Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
12 / 31
12 / 31

Ta 9 — Lalaɣeyiɣi

John Norton Loughborough

GSAM 148.1“Ekema dziƒofiaɖuƒe la anɔ abe ɖetugbi ewo siwo tsɔ woƒe akaɖiwo eye wodo go be yewoadze ŋugbe srɔ̃ŋutsu la ene. Wo dometɔ atɔ̃ nye nunyala, eye atɔ̃ nye movitɔ. Movitɔawo tsɔ woƒe akaɖiwo, gake wometsɔ ami ɖe asi o; nunyalaawo ya tsɔ ami ɖe woƒe nogoeawo me kpe ɖe woƒe akaɖiwo ŋu. Esi srɔ̃ŋutsu la menye kaba va o la, wo katã ƒe ŋku tsi eye wodɔ alɔ̃.”1

GSAM 148.2Kristo nye srɔ̃ŋutsu la le lododoa me.2 Eya ta gogodo be woaɖadze ŋugbe srɔ̃ŋutsu la ate ŋu atsi tre ɖi na Aƒetɔ la ƒe amewo ƒe azɔli be yewoadze ŋugbe Kristo le eƒe vava me, elabena Aƒetɔ la ƒe vava ŋuti nyae nye nyati si ŋu woƒo nu le Mateo ƒe ta 24 kple 25 me. Aƒetɔ la ƒe nya nye akaɖi la.3 Ðetugbiwo katã tsɔ woƒe akaɖiwo. Ðetugbi aɖewo ƒe movitɔnyenye le eme be woxɔ nyateƒe la ƒe nufiafiawo ko, eye wometsɔ wo ɖokui na Aƒetɔ la tso dzi blibo me, si aɖe Gbɔgbɔ la ƒe nɔnɔme nyuiwo afia le xɔsetɔ la ƒe dzi me o. Wotsɔ “ami le woƒe nogoeawo me” tsɔ fia dɔ sia le lododoa me. Srɔ̃ŋutsu la ƒe megbelele ate ŋu atsi tre ɖi na dziɖelameƒo aɖe si ame siwo do go hegale mɔ kpɔm be yewoakpɔ yewoƒe Aƒetɔ la ado go.

GSAM 148Ɣeyiɣi si Ŋuti Lododoa Ƒo Nu

GSAM 148.3Nya “ekema,” si woatsɔ dze lododoa gɔme la, fia ɣeyiɣi si ŋuti wòƒo nu la ƒe dzesi aɖe mí. Eya dze yome tẽ na nya siwo wogblɔ le ta si do ŋgɔ me; menye le Aƒetɔ la ƒe vava zi evelia megbe o, ke boŋ le esi wogblɔ gbɔti la ƒe lododoa, si le gbeƒã ɖem be Kristo ƒe vava le “ʋɔtruwo nu,” eye dzidzime si mato va yi hafi Kristo ŋutɔ ado ɖe dziƒo lilikpowo me o la va la megbe. Egadea dze ɣeyiɣi si me dɔla siwo le gbedeasi la gbeƒã ɖem dometɔ aɖewo gblɔna le woƒe dziwo me be, “Nye Aƒetɔ le megbe lem le eƒe vava me; eye wodze woƒe dɔwɔha dɔlawo ƒoƒo gɔme, le nu ɖum henɔ nu nom kple ahatsunɔwo.”

GSAM 149Woƒe Dɔwɔha Dɔlawo Ƒoƒo

GSAM 149.1Ame siawo nɔ “dɔwɔha dɔlawo” nyem, nɔ gbedeasi ɖeka gbeƒã ɖem le ɖekawɔwɔ me; gake fifia wo dometɔ aɖewo trɔ le nu si wofia la gbɔ, eye “woƒoa” woƒe dɔwɔha dɔla siwo le “nuɖuɖu nana le eƒe ɣeyiɣi dzi” la—gblɔm be ele be woawɔ dzadzraɖo si hiã be yewoadze ŋugbe Aƒetɔ si gbɔna kpuie la. “Woƒoa” wo le mɔ ɖeka si dzi woɖoe be yewoaƒo Yeremia la dzi. Dukɔa gblɔ be, “Miva, mina míatsɔ aɖe aƒoe, eye míagaɖo to eƒe nya aɖeke o.”4 Ale dɔla siawo dze nufiafia gɔme le mɔ si atsi dɔla “nuteƒewɔla”wo ƒe dɔ la nu. Wogblɔ nya sia na ameha sia ke be, “Eya ta ɖo ŋku ale si nèxɔe kple ale si nèse la dzi, lé ɖe eŋu sesĩe, eye nètrɔ dzi me. Eya ta ne mèle ŋudzɔ o la, mava ɖe dziwò abe fiafitɔ ene, eye mànya gaƒoƒo si me mava ɖe dziwò o.”5

GSAM 149.2Ðetugbiwo ƒe lododoa ƒo nu tso ɣeyiɣi si me “dɔwɔha dɔlawo” trɔna le Aƒetɔ la ƒe vava si gogo la ƒe gbedeasi gbɔ, eye “wodzea ameƒoƒo gɔme.” Wogadzea nu bubu aɖe wɔwɔ gɔme hã—“nu ɖuɖu kple nunono kple ahatsunɔwo.” Wokpɔa gbeduɖu ƒe gome kple ame siwo di be yewoaɖu nu siwo ŋu yewoƒe dzi le. Salomo gblɔ tso ame mawo ŋu be, “Mèganɔ wain nonɔwo dome o, alo ame siwo ɖua lã ŋutasesẽtɔe la dome o; elabena ahatsunɔ kple nuɖutsutsula azu ame dahe.”6

GSAM 149Dziɖelameƒo Gbãtɔ

GSAM 149.3Fifia biabia sia ado ŋgɔ be, “Nukae dzɔ le Kristo ƒe vava lalawo ƒe nuteƒekpɔkpɔ me si sɔ kple nya siawo?” Azɔli aɖewo nɔ anyi siwo sɔ bliboe kple nyagblɔɖia. Ame siwo nɔ gbedeasi la gbeƒã ɖem va se ɖe 1844 ƒe ɣleti 4 me la wɔ dɔ le hameawo dome, eye hame vovovowo ƒe mawunyagblɔlawo wɔ dɔ kpli wo. Ale wonye “dɔwɔha dɔlawo.”

GSAM 150.1Ame siwo nɔ gbedeasi la gbeƒã ɖem la fia nu be ŋkeke 2300 siwo ŋu woƒo nu le Daniel 8:14 la awu enu le Yudatɔwo ƒe ƒe 1843 ƒe nuwuwu, si adze míaƒe ƒe 1844 me. Wogblɔ be Mawu ƒe ʋɔnudɔdrɔ̃ ƒe gaƒoƒo ava le ɣeyiɣi ma ƒe nuwuwu. Le ɣeyiɣi ma me la, hame ɖesiaɖe si le dukɔa me xɔe se be míaƒe Aƒetɔ la ƒe vava zi eveliae anye ʋɔnudɔdrɔ̃ŋkeke la ƒe gɔmedzedze. Eya ta ele bɔbɔe be míakpɔe be Mɔkpɔlawo susui be Aƒetɔ la ava le nyagblɔɖi ƒe ɣeyiɣi ma ƒe nuwuwu. Wogblɔ be, “Ðewohĩ ɣeyiɣi sia awu enu le ɣletia ƒe nuwuwu, 1844 ƒe ɣleti 3 ƒe ŋkeke 21, si nye Yudatɔwo ƒe ƒe 1843 ƒe nuwuwu le woƒe ƒexlẽme ƒe ɖoɖo nu.” Ale wokpɔ 1844 ƒe ɣleti 3 ƒe nuwuwu alo ɣleti 4 ƒe gɔmedzedze be enye ɣeyiɣi si me Ðela la ate ŋu ava.

GSAM 150Dɔla Vɔ̃wo Dze Ƒã

GSAM 150.2Esi ɣleti 3 ƒe nuwuwu va heva yi, eye Aƒetɔ la meva o la, ame siwo wɔ dɔ kple Aƒetɔ la ƒe dɔlawo tsã, gake wometsɔ woƒe agbe na gbedeasi la bliboe tso woƒe dzi me o la, trɔ tsi tre ɖe eŋu, dze dɔa tsi tre ɖe eŋu gɔme, eye wowɔ woƒe ŋutete katã be yewoatu mɔ ɖe ame siwo gale nufiafia be Aƒetɔ la ƒe vava gogo kple ʋɔnudɔdrɔ̃ ƒe gaƒoƒo la ƒe gbedeasi gbeƒã ɖem la nu. Wogblɔ “le woƒe dziwo me” be, “Nye Aƒetɔ le megbe lem le eƒe vava me.” Fifia wotsɔ woƒe nu fiae be ele be xexeame katã natrɔ dzi me hafi Aƒetɔ la nava; eye be ele be Yudatɔwo katã natrɔ ayi Palestina aɖo woƒe gbedoxɔsubɔsubɔ anyi le Yerusalem hafi Mesia nava. Ame aɖewo gɔ̃ hã fia nu be Kristo ƒe vava nye “gbɔgbɔ me vava,” be edzɔna le amewo ƒe dzimetɔtrɔ me kple eƒe amewo ƒe ku me hã.

GSAM 151“Nuɖuɖu Nana le Eƒe Ɣeyiɣi Dzi”

GSAM 151.1Esi ame siawo trɔ tsi tre ɖe woƒe dɔwɔha dɔlawo ŋu alea la, ame siwo gale xɔse la me sesĩe la nɔ xɔsetɔwo yɔm ƒu ɖe takpexɔwo me kple amati ƒuƒoƒewo, nɔ “nuɖuɖu nam wo le eƒe ɣeyiɣi dzi”—nɔ efiam wo be ɣeyiɣiawo ƒe dzesiwo kple nyagblɔɖi siwo va eme la le egblɔm, abe ale si wogblɔe do ŋgɔ na woƒe dziɖelameƒo la ene, be Kristo ƒe vava “gogo, ele ʋɔtruwo nu gɔ̃ hã.”

GSAM 151Gbeduɖu le Hamewo Me

GSAM 151.2Esi wonɔ esia wɔm la, nu si womenya le Protestanto hameawo me tsã o la dze egɔme—amewo yɔyɔ ƒu ɖe hamea me be woaɖu gbe ahawɔ “fefe.” Wokpe ame siwo katã adi be yewoava la be woava akpɔ nu viviwo ƒe gome kpli yewo.

GSAM 151.3Zi gbãtɔ si míese nya tso nu sia tɔgbi ŋu le Amerika la nye le 1844 ƒe ɣleti 5 me, le dziɖelameƒo la megbe tẽ. Aleae wòdzɔ: Esi William Miller nɔ nu fiam hegale ŋusẽ dom Mɔkpɔla alafa geɖewo le takpexɔ aɖe me le Rochester, N.Y., nɔ egblɔm na wo be, “Míele lalaɣeyiɣi si ŋu woƒo nu le Mateo ƒe ta 25 me la me; milé miaƒe xɔse me ɖe asi sesĩe; kpuie míagakpɔ kekeli bubu tso nya sia ŋu” la, woɖo “ŋkekenyui aɖe” ɖe takpexɔ gãtɔwo dometɔ ɖeka ƒe anyigbete xɔ me le Rochester. Ameha gã aɖe va ƒo ƒu, hameviwo kple ame siwo menye xɔsetɔwo o siaa, eye esi mawunyasrɔ̃ƒe gã aɖe ƒe tatɔ nɔ William Miller ƒe fewɔm be yeaɖe amehaa ƒe nukokoedzi la, wodzra adɔkoɛwo, notsi ƒãƒã kple nu viviwo na wo, kpakple agbalẽvi si ŋutsu sia ŋlɔ la le sɛnt 25. Agbalẽa ƒe ŋkɔe nye Miller ƒe Nufiafiawo Ŋu Ðeɖe.

GSAM 151.4Hafi kwasiɖa eve nava yi tso ɣeyiɣi ma la, hame bubu aɖe le du ma ke me ɖo “ŋkekenyui aɖe” ɖe ame katã ƒe takpexɔ aɖe me, nɔ sɛnt 25 xɔm abe geɖeɖeme ƒe fe ene, eye nɔ ame siwo katã di la kpem be woava akpɔ woƒe adɔkoɛwo, notsi ƒãƒã, abolo vivi kple nu viviwo ƒe gome kpli yewo. Teƒe ma kple ɣeyiɣi ma mee egbeŋkekeawo ƒe gbeduɖu le hamewo me dze egɔme, si va trɔ zu “takpekpe dzeaglãwo,” “nunana hehe tso kotokuwo me,” “tɔmelãlele ƒe fefewo,” “nugbugbɔ ƒe takpekpewo,” kple bubuawo. Gbeduɖu ƒe nɔnɔme sia le hamewo me tsi ɖe edzi ale gbegbe be fifia egbeŋkekeawo ƒe hamexɔ aɖe made blibo o, negbe eƒe nuɖaƒe, nuɖuɖudzraɖoƒe kple nuɖuƒexɔ le esi. Nɔnɔme siae dze egɔme le “lalaɣeyiɣi” la me, abe ale si wofiae le lododoa me tututu ene.

GSAM 152.1Wm. Miller ŋutɔ ƒo nu tso nudzɔdzɔ si dzɔ le Rochester la ŋu le nya siwo gbɔna me be:

GSAM 152.1“D.D. siwo le Rochester dometɔ ɖeka, Aƒetɔ _____, tso _____ hamea me, ŋlɔ agbalẽvi aɖe si tsi tre ɖe Miller ƒe nufiafiawo ŋu, yɔ eƒe aƒetɔ ŋutsuwo kple nyɔnuwo ƒu ɖe Aƒetɔ la ƒe aƒe me, ɖu adɔkoɛwo kple ‘gbedzi nuɖuɖu’ bubuwo ƒe gbe gã aɖe, abe Belsazar ene, wono woƒe kɔfi kple ti, woɖu woƒe nu vivi xɔasiwo, eye wodzra woƒe notsi ƒãƒã kple nu viviwo, kpakple eƒe agbalẽvi si tsi tre ɖe Ðela lɔlɔ̃a ƒe vava zi evelia ŋu.

GSAM 152.2“Le zã si do ŋgɔ na nye dzoɖaɣi la, mawunyagblɔla bubutɔ siawo dometɔ bubu aɖe wɔ gbedzi nuɖuɖu ƒe ŋkekenyui le ame katã ƒe xɔ aɖe, alo takpexɔ aɖe me, eye wòdzra eƒe geɖeɖeme ƒe agbalẽviwo, notsi ƒãƒã kple nu viviwo, abe ale si woyɔe do ŋgɔ ene. Edzɔ dzi nam be mese be hame vovovoawo dometɔ aɖewo meɖe asi ɖe Babilon ƒe gbeduɖu mawo tɔgbi dzi o; eye mele mɔ kpɔm tso nye luʋɔ me be menye hame mawo katã me woakpɔ amewo ‘le nu ɖum henɔ nu nom kple ahatsunɔwo’ ne Kristo va o. Ewɔ nuku nam be mawunyagblɔla bubutɔ siawo mekpɔa wo ɖokui le Mawu ƒe nya ƒe ahuhɔ̃e me o; eye maɖo aɖaŋu na wo be woaxlẽ Luka 14:12-14; Mateo 24:48-51; Luka 13:25-28; 2 Petro 2:13; Yuda 10-21. Esiawoe nye ɣeyiɣi mamlɛawo godoo.”

GSAM 152.3Ne Hamemegã Miller kpɔ nu siwo me hameawo va ge ɖo le ema megbe, le woƒe nunanaƒukpekpewo me, kple ‘asigɛ ɣaɣla ɖoƒe nyanya le abolo viviwo me ƒe fefewo, sɛnt 10 ƒe nugbugbɔ ƒe takpekpewo, tedziwo ƒe ɖeɖefiawo, takpekpe dzeaglãwo, loto kɔkɔewo,’ kple fefe bubu siwo ŋu woyɔa aklama ɖo, kple bubuawo la, ŋɔdzi kɔkɔe aɖoe eye wòatrɔ le nu mawo gbɔ.

GSAM 152Lalaɣeyiɣi

GSAM 152.4Mɔkpɔlawo kpɔ akɔfafa le nyateƒe si le Ŋɔŋlɔawo me la me be ne woɖe gbeƒã Aƒetɔ la ƒe vava si gogo la, “lalaɣeyiɣi” aɖe anɔ eŋu. Wokpɔ esia le míaƒe Ðela la ƒe nyawo me le Mateo 25:5, 6 kple Habakuk 2:1-3.

GSAM 153.1Le woƒe nɔnɔme le 1844 ƒe ɣeyiɣi si me amatiwo ganaa ŋu la, míetsɔ nya siawo tso Zãtitina Ƒe Ɣli si do le 1844 ƒe ɣleti 5 ƒe ŋkeke 9 me la me be:—

GSAM 153.2“Esi míeto ɣeyiɣi si dze abe nyagblɔɖi ƒe ɣeyiɣiawo ƒe nuwuwu ene vɔ la, míele nɔnɔme si Mawu kpɔe ɖi be eƒe viwo anɔ le ŋutega la ƒe nuwuwu la me; eye wòwɔ ɖoɖo ɖi ɖe eŋu to nyagblɔɖila Habakuk dzi, esi wògblɔ be, ‘Matsi tre ɖe nye ŋudzɔƒe, eye maɖo te ɖe gbetakpoxɔ dzi, ahakpɔ ŋu be makpɔ nya si wòagblɔ nam, kple nya si maɖo ŋu ne woka mo nam.’ Alo abe ale si woŋlɔe ɖe axa la ene, ‘ne wohe nya kplim.’ ‘Eye Aƒetɔ la ɖo ŋunye hegblɔ be, Ŋlɔ ŋutega la, eye nàwɔe wòadze ƒã ɖe agbalẽkpewo dzi, be ame si xlẽe la nate ŋu aƒu du. Elabena ŋutega la gale na ɣeyiɣi aɖe si woɖo; gake le [nyagblɔɖi ƒe ɣeyiɣiawo ƒe] nuwuwu la, aƒo nu eye magblɔ aʋatso o. Togbɔ be ele megbe lem [le woƒe nuwuwu si dze ame ŋkume la megbe] hã la, lalae; elabena ava godoo, [le nyagblɔɖi ƒe ɣeyiɣiawo ƒe nuwuwu me, si megbe la] male megbe lem o.’7

GSAM 153.3“Paulo ƒe nyatsotso le Hebritɔwo 10:36-39 me ɖee fia kɔte be nuxlɔ̃ame sia ku ɖe fifia ƒe ɣeyiɣi ŋu: ‘Elabena miahiã dzigbɔɖi, be ne miewɔ Mawu ƒe lɔlɔ̃nu vɔ la, miaxɔ ŋugbedodoa. Elabena ɣeyiɣi kpuie aɖe megbe la, ame si ava la ava, eye male megbe lem o. Ke ame dzɔdzɔe la anɔ agbe le xɔse me; gake ne ame aɖe trɔ megbe la, nye luʋɔ makpɔ dzidzɔ le eŋu o. Ke míawo la, míenye ame siwo trɔna megbe yina tsɔtsrɔ̃ me o, ke boŋ míenye ame siwo xɔna se be luʋɔ la nakpɔ ɖeɖe.’

GSAM 153.4“Míexɔe se be míele ɣeyiɣi si ŋu Ðela la ƒo nu tsoe, esi srɔ̃ŋutsu la le megbe lem la me (Mateo 25:5)—si ƒomevi woatsɔ dziƒofiaɖuƒe la asɔ ɖe eŋu—esi ‘dɔla vɔ̃ ma [esi ɣeyiɣi la dze abe eme meva o ene] agblɔ le eƒe dzi me be, Nye Aƒetɔ le megbe lem le eƒe vava me, eye wòadze eƒe dɔwɔha dɔlawo ƒoƒo gɔme, ahanɔ nu ɖum henɔ nu nom kple ahatsunɔwo,’ eye Aƒetɔ la ‘ava le ŋkeke si dzi mele mɔ kpɔm nɛ o.’

GSAM 154.1“Míexɔe se be fifia míele ɣeyiɣi si ŋu Petro ƒo nu tsoe, esi woƒe ‘ʋɔnudɔdrɔ̃ si tso blema la mele megbe lem o, eye woƒe tsɔtsrɔ̃ medɔa alɔ̃ o;’ esi woava ‘tsɔ nufiafia siwo hea tsɔtsrɔ̃ vɛ la ge ɖe eme adzaa.’8 Petro gblɔ be ame siawo ava, abe ale si aʋatso nyagblɔɖilawo nɔ anyi esi woŋlɔ Ŋɔŋlɔawo la ene. Eya ta abe ale si Israel ƒe aƒe la ƒe amewo gblɔ be, ‘Ŋkekeawo le didim ɖe edzi, eye ŋutega ɖesiaɖe ƒe nya megava eme o,’9 la, ele be ɣeyiɣi aɖe nava si me adze abe ɣeyiɣi si woɖo la to vɔ ene, be fewɔla siwo ŋu woƒo nu le 2 Petro 3:4 la nate ŋu abia be, ‘Afi kae eƒe vava ƒe ŋugbedodo la le?’ eye woable wo ɖokuiwo be ‘nuwo katã gale abe ale si wonɔ tso nuwɔwɔ ƒe gɔmedzedze ene.’

GSAM 154.2“Míexɔe se be ŋutega la ƒe megbelele sia tɔgbi ŋue apostolo Yakobo tsɔ ɖe susu me esi wògblɔ be, ‘Eya ta, nɔviwo, miɖe dzi gbɔ va se ɖe Aƒetɔ la ƒe vava;’ ‘miawo hã miɖe dzi gbɔ; milé miaƒe dziwo ɖe te, elabena Aƒetɔ la ƒe vava gogo.’ Kple be, ‘Kpɔ ɖa, Ʋɔnudrɔ̃la la le tsitre ɖe ʋɔtru la nu.’

GSAM 154.3“Eye míexɔe se be esi míaƒe Ðela la nya be ɣeyiɣi si ŋu míele mɔ kpɔm ɖo la ava to va yi ta la, exlɔ̃ nu mí le Luka ƒe ta 12 me be, ‘Mibla ali, eye miaƒe akaɖiwo nakle; eye miawo ŋutɔ minɔ abe ame siwo le woƒe aƒetɔ lam, esi wòatrɔ agbɔ tso srɔ̃ɖeɖeŋkekenyuia gbɔ, be ne eva hefɔ ʋɔ la, woaʋu nɛ enumake la ene.’10 Lala fia be ɣeyiɣi la to va yi, elabena do ŋgɔ na ɣeyiɣi ma la, míele elalam o. Eya ta míaƒe Aƒetɔ la tsɔ kpe ɖe eŋu be, ‘Dzidzɔtɔe nye dɔla siwo aƒetɔ la ava akpɔ wonɔ ŋudzɔ la.’

GSAM 154.4“Ne Mawu lɔ̃ la, míayi gbeƒãɖeɖe dzi be, ‘Kpɔ ɖa, srɔ̃ŋutsu la gbɔna; mido go miadze ŋugbee;’ kple be, ‘Eƒe ʋɔnudɔdrɔ̃ ƒe gaƒoƒo va ɖo.’ Eye míele mɔ kpɔm be míagayi ɣli doɖo sesĩe na xexeame kple hamea dzi, be woafɔ tso woƒe ‘ŋutifafa’ hawo me, ahaɖo to Mawu ƒe amenuveve ƒe ameyɔyɔ. Míeɖoe be míayi Aƒetɔ la ƒe vava lala kple ŋudzɔdzɔ dzi, xɔse me be eva gogo mí tututu.”

GSAM 155Woƒe Dɔa Tanaʋliʋli

GSAM 155.1Woate ŋu anya ale si Mɔkpɔlawo kpɔ woƒe dɔa do ŋgɔ na 1844 ƒe ɣleti 3 ƒe ŋkeke 21 kple le ŋkeke ma megbe tẽ la nyuie to nya si gbɔna la xlẽxlẽ me, si wotsɔ tso nyati si ƒe tanyae nye “Tanaʋliʋli” me, le Kristo Ƒe Vava Ƒe Gbeƒãɖela ƒe 1844 ƒe ɣleti 11 ƒe ŋkeke 13 ƒe tata me, si J. V. Himes, S. Bliss kple A. Hale ta la me:—

GSAM 155.2“Míemenɔ kabakabae be míaxɔ míaƒe nukpɔsusuwo o. Míexɔe se be míenye ame siwo nɔ nyateƒe dim le anukware kple dzi blibo me. Míeɖo to míaƒe Ðela la ƒe sedede be míadzro Ŋɔŋlɔawo me. Míemeɖo ŋu ɖe mía ŋutɔwo ƒe nunya ŋu o; ke boŋ míekpɔ mɔ ɖe Mawu ŋu be wòafia mɔ ahakplɔ mí, eye míedze agbagba be míatsɔ mía ɖokuiwo ada ɖe eƒe vɔsamlekpui dzi, nɔ ŋu ɖom ɖe eŋu be akplɔ míaƒe afɔɖeɖewo dzɔdzɔe. Míedzro nya siwo katã wotsɔ tsi tre ɖe mía ŋu la me kple didi anukwaretɔe be míanya nyateƒe la, eye woakpɔ mí ta tso vodada me; gake ele be míaʋu eme be míaƒe futɔwo ƒe nukpɔsusu vovovo geɖewo do míaƒe nukpɔsusuwo dzi sesĩe na mí ko. Míekpɔe be eɖanye míaƒe nya dze alo medze o hã la, míaƒe futɔwo ƒe nya mate ŋu adze o; eye wo ŋutɔwo ƒe nya mesɔ o. Wo dometɔ ɖesiaɖe ƒe nya menɔ ŋusẽ aɖeke me o eye wonɔ abe ɖeviwo ƒe nya ene ale gbegbe be wòhiã be woagblẽ nu si wo ŋutɔwo wɔ la ɖi edziedzi; eye woƒe nukpɔsusu siwo tsi tre ɖe wo nɔewo ŋu hegatsia wo nɔewo ɖe agɔme la ɖee fia be aleke kee woakpɔ míaƒe nukpɔsusuwo ɖa o, womexɔ wo nɔewo ƒe nukpɔsusuwo dzi se o. Gawu la, míaƒe nukpɔsusu bliboa ƒe nyati vevi aɖeke menɔ anyi si dzi ame siwo nɔ agbagba dzem be yewoaɖe fia be Aƒetɔ la ƒe vava menye kpuie o dometɔ ɖeka alo ɖe edzi mekpe ɖo o. Esi Ŋɔŋlɔawo ƒe gɔmeɖeɖe le nyaawo ƒe gɔmesese tẽ nu nɔ míaƒe nya dzi kpe ɖom la, míaƒe futɔwo nɔ agbagba dzem dzodzro be yewoaɖe fia be mele be woase Ŋɔŋlɔawo gɔme le woƒe gɔmesese tẽ nu o, togbɔ be nyagblɔɖi ɖesiaɖe si va eme la va eme le ale si wogblɔe tututu nu, va se ɖe eƒe nya suewuawo gɔ̃ hã me.

GSAM 156Dziɖelameƒo La Ƒe Gɔmeɖeɖe

GSAM 156.1“Gake ɣeyiɣi la—ƒe 1843, Yudatɔwo ƒe ƒea—to va yi, eye míekpɔ dziɖelameƒo elabena míemekpɔ Fia la le eƒe atsyɔ̃ me o. Eye ame siwo katã tsi tre ɖe mía ŋu le anukware me la susui be woɖee fia be nu vovovo ɖesiaɖe si dea dzesi míaƒe xɔse la nye alakpa; eye be abe anukwaretɔwo ene la, ele be míadzudzɔ míaƒe nukpɔsusuwo katã. Eya ta ewɔ nuku na wo be wokpɔ be míegale míaƒe mɔkpɔkpɔ me sesĩe, eye míegale míaƒe Fia la ƒe vava kpɔm mɔ.

GSAM 156.2“Ke míawo la, le míaƒe dziɖelameƒo me la, míemekpɔ susu aɖeke si ta míaƒe dzi naɖe le eme o. Míekpɔe be Ŋɔŋlɔawo fia be ele be lalaɣeyiɣi nanɔ anyi, eye esi ŋutega la le megbe lem la, ele be míalalae. Míegakpɔe hã be ƒea ƒe nuwuwu meɖe ɣeyiɣi la ƒe nuwuwu blibo fia o, ne míesusui gɔ̃ hã be míaƒe ɣeyiɣixlẽme dzɔ; eye be woate ŋu ava eme le ɣeyiɣi aɖe le fifia ƒe ƒe sia me ko; evɔ la, míeʋu eme dzɔdzɔe bliboe na xexeame be míeto vodada tso ɣeyiɣi tututu si ŋu míeɖo míaƒe ŋu ɖo ale gbegbe la ŋu. Gake esi míeto vodada alea hã la, míekpɔa Mawu ƒe asi le nya ma me. Míate ŋu akpɔ be etsɔ gbeƒãɖeɖe ma wɔa dɔe abe nuxlɔ̃ame ƒe gbe na xexeame kple dodokpɔ na hamea ene. Ewɔ eƒe amewo wonɔ mɔkpɔkpɔ ƒe nɔnɔme me. Eyɔ ame siwo lɔ̃ be yewoaxe fu ɖe eƒe ŋkɔ ta la do go. Eɖee fia ame siwo Aƒetɔ la ƒe vava ƒe ɣli la nye dzidzɔ gã ƒe nya na, kple ame siwo enye gbe si nu woƒe towo mele o na. Eɖee fia xexeame bliboa ame siwo axɔ Aƒetɔ la ƒe trɔgbɔ kple dzidzɔ, kple ame siwo agbe eƒe vava zi evelia, abe ale si Yudatɔwo wɔ le eƒe vava gbãtɔ me ene. Eye míebui be enye afɔɖeɖe aɖe le Mawu ƒe tameɖoɖo vava eme me, le eƒe ‘dzadzraɖoŋkeke’ sia me, be wòate ŋu akplɔ dukɔ si adi Aƒetɔ la ƒe lɔlɔ̃nu ko la do go, be woanɔ dzadzraɖo ɖe eƒe vava ŋu.”

GSAM 157AZƆLI LA ƑE ŊUTINYA LE 1844 ƑE ƔLETI 3 MEGBE

GSAM 157.1Woɖe Mɔkpɔlawo ƒe azɔli la ƒe ŋutinya kpui aɖe le 1844 ƒe ɣleti 3 ƒe ŋkeke 21 megbe fia le nya siwo gbɔna me, siwo wotsɔ tso Ɣeyiɣiawo ƒe Dzesiwo ƒe 1844 ƒe ɣleti 10 ƒe ŋkeke 31 ƒe tata me:—

GSAM 157.2“Le ƒe 1843—Yudatɔwo ƒe ƒea—ƒe vayi megbe la, Mɔkpɔlawo ƒe akpa gãtɔ te ɖe xɔse sia me be tso ɣemaɣi dzi la, míagate ŋu aɖo ɣeyiɣi tututua ŋuti nya ŋu kɔte kura o. Woxɔe se be míele teƒe si míaƒe ɣeyiɣixlẽme fia la, le nyagblɔɖi ƒe ɣeyiɣiawo katã ƒe nuwuwu, si ƒe nuwuwu woate ŋu akpɔ Kristo ƒe vava le; eye togbɔ be ele be míalala ɣeyiɣi kpui si kple míaƒe ɣeyiɣixlẽme ate ŋu ato vovo na Mawu ƒe ɣeyiɣi la ko hã la, woxɔe se be míagate ŋu akpɔ dzesi aɖeke si afia ɣeyiɣi tututua mí o. Wo katã tsɔ woƒe akaɖiwo do go be yewoadze ŋugbe srɔ̃ŋutsu la; gake srɔ̃ŋutsu la le megbe lem wu ɣeyiɣi (1843) si me wokpɔ mɔ na eƒe vava la. Le ŋutega la ƒe megbelele sia me la, edze abe wo katã ɖoe be yewoalalae ene, elabena woxɔe se be mate ŋu agatsi megbe o, eye woate ŋu akpɔ mɔ na eƒe vava le ɣeyiɣi ɖesiaɖe me. Gake kpuie edze ƒã be ame geɖe nɔ ɖoɖo wɔm ɖe etsɔme ŋu, si womawɔ ne woxɔe se be Aƒetɔ la ava le ƒe sia me o; eye be wodɔ alɔ̃ le Aƒetɔ la ƒe vava kpuie ƒe nyateƒe ƒe gɔmesese ŋu. Le nya bubuwo me la, wosusui be ate ŋu ava le ŋkeke aɖe sia aɖe dzi, alo be ɣeyiɣi kpui aɖe ate ŋu agayi hafi wòava, si me woate ŋu aɖe dzi ɖi ahakpɔ ŋusẽ yeye. Enyo, esia nɔ abe ale si míaƒe Ðela la gblɔ be anɔ ene be, ‘Esi srɔ̃ŋutsu la menye kaba va o la, wo katã ƒe ŋku tsi eye wodɔ alɔ̃.’

GSAM 157Wohe Susu Yi Ɣeyiɣi si me Aŋgbawo Gea Anyi le 1844 Me Dzi

GSAM 157.3“Tso 1843 ƒe ɣleti 5 me ke la, Nɔviŋutsu Miller he míaƒe susu yi Yudatɔwo ƒe ƒe kɔkɔea ƒe ɣleti adrelia dzi, abe ɣeyiɣi si me woɖua ŋkekenyui siwo nye Kristo ƒe vava zi evelia ƒe dzesiwo la ene; eye le ɣeyiɣi mamlɛa si me aŋgbawo gea anyi la me la, míaƒe dzi nɔ ɣeyiɣi ma ŋu ŋutɔ. Esi eto va yi vɔ la, Nɔviŋutsu S. S. Snow xɔ nukpɔsusu sia dzi se bliboe be, ɖe dzesiawo nu la, ele be Aƒetɔ la ƒe vava nadze ɣleti adrelia ƒe ŋkeke ewolia dzi, ne ava; gake mele ƒe si me wòava la ŋu kɔte o. Le ema megbe la, ekpɔe be nyagblɔɖi ƒe ɣeyiɣiawo mawu enu vavã hafi fifia ƒe ƒe 1844 nava o; ekema elé nukpɔsusu sia me sesĩe be le ɣleti 10 ƒe ŋkeke 22 lɔƒo—fifia ƒe ƒe sia ƒe ɣleti adrelia ƒe ŋkeke ewolia—la, míakpɔ ŋutikɔkɔe ƒe Aƒetɔ la ƒe vava. Eɖe gbeƒã esia le New York, Philadelphia kple teƒe bubuwo le ɣeyiɣi si me amatiwo ganaa kple ŋdɔɣi siwo va yi la me; eye togbɔ be ame geɖe xɔ eƒe nukpɔsusuwo hã la, womekpɔ dzesi aɖeke si dze ƒã tso eƒe ŋusẽ ŋu va se ɖe ɣleti 7 lɔƒo o.

GSAM 158Wogblẽ Nuŋeawo Ðe Agblewo Me

GSAM 158.1“Le ɣeyiɣi ma ƒe gɔmedzedze la, mía nɔvi aɖewo le New Hampshire ƒe dziehe xɔe se sesĩe ale gbegbe be Aƒetɔ la ava hafi vuvɔɣi bubu nava ɖo, eye womede agble le woƒe agblewo me o. Le ɣleti 7 ƒe titina lɔƒo—si nye Yudatɔwo ƒe ŋkeke-ƒea ƒe zãtitina ƒe fiẽɣi (fiẽ-ŋdi, ne woxlẽ tso ɣleti 4 ƒe ɣleti yeye dzeɣi, si nye Yudatɔwo ƒe ƒe sia ƒe gɔmedzedze)—la, ame bubu siwo ƒã nuku heƒã nu le woƒe agblewo me la kpɔ Aƒetɔ la ƒe vava kpuie ƒe nya sesĩe le woƒe dzi me ale gbegbe be womate ŋu aŋe woƒe nuŋeawo eye woanɔ ɖe woƒe xɔse nu le ɣeyiɣi ɖeka me o. Esi ame aɖewo yi woƒe agblewo me be yewoaɖe gbe la, wokpɔe be yewomate ŋu ayi edzi kura o, eye le nu si wose le woƒe dzi me be wòle be yewoawɔ nu la nu la, wogblẽ woƒe nuŋeawo ɖe agblea me, be yewoatsɔ yewoƒe dɔwɔwɔ afia yewoƒe xɔse, eye le mɔ sia nu yewoatsɔ fɔ xexeame. Esia kaka kabakaba le New England ƒe dziehe.

GSAM 158Ʋɔnudɔdrɔ̃ Naɖo Ŋgɔ na Kristo Ƒe Vava

GSAM 158.2“Le ɣeyiɣi ma ke me la, mía nɔviwo le Maine xɔ nukpɔsusu sia be ele be ʋɔnudɔdrɔ̃ la naɖo ŋgɔ na Kristo ƒe vava; be enɔna ɣeyiɣi ɖeka me kple nuŋeŋe, eye menye le xexeame ƒe nuwuwu ko wòanɔ o, ke boŋ wòatsɔ ɣeyiɣi aɖe si do ŋgɔ tẽ na nuwuwua. Le nukpɔsusu sia nu la, wosusui be míele ʋɔnudɔdrɔ̃ la me, be wole mama ƒe seƒo la ɖom, eye wole nutrenu dem Mawu ƒe dɔlawo ƒe ŋgonu, si ƒe nuwuwu anye dzesi na mawudɔla ene siwo lé anyigba ƒe ya eneawo ɖe asi la (Nyaɖeɖefia 7:1), be woaɖe asi le wo ŋu.

GSAM 159Ŋunyɔnyɔ le Zãtitina

GSAM 159.1“Le ɣleti 7 ƒe titina lɔƒo la, Mawu ƒe yayra le ame siwo trɔ megbe la ƒe trɔgbɔ me dze anyi le ɣeyiɣi la gbeƒãɖeɖe ŋu, eye ame siwo xɔ nukpɔsusu eve siwo ŋu woƒo nu la dometɔ aɖe la ɖe tɔtrɔ gã aɖe fia le woƒe agbenɔnɔ me, eye wonyɔ tso alɔ̃ me enumake, abe ale si wogblɔe ɖi ene. ‘Le zãtitina la, ɣli aɖe ɖi be, Kpɔ ɖa, srɔ̃ŋutsu la gbɔna; mido go miadze ŋugbee. Ekema ɖetugbi mawo katã tsi tsitre hedzra woƒe akaɖiwo ɖo.’ Tso ɣleti 7 me la, azɔli siawo nɔ New England ƒe teƒe vovovowo, eye wonɔ to vovo na wo nɔewo; gake Mawu ƒe yayra nɔ wo katã dzi, le ame geɖe siwo ƒe akaɖiwo ɖe kuku ƒe tsiŋu la ƒe trɔgbɔ me kple eƒe ame kɔkɔewo ƒe kɔkɔenyenye me. Le agbadɔwo ƒe asaɖa me takpekpe le Exeter la, ŋusẽ siawo katã va ƒo ƒu, wɔ ɖeka zu azɔli gã ɖeka, eye wokaka kabakaba ɖe Kristo ƒe vava lalawo ƒe habɔbɔwo katã me le dukɔa me.”

Notes

  1. Mateo 25:1-5. ↩
  2. Marko 2:18-20. ↩
  3. Psalmo 119:105. ↩
  4. Yeremia 18:18. ↩
  5. Nyaɖeɖefia 3:3. ↩
  6. Lododowo 23:20, 21. ↩
  7. Habakuk 2:1-3. ↩
  8. 2 Petro 2:1, 3. ↩
  9. Ezekiel 12:22, ↩
  10. Luka 12:35, 36. ↩

Note

Back