Ta 13 — Mawu ƒe mɔfiafia ƒe dzesiwo
GSAM 198.1 “Mawu ɖe agbagba be yeaɖe dukɔ aɖe tso dukɔ bubu ƒe dome kpɔa, to dodokpɔwo, dzesiwo, nukunuwo, aʋa, asi sesẽ kple abɔ si wòɖe, kple vɔvɔ̃nublanui gãwo, abe ale si Aƒetɔ, miaƒe Mawu, wɔ na mi le Egipte, miaƒe ŋkume? Wotsɔe fia wò be nànya be Aƒetɔ lae nye Mawu; ame bubu aɖeke megali o negbe eya ko.”1
GSAM 198.2Alea Aƒetɔ la wɔ dɔ esi wòɖe dukɔ aɖe tso trɔ̃subɔdukɔ aɖe ƒe titina, be yeaɖe wo ayi afi si ate ŋu aɖe eƒe se fiae, eye wòatsɔ se si woŋlɔ ɖe kpe kpakpawo dzi la ana wo. Womewɔ nukunu siawo be woaɖɔ woƒe nukpɔkpɔ ƒe didi nu o; ke boŋ be woanya nyateƒe be ame si “wɔ nu gãwo le Egipte, nukunuwo le Ham ƒe anyigba dzi, kple nu dziŋɔwo le Ƒu Dzĩ to,”2, eye ame si ƒo nu na wo tso dzo kple dzudzɔ si nɔ Sinai to ƒe tame me la menye ame bubu o, negbe Mawu gbagbe kple nyateƒetɔ, si wɔ nuwo katã la ko.
GSAM 198Mose ƒe yɔyɔ tso ŋuve si nɔ bibim la me
GSAM 198.3Mose ŋutɔ mate ŋu aɖe Israelviwo ƒe dzi be woaɖe asi le Egipte to nya ɖeka ko gblɔ na wo be, “Esi menɔ alẽwo kplɔm le gbegbe la, mekpɔ nublanui na mi le miaƒe kluvinyenye me, eye fifia meva be maɖe mi tso Egipte, abe alesi meɖe agbagba ɖe ŋu esi mewui Egiptetɔ la hafi meƒu du yi Midian-nyigba dzi ene.”
GSAM 199.1Ŋuve si nɔ bibim gake dzo meɖui o, kple gbe si tso dzo la ƒe titina, koe hiã be yeaɖe Mose hã dzi be eyae nye ame si “aɖe ameawo ayi tso Egipte.” Le aleke nukunu ƒe mɔ sia nu lae wòxɔ eƒe dɔdasi, eƒe yɔyɔ kɔkɔ kple kɔkɔe la, eye eƒe ɖeɖefia, si ana eƒe nɔviwo natsɔ ŋku ɖe eŋu enumake, aɖo woƒe susu ɖe nu si va yome ŋu, eye wòakplɔ wo be woaxɔ Mose, le Mawu te, abe woƒe kplɔla ene.
GSAM 199.2Ne ɣeyiɣi aɖe nɔ anyi tso Ðela la ƒe tsitretsitsi megbe, si me eƒe yometilawo siwo dzi ku eye dzidzedze bu na wo hiã be eƒe anyinɔnɔ kple nya siwo wɔa dzi na wo aɖe wo dzi la, enye ɣeyiɣi ma esi xɔsetɔ siwo dzi ku eye woɖe fu na wo la dometɔ aɖewo lém ɖe xɔse sesẽ ŋu le 1844 ƒe “zãtitina ƒe ɣli” megbe; eye ne Mawu to eƒe nublanuikpɔkpɔ me ƒo nu tẽ na luʋɔ siwo le nuxaxa me kpɔ, edze abe ɣeyiɣi sia tɔgbe mee wòawɔe na ame siawo tɔgbe kakaɖedzitɔe ene.
GSAM 199Aƒetɔ la ƒe Anyinɔnɔ si wòdo ŋugbe ɖo
GSAM 199.3Ame si mɔ alo dɔwɔnu aɖeke meɖo liƒo na le eƒe dɔwɔwɔ me o, eye ame si tsɔ Gbɔgbɔ la ƒe nunanawo na eƒe hame “esi wòyi dziƒo”3 la, do ŋugbe be yeanɔ eƒe yometilawo gbɔ le nyanyui la ƒe gbeƒãɖeɖe me, “va se ɖe xexeame ƒe nuwuwu.”
GSAM 199.4Le mɔ sia mɔ Aƒetɔ la lɔ̃ be yeafia eƒe ŋusẽ kple eƒe nunanawo ame siwo di eya ŋutɔ kple dzi blibo. Ðe megblɔ le nyanyui la ƒe dɔdasi tsɔtsɔ me o be, “Dzesi siawo akplɔ ame siwo xɔ se la ɖo: le nye ŋkɔ me woaɖu gbɔgbɔ vɔ̃wo ɖa; woaƒo nu kple gbe yeye; woalé dawo; eye ne wotsɔ nu si wɔa ame ku nu le, nu ma mawɔ nuveve wo o; woaɖe asiwo ɖe dɔléla ŋu, eye woahaya”?4
GSAM 199Gbɔgbɔ la ƒe nunanawo le Hamenuɖɔɖɔɖo ƒe ɣeyiɣi me
GSAM 199.5Le Hamenuɖɔɖɔɖo ƒe ɣeyiɣi le ƒe alafa 16lia me kple ɣeyiɣi siwo kplɔe ɖo megbe la, Mawu ƒe ŋusẽ kple nyagblɔɖi ƒe nunana ƒe ɖeɖefiawo nɔ dzɔm le mɔ wɔnukuwo nu. D’Aubigné ƒo nu tso Yohanes Huss ƒe nyagblɔɖiwo ŋu. Charles Buck gblɔ George Wishart ƒe nyagblɔɖi le 1546 me le eƒe agbalẽ si yɔna be Subɔsubɔ ƒe Nyadzɔdzɔwo me. John Wesley gblɔ Jonathan Pyrah ƒe nyagblɔɖiwo kple woƒe ememe le eƒe dɔwo me. Hamemegã J. B. Finley gblɔ ŋutega wɔnuku kple dɔyɔyɔ si va eya ŋutɔ ŋu le 1842 ƒe dzomeŋɔli me le eƒe agbenɔnɔ ŋuti agbalẽ me. Kristotɔ ƒe Gbeƒãɖela (Metodisttɔwo) ƒo nu wɔnuku aɖe ŋu tso ŋutega wɔnuku kple eƒe metsonuwo si woɖe na Dɔyɔla Bond, le hame ma me, le eƒe mawunyakaka ƒe ɣeyiɣi me. Nu siawo nye dzesi na ame siwo di Aƒetɔ la kple ɖokuibɔbɔ be Mawu metrɔ o, eye wòaganɔ nu ƒom na eƒe ameawo to nyagblɔɖi ƒe nunana me.
GSAM 200Ame susɔwo ƒe hame la ƒe Nyagblɔɖi ƒe Gbɔgbɔ
GSAM 200.1Nya siwo le Ŋɔŋlɔ Kɔkɔeawo me le ƒã kple ɖoɖo nu fia be Aƒetɔ la aɖe eƒe Gbɔgbɔ ƒe nunanawo, eye wòatsɔ ŋutɔ nyagblɔɖi ƒe nunana la, afia ame siwo anɔ lalam ɖe eƒe vavame. Nya gbãtɔ si míeɖo ŋku ŋu le Paulo ƒe agbalẽ na Korintotɔwo me, eye wòle be: “Meda akpe na nye Mawu ɣe sia ɣi ɖe mia ta, ɖe Mawu ƒe amenuveve si wòtsɔ na mi to Yesu Kristo me ta, elabena mi katã wotsɔ nuwo katã ƒe kesinɔnu na mi to eya me, le nyaƒoƒo kple nunya siaa me; abe alesi wotsɔ Kristo ƒe ɖaseɖiɖi ɖo kpe edzi le mia dome ene, ale be nunana aɖeke meku mi o, esi miele lalam ɖe míaƒe Aƒetɔ Yesu Kristo ƒe vavame; ame si aɖo kpe edzi na mi va se ɖe nuwuwu, be womabu fɔ mi o le míaƒe Aƒetɔ Yesu Kristo ƒe ŋkeke dzi.”5
GSAM 200.2Le Nyaɖeɖefia me míexlẽ nu tso “ame susɔwo”—nyanyui la ƒe hame mamlɛ—ŋu be: “Ʋɔdriba la do dziku ɖe nyɔnu la [hame] ŋu, eye wòdzo yi be yeaɖawɔ aʋa kple eƒe dzidzimevi siwo susɔ la, ame siwo lé Mawu ƒe sewo ɖe asi, eye Yesu Kristo ƒe ɖaseɖiɖi le wo si.”6 Nya ka kee “Yesu ƒe ɖaseɖiɖi” si hame mamlɛ la le be yeaxɔ, eye si dzi kpeɖoɖo dzra mɔ ɖo na Gbɔgbɔ la ƒe nunanawo katã ƒe ɖeɖefia? Míekpɔ ŋuɖoɖo na nya sia le mawudɔla la ƒe ɖaseɖiɖi na Yohanes le Patmos ƒukpo dzi me be: “Medze eƒe afɔ nu be masubɔe. Egblɔ nam be, ‘Mègawɔe o! Nyee nye dɔla kpli wò, kple nɔviwò siwo si Yesu ƒe ɖaseɖiɖi le. Subɔ Mawu ko; elabena Yesu ƒe ɖaseɖiɖi nye nyagblɔɖi ƒe gbɔgbɔ.’”7
GSAM 201.1Mawudɔla la ƒe gɔmeɖeɖe fia be “nyagblɔɖi ƒe gbɔgbɔ” si dze le hame si le lalam ɖe Kristo ŋu me lae dzra mɔ ɖo na nunanawo katã ƒe ɖeɖefia, eye wole aʋa wɔm ɖe “ame susɔwo” ƒe hame ŋu ɖe nunana ma le wo si ta.
GSAM 201Paulo ƒe ɖaseɖiɖi ɖe nunanawo ŋu
GSAM 201.2Paulo ƒe agbalẽ na Tesalonikatɔwo fia be Aƒetɔ la ƒe ŋkeke—ʋɔnudɔdrɔ̃ ƒe ŋkeke mamlɛ—ava ɖe ameha la dzi “abe fiafitɔ le zã me ene”; gake mele be wòava ɖe Aƒetɔ la ƒe vi nuteƒewo dzi nenema o, elabena wonye “kekeli ƒe viwo, eye wonye ŋkeke ƒe viwo.” Le eƒe ɖoɖo siwo wòtsɔ na ame siwo le ŋudzɔm la dome la egblɔ be, “Migatsi Gbɔgbɔ la o. Migado vlo nyagblɔɖiwo o. Mìkpɔ nuwo katã me ɖa; milé nu si nye nyuie la ɖe asi.”8
GSAM 201.3Le Grikigbe me propheteias, si woɖe gɔme le afi sia be nyagblɔɖiwo, Greenfield gblɔ le eƒe Grikigbe ƒe Nyagɔmeɖegbalẽ me be, “Nyagblɔɖi ƒe nunana ƒe ŋusẽwɔwɔ le gɔmesese sia nu, 1 Tesalonikatɔwo 5:20.” Parkhurst, Robinson, kple Liddell kple Scott ƒe nyagɔmeɖegbalẽwo hã lɔ̃ ɖe nya sia dzi. Eya ta, ɖaseɖiɖi sia le ƒãƒã be nyagblɔɖi ƒe nunana vavã la anɔ hame si le Kristo ƒe vava zi evelia lalam la gbɔ. Ðoɖo la nye be womado vlo nunana la o, ke boŋ be woakpɔe me ɖa; eye ne wòfia nu nyuie la, woalé eŋu ɖe asi.9
GSAM 201Ŋugbedodoa ƒe ememe
GSAM 201.4Míeɖo ŋku ale si Aƒetɔ la gɔmee be yeafia nyagblɔɖi ƒe nunana le mawudɔla gbãtɔ ƒe gbedeasi kple mawudɔla evelia ƒe gbedeasi ƒe gbeƒãɖeɖe me. Nunana sia de blibo wu le ŋkeke 2300 ƒe nuwuwu megbe. Aƒetɔ la tiae ŋutɔ be wòawɔ dɔ sia, eye wòtia eƒe dɔwɔla, ame si meɖe asi le nuwo katã ŋu ko o, ke eƒe agbe hã nɔ ku kple agbe dome, “ame si gbɔdzɔ wu ame gbɔdzɔtɔwo katã.”10 Le ɣleti eve me le ɣeyiɣi la ƒe yiyi megbe, nyɔnuvi Ellen G. Harmon, tso Portland, Maine, si xɔ abe ƒe wuiadre ene ko, gɔmee be yexɔ ɖeɖefiawo tso Aƒetɔ la gbɔ.
GSAM 202.1Esi mekpɔ mɔ be maƒo nu kple ame siwo nɔ agbe le Portland le ŋkeke mawo me, eye menya Aƒenɔ Haines hã, ame si ƒe aƒe me nyɔnuvi Harmon xɔ eƒe ŋutega gbãtɔ la, maɖe nya siawo ɖe go abe alesi ame siawo gblɔe nam ene.
GSAM 202.2Le ɣeyiɣi ma me nyɔnuvi Harmon ƒe lãmesẽ nɔ nɔnɔme vevi me. Le kwasiɖa geɖewo me ɖeko wòte ŋu ƒoa nu kple gbe si kɔ vie wu nuƒoƒo ɖoɖoe. Dɔyɔla ɖeka ɖo eƒe nya nu be dɔ si le eŋu nye yamenɔƒe ƒe tuberkulɔsis kple tsiƒuƒoƒu le ŋutilã me. Egblɔ be eƒe yamenɔƒe ƒe akpa ɖusime gblẽ, eye esi le miame la hã dɔ le edzi ŋutɔ, eye eƒe dzi hã dɔ. Egblɔ be yesusu be anɔ agbe ɣeyiɣi kpui aɖe ko, eye ate ŋu aɖu anyi ɣe sia ɣi. Ne emlɔ anyi la, ekpea fu ŋutɔ hafi gbɔa ya. Le zã me la, ɖeɖi teƒe si wòkpɔna koe nye be woatsɔ nuwo aɖo eƒe megbe le aba dzi, ale be wòanɔ abe ame si bɔbɔ nɔ anyi ene. Kɔkɔ̃ ƒe ɣeyiɣiwo kple ʋu ƒoƒo tso yamenɔƒewo me wɔ eƒe ŋutilã ƒe ŋusẽ ɖe te ŋutɔ.
GSAM 202nyɔnuvi Harmon ƒe ŋutega gbãtɔ
GSAM 202.3Le ɣeyiɣi si me exɔ eƒe ŋutega gbãtɔ la, nɔ anyi le Aƒenɔ Haines ƒe aƒe me. Enye ŋdi, eye wonɔ ƒome ƒe subɔsubɔ wɔm. Ame atɔ̃ nɔ afi ma, eye wo katã nye nɔvinyɔnuwo le xɔse me. Ame bubuwo do gbe, eye nyɔnuvi Harmon nɔ gbe dom ɖoɖoe, esi Mawu ƒe ŋusẽ va ɖu anyi le mɔ wɔnuku aɖe nu, eye edze ƒã be eka ame siwo nɔ afi ma katã ŋu. Enumake la, menya nu siwo nɔ dzɔm ƒo xlãe la ŋu o—enɔ ŋutega me.
GSAM 202.4Le takpekpe si kplɔe ɖo me, egblɔ nu si woɖe fiae na xɔsetɔ siwo nɔ Portland. Wo katã xɔe se be tso Aƒetɔ la gbɔe. Le ɣeyiɣi ma me, ame abe 60 ene nɔ Portland siwo ɖe edzi be enye Aƒetɔ la ƒe dɔ. Ŋusẽ aɖe kplɔ ŋutega la ɖo, eye wòkplɔ eƒe gɔmeɖeɖe hã ɖo, si mate ŋu atso teƒe bubu aɖeke o, negbe Mawu ŋutɔ gbɔ. Nya si ku ɖe mavɔ ƒe nu veviwo ŋu nɔ eŋu ɣe sia ɣi, eye wòɖi abe vɔvɔ̃ kɔkɔe si meɖe ŋu agblɔ o ene be ame si ƒe ƒewo mesɔ gbɔ o eye wògbɔdzɔ abe ye ene la tiae be yeanye dɔwɔla si dzi Aƒetɔ la aɖe kekeli afia eƒe ameawo to me. Egblɔ be le ŋutega la me, eɖi abe mawudɔlawo siwo le kekeli dzadzɛ me ƒo xlãe le dziƒo ƒe ŋutikɔkɔeƒe, afi si dzidzɔ kple ŋutifafa le la ene, eye enye nu veve be wòfɔ ɖe ŋu va ɖe agbe ƒe nyateƒe siwo meɖe dzidzɔ na o le ŋutilã me.
GSAM 203Ŋutega gbãtɔ la ƒe kpɔɖeŋutinya
GSAM 203.1Eƒe ŋutega gbãtɔ ƒe kpɔɖeŋutinya sue si wògblɔ na xɔsetɔ siwo nɔ Portland la aɖe ŋutega siawo katã ƒe nɔnɔme afia mí:—
GSAM 203.2“Esi mele gbe dom la, Mawu ƒe ŋusẽ va ɖu nye dzi abe alesi meɖi kpɔ o ene. Kekeli ƒo xlãm, eye mefɔ ɖe dzi tso anyigba dzi yi edzi. Metrɔ be madi Mɔkpɔlawo le xexeame, gake mate ŋu akpɔ wo o, eye gbe aɖe gblɔ nam be, ‘Kpɔ ake, eye kpɔ ɖe dzi wu vie.’ Esi mefɔ ŋku dzi la, mekpɔ mɔ dzɔdzɔe kple xaxɛ aɖe, eye wotsɔe ɖo dzi ŋutɔ le xexeame ŋu. Le mɔ sia dzi Mɔkpɔlawo nɔ zɔm yi du la gbɔ, eye du la nɔ mɔa ƒe nuwuwu. Kekeli keklẽ aɖe si le wo megbe le mɔa ƒe gɔmedzedze nɔ anyi; mawudɔla aɖe gblɔ nam be enye ‘zãtitina ƒe ɣli.’ Kekeli sia kɔ ɖe mɔa ŋu katã, eye wòna woƒe afɔwo kekeli be womagblẽ o. Ne wole woƒe ŋku ɖe Yesu ŋu ɖo, ame si nɔ wo ŋgɔ kplɔm wo yi du la gbɔ la, woanɔ dedie. Gake enumake ɖeɖi te aɖewo ŋu; wogblɔ be du la le adzo ŋutɔ, eye wole mɔ ŋu kpɔm be woaɖo eme hafi. Tete Yesu na wo dzi to eƒe ŋutikɔkɔe ƒe abɔ ɖusime ƒe ɖeɖe ɖe dzi, eye kekeli keklẽ aɖe tso eƒe abɔ me, eye wòwɔ ɖe Mɔkpɔlawo ŋu, eye wodo ɣli be, Haleluya! Aɖewo to vɔ̃ɖi me gbe kekeli si le wo megbe la, eye wogblɔ be menye Mawu si kplɔ wo va afi sia yi o. Kekeli si le ame siawo megbe la tsi, eye wògblẽ woƒe afɔwo ɖe viviti blibo me; wotɔ afɔ, woɖe ŋku ɖa le taɖodzinu la ŋu, eye womekpɔ Yesu o, eye woge tso mɔa dzi yi xexeame vɔ̃ɖi si le anyi te la me. Emegbe míese Mawu ƒe gbe abe tsi geɖewo ƒe ɣli ene, si gblɔ Yesu ƒe vava ƒe ŋkeke kple gaƒoƒo na mí. Ame kɔkɔewo siwo le agbe se gbe la, eye wose gɔme, gake vɔ̃ɖitɔwo bu be enye dziʋuʋu kple anyigba ƒe ʋuʋu. Esi Mawu gblɔ ɣeyiɣi la, etsɔ Gbɔgbɔ Kɔkɔe la kɔ ɖe mía dzi, eye míaƒe ŋkuwo dze kekeli kple Mawu ƒe ŋutikɔkɔe, abe Mose tɔ ene esi wòɖi tso Sinai to dzi.”11
GSAM 204Aƒenɔ White ƒe nɔnɔme esi wònɔ le ŋutega me
GSAM 204.1Hafi míatsɔ Mawu ƒe Gbɔgbɔ la ƒe ɖeɖefia wɔnuku sia ƒe ŋutinya ayi edzi la, maɖe nya aɖewo ɖe go siwo ku ɖe ŋutega ŋu. Ŋkeke gbãtɔ si mekpɔ Aƒenɔ E. G. White (si woyɔna tsã be nyɔnuvi Harmon) nye ƒe 1852 ƒe ɣleti 10. Le ŋkeke ma me mekpɔe le ŋutega me si nɔ anyi wu gaƒoƒo ɖeka. Tso ɣeyiɣi ma dzi va se fifia la, mekpɔe le ŋutega me ɣe abe 50 ene. Menɔ afi ma esi dɔyɔlawo kpɔ eƒe ŋutilã le nɔnɔme sia me, eye mebu edzi be enye dzidzɔ be maɖi ɖase ɖe nu siwo mekpɔ kple menya ŋu. Mewɔ mɔkpɔkpɔ be ame aɖeke magbe nya siawo bɔbɔe kple susu siwo menye nyateƒe o ƒe ta o, ame siwo mekpɔe le nɔnɔme sia me kpɔ o.
GSAM 204.2Esi wòzɔ ɖe ŋutega me la, etsɔ ɣli siwo ƒe dzidzɔ yɔ na me gblɔ zi etɔ̃ be, “Ŋutikɔkɔe!” Gbe siawo ƒoa ɖe go, eye wogbugbɔ ɖe go; evelia, vevietɔ etɔ̃lia, bɔbɔ wu gbãtɔ, gake wòna vɔvɔ̃ kple dzidzɔ geɖe wu gbãtɔ, eye gbe la ɖi abe ame si le adzo ŋutɔ tso wò gbɔ, eye wòle dze yina le nutoƒoƒo me ene. Le sekan 4 alo 5 me la, eɖi abe ame si ku ŋusẽ ene be wògbe ɖe anyi, abe ame si ƒe ŋusẽ ku ene; enumake eɖi abe woɖe ŋusẽ si ƒe mɔɖeɖe meɖe ŋu o yɔe ene, eye zi aɖewo wòtsi tsitre enumake eye wòzɔ le xɔ la me. Eƒe asi kple abɔwo wɔa nu geɖe, eye wòɖea asi ɖe ŋu ɖusime alo miame esi eƒe ta trɔna. Eƒe ŋutilã ƒe ʋuʋu siawo katã dze tugbe ŋutɔ. Ne woɖo asi alo abɔ ɖe teƒe aɖe, ame aɖeke mate ŋu aɖe eŋu o. Eƒe ŋkuwo le ʋuʋu ɣesiaɣi, gake meɖea ŋku o; eƒe ta ɖe dzi, eye wòle ŋku ɖom dziƒo, menye kple ŋku ƒe ŋkuɖeɖe kuku o, ke boŋ kple nɔnɔme nyuie, eye eƒe nɔnɔme trɔ le nu ɖeka ko me: wòle abe yeŋutɔ le nu aɖe si le adzo ŋutɔ kpɔm ene. Megbɔa ya o, gake eƒe dzi ƒoa nu le ɖoɖo nu. Eƒe ŋkuɖeɖe nye nyuie, eye eƒe mo dzĩ abe alesi wònɔna le eƒe nɔnɔme dzɔdzɔme me ene.
GSAM 205Eƒe nɔnɔme sɔ kple Daniel tɔ
GSAM 205.1Eƒe nɔnɔme le yagbɔgbɔ, ŋusẽ buɖuɖu, kple ale si wòxɔ ŋusẽ esi Mawu ƒe mawudɔla ka eŋu la, wo katã sɔ kple nyagblɔla Daniel ƒe ŋutega me nɔnɔme ŋu nya le blibo me. Eŋlɔ be: Eya ta menye ame ɖeka ko susɔ, eye mekpɔ ŋutega gã sia; ŋusẽ aɖeke megasusɔ le ŋunye o, elabena nye ŋɔnɔ la trɔ ɖe ŋunyɔnyɔ me, eye ŋusẽ aɖeke megasusɔ le ŋunye o. Aleke nye aƒetɔ sia ƒe dɔla ate ŋu aƒo nu kple nye aƒetɔ sia? Elabena nye ŋutɔ la, enumake ŋusẽ aɖeke megasusɔ le ŋunye o, eye gbɔgbɔ aɖeke megasusɔ le ŋunye o. Emegbe ame aɖe si nɔ abe ame ƒe nɔnɔme ene gava ka ŋunye, eye wòtsɔ ŋusẽ na me, eye wògblɔ nam be: O ame si wolɔ̃ ŋutɔ, mègavɔ̃ o; ŋutifafa nanɔ kpli wò. Kpɔ ŋusẽ, ee, kpɔ ŋusẽ! Esi wògblɔ nu nam la, ŋusẽ va me, eye megblɔ be: Na nye Aƒetɔ naƒo nu, elabena ètsɔ ŋusẽ nam.12
GSAM 205ƉASEƉIƉIWO TSO AME SIWO KPƆE KPLE WOƑE ŊKUWO GBƆ
GSAM 205M. G. Kellogg, M.D
GSAM 205.2Aƒenɔ White ƒe nɔnɔme esi wònɔ ŋutega me la, nya aɖewo tso ame siwo kpɔe kple woƒe ŋkuwo gbɔ ate ŋu anye nyuie le afisia. Gbãtɔ tso M. G. Kellogg, M.D. gbɔ; eɖo ŋku ɖe ŋutega gbãtɔ si wowɔ le Michigan le Dama 29, 1853 dzi, le takpekpe aɖe si wowɔ le Tyrone, Livingston nutome, ŋu. Egblɔ be:
GSAM 206.1Nɔvinyɔnu White nɔ ŋutega me abe miniti blaeve alo gaƒoƒo afã ene. Esi wòge ɖe ŋutega me la, ame sia ame si nɔ afima ƒe susu kpɔ Mawu ƒe ŋusẽ kple eƒe anyinɔnɔ, eye míawo dometɔ aɖewo hã kpɔ Mawu ƒe Gbɔgbɔ le mía dzi ŋutɔ. Míenɔ gbedodoɖa kple hadede ƒe takpekpe wɔm le Sabat ŋdi abe gaƒoƒo asieke ene. Nɔviŋutsu White, nye fofo, kple Nɔvinyɔnu White do gbe, eye menɔ gbedodoɖa wɔm le ɣe ma me. Tɔtɔ aɖeke menɔ o, wɔwɔ ɖe dzi aɖeke hã menɔ o. Ke míeɖe kuku na Mawu vevie be wòayra takpekpe la kple eƒe anyinɔnɔ, eye wòayra dɔa le Michigan. Esi Nɔvinyɔnu White ɖo dziɖuɖu ƒe ɣli “Ŋutikɔkɔe! ŋ-u-t-i-k-ɔ-k-ɔ-e! ŋ-u-t-i-k-ɔ-k-ɔ-e!” si nèsee be wòɖo ɣli zi geɖe esi wòge ɖe ŋutega me la, Nɔviŋutsu White tsi tsitre eye gblɔ na ameawo be eya srɔ̃ nɔ ŋutega me. Esi wògblɔ aleke eƒe ŋutega wɔna kple be megbɔa ya esi wònɔ ŋutega me o la, eƒo ɣli be ame sia ame si di la nava ŋgɔ eye wòadzro eŋu kpɔ. Dokta Drummond, si nye atikewɔla eye nye Kɔsiɖagbe-Mɔkpɔlawo ƒe mawunyagblɔla hã, si tsã gblɔ (hafi wòkpɔe le ŋutega me) be eƒe ŋutega tso mesmeric ƒe ŋusẽ gbɔ, eye yeate ŋu ahe ŋutega vɛ, va ŋgɔ. Esi wòkpɔ eŋu nyuie la, eƒe ŋutilã ƒe ɣevie trɔ, eye wògblɔ be: “Megbɔa ya o!”
GSAM 206.2Meka ɖe edzi ŋutɔ be megbɔ ya le ŋutega ma me o, eye megbɔ ya le ŋutega bubu geɖe siwo me nɔ afima la hã o. Ŋutega ƒe nuwuwu dze ŋku abe eƒe gɔmedzedze ene. Nu gbãtɔ si míekpɔ be ŋutega la wòvɔ la nye be egake wògbɔ ya. Egbɔ ya gbãtɔ la gobii le ɣeyiɣi didi me eye wòyɔ eƒe akɔta me yagbɔgbɔ ƒe ŋutilãmenuwo fũu, si ɖee fia be ya aɖeke menɔ wo me kura o. Esi wògbɔ ya gbãtɔ la, miniti geɖe va yi hafi wògbɔ ya evelia, si yɔ eƒe akɔta me yagbɔgbɔ ƒe ŋutilãmenuwo abe gbãtɔ ene; emegbe wòtɔ te miniti eve, eye wògbɔ ya etɔ̃lia. Tso afima yome la, eƒe yagbɔgbɔ trɔ ɖe eƒe nɔnɔme dzɔdzɔe me.” Wotsɔ asi te “M. G. Kellogg, M.D., Battle Creek, Mich., Dzome 28, 1890.”
GSAM 207F. C. Castle
GSAM 207.1Míetsɔ nya si tso ame aɖe si kpɔ atikewɔla ƒe kpɔkpɔ si wowɔ le Aƒenɔ White ŋu esi wònɔ ŋutega me, le Stowe, Vermont, le ƒe 1853 ƒe dzoxɔxɔ ɣeyiɣi me la vɛ. Egblɔ be:
GSAM 207.2Atikewɔla aɖe nɔ afima, eye wòwɔ eŋu kpɔkpɔ abe ale si eƒe nunya kple nusɔsrɔ̃ fia e ene, be yeakpɔ nu si na nɔnɔme sia dzɔ. Wotsɔ akaɖi si nɔ bibim te ɖe eƒe ŋkuwo ŋu, siwo ʋu keŋkeŋ; ŋku ƒe ŋutilã aɖeke mewɔ nu o. Emegbe edzro eƒe ʋuƒoƒo kple eƒe gbɔgbɔ kpɔ, eye megbɔa ya kura o. Eƒe ŋuɖoɖo nye be yeɖe dzesii be womate ŋu aɖo nɔnɔme sia ƒe ŋuɖoɖo ɖe nu dzɔdzɔe alo nusɔsrɔ̃ ƒe mɔwo dzi o.” Wotsɔ asi te “F. C. Castle.”
GSAM 207D. H. Lamson
GSAM 207.3Ɖaseɖiɖi siwo kplɔe ɖo la ku ɖe kpɔkpɔ aɖe si wowɔ esi Aƒenɔ White nɔ ŋutega me, le takpekpe si wowɔ le Hamemegã James White ƒe aƒe me, le Monroe ƒe mɔ, Rochester, N.Y., Masa 26, 1854, ŋu:
GSAM 207.4Mexɔ ƒe wuiadre ɣemaɣi. Mesusu be mate ŋu ase ɣli dzidziɖuɖu siwo wòɖo, “Ŋutikɔkɔe! ŋ-u-t-i-k-ɔ-k-ɔ-e!” Emegbe eɖi ɖe anyi, menye be wòdze anyi o, ke boŋ eɖi bɔbɔe, eye ame aɖe lée ɖe eƒe alɔwo me. Atikewɔla eve va ɖe, xoxoŋutsu kple ɖevimeŋutsu. Nɔviŋutsu White di ŋutɔ be woakpɔ Nɔvinyɔnu White ŋu nyuie, eye wowɔe. Wotsɔ ahɔhɔ̃e vɛ, eye wo dometɔ ɖeka lée ɖe eƒe nu nu esi wònɔ nu ƒom; ke ɣeyiɣi kpui aɖe megbe la, wogblẽe eye wogblɔ be, “Megbɔa ya o.” Emegbe wokpɔ eƒe dzotowo nyuie esi wònɔ nuƒom, be woakpɔ dzesi aɖe si fia yagbɔgbɔ gobii; ke womkpɔe o. Esi wòvɔ kpɔkpɔ ƒe akpa sia la, etsi tsitre ɖe afɔwo dzi, egake wònɔ ŋutega me, eye wòlé Biblia ɖe dzi kɔkɔ, nɔ axawo trɔm tso mawunya ɖeka yi bubu dzi, eye wògblɔ wo pɛpɛpɛ, togbɔ be eƒe ŋkuwo nɔ ɖe dzi eye menɔ ɖe agbalẽa ŋu o.
GSAM 208.1Ekpɔ dɔvɔ̃ adre mamlɛtɔawo. Emegbe ekpɔ ame kɔkɔewo ƒe dziɖuɖu, eye edze abe mele eƒe dziɖuɖu ƒe ɣliwo sem fifia gɔ̃ hã ene. Meɖi ɖase le nyawo siawo ŋu faa le dzitsinye me.” Wotsɔ asi te, “Hamemegã D. H. Lamson, Hillsdale, Mich., Dzodze 8, 1893.”
GSAM 208Aƒenɔ Drusilla Lamson
GSAM 208.2Ɖaseɖiɖi bubu hã tso Aƒenɔ Drusilla Lamson gbɔ le atikewɔla ƒe kpɔkpɔ ma ŋu. E nye Hamemegã Lamson ƒe nɔviŋutsu (eƒe fofo alo dada ƒe nɔvi ƒe vi) ƒe ahosi, eye nye Clifton Springs, N.Y., lãmesẽ ƒe aƒe ƒe dɔdzikpɔla nyɔnu. Esi wòƒo nu tso takpekpe si wowɔ le Masa 26, 1854 ŋu la, egblɔ be:
GSAM 208.3Meɖoa ŋku takpekpe si me wowɔ dodokpɔa la dzi, be woakpɔ nyateƒe le nu si Nɔviŋutsu White gblɔna zi geɖe be Nɔvinyɔnu White megbɔa ya esi wònɔ ŋutega me o la ŋu. Ke menɔa ŋku dzi be dokta si nɔ afima la ƒe ŋkɔ o.... Ele be enye Dokta Fleming, elabena eyae woyɔna ɣeaɖewoɣi be wòaɖo aɖaŋu. Ke fifia eya hã ku. Mate ŋu agblɔ nu sia ko, be wowɔ dodokpɔa, eye gbɔgbɔ ƒe dzesi aɖeke medze le ahɔhɔ̃e la ŋu o.” Wotsɔ asi te, “Drusilla Lamson, Clifton Springs, N.Y., Tedoxe 9, 1893.”
GSAM 208.4Ɖaseɖiɖi bubu aɖe tso ame si nɔ afima esi nu sia dzɔ la gbɔ:
GSAM 208David Seeley
GSAM 208.5Eyae nye ɖaseɖiɖi be mexlẽ Ɖaseɖiɖi siwo tso David Lamson kple Aƒenɔ Drusilla Lamson gbɔ, siwo woŋlɔ ɖe ŋgɔ la, le dokta ƒe nya ŋu esi wòkpɔ Aƒenɔ E. G. White ŋu esi wònɔ ŋutega me le Masa 26, 1854. Menɔ takpekpe ma dzi, eye mekpɔ kpɔkpɔa. Nya si Nɔviŋutsu kple Nɔvinyɔnu Lamson gblɔ la sɔ na nye susu, eye magblɔ nu bubu be Dokta Fleming kple atikewɔla sɔhɛ bubu aɖe wɔ kpɔkpɔa. Esi Aƒenɔ White tsi tsitre ɖe afɔwo dzi abe woƒe nya ene, eye wònɔ Mawunyagbalẽ ƒe nyawo gblɔm la, Dokta Fleming bia akaɖi si nɔ bibim. Etsɔ akaɖi la te ɖe eƒe nuyiwo ŋu ŋutɔ, gake mebi eŋu o, eye wòle eƒe gbɔgbɔ ƒe mɔ dzi tẽ ne egbɔ ya. Akaɖi ƒe dzo la meʋã kura o. Dokta la gblɔ kple ŋusẽ be: “Esia tso nya la nu tegbee; gbɔgbɔ aɖeke mele eƒe ŋutilã me o.” Wotsɔ asi te, “David Seeley, Fayette, Iowa, Deasiamime 20, 1897.”
GSAM 209Aƒetɔ kple Aƒenɔ A. F. Fowler
GSAM 209.1Nya siwo le afisia la ku ɖe kpɔkpɔ si wowɔ esi Aƒenɔ White nɔ ŋutega me le Waldron ƒe Takpexɔ, Hillsdale, Mich., le Dzodze, 1857 me. Dokta Lord, atikewɔla si wɔ dɔ le Hillsdale ƒe blaatɔ̃, wɔ kpɔkpɔ nyuie ŋutɔ; eye meɖe Ɖaseɖiɖi siwo kplɔe ɖo la fia:
GSAM 209.2Míenɔ afima esi (le Dzodze, 1857) Nɔvinyɔnu E. G. White kpɔ ŋutega le Waldron ƒe Takpexɔ, Hillsdale. Dokta Lord kpɔ eŋu, eye wògblɔ be: “Eƒe dzi le ƒoƒom, gake megbɔa ya o. Agbe le eŋu, ke akɔta me yagbɔgbɔ ƒe ŋutilãmenuwo mewɔa dɔ o; mate ŋu aɖo nɔnɔme sia ƒe ŋuɖoɖo o.” Wotsɔ asi te, “A. F. Fowler, Aƒenɔ A. F. Fowler, Hillsdale, Mich., Dzove 1, 1891.”
GSAM 209C. S. Glover
GSAM 209.3Afisia míetsɔ nya bubu le ŋutega ma ŋu vɛ:
GSAM 209.4Menɔ afima esi Nɔvinyɔnu White kpɔ ŋutega si ŋu woƒo nu tso la le Waldron ƒe Takpexɔ, Hillsdale. Kpe ɖe nya si le ŋgɔ la ŋu la, mese dokta la gblɔ be Nɔvinyɔnu White ƒe nɔnɔme le ŋutega me “wu eƒe nunya.” Egblɔ hã be: “Nane le esia ŋu si wu dzɔdzɔme ƒe ŋusẽ.” Wotsɔ asi te, “C. S. Glover, Battle Creek, Mich., Dzove 19, 1891.”
GSAM 209Aƒetɔ kple Aƒenɔ Carpenter
GSAM 209.5Afisia nye nya etɔ̃lia le nu sia ŋu:
GSAM 209.6Eyae nye ɖaseɖiɖi be míenɔ Waldron ƒe Takpexɔ, Hillsdale, Mich., le Dzodze, 1857 me, esi Aƒenɔ E. G. White kpɔ ŋutega, eye esi wònɔ nɔnɔme ma me la, Dokta Lord kpɔ eŋu. Míese eƒe nya si wòɖo le ameawo ŋkume le nu sia ŋu, abe Nɔviŋutsu kple Nɔvinyɔnu Fowler ƒe nya ene. Wotsɔ asi te, “W. R. Carpenter, Eliza Carpenter, Noblesville, Ind., Deasiamime 30, 1891.”
GSAM 210D. T. Bourdeau
GSAM 210.1Fifia woɖo ŋku mi ɖe kpɔkpɔ bubu si wowɔ esi Aƒenɔ White nɔ ŋutega me le Buck’s Bridge, St. Lawrence nutome, N.Y., ŋu:
GSAM 210.2Masa 28, 1857, mekpɔ Nɔvinyɔnu Ellen G. White le ŋutega me zi gbãtɔ. Nyemexɔ ŋutegaawo dzi se o; ke nu aɖe le nu bubuwo dome si mate ŋu agblɔ la na meɖe dzesi be eƒe ŋutegaawo tso Mawu gbɔ. Be makpɔ egbɔ be egbɔa ya alo megbɔa ya o ta, metsɔ nye asi ɖe eƒe dzime, eye metsɔ ɣeyiɣi didi ɖo ŋu be akɔta me yagbɔgbɔ ƒe ŋutilãmenuwo megakɔ o wu abe ne wòanye ame kuku ene. Emegbe metsɔ nye asi ɖe eƒe nu ŋu, eye melé eƒe ŋɔtime doawo ɖe nye asibidɛ gã kple asibidɛ si kplɔe ɖo dome, ale be menɔ ŋusẽ o be wòaɖe ya ado goe alo ahe ya ade eme, ne eya ŋutɔ di be yeawɔe hã. Metsɔ nye asi ɖe eŋu abe miniti ewo ene, ɣeyiɣi si ate ŋu ahe ku vɛ le nɔnɔme dzɔdzɔe me; ke nu sia mewɔ nu aɖeke le eŋu o. Tso esi mekpɔ nukunu gã sia la, nyemeke ɖi kpɔ zi ɖeka hã be ŋutegaawo tso Mawu gbɔ o.” Wotsɔ asi te, “D. T. Bourdeau, Battle Creek, Mich., Dzodze 4, 1891.”
GSAM 210Atikewɔla si nye gbɔgbɔyɔla dzro ŋutega la kpɔ
GSAM 210.3Matsɔ atikewɔla ƒe kpɔkpɔ bubu aɖe si mekpɔ le Parkville, St. Joseph nutome, Mich., Dzove 12, 1861, la ƒo nu tsoe.
GSAM 210.4Esi Aƒenɔ White ƒe nuxlɔ̃ si wògblɔ na asaɖa gã si ƒo ƒu ɖe Mɔkpɔla ƒe haƒoƒe la nu vɔ la, Mawu ƒe yayra nɔ eŋu ŋutɔ, eye wòge ɖe ŋutega me esi wònɔ anyi ɖe eƒe zikpui dzi. Dokta Brown nɔ afima, ŋutsu ŋusẽtɔ kple lãmesẽtɔ, si nye gbɔgbɔyɔla. Egblɔ be eƒe ŋutegaawo sɔ kple gbɔgbɔyɔyɔ ƒe nɔnɔme, eye ne eɖo ŋutega aɖe le afi si yele la, ate ŋu ahe e tsoe me le miniti ɖeka me. Woɖe mɔ na ame sia ame si di be yeava ŋgɔ, eye yeakpɔ eƒe nɔnɔme le ŋutega me. Dokta la va ŋgɔ, ke hafi wòwu eƒe kpɔkpɔ ƒe akpa afã la, eƒe ŋu trɔ ɖe ɣevie abe ku ƒe ɣevie ene, eye wòʋuʋu abe ati ƒe aŋgba ene. Hamemegã White bia be: “Dokta, ɖe nɔnɔme la fia mí.” Egblɔ be: “Megbɔa ya o,” eye wòyi ɖe agbo la ŋu kaba. Ame siwo nɔ agbo la ŋu, eye wonya eƒe adegbeƒoƒo, gblɔ be: “Trɔ gbɔ, eye wɔ nu si nègblɔ be yewɔ; he nyɔnu ma tso ŋutega me.” Le tɔtɔ gã me la, eɖo asi ɖe agbo la ƒe nu si woléna tsɔ ʋu ɖo ŋu, ke meɖe mɔ nɛ be wòʋu agbo la o hafi ame siwo nɔ agbo la ŋu abia be: “Dokta, nu ka dzɔ?” Egblɔ be: “Mawu ɖeka koe nya; ɖe asi le me, mina meɖe tso aƒe sia me,” eye wòdo go.
GSAM 211.1Edze ƒã be gbɔgbɔ si nɔ eŋu le gbɔgbɔyɔla me la menɔ dzudzɔm le ŋusẽ si nɔ Aƒenɔ White dzi le ŋutega me ƒe ŋkume wu abe gbɔgbɔ vɔ̃wo siwo nɔ Ɖela la ƒe ŋkekeawo me, siwo bia be: Èva afisia be yeaƒo fu mí hafi ɣeyiɣia naɖo?13
GSAM 211.2Wokpɔ nɔnɔme sɔ le nu sia me kple nu si woŋlɔ ɖe nyagblɔla Daniel ƒe agbe me. Esi ege ɖe ŋutega me to Aƒetɔ ƒe Gbɔgbɔ dzi la, Kaldeatɔwo siwo nɔ afima—trɔ̃subɔla siwo menya Gbɔgbɔ ma o—vɔ̃ ŋutɔ, eye wosi be yewoaɣla yewo ɖokui.14
GSAM 211WODE SE NA NYƆNUVI HARMON BE WÒAGBLƆ EƑE ŊUTEGAWO
GSAM 211.3Le abe kwasiɖa ɖeka ene megbe tso eƒe ŋutega gbãtɔa gbɔ, le takpekpe si wowɔ le eƒe fofo ƒe aƒe me la, Nyɔnuvi Harmon kpɔ ŋutega evelia, eye wode se nɛ be wòagblɔ nu si woɖe fia eŋu la na ame bubuwo. Etɔtɔ ŋutɔ, eye menya ale si yeawɔ Aƒetɔ ƒe gbe dzi o. Eƒe lãmesẽ mele o, eye wònɔ ŋutilã me vevesese me vavã; ameawo ƒe nukpɔkpɔ me la, ɣeyiɣi kpui ko susɔ nɛ be yeaku. Ƒe wuiadre koe wòxɔ, eye eƒe ŋutilã sue kple ŋusẽkpɔkpɔ menɔ o; menya ameƒe nɔnɔme o, eye le eƒe dzɔdzɔme nu la, evɔ̃a ŋu ale gbegbe be enɔa veve nɛ be wòado go amedzrowo. Edo gbe ŋutɔ le ŋkeke geɖe, eye wòdo gbe va yi zã me be woaɖe agba sia ɖa le ye dzi eye woatsɔe ana ame bubu si ate ŋu atsɔe. Ke dɔwɔwɔ ƒe kekeli meɖe asi le eŋu o, eye mawudɔla ƒe nyawo nɔ ɖiɖim le eƒe towo me ɣesiaɣi be: “Na ame bubuwo nya nu si meɖe fia wò la.”
GSAM 212.1Esi Nyɔnuvi Harmon nɔ tɔtɔ sia me la, eyi takpekpe bubu si wowɔ le eƒe fofo ƒe aƒe me. Le takpekpe sia me la, ameawo katã ƒo ƒu le gbedodoɖa sesẽ me ɖe eŋu, eye egake wòtsɔ eɖokui na Aƒetɔ, eye wòdi be woawɔ dɔ to eŋu na eƒe ŋutikɔkɔe. Esi wònɔ gbedodoɖa wɔm la, viviti sesẽ si nɔ eƒo xlã la dzo; eye abe ale si wògblɔ emegbe ene la, kekeli aɖe si dza abe dzo ƒe bɔ ene va eŋu. Esi wòɖi ɖe eŋu la, eƒe ŋusẽ dzo, eye wòkpɔe abe yele Yesu kple mawudɔlawo ƒe ŋkume ene. Wogagblɔ be: “Na ame bubuwo nya nu si meɖe fia wò la.” Egblɔ be eɖo gbe ŋutɔ be ne ele be yeyi ɖaɖe nu si Aƒetɔ ɖe fia eŋu la, woaxe mɔ na ye be yemado ɖokui ɖe dzi o. Emegbe mawudɔla aɖe gblɔ nɛ be woɖo eƒe gbedodoɖa ŋu, eye ne afɔku le eŋu be yeado ɖokui ɖe dzi la, dɔléle aɖe aɖo eŋu. Mawudɔla la gblɔ nɛ be: “Ne èɖe gbedeasi la fia kple nuteƒewɔwɔ, eye èɖu dzi yi va se ɖe nuwuwu, àɖu agbeƒe ati la ƒe kutsetse, eye àno agbe ƒe tsi ƒe tɔ la me.”
GSAM 212NYƆNUVI HARMON ƑE SASRÃKPƆ LE POLAND, MAINE
GSAM 212.2Woɖe fia Nyɔnuvi Harmon ŋu be ele be yeyi Poland, Maine, eye wòagblɔ eƒe ŋutega. Ŋkeke si kplɔ ŋutega etɔ̃liaa ɖo, le nukunu me na ameawo katã la, eƒe srɔ̃nɔvi ku ʋu va ɖo eƒe fofo ƒe aƒe ƒe agbo ŋu, eye wòbia be yeakplɔe ayi Poland. Esi wònɔ afima la, ewɔ takpekpe aɖe, eye wògblɔ ŋutega la. Hazen Foss,15 nɔ dzidzɔmanyamanya me, eye womate ŋu ahe ye va subɔsubɔa o; ke esi eɖo eƒe to ɖe agbo la ŋu le go la, ese esi wògblɔ eƒe ŋutega, eye wògblɔ be: “Ŋutega si wògblɔ la te ŋu sɔ ŋutɔ kple nu si woɖe fia nye ŋu, abe ame eve siwo ƒo nu tso nu ɖeka ŋu ene.” Ŋdi si kplɔe ɖo la, edo go Nyɔnuvi Harmon le mɔ si womekpɔ mɔ na o nu, eye wògblɔ nɛ be wòanɔ “nuteƒe le agba la tsɔtsɔ me kple ɖaseɖiɖi siwo Aƒetɔ ana ye la gbɔgblɔ me, eye Mawu magblẽ ye ɖi o.” Egblɔ na ame bubuwo be: “Ame siae nye dɔwɔnu si dzi Aƒetɔ tsɔ agba sia da ɖo.” Ele be yeanya nyuie, elabena eya kpɔ ame si le ŋutega me, le afi si woɖe fia eŋu be woɖe agba la “ɖa le eŋu.”
GSAM 213.1Tso ɣemaɣi dzi la, Nyɔnuvi Harmon ƒe dɔe nye be wòayi teƒe ɖeka teƒe bubu le New England nutomewo me, eye wòagblɔ nu si woɖe fia eŋu. Le nɔnɔme aɖewo me la, woɖe fia eŋu le ŋutega me be yeyi afi kae, eye woɖe nɔnɔme sesẽ siwo ado goe la hã fia eŋu. Eƒe gbedeasiwo ƒe akpa gãtɔ nye mokaka na ame siwo nɔ ɖim ɖe Kristo ƒe vava le gbɔgbɔ me ƒe nufiafia me, kple dzideƒoname na ameawo katã be woalé nu siwo me woto va yi la me ɖe asi sesĩe.
GSAM 213.2Eya ŋutɔ gblɔ le eƒe nɔnɔme ŋu be: “Ame aɖewo ɖe asi le dɔwɔwɔ katã ŋu, eye wonya ame sia ame si melɔ̃ ɖe woƒe susu le nu sia ŋu dzi o la ɖa le hame me.... Mawu ɖe vodada siawo fia me le ŋutega me, eye wòdɔm ɖe eƒe vi siwo tra mɔ la gbɔ be maɖe wo fia wo; ke wo dometɔ geɖe gblẽ gbedeasia ɖa bliboa, eye wotsɔ nya ɖe ŋunye be mewɔ ɖe xexeame ƒe nɔnɔme nu. Ke le go bubu la, Mɔkpɔla siwo woyɔna ko la gblɔ be menye subɔsubɔ me dzonɔameme si to liƒo ƒe ame; eye wotsɔ alakpanya ɖe ŋunye, eye ame aɖewo tsɔe ɖe ŋunye le vɔ̃ɖivɔ̃ɖi me be menye subɔsubɔ me dzonɔameme si to liƒo ƒe ŋgɔɖola, le ɣeyiɣi si menɔ dɔ wɔm be maɖe subɔsubɔ me dzonɔameme si to liƒo la ɖa.”16 Le nu sia ŋu míanya nu geɖe le ta si kplɔe ɖo me.
Notes
- Mose V 4:34, 35. ↩
- Psalmowo 106:21, 22. ↩
- Efesotɔwo 4:8-15. ↩
- Marko 16:17, 18. ↩
- 1 Korintotɔwo 1:4-8. ↩
- Nyaɖeɖefia 12:17. ↩
- Nyaɖeɖefia 19:10. ↩
- 1 Tesalonikatɔwo 5:5, 19-21. ↩
- Ne èdi Biblia ƒe ɖaseɖiɖi blibo tso gbɔgbɔmenunanawo ƒe nɔnɔ anyi ɖaa ŋu la, kpɔ Nyagblɔɖi ƒe nunana le Nyanyui Hame me, agbalẽvi si ƒe axawo le 120, si woate ŋu axɔ tso míaƒe agbalẽtataƒe ɖe sia ɖe. ↩
- Abe ale si woɖe fia na Hazen Foss ene. Kpɔ Ta 11. ↩
- Ŋɔŋlɔwo siwo woŋlɔ le gɔmedzedze me, axa 14, 15. ↩
- Daniel 10:8, 17-19. ↩
- Matthew 8:29. ↩
- Daniel 10:7. ↩
- kpɔ Ta 11, ↩
- Ŋgɔŋlɔwo Gbãtɔwo, axa 22. ↩