉ kareta, 27/1/1891. ↩
- Ira Abbey nʉmenuka'pʉ kareta, 1885 wʉipiya 3 pe ikapʉi, ekamasa' Iye'kupʉ'pʉ pɨ' usenuminkan nɨto' mɨrɨ awonsi'kɨ itekare ekamanin yau 7/4/1885. ↩
- Wapiya iye'menuka'pʉ ton, imenu 45. ↩
- Iyekamasa' era'makɨ Wapiya iye'menuka'pʉ ton yau, imenu 45. ↩
- Ellen G. White uko'mamʉ'pʉ panton piya'pɨ ton, imenu 129. ↩
- Preston nekama'pʉ Camden pon e'seporoto' pɨ' uya imaimu i'napairon pe iyesi enpoika, Ellen G. White uko'mamʉ'pʉ panton piya'pɨ ton yau, imenu ton 129-130 po iye'menukasa'. Mɨrɨ awonsi'kɨ serɨ ka'ta yawon main piya'pɨ ton tʉrʉ iya, mɨrɨ yau iyekamasa' pʉra te'san. ↩