Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
15 / 31
15 / 31

Ta 12 — Dziɖelameƒo — Agbalẽ veve la

John Norton Loughborough

GSAM 185.1“Mekɔ agbalẽ sue la tso mawudɔla ƒe asi me, eye meɖu enu; eye le nye nu me la, evivi abe anyitsi ene: ke esi meɖu enu mlɔ̃mlɔ̃ ko la, nye dɔme veve. Eya gblɔ nam be, ‘Èle be nàgblɔ nyagblɔɖi ake le dukɔ geɖewo, towo, gbegbɔgblɔwo kple fiawo ŋkume.’ Eye wotsɔ ayeti si le abe atitɔɖeŋu ene nam; eye mawudɔla la tsi, gblɔ be, ‘Tso, eye nàdzidze Mawu ƒe kɔkɔeƒe, vɔsamlekpui la kple ame siwo dea ta agu le eme la.’”1

GSAM 185.2Le Ŋɔŋlɔ Kɔkɔe ƒe gbegbɔgblɔ me la, agbalẽ “ɖuɖu” fia nyateƒe xɔxɔ be woagblɔe na ame bubuwo, abe nu si wòva eme le Hesekiel me ene, afi si nyagblɔla la kpɔ “agbalẽ xatsaxatsa,” eye wogblɔ nɛ be, “Ɖu agbalẽ xatsaxatsa sia, eye nàyi nàgblɔ nya na Israel ƒe aƒe.” Esi wòɖu agbalẽ xatsaxatsa la vɔ la, egblɔ be, “Tete meɖui; eye le nye nu me la, evivi abe anyitsi ene.”2

GSAM 185.3Nyagblɔla Yeremia hã zã nɔnɔmetata sia: “Wokpɔ wò nyawo, eye meɖu wo; wò nya la nye nye dzi ƒe dzidzɔ kple dzidzɔkpɔkpɔ.”3 Le nya sia me la, míenya be agbalẽ la ƒe “vivi” le eɖuɖu me fia dzidzɔ kple nɔnɔme nyuitɔ si ame siwo ɖu Aƒetɔ la ƒe nya la kpɔ.

GSAM 185Agbalẽ la Vivi, Eye Emegbe Eveve

GSAM 185.4Agbalẽ si wogblɔ tsoe le Nyaɖeɖefia 10 me, si wogblɔ be le eƒe nuɖula ƒe nu me la evivi abe anyitsi ene, ke esi wòɖu enu ko la “veve” (alo abe ame aɖewo gblɔ ene, “esi meɖu enu vɔ la, le nye dɔme la, enye picra”4), nye agbalẽ si mawudɔla la ɖe gbeƒã tsoe, le ame si wɔ dziƒo, anyigba kple atsiaƒu la ƒe ŋkɔ me, be “Ɣeyiɣi maganɔ anyi o.” Eya ta, agbalẽ sia ɖuɖu fia ɣeyiɣi ƒe gbedeasi la xɔxɔ kple dzidzɔ. Nuɖuɖu la ƒe vevenyenye enumake na ame siwo ɖui la fia woƒe nɔnɔme vevesẽ le esi agbalẽ la ƒe ɣeyiɣi wu vɔ la, eye wokpɔ be woƒe mɔkpɔkpɔwo meva eme o.

GSAM 186Ɣeyiɣi Ƒe Gbedeasi Nye Nuɖuɖu Vivi

GSAM 186.1Ɣeyiɣi ƒe gbedeasi le 1844 nye nyanyui dzidzɔtɔe le ame siwo xɔe se la ŋu, eye wokpɔ mɔ godoo be kaba ŋutɔ woakpɔ ɖeɖe mavɔ tso vevesese kple nuxaxa siwo katã le xexeame nuvɔ̃ɖi sia me. Susu be le kwasiɖa sue aɖewo megbe woaxɔ ŋutikɔkɔe, woazu ame makumakuwo, eye woanɔ Mawu ƒe sika du la me kple woƒe Fia la nye nu si ɖe dziƒo ɖe ame ƒe dzi me. Abe ame aɖe si kpɔ nɔnɔme sia gblɔ ene: “Ame siwo lɔ̃ Yesu le nyateƒe me ate ŋu ase ame siwo nɔ woƒe Ɖela ƒe vava lalam kple dzi blibo la ƒe nɔnɔme gɔme.... Míeva ɖo ɣeyiɣi sia ŋu kple bubu kple ŋutifafa. Xɔsetɔ nyateƒetɔwo gbɔ ɖe eme le hadede vivi me kple Mawu, eye esia nye dzidzɔɖase na ŋutifafa siwo woakpɔ le ŋkeke siwo gbɔna me. Ame siwo kpɔ mɔkpɔkpɔ kple xɔse sia la maŋlɔ mɔkpɔkpɔ ƒe ɣeyiɣi xɔasi siawo be gbeɖe o.”

GSAM 186.2Ame siwo le nɔnɔme vevesẽ sia me, esiwo le ɣleti adrelia ƒe ŋkeke wuiɖekelia la kpɔ be yewogale xexeame viviti sia si me dodokpɔ kple tetekpɔ le la me, afi si wole be woakpɔ ame ƒe ŋukpe, ŋutɔɖeɖe kple alɔme tso ame siwo yewogblɔ na le gaƒoƒo ʋɛ aɖewo ko ŋgɔ be woawɔ ɖoɖo na woƒe Aƒetɔ ƒe vava la, ƒe nɔnɔme le abe Maria ƒe nɔnɔme ene, esi “tsi tre ɖe yɔdo la godo le avi fam.” Esi mawudɔlawo bia eŋu be, “Nyɔnu, nu ka ta nèfa avi?” la, egblɔ na wo be, “Woɖe nye Aƒetɔ la ɖa, eye nyemenya afi si wotsɔe ɖo o.”5

GSAM 187Woƒe Mɔkpɔkpɔ Do Kpo, Gake Dzi Meɖe Le Wo Ƒo O

GSAM 187.1Ame siwo to nɔnɔme vevesẽ sia me la gblɔ tso eŋu be:

GSAM 187.1“Susu tɔtɔ mí eye míenɔ dziɖelameƒo me, gake míeɖe míaƒe xɔse ɖa o. Míesena be míewɔ míaƒe dɔ vɔ; míeɖe míaƒe xɔse vevitɔ dzi; míaƒe mɔkpɔkpɔ do kpo, gake dzi meɖe le mía ƒo o. Hiã míehiã dzidodo si mekpɔ ta o, elabena ame siwo ɖu alɔme le mía ŋu la sɔ gbɔ ŋutɔ. Ame bubuwo ɖo nu vevesẽ tso míaƒe dziɖelameƒo tsãtɔ ŋu ɖe mía ŋu zi geɖe. ‘Mèyi dzi haɖe o; ɣekaɣie nèle mɔ kpɔm be àyi dzi?’ kple alɔme bubuwo nɔ ame siwo le xexeame me, kple Kristotɔ siwo gblɔ be yewoxɔ Biblia se, gake womekpɔ eƒe nyateƒe gãwo kple veviwo ƒe gɔme o, ƒe nuƒoƒo. Míegale ame siwo ate ŋu aku dome; Fiƒode la ƒe emetsonuwo nɔ mía ŋu ƒo xlã. Esesẽ ŋutɔ na mí be míagatsɔ agbe ƒe dzimaɖitsitsi siwo míebu be míeɖe asi le wo ŋu tegbee la.”

GSAM 187Wotsɔ Wo Sɔ Kple Nusrɔ̃la Siwo Ƒe Mɔkpɔkpɔ Do Kpo

GSAM 187.2Ame siawo ƒe nɔnɔme, esi míeɖo wo kple woƒe dzidzɔ kple dzidzɔkpɔkpɔ siwo nɔ wo ŋu le gaƒoƒo ʋɛ aɖewo ƒe ŋgɔ la, anɔ veve gã abe picra ƒe veve sesẽ ene. Xexeame ƒe ame geɖewo bu, abe alesi ameha la hã bu godoo le Kristo ƒe atitsoga ŋu kuku megbe ene, be xɔsetɔwo aɖe woƒe xɔse ɖa eye woaɖu alɔme le woawo ŋutɔ ƒe nuwɔwɔ si wobu be enye bometsitsi la ŋu. Ke wova nya enumake, eye wòwɔ nuku na wo, be Aƒetɔ ƒe vava lɔlɔ̃ la meɖe asi le ame siwo tsɔ woƒe agbe kɔ ɖe Mawu ŋu le nyateƒe me ƒe dzi me o.

GSAM 187“Nyemenɔ Anyi Kple Alɔmeɖulawo O”

GSAM 187.3Mɔ si ame siawo siwo wɔ dɔ kple dzi blibo la zɔ, kple woƒe seselelãmewo, nyagblɔla Yeremia ƒe nyawo ɖe eme nyuie, afi si wògblɔ be,

GSAM 187.3“Wokpɔ wò nyawo, eye meɖu wo; wò nya la nye nye dzi ƒe dzidzɔ kple dzidzɔkpɔkpɔ, elabena woyɔ yɔm kple wò ŋkɔ, O Aƒetɔ, Dziƒoʋakɔwo ƒe Mawu. Menɔ alɔmeɖulawo ƒe takpekpe me o, eye meɖu dzidzɔ o; menɔ ɖokuinye, elabena wò asi nɔ ŋunye; eye nètsɔ dziku yɔ nye dzi. Nu ka ta nye vevesese le edzi ɣe sia ɣi, eye nye abi la mate ŋu ahaya o, si gbe be yemahaya o? Ànɔ abe alakpala ene nam loo, alo abe tsi siwo ƒuna ene?”6

GSAM 188James White Ƒe Nya Tso Dziɖelameƒo Ŋu

GSAM 188.1Nyaƒoƒo sue aɖewo tso ame siwo dziɖelameƒo va wo ŋu, gake wole mɔkpɔkpɔ me, aɖe nɔnɔme la me nyuie. Gbãtɔ tso Hamemegã James White si wɔ dɔ nyuie le 1843 kple 1844. Egblɔ be:—

GSAM 188.2“Dziɖelameƒo si va esi ɣeyiɣi la teƒe nye veve gã. Xɔsetɔ nyateƒetɔwo tsɔ nu sia nu ɖe Kristo ta, eye wokpɔ eƒe anyinɔnɔ abe alesi womekpɔe kpɔ o ene. Wobu be yewona yewoƒe nuxlɔ̃me mamlɛtɔ xexeame, eye woɖe wo ɖokuiwo le ame siwo mexɔ se o, alɔmeɖulawo dome—le agbɔsɔsɔ vovovowo nu. Esi Mawu ƒe yayra le wo dzi la, wosena be yewodi be yewoade ha kple yewoƒe Aƒetɔ si wole mɔ kpɔm be wòava kpuie la kple mawudɔla kɔkɔewo wu ame siwo gbɔ woɖe wo ɖokuiwo ɖa le la. Yesu ƒe lɔlɔ̃ yɔ dzi, eye wòklẽ le ame sia ame ƒe mo dzi, eye kple didi siwo womate ŋu aɖe gɔme o la, wodo gbe ɖa be, ‘Aƒetɔ Yesu, va, eye va enumake,’ gake meva o.”

GSAM 188.3“Gake Mawu meɖe asi le eƒe ameawo ŋu o.... Nya siawo, siwo le Hebritɔwo ƒe agbalẽ me, ƒe ŋusẽ kple akɔfafa gã ŋutɔ va ɖo ame siwo te kpɔ, eye wole mɔ lɛ̃m la ƒe susu kple dzi me: ‘Eya ta migatsɔ miaƒe kakaɖedzi si fetu gã le na la aƒu gbe o. Elabena hiã wò dzidodo, bena esièwɔ Mawu ƒe lɔlɔ̃nu la, nàxɔ ŋugbe la. Elabena ɣeyiɣi sue aɖe ko, eye ame si gbɔna la ava, eye mahe ɖe megbe o. Ke ame dzɔdzɔe la anɔ agbe le xɔse me; ke ne ame aɖe trɔ dzigbe la, nye luʋɔ mele dzidzɔ kpɔm le eŋu o. Ke míenye ame siwo trɔ dzigbe yina tsɔtsrɔ̃ me o; míenye ame siwo xɔ se na luʋɔ ƒe ɖeɖe.’7 Nya vevi siwo le Ŋɔŋlɔ Kɔkɔe sia me lae nye esiawo:—

GSAM 188.4“1. Ame siwo woƒo nu na la le afɔku me be yewoaɖe woƒe xɔse ɖa le nu si me wowɔ nu dzɔdzɔe le la ŋu.

GSAM 189.1“2. Wowɔ Mawu ƒe lɔlɔ̃nu, eye wotsɔ wo va dodokpɔ ƒe nɔnɔme si me dzidodo hiã le.

GSAM 189.2“3. Le ɣeyiɣi sia me, ame dzɔdzɔeawo le be woanɔ agbe le xɔse me, menye le susu siwo biae be yewowɔ Mawu ƒe lɔlɔ̃nu o, ke le xɔse me tso nu si me yewowɔ Mawu ƒe lɔlɔ̃nu la ŋu.

GSAM 189.3“4. Ame siwo manɔ te ɖe xɔse ƒe dodokpɔ la nu o, ke woaɖe woƒe xɔse ɖa le dɔ si me yewowɔ Mawu ƒe lɔlɔ̃nu la ŋu, eye woatrɔ dzigbe, woayi tsɔtsrɔ̃ ƒe mɔ tsitotsito dzi.”8

GSAM 189N. Southard, Zãtitina ƒe Ɣli ƒe Nuŋlɔdzikpɔla

GSAM 189.4Le Zãtitina ƒe Ɣli me le Oktoba 31, 1844, le ŋkeke ewo lɔƒo megbe le ŋkeke 2300 ƒe nuwuwu, wota nya si nuŋlɔdzikpɔla la ŋlɔ be:—

GSAM 189.5“Esi míebu nɔnɔme siawo katã, lãmesẽ si wòva na Mawu ƒe viwo ƒe susu, kple fu kple dziku si eƒe futɔwo ɖe fia la, ele be míabu be enye zãtitina ƒe ɣli nyateƒetɔ. Ne míekpɔ ŋkeke ʋɛ aɖewo be woatsɔ ado míaƒe xɔse akpɔ la, esia hã le akpa kple nɔnɔmetata si le nyɔnuviwo ewo me; elabena esi wo katã fɔ eye wodzra woƒe akaɖiwo ɖo vɔ la, ɣeyiɣi aɖe ganɔ anyi si me nyɔnuvi bometsilawo ƒe akaɖiwo atsi. Esia mate ŋu ava o va se ɖe ŋkeke ewo lia teƒe; elabena va se ɖe ɣeyiɣi ma, woƒe akaɖiwo anɔ bibim. Eya ta, ele be ŋkeke ma nava yi, bena nyɔnuvi bometsilawo naɖe woƒe xɔse ɖa, abe alesi wòhiã be 1843 nava yi hafi lalaɣeyiɣi la nava ene. Eya ta, ɣeyiɣi sue ƒe lalala menye nu si ta dziɖelameƒo ava o, ke boŋ efia be Mawu ɖo eƒe nya dzi nyuie. Mina míakpɔ míaƒe xɔse ƒe ŋugbedzedze ɖe dzi, eye míagaʋã o; elabena ame si do ŋugbe la nye nuteƒewɔla.”

GSAM 189Joseph Marsh, Nyateƒe ƒe Gbe ƒe Nuŋlɔdzikpɔla

GSAM 189.6Le Nyateƒe ƒe Gbe me le Novemba 7, 1844, míexlẽ be:—

GSAM 189.7“Míeʋu eme kple dzidzɔ be míeda vo le nudzɔdzɔ si míebu be ava eme le ɣleti adrelia ƒe ŋkeke ewolia la ƒe nɔnɔme ŋu; gake míate ŋu axɔe se fifia o be míaƒe Nunɔla Gã la mewɔ nu si nɔnɔmetata la ɖe mɔ na mí be míakpɔ le ŋkeke ma o. Fifia míexɔe se be ewɔe.”

GSAM 190.1Adventistowo nɔ mɔ kpɔm be le 1844 ƒe ɣleti adrelia ƒe ŋkeke ewolia la, ŋkeke 2300 ƒe nuwuwu ava, eye le ŋkeke ma Kristo awu eƒe nunɔla ƒe dɔ nu eye ava anyigba dzi be yeayra eƒe amewo. Gake numekuku si wowɔ emegbe ɖee fia be eƒe dɔ si me wòkɔ nɔƒe kɔkɔe si le dziƒo la ŋu la ƒe gɔmedzedze koe va eme le ŋkeke ma, menye eƒe nunɔladɔ ƒe nuwuwu o.9 Womebu nɔƒe kɔkɔe la ŋu kɔkɔ be enye Kristo ƒe nunɔladɔ ƒe akpa aɖe o; ke boŋ wogblɔ be nɔƒe kɔkɔe la ŋu kɔkɔ anye anyigba ŋu kɔkɔ kple dzo le Kristo ƒe vava me. Ne menye anyigba blibo la o hã la, ekema Kanaan ƒe anyigba ya akɔ le ɣeyiɣi ma me.

GSAM 190Nɔƒe Kɔkɔe Si Woxɔe Se Be Anyigbae Nye

GSAM 190.2Susu sia ɖe eme le Geo. Storrs ƒe nyati aɖe me, le Zãtitina ƒe Ɣli me le Aprili 25, 1844. Ebia be, “Nukae nye nɔƒe kɔkɔe si woakɔ? Nye susu tsãtɔwo nye be anyigba blibo lae nye. Be enye anyigba ƒe akpa aɖe la, meɖo ŋu ɖe edzi fifia hã. Gake akpa ka? enye biabia si madze agbagba aɖo eŋu.”

GSAM 190.3Eƒo Abraham ƒe ŋugbe, eƒe ɖoɖo ɖe Isak ŋu, kple eƒe gagbugbɔɖoɖo ɖe Yakob ŋu, eye emegbe eƒo Mose ƒe ha si Miriam ŋlɔ le Ƒu Dzĩ la tsotso megbe, afi si wonɔ ha dzim be: “Àtsɔ wo ayi ɖe eme, eye àtsɔ wo aɖo ɖe wò ŋutɔ ƒe anyigba ƒe to dzi, teƒe si, O Aƒetɔ, nèwɔ be nànɔ le, le nɔƒe kɔkɔe, O Aƒetɔ, si wò asiwo ɖo ɖe teƒe.”10

GSAM 190.4Ne nuxlẽla la tsɔ Ŋɔŋlɔ si le etame la sɔ kple eƒe emevava ŋuti nuŋlɔɖi si Psalmoŋlɔla la wɔ la nyuie la, akpɔ be mele gblɔm be Palestina ƒe anyigba hã nye nɔƒe kɔkɔe o. David gblɔ, esi wòƒo nu tso Aƒetɔ ƒe Israelviwo kplɔkplɔ ŋu be: “Etsɔ wo va ɖo eƒe nɔƒe kɔkɔe ƒe dzogbã, kple to sia, si eƒe asi ɖusime ƒle.”11 Le ha si wonɔ ha dzim le Ƒu Dzĩ la gbɔ la, wogblɔ tso Kanaan ƒe anyigba ŋu be enye teƒe si wòwɔ be yeanɔ le, le nɔƒe kɔkɔe. Eya ta le Psalmo ƒe nya sia me la, Moria to, afi si wonɔ nɔƒe kɔkɔe wɔm le, woyɔe be “eƒe nɔƒe kɔkɔe ƒe dzogbã” ko. Ke le Psalmo sia ŋutɔ me la, wogblɔ be: “Etia Yuda to la, Zion To si wòlɔ̃. Etsɔ eƒe nɔƒe kɔkɔe wɔ abe fiasã kɔkɔwo ene, abe anyigba si wòɖo ɖe teƒe tegbee ene.”12

GSAM 191Wobu be nɔƒe kɔkɔe la ŋu kɔkɔ fia anyigba la ŋu kɔkɔ

GSAM 191.1Le nyagbalẽ si míefɔ̃ ɖo ŋgɔ la me, esi hamemegã la yɔ kpeɖodzi si wobu be eɖe fia be anyigba la, alo ne menye anyigba la katã o hã la, Palestina-nyigba lae nye nɔƒe kɔkɔe la la, etrɔ va bia be, “Aleke woawɔ nɔƒe kɔkɔe la ŋu akɔ?” Eɖo eŋu kple Nyagblɔɖila Mika ƒe nya be: Kpɔ ɖa Yehowa gbɔna tso eƒe nɔƒe! Aɖi tso dzi, eye wòazɔ to anyigba ƒe kɔkɔƒewo dzi. Towo alolõ ɖe ete, eye balimewo ama le eŋgɔ abe ale si bosomi lolõnae le dzo gbɔ ene, abe ale si tsi sina ne wòle aga ɖim ene.13

GSAM 191.2Esi ameawo xɔe se le ɣeyiɣi ma me be anyigba lae nye nɔƒe kɔkɔe la ta, nuxlẽla akpɔe bɔbɔe nu si ta wobu kple kakaɖedzi be le ŋkeke 2300 ƒe nuwuwu la, Aƒetɔ la ava, eye wòakɔ anyigba la ŋu abe ale si Mika ƒo nu tso eŋu ene. Le nu siwo Mɔkpɔlawo ƒe futɔwo gblɔ ɖe wo ŋu la katã me la, ame aɖeke gɔ̃ hã meɖe nya si be anyigba la ƒe dzoƒoƒo menye nu si ava eme abe nɔƒe kɔkɔe la ŋu kɔkɔ le ŋkeke 2300 ƒe nuwuwu ene o.

GSAM 191Kristo ƒe apostolawo dziɖelameƒo, gake wona Ŋɔŋlɔ ƒe nya va eme

GSAM 191.3Esiae menye kpɔɖeŋu ɖeka ko o si me ameawo wɔ Aƒetɔ la ƒe lɔlɔ̃nu, wona Ŋɔŋlɔ ƒe nya va eme, gake wodziɖelameƒo le woƒe mɔkpɔkpɔ me elabena womese nu si ava eme la ƒe nɔnɔme gɔme o. Nenemae nɔ Kristo ƒe apostolawo hã. Esi wònɔ tedzivi dzi yina Yerusalem la, woɖo ŋku nyagblɔɖila ƒe nya dzi, eye woɖe ɣli be:14 Miaɖe ɣli, Yerusalem ƒe via! Kpɔ ɖa, wò Fia gbɔna wò gbɔ; eyae nye ame dzɔdzɔe, eye eɖeɖe le esi; eɖe dzi ɖe anyi, eye wòɖo tedzi dzi, eye wòɖo tedzivi, tedzinɔ ƒe vi, dzi.15 Ehiã ŋutɔ be woaɖe ɣli le ŋkeke ma dzi, ale be ne womeɖe ɣli o la, kpeawo ŋutɔ awɔe.16 Nusrɔ̃lawo bu be Kristo alia David ƒe fiazikpui dzi le afi ma kple ɣeyiɣi ma me, abe fia le anyigba dzi ene (“Míexɔe se be eyae nye ame si avaɖe Israel.”17), eya ta wogblɔ be, “Woayra mía fofo David ƒe fiaɖuƒe, si gbɔna le Aƒetɔ la ƒe ŋkɔ me.”18 Ɣliɖeɖe ka gbegbe anye le ŋkeke ma dzi ne wose be hafi kwasiɖa ɖeka nava yi la, Kristo aku anɔ Yosef ƒe yɔdo me, eye Roma asrafowo ƒo xlãe hele eŋu dzɔm? Ɣliɖeɖe kple “ŋutikɔkɔ” tsɔtsɔ na Mawu kple woƒe ɖokuiwo tsɔtsɔe anye ka gbegbe le Mɔkpɔlawo dome le 1844 me ne wose be nɔƒe kɔkɔe la ŋu kɔkɔ le nyagblɔɖi ƒe ɣeyiɣi katã ƒe nuwuwu megbe la, ele be wòayi edzi le ƒewo ƒe ɣeyiɣi aɖe hafi Aƒetɔ la ava?

GSAM 192Vodada aɖeke menɔ ŋkeke 2300 la ƒe xexlẽ me o

GSAM 192.1Esi ame siawo dzro woƒe ɣeyiɣi ƒe xexlẽ ŋu kple ŋugbleɖeɖe nyuie la, womékpɔ vodada aɖeke o; gake Aƒetɔ la meva o, eye womekɔ anyigba la ŋu kple dzo o. Nu ka gɔme esia le? Le nyateƒe me la, wonya be Aƒetɔ la nɔ wo gbɔ le azɔli gã la me; gake fifia la, wonɔ lalam kple dzitsitsi. Woƒe dziɖedzidzi ɖe Aƒetɔ la ŋu meɖe asi o. Wonya be Aƒetɔ la magblẽ wo ɖi o. Kekeli la ado tso teƒe aɖe. Nya sesẽ si nɔ wo ŋkume la nye Yeremia ƒe nya si míefɔ̃ ɖo ŋgɔ la: “Àzu ame si gblɔa alakpa nam zi gbɔgbɔe loo, alo abe tsi si ŋu ku ɖo ene?” Xɔse meɖe ɖikeke sia ɖe dzi o, elabena Habakuk nyagblɔɖila ƒe nya si ku ɖe ŋutega la ŋu va ɖo woƒe susu me: “Le nuwuwu la, wòaƒo nu, eye mele alakpa gblɔ ge o.”19 Nya si míefɔ̃ ɖo ŋgɔ tso Nyateƒe ƒe Gbeƒãɖela ƒe nuŋlɔla gbɔ la ɖe woƒe nɔnɔme fia nyuie: “Míate ŋu axɔe se haɖe o be míaƒe Nunɔlagã gã la mewɔ nuwo katã siwo, le kpɔɖeŋu la nu, míate ŋu akpɔ mɔ na be wòawɔ le ŋkeke ma dzi o.”

GSAM 193Wokpɔ kekeli tso nɔƒe kɔkɔe la ŋu

GSAM 193.1Hiram Edson, si nɔ Port Gibson, N.Y., gblɔ nam be le 1844 ƒe ɣeyiɣi ƒe megbe ŋkeke gbãtɔ la, esi nɔ gbe dom ɖa le agble me le bli si wobla ƒo ƒu la megbe la, Mawu ƒe Gbɔgbɔ va edzi kple ŋusẽ gã ale gbegbe be kloe wòdze anyi, eye eƒe nya va nɛ be, “Nɔƒe kɔkɔe si woakɔ ŋu la le dziƒo.” Eɖe susu sia fia O. R. L. Crosier, eye wo ame eve la dzro nya la ŋu nyuie. Le 1846 ƒe gɔmedzedze me la, Crosier ŋlɔ nuŋlɔɖi gã aɖe tso nɔƒe kɔkɔe ƒe nya ŋu le Biblia ƒe nɔnɔme nu, eye wotae ɖe Ŋkekea ƒe Ɣletivi, agbalẽ si wotana le Cincinnati, Ohio, me. Nuŋlɔɖi didi sia fia be nɔƒe kɔkɔe la ŋu kɔkɔ nye Kristo ƒe dɔ nuwuwu, esi wòle nunɔlagã gã míatɔe; eƒe gɔmedzedze nye 1844, eye eƒe nuwuwu anɔ ŋgɔ na esime wòava zi evelia le dziƒo ƒe lilikpo me abe fiawo ƒe Fia kple aƒetɔwo ƒe Aƒetɔ ene.

GSAM 193Hameawo le woƒe ame siwo bu la dim

GSAM 193.2Le ɣleti adrelia ƒe ŋkeke ewolia megbe la, hameawo bu be anɔ bɔbɔe na yewo be yewoagaxɔ yewoƒe ame siwo bu la, ame siwo ɖe asi le wo ŋu le zãtitina ƒe ɣli kple mawudɔla evelia ƒe gbedeasi ta; gake le esia me la, wodziɖelameƒo ŋutɔ, abe ale si ŋuɖoɖo si woɖo ɖe kokoƒoƒo be woatrɔ ayi woƒe hame xoxowo me ŋu, si wota le nyadzɔdzɔgbalẽ Midnight Cry ƒe Dzome 26, 1844 tɔ me la ɖe fia ene:

GSAM 193.3“Ke nu siwo dzɔ lae nye kae? Wonya nyuie be le hame siawo ƒe geɖe me la, nya gã siwo wogblɔna nye, ‘Xexeame ƒe trɔtrɔ ɖe Mawu gbɔ,’ ‘ƒe akpe ɖeka ƒe fiaɖuɖu,’ kple ‘Yudatɔwo ƒe gagbɔgɔ yi Palestina-nyigba dzi,’ hafi Aƒetɔ la ava le ŋutɔŋutɔ. Ame siwo trɔ yi be yewoali anyi le nufiafia siwo me Ŋɔŋlɔ mele o, si me susu mele o la ƒe ha ɖiɖi te, wotrɔna yina kple ŋku ʋu; eye mɔ si dzi wole la anye megbetrɔtrɔ vavã.”

GSAM 194.1“Esi miezɔ le ɖeɖe me le Ŋɔŋlɔ ƒe gɔmesese nu la, ele nyuie wu be miʋu edzi ŋgɔ wu be miatrɔ yi megbe alo miagbugbɔ ɖe megbe, vevietɔ le ɣeyiɣi sia me, esi woatsɔ ŋutikɔkɔ ƒe fiakuku la ana nuteƒewɔlawo le Kristo Yesu me kpuie ko.”

GSAM 194.2Hameawo ƒe mɔ si me wotsɔ nufiafia siwo me Ŋɔŋlɔ mele o la na Aƒetɔ la ƒe vava nɔ teƒe ɖa la na Mɔkpɔlawo ŋku ɖe Nyagblɔɖila Hezekiel ƒe nya siawo dzi: “Amegbetɔvi, kpɔ ɖa, Israel ƒe aƒe la gblɔ be, ŋutega si wokpɔna la le ŋkeke geɖewo megbe, eye wògblɔa nyagblɔɖi tso ɣeyiɣi siwo ava le etsɔme didi aɖe me ŋu.” Le nya sia ƒe ŋutilã me la, ŋuɖoɖo si Mɔkpɔlawo zãe hã le: “Eya ta gblɔ na wo be, ale Aƒetɔ Yehowa gblɔe nye esi: Nye nyawo dometɔ aɖeke maganɔ teƒe ɖeɖe ɖa o; ke nya si megblɔ la ava eme, Aƒetɔ Yehowa ye gblɔe.”20

GSAM 194“Ele be nàgblɔ nyagblɔɖi zi evelia”

GSAM 194.3Ame siwo “ɖu” agbalẽ la, eye wogblɔ ɣeyiɣi ƒe gbedeasi la, bu be yewowu yewoƒe dɔ na xexeame nu vɔ; eya ta wogblɔ na wo be ele be woagafia nu dukɔwo, gbegbɔgblɔwo kple fiawo. Dɔ bubu aɖe, si menya kpɔ o, ele be woawɔ fifia—be woaɖe Mawu ƒe gbedoxɔ si le dziƒo kple eƒe vɔsamlekpui ƒe subɔsubɔ ƒe nɔnɔme vavãtɔ fia ameawo. Se si wona be woadzidze gbedoxɔ la (21) la hiã be woanya nu si ava eme le nyagblɔɖi ƒe ɣeyiɣi ƒe nuwuwu me, eye nenema woaɖe nya sia gɔme be, “Ekema nɔƒe kɔkɔe la ŋu akɔkɔ.”

GSAM 194.4Ɖo ŋku edzi be mawudɔla si gblɔ ɣeyiɣi ƒe gbedeasi sia tso dziƒo va, eye hafi eƒe dɔ nu la, eɖo se be woagagblɔ na ameawo. Eya ta gbedeasi si aɖe nɔƒe kɔkɔe ƒe nya gɔme, atsɔ dziɖedzidzi ana ame siwo dziɖelameƒo, eye le ɣeyiɣi ɖeka me atsɔ “aɖa” alo “atikplɔ” alo dzidzenu si Mawu ƒe amewo ate ŋu atsɔ adzro woƒe agbenɔnɔ ƒe nɔnɔme ɖa le Mawu ŋkume la, ele be dzesi siwo dze ƒã nanɔ eŋu be etso dziƒo, menye tso amegbetɔ gbɔ o.

GSAM 195Susu gbegblẽ siwo ameawo tso do ŋgɔ xe mɔ ɖe wo nu

GSAM 195.1Susu gbegblẽ siwo ameawo tso ɖe Mɔkpɔlawo ƒe nufiafia ŋu la nye mɔxenu si me toto sesẽ ale gbegbe be kloe womate ŋu ato eme o; eye ne woagafia nu wo evɔ kekeli si kɔ eye wòka ɖe edzi le dziɖelameƒo la ƒe ta ŋu mele wo si o la, anye dɔ dzodzro. Mɔkpɔlawo ŋutɔ hã hiã be woagakɔ woƒe dziwo kple dziƒo ƒe dɔɖoɖo, hafi woate ŋu afia ameawo nyateƒe; gake aleke woawɔe? Ɖe woate ŋu awɔe kple amegbetɔ ƒe nunya ko oa? Alo ame siwo kpɔ Mawu ƒe Gbɔgbɔ ƒe dɔ gã le azɔli si va yi la me la akpɔ dzidzɔ le amegbetɔ ƒe susume ɖeka ko oa? Nu aɖeke mate ŋu aɖe wo tso woƒe nɔnɔme sesẽwo me o, negbe dɔ aɖe si le abe “mawudɔla etɔ̃lia ƒe gbedeasi” ene ko22 Eye wodze egɔme vivivi, abe ale si woate ŋu axɔe ene, kple ɖaseɖiɖi sesẽ be etso dziƒo.

GSAM 195Abe alẽwo siwo me kplɔla mele o ene

GSAM 195.2Afimae Mɔkpɔlawo ƒe ameha gã la nɔ, le go aɖe nu abe alẽwo siwo me kplɔla mele o ene; wo dometɔwo ƒe akpe geɖe ɖe asi le hamewo kple xɔsewo katã ŋu le kwasiɖa ʋɛ aɖewo ko do ŋgɔ, eye amegbetɔ ƒe habɔbɔ aɖeke mekpɔa woƒe gbɔgbɔ ƒe agbe dzi o. Aɖaŋuɖola aɖeke menɔ wo si le anyigba dzi si dzi woate ŋu aɖo dzi ɖo o; Mawu ɖeka koe woƒe dzi ɖo ɖe ŋu.

GSAM 195.3Ke hã la, nɔnɔme ɖeka aɖe li si dzi woɖo dzi, eye esiae nɔ abe agle ene na wo—ɣeyiɣi ƒe gbedeasi la nye nyateƒe.23 Gake abe ameha ene la, wonɔ nɔnɔme si me, ne Mawu mefia mɔ wo eye wòkpɔ wo ta o, woate ŋu axɔ gɔmesese alakpawo alo woaɖe asi le “dzigbɔɖi” ŋu eye woagbe xɔse ɖe woƒe nuteƒekpɔkpɔ si va yi la ŋu. Ame aɖewo wɔ nenema; ke bubuwo, esi woƒe xɔse ƒe ŋku nɔ ame si woƒe luʋɔwo lɔ̃ la ŋu la, wobia kple dzideƒo be, “Gbetakpɔla, nu ka le zãa ŋu? Gbetakpɔla, nu ka le zãa ŋu? Gbetakpɔla la gblɔ be, Ŋdi gbɔna, eye zã hã gbɔna; ne miele biam la, mibia, mitrɔ, miva.”24

GSAM 196J. N. Andrews ƒe nya tso dziɖelameƒo la ŋu

GSAM 196.1Hamemegã J. N. Andrews, ame si to nuteƒekpɔkpɔ sia me le 1844 me, gblɔ nya sia tso dziɖelameƒo la ŋu:

GSAM 196.2“Ame siwo nɔ mɔ kpɔm na Aƒetɔ la le 1843 kple 1844 me dziɖelameƒo. Nya sia nye susu si sɔ gbɔ na ame geɖewo be yewoagbe ɖaseɖiɖi la katã le nya sia ŋu. Míeɖe dziɖelameƒo la ƒe nyateƒe dzi, gake míemate ŋu axɔe se be esia naɖe Mawu ƒe asi ɖa le dɔ sia ŋu o. Yudatɔwo ƒe hame dziɖelameƒo esi Yohanes Mawutsidetanamela ƒe dɔ nuwuwu me la, esi Yesu ɖe eɖokui fia abe Mesia si ŋugbe wodo ene. Nusrɔ̃lawo siwo nɔ mɔ kpɔm kple dziɖedzi dziɖelameƒo ŋutɔ esi ame si woxɔe se be avaɖe Israel la, amevɔ̃ɖiwo tsɔ asi lé eŋu hewu. Emegbe, le Yesu ƒe tsitretsitsi megbe, esi wokpɔ mɔ be Yesu aɖo Israel ƒe fiaɖuƒe la anyi la, womete ŋu aƒo asa na dziɖelameƒo o esi wose be Yesu le yina Fofoa gbɔ, eye woagblẽ wo ɖi le fukpekpe kple vevesese ƒe ɣeyiɣi didi aɖe me. Gake dziɖelameƒo menye kpeɖodzi be menye Mawu ye le eƒe amewo ƒe mɔ fiam o la o. Ele be wòakplɔ wo be woaɖɔ woƒe vodadawo, gake ele be wòakplɔ wo be womagbe woƒe dziɖedzidzi ɖe Mawu ŋu o. Israelviwo dziɖelameƒo le gbedzi la ta wogbe Mawu ƒe mɔfiafia zi geɖe. Woɖo woƒe kpɔɖeŋu na mí abe nuxlɔ̃ame ene, be míagadze anyi le dzimaxɔse ƒe kpɔɖeŋu ma ke nu o.”25

GSAM 196Nyateƒe la xɔa mawutsideta si nye be ameawo melɔ̃e o

GSAM 196.3Edze abe Aƒetɔ la ƒe ɖoɖo ene be yeatsɔ nyateƒewo siwo hiã ŋutɔ aɖo teƒe si ameawo melɔ̃na o, afi si wo xɔxɔ kple wo dzi wɔwɔ anye atitsoga (26). Esia nye nyateƒe ŋutɔ le ɣeyiɣi mamlɛtɔ siawo me. Petro, esi nɔ nu ƒom tso ɣeyiɣi si me nuwo katã ƒe nuwuwu “tu aƒe”, eye esi “ʋɔnudrɔ̃” adze egɔme tso “Mawu ƒe aƒe” dzi la, gblɔ be: Lɔlɔ̃tɔwo, migabu be dzo ƒe dodokpɔ si le dzom ɖe mia ŋu be yezu nu wɔnuku aɖe na mi o, abe nu wɔnuku aɖe dzɔ ɖe mia ŋu ene; ke boŋ midzɔ dzidzɔ, elabena miekpɔ gome le Kristo ƒe fukpekpewo me, ale be ne woaɖe eƒe ŋutikɔkɔ la afia la, miawo hã miakpɔ dzidzɔ kple dzidzɔ gã. Ne woƒo vlo mi le Kristo ƒe ŋkɔ ta la, dzidzɔ nanye mia tɔ, elabena ŋutikɔkɔ kple Mawu ƒe Gbɔgbɔ le mia dzi; woƒe go la, wole ŋu ƒom vlo na Kristo, ke mia go la, mietsɔa ŋutikɔkɔ nɛ.27

GSAM 197.1Ne nyateƒe la xɔ mawutsideta si nye be ameawo melɔ̃e o la, ele be woatsɔ amenuveve geɖe wu si hiã be ame ɖeka ko aɖo to ameha ƒe xɔse la hena eƒe xɔxɔ. Alakpanuwɔlawo mekpɔ nu gã aɖeke si ado ŋusẽ wo be woaxɔ nyateƒe si bia dɔwɔwɔ o, abe ʋu kuku ɖe tsi ƒe sisimɔ ŋgɔ “ɖe ya kple tsiʋuʋu ŋgɔ” ene. Eya ta nyateƒe la zu dodokpɔ na ame nuteƒewɔla, ame dzɔdzɔe, ame si le dzi me nyateƒe, kple ame si wɔa nu le eƒe dzitsinya nu.

GSAM 197.2Míeɖee fia do ŋgɔ be Mɔkpɔlawo ƒe azɔli ƒe nyagblɔɖi bia dziɖelameƒo. Eɖo; eye nenemae Mawu ƒe mɔfiafia me la, gbedeasi ma xɔxɔ hã nye atitsoga.

Notes

  1. Nyaɖeɖefia 10:10, 11; 11:1. ↩
  2. Hesekiel 3:1-3. ↩
  3. Yeremia 15:16. ↩
  4. Picra—atike veve si medzea ame ŋu kura o, si wotsɔ aha sesẽ, aloe kple kotoklobo wɔ. ↩
  5. Yohanes 20:13. ↩
  6. Yeremia 15:16-18. ↩
  7. Hebritɔwo 10:35-39. ↩
  8. Ellen G. White ƒe Agbe ƒe Ŋutinyawo, axa 107-109. ↩
  9. Le ɣeyiɣi ma me ame aɖeke menya nu tso nɔƒe kɔkɔe si le dziƒo o. ↩
  10. Mose II 15:17. ↩
  11. Psalmo 78:54. ↩
  12. Psalmo 78:68, 69. ↩
  13. Mika 1:3, 4. ↩
  14. Yohanes 12:16. ↩
  15. Zekaria 9:9. ↩
  16. Luka 19:40. ↩
  17. Luka 24:21 ↩
  18. Marko 11:10. ↩
  19. Habakuk 2:3. ↩
  20. Hezekiel 12:27, 28. ↩
  21. Le dzidzedze si me womegblɔ xexlẽdzesi aɖeke abe emetsonu ene o la, nɔnɔme ŋue wòku ɖo, menye didime alo kekeme o. ↩
  22. Nyaɖeɖefia 14:9-12. ↩
  23. Le woƒe ŋkeke 2300 ƒe xexlẽ me dzodzro nyuie la, womékpɔ vodada aɖeke o, eye fifia hã womate ŋu akpɔ vodada aɖeke o. ↩
  24. Yesaya 21:11, 12. ↩
  25. Nyaɖeɖefia 14:6-12 ƒe gbedeasi etɔ̃wo, p. 33. ↩
  26. Mateo 16:24 ↩
  27. 1 Petro 4:7, 17, 12-14. ↩

Note

Back