Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
18 / 31
18 / 31

Ta 15 — Kekeli si le dzidzim ɖe edzi kple nukunu siwo lolo wu

John Norton Loughborough

GSAM 235.1“Miɖo ŋku ŋkeke gbãtɔwo dzi, esiwo me, esi miexɔ kekeli vɔ megbe la, miedo dzi le fukpekpe ƒe aʋa gã aɖe me; ɣeaɖewoɣi wotsɔ mi wɔ nukpɔkpɔnu to alɔmeɖeɖewo kple fukpekpewo me, eye ɣeaɖewoɣi miezu hadzɔlawo na ame siwo wowɔ nu nenema ɖe ŋuti.”1

GSAM 235.2Ɣeyiɣi si dze egɔme tso dziɖelameƒo la le 1844 va se ɖe esime woɖe kekeli si me kɔ si ku ɖe nɔƒe kɔkɔe kple mawudɔla etɔ̃lia ƒe gbedeasi ŋu fia la nye dodokpɔ sesẽ tɔxɛ ƒe ɣeyiɣi. Mɔkpɔlawo siwo ganɔ te sesĩe be yewowɔ nu dzɔdzɔe le azɔli si va yi la me la nye “nukpɔkpɔnu” vavã na ame siwo susui be gbedeasi la do kpo mlɔeba; eye esia ta wode alɔme ɖe wo ŋu ŋutɔ. Wote ŋu do dzi le esia me kple dzidzɔ, esi wolé Aƒetɔ la me ɖe asi to xɔse me eye eƒe Gbɔgbɔ Kɔkɔe la nɔ wo gbɔ.

GSAM 235Teƒe tɔxɛ eve siwo Satana dze wo dzi le

GSAM 235.3Satana tsɔ tetekpɔ ƒe mɔ tɔxɛ eve ɖe asi ɖe Mɔkpɔlawo ŋu. Gbãtɔe nye be yeana ame siwo xɔe se sesĩe be nyagblɔɖi ƒe ɣeyiɣi la wu enu la naxɔe se be Kristo ƒe vava zi evelia nye gbɔgbɔmegbenɔnɔ me vava, eye be eva nenema le mɔ aɖe nu le ŋkeke 2300 ƒe nuwuwu. Eveliae nye be yeaʋã ame siwo ƒe susu menɔ te sesĩe ɖe nu siwo me woto le ŋgɔ me ŋu o la be woagbe wo katã. Eya ta, esi wonɔ nyateƒe si ku ɖe nɔƒe kɔkɔe kple mawudɔla etɔ̃lia ƒe gbedeasi ŋu ɖem fia le mawunyagbalẽwo me vievie la, Mawu ƒe Gbɔgbɔ la ƒe gbedeasiwo, to nyagblɔɖi ƒe nunana me, do kpe azɔli si va yi la dzi. Woyɔe be “kekeli klẽ aɖe” si Mawu da ɖe mɔa ƒe gɔmedzedze be wòaklẽ le mɔa katã dzi va se ɖe dua me. Wofia kpeɖodzi siwo le mawunyagbalẽwo me be Kristo ƒe vava zi evelia anye vava ŋutɔŋutɔ, eye eya ŋutɔ ava, eya ta mate ŋu anye nu si dzɔ le “ŋkekewo” ƒe nuwuwu o.

GSAM 236Nukunu ƒe ɖeɖefiawo

GSAM 236.1Ne Aƒetɔ la aƒo nu na eƒe amewo to ŋutegawo me le ŋkeke mamlɛ siawo me la, ɖe míasusui be dzesi kɔkɔe aɖewo manɔ ɖeɖefia la ŋutɔ me, siwo afia be Mawu gbɔe wòtso, oa? Dzesi siawo dze le Aƒenɔ E. G. White ƒe ŋutegawo me. Nu siwo dzɔna le ŋutegawo ŋutɔ me, abe ale si woɖee fia le Ta 13 me ene la, nye nukunu ŋutɔ; gake nukunu ƒe nɔnɔme geɖewo li siwo do ƒome kple eƒe ŋutega gbãtɔwo, siwo miakpɔ esi miegale agbalẽ sia xlẽm yi ɖe ŋgɔ. Eye ɖe míasusui be nunana sia ƒomevi, si Mawu ɖo be wòatsɔ amewo ƒe susu ava eŋu, eye wòakplɔ wo woagblɔ abe Mose ene be, “Matrɔ ayi akpɔ nukunu gã sia,” ate ŋu anɔ bubui oa? Ne ɖetugbi dahe aɖe si ƒe lãme mele sesẽm o, si gbɔdzɔ eye wòdze abe ame si ku gogo ene, agblɔ ko be Aƒetɔ la na ye ŋutega la, ma maso be wòawɔ esia o. Nukunu ƒe ɖeɖefia siwo do ƒome kple ŋutegawo la ʋã amewo ƒe susu ɖe wo ŋu, eye woyɔ ɖetugbi la be wòatso teƒe yi teƒe aƒo nu tso nu si Aƒetɔ la de se nɛ be wòana ame bubuwo nanya la ŋu.

GSAM 236Ðeɖefia wɔnukuwo le ŋutega etɔ̃lia me

GSAM 236.2Matsɔ nyateƒenya aɖewo siwo ku ɖe eƒe ŋutega etɔ̃lia ŋu, esi wonae le fofoa ƒe aƒe me, si ŋu woƒo nu tsoe le Ta 13, axa 212 la, agblɔ le afisia, abe ale si Aƒenɔ White ƒe fofo kple dada, nɔvia nyɔnu Aƒenɔ Sarah Belden, kple ame bubuwo gblɔe nam ene.

GSAM 236.3Le xɔ si me wona ŋutega la le la, ƒomea ƒe Biblia gã ŋutɔ aɖe nɔ anyi ɖe aɖaka-kplɔa dzi. Enye Biblia siwo Joseph Teale ta le Boston le ƒe 1822 me la dometɔ ɖeka. Agbalẽa ƒe didime nye insi wuienyi, eƒe kekeme nye insi wuiɖeka, eƒe kplikpime nye insi ene, eye eƒe kpekpeme wu pɔun wuienyi vie. Esi wònɔ ŋutega me la, etso, etsɔ Biblia kpekpe sia ɖe eƒe abɔ mia dzi; agbalẽa nɔ ʋuʋu, eye wòdo alɔa ɖa, wòsɔ ɖe eƒe ŋutilã ŋu le dzogoe dzɔdzɔe nu. Emegbe, hena ɣeyiɣi si wu gaƒoƒo afã la, etsɔ asi ɖusia nɔ axawo trɔm tso teƒe yi teƒe, eye wòfia asi mawunyagbalẽ la ƒe nyawo vovovowo, siwo wòganɔ gbɔgblɔm, esi eƒe ŋkuwo le dzi kpɔm, eye mekpɔ agbalẽa gbɔ o. Nɔvia nyɔnu Sarah (si va zu Stephen Belden srɔ̃ emegbe), alo ɣeaɖewoɣi ame bubu si nɔ afima, kpɔ nya ɖe sia ɖe si wòfia asi, eye wòkpɔe kɔkɔe be ɣe sia ɣi enɔ mawunyagbalẽ la ƒe nya si dzi eƒe asibidɛ nɔ la gbɔgblɔm. Dada Harmon gblɔ be ne ye vinyɔnu Ellen le eƒe nɔnɔme si wònɔna ɖaa me la, “ŋusẽ aɖeke menɔ esi be wòatsɔ Biblia kpekpe ma tso aɖaka-kplɔa dzi o; gake le ŋutega la me la, elé eŋu bɔbɔe, abe Nubabla Yeye ƒe agbalẽvi si woatsɔ ade kotoku me ko wònye ene.”

GSAM 237.1Nukunu aɖe vavãe nye esia!—Ðetugbi gbɔdzɔ aɖe, si ƒe kpekpeme nye pɔun blaadre ko, lé Biblia kpekpe aɖe ɖe asi wu gaƒoƒo afã, le nɔnɔme si me ŋutsu sẽŋu aɖe mate ŋu alé eŋu hena miniti eve o. Gawu la, enɔ axawo trɔm tso teƒe yi teƒe ɖe mawunyagbalẽ la ƒe nyawo ŋu, eye ɣe sia ɣi nya ma ŋutɔe wònɔ gbɔgblɔm, esi eƒe ŋkuwo le dzi kpɔm, eye mekpɔ agbalẽa gbɔ o. Mlɔeba la, gbe do tso ame si ƒe dzitodzitowo menɔ ʋuʋum o, eye gbɔgbɔ aɖeke menɔ eƒe ŋutilã me o la me, eye wògblɔ mawunyagbalẽ la ƒe nya siwo wofia asi la tututu.—Vavãe, ame mate ŋu atsɔ esia ade ameŋusẽ alo dɔléle ƒe asinu me o. Ame siwo kpɔe la bui be enye Ame si ƒo nu tso avevi dzo si nɔ bibim la me la ƒe Gbɔgbɔ ƒe ɖeɖefia si me kɔ ŋutɔ. Ðeɖefia siawo, abe esiwo nɔ Ðetugbi Harmon ƒe ŋutega etɔ̃lia me ene, tsɔ kpeɖodzi si ɖo dzi na ame vɛ na ame siwo se wo ŋu nya be ŋusẽ si de ŋgɔ wu amegbetɔ ƒe ŋusẽ nɔ ŋutegawo me.

GSAM 237Topsham ƒe ŋutega

GSAM 237.2Le esia dzɔdzɔ vɔ megbe teti la, Mɔkpɔlawo ƒe ha si nɔ Topsham, si didi abe mɔmama blaetɔ̃ ene tso Portland, Maine, ɖe dzieheɣedzeƒe la se nu siwo Aƒetɔ la nɔ wɔwɔm na Ðetugbi Ellen G. Harmon la ŋu nya, eye woyɔe va afima. Elɔ̃ yɔyɔ la dzi, eye nenemae eƒe dideɖi gbãtɔ va Topsham dzɔ. Le ɣeyiɣi ma me la, wowɔa Mɔkpɔlawo ƒe takpekpewo le Aƒetɔ Curtiss ƒe aƒe me. Aƒenɔ Frances Lunt (si nye Ðetugbi Frances Howland tsã), tso Oakland, California, na nya si gbɔna nam, si dzi woŋlɔ dzove 19, 1890:—

GSAM 238.1“Nye kple fofonye ƒe ƒomea míyi Nɔvinyɔnu Harmon ƒe takpekpewo le Topsham le 1845 me, eye le takpekpe siawo me la, exɔ ŋutega aɖe. Eyae nye zi gbãtɔ si míekpɔe le ŋutega me. Biblia xoxowo dometɔ ɖeka [Teale ƒe Ƒomea ƒe Biblia, si ƒe kpekpeme nye pɔun wuienyi] nɔ Nɔviŋutsu Curtiss si. Esi Nɔvinyɔnu Harmon nɔ ŋutega me la, etsɔ Biblia gã sia tso aɖaka-kplɔa dzi, eye wòfia asi mawunyagbalẽ la ƒe nyawo, esi wònɔ axawo trɔm tso ɖeka yi ɖeka, esi eƒe ŋkuwo le dzi kpɔm, eye mekpɔ agbalẽa gbɔ o. Nya siwo wògblɔ la nye nufiafia ƒe nyawo, dziƒoƒodo ƒe nyawo, alo mokaka ƒe nyawo. Ðeɖefia la ƒe nu tɔxɛ bubu le ɣeyiɣi ma me nye ale si wolé agbalẽa ɖe asi. Wolé eŋu ɖe asimɛ si wòke la dzi, wòtsi glodzoo le digri blaene-vɔ-atɔ̃ nu, eye ame bubu aɖeke mete ŋu lé agbalẽ aɖeke le dzogoe ma ƒomevi nu, ne menye be agbalẽa tsi tso asi me enumake o; gake Nɔvinyɔnu Harmon lé Biblia sia le dzogoe ma nu hena miniti aɖewo, sesĩe abe woƒo klãe ɖe eƒe asi ŋu ene, esi wònɔ zɔzɔm tso ame ɖeka gbɔ yi ame bubu gbɔ le xɔa me.”

GSAM 238Aƒenɔ Truesdail ƒe ɖaseɖiɖi

GSAM 238.2Nya bubu si ku ɖe ŋutega ma ke ŋu tso Aƒenɔ M. C. Truesdail, si nɔ Trenton, Missouri, gbɔ; woŋlɔ dzove 27, 1891 ɖe edzi. Egblɔ be:—

GSAM 238.3“Mexɔ ƒe wuiatɔ̃ le 1845 me, eye menɔ afima le Nɔvinyɔnu Harmon ƒe dideɖi gbãtɔ va Topsham me, esime wòxɔ ŋutega le Nɔviŋutsu Curtiss ƒe aƒe me, teƒe si wòtsɔ ƒomea ƒe Biblia gã la ɖo dzi le nɔnɔme si me ame bubuawo dometɔ aɖeke mate ŋu alé agbalẽ ɖe asi ne metsi tso asi me enumake o la me.

GSAM 238.4“Nɔvinyɔnu Harmon nɔ ŋutega me wu gaƒoƒo eve. Eyae nye Mawu ƒe ŋusẽ ƒe ɖeɖefia wɔnukutɔ kekeake si mekpɔ kpɔ, eye mekpɔe le ŋutega me wu zi wuieve. Ɣe mawo nye ɣeyiɣi siwo me míaƒe dziwo bɔbɔa ɖe anyi ŋutɔ eye míedzroa mía ɖokuiwo me; gake esia wu wo katã. Oo! Aleke míedzo nyanyanyae, esi Dziƒo ƒe Ŋutikɔkɔe la nɔ nu fiam mí to eƒe dɔwɔnu gbɔdzɔ sia me; esi wòxlẽ nyawo na mí siwo do dzi ƒo na mí ŋutɔ eye wòsɔ na dodokpɔ si me míenɔ la, abe Hebritɔwo 2:2, 3; Yakobo 5:7, 8; Hebritɔwo 10:35, 39; 1 Petro 1:7; Luka 12:32-37, kpe ɖe bubu geɖewo ŋu. Edo ƒomea ƒe Biblia gã la ɖe dzi ale gbegbe be ele be matso ɖe zikpui dzi hafi axlẽ teƒe si wòfia asi la. Nyemesusu be Nɔvinyɔnu Harmon kɔ wuam wu insi eve o.”

GSAM 239.1Ðeɖefia siawo ɖo eŋu na ame siwo lɔ̃ nyateƒe la be ŋusẽ aɖe si wu amegbetɔ tɔ nɔ dɔwɔnu ɖokuibɔbɔla la dzi ɖum, eye yɔyɔwo tso New England ƒe akpa vovovowo me be wòava aɖi ɖaseɖiɖi.

GSAM 239Asidɔwɔwɔ nye nu vɔ̃

GSAM 239.2Le esia megbe teti la, wofia mɔ Ðetugbi Harmon le ŋutega me be wòade Paris, Maine, afisi ame aɖewo nɔ siwo xɔe se be nu vɔ̃e nye be ame nawɔ asidɔ. Hamemegã Stephens, tso Woodstock, Maine, nye amegã le vodada sia me, eye wòkpɔ ŋusẽ gã ɖe ame bubuwo dzi. Enye Metodist hame ƒe mawunyagblɔla tsã, eye wobua eŋu be enye Kristotɔ si bɔbɔa eɖokui eye wònye nuteƒewɔla. Eƒe dzonɔameme ɖe nyateƒe la ta kple agbe si wònɔna, si dze abe agbe kɔkɔe ene, na ame geɖewo ka ɖe edzi, eye esia na ame aɖewo xɔe se be Mawu ŋutɔe nɔ mɔ fiam nɛ tɔxɛe. Aƒetɔ la na mokaka aɖe Ðetugbi Harmon be wòagblɔ nɛ. Egblɔ be enɔ nu wɔm si tsi tre ɖe Mawu ƒe nya ŋu le ale si wògbe dɔwɔwɔ, wòʋã ame bubuwo be woaxɔ eƒe vodadawo, eye wòbua fɔ ame sia ame si mexɔ wo o la me. Egbe kpeɖodzi siwo katã Aƒetɔ la na be woaɖo eƒe vodada ŋu nɛ, eye wògbé be yemaxe ɖe yeƒe nu vɔ̃wo dzi o. Edzea nu siwo eƒe dzi gblɔ nɛ yome, eye wòzɔa mɔ didiwo siwo ƒe zɔzɔ ɖe ame ɖi le wo dzi, heyi teƒe siwo wòaxɔ alɔmeɖeɖe ko le, eye wòbui be le esiawo katã me la, Kristo tae yeƒe fu le kpekpem. Eɖe susu kple numedzodzro nyui ɖe aga.

GSAM 239.3Ku ɖe Ðetugbi Harmon ƒe ɖaseɖiɖi kple ale si nya la va wu enu ŋu la, matsɔ nya aɖe le lɛta si mexɔ tso Aƒenɔ M. C. Truesdail, si nɔ Paris, Maine, ɣe ma ɣi, gbɔ la me agblɔ. Esi wògblɔ nya aɖewo siwo sɔ kple esiwo le ŋgɔ vɔ la, egblɔ be:—

GSAM 240.1“Wo katã ʋu woƒe nu vɔ̃wo, negbe woƒe kplɔla Jesse Stephens ko. Nɔvinyɔnu Harmon xlɔ̃ nu nɛ be ne mebɔbɔ eɖokui to eƒe vodadawo ʋuʋu me o la, eƒe agbenɔnɔ ƒe mɔ nu awu kabakaba. Wo katã see gɔme be enye nyagblɔɖi be le mɔ aɖe nu la, awu eɖokui.”

GSAM 240.2Esiae nye nu si va dzɔ ɖe eŋu emegbe:—

GSAM 240.3“Esi eƒe alẽha sue la gblẽ eɖi la, dzi va ɖe le eƒe ƒo, eye le esia megbe teti la, tagbɔ va gblẽ nɛ, eye wògbé be yemaɖu nu aɖeke si nuvɔ̃wɔlawo ɖa o. Mese nya be metrɔ gbɔ tso Massachusetts o, esime metsɔ eƒe ŋdɔnu vɛ nɛ. Esi wòdo eƒe asi si ƒe ƒuwo ko dze la to fesrevi aɖe me la, ebia be, ‘Nɔvinyɔnu Marion, ɖe Mawu dɔ wò ɖa kple esiaa?’ Esi wòkpɔe be menye kakaɖedzi kple edziedodo me meeɖo eŋu nɛ o la, egbe be yemaɖɔe akpɔ o. Eƒe nɔnɔme nublanuitɔ, esi woɖe eɖe xɔ sue aɖe me le nɔvia ŋutsu (si mexɔ Mawu dzi se o) ƒe aƒe me, na meɖo ŋku nuxlɔ̃ame si wodɔ ɖa nɛ tso dziƒo le dɔmenyonyo me, gake wògbé kple dzi sesẽ la dzi. Le dideɖi nublanuitɔ sia megbe ŋkeke eve la, wokplɔe yi eƒe ƒomea gbɔ, afisi wòwu eɖokui le ɣeyiɣi kpui aɖe megbe, esi wòtsɔ eƒe aba dzi avɔwo wɔ ka.”2

GSAM 240Nyagblɔɖi aɖe va eme

GSAM 240.4Le ƒe 1845 ƒe dzomeŋɔli la, le Otis Nichols ƒe yɔyɔ nu la, Ðetugbi Harmon de Massachusetts; nɔvia nyɔnu Sarah kplɔe ɖo. Wonɔ Aƒetɔ Nichols ƒe ƒomea gbɔ. Eya kple srɔ̃a tsɔa woƒe tasiaɖamɖam, eye wokplɔa wo yia teƒe vovovowo be woawɔ takpekpewo, afisi Ðetugbi Harmon gblɔa eƒe ɖaseɖiɖiwo le. Ale esia na wòte ŋu de Boston, Roxbury, kple Carver. Le woƒe dideɖi evelia va Boston, Massachusetts, me la, nudzɔdzɔ si he ame ƒe susu ŋutɔ aɖe dzɔ.

GSAM 240.5Le Boston kple eƒe nuto me la, ame aɖewo ƒe ha nɔ anyi siwo ƒe dzonɔameme ɖe xɔse ŋu le esime ŋutɔŋutɔgɔmesese mele eme o; woawo hã gblɔa be nu vɔ̃e nye be ame nawɔ dɔ, eye woƒe gbedeasi vevitɔe nye be, “Midzra nu siwo le mia si, eye mina nublanuitɔwo.” Wogblɔ be yewole ablɔɖe ƒe ƒe la me, eye ele be anyigba la nadzudzɔ, eye woakpɔ ame dahewo dzi le esime womawɔ dɔ o. Sargent, Robbins kple ame bubu aɖewo nye woƒe kplɔlawo. Wogblɔ be ŋutegawo tso Abosam gbɔ, elabena woɖe woawo ŋutɔ ƒe vodadawo fia. Wodze ame siwo katã mexɔ nu ɖeka se kpli wo o la dzi sesĩe.

GSAM 241.1Esi Ðetugbi Harmon kple nɔvia nyɔnu nɔ dideɖi wɔm le Aƒetɔ Nichols ƒe aƒe me la, Sargent kple Robbins tso Boston va be woabia dɔmenyonyo aɖe esi, eye wogblɔ be yewova be yewoade eɖi eye yewoadɔ zã ɖeka le egbɔ. Aƒetɔ Nichols ɖo eŋu be eya kpɔ dzidzɔ be wova, elabena Ðetugbi Sarah kple Ðetugbi Ellen Harmon le aƒea me, eye yedi be woadze si wo. Wotrɔ woƒe susu enumake, eye amekpekpe aɖeke mete ŋu na woge ɖe aƒea me o. Aƒetɔ Nichols bia be ɖe Ellen ate ŋu agblɔ eƒe gbedeasi le Boston, eye ɖe woasee hafi adrɔ̃ ʋɔnu le eŋua. Wogblɔ be, “Ẽ, miva Boston le Sabat si gbɔna la dzi [woƒe susu nɔ kwasiɖa ƒe ŋkeke gbãtɔ ŋu, elabena womexɔ Sabat haɖe o]; míadi mɔnukpɔkpɔ be míase eƒe nya.”

GSAM 241.2Aƒetɔ Nichols gblɔ esia nam le eƒe aƒe me le Dorchester le 1858 me. Egblɔ be yewɔ ɖoɖo katã be yeyi Boston le Sabat ŋdi kple yeƒe tasiaɖamɖam, eye yeakplɔ Ðetugbi Harmon ayi takpekpe si ŋu woɖo nya ɖo la. Fiẽ ma, le ƒomea ƒe gbedodoɖa me la, ege ɖe ŋutega me. Esi wòtso eme la, egblɔ be, “Nɔviŋutsu Nichols, nyemayi Boston etsɔ o; Aƒetɔ la fiam be ele be mayi Randolph. Dɔ aɖe le esi nam be mawɔ le afima.” Aƒetɔ Nichols dea bubu eƒe nya ŋu ŋutɔ. Edo ŋugbe be yeakplɔe ayi Boston le ŋkeke si gbɔna dzi, eye wòbia kple dzitsitsi be, “Nuka mawɔ le nye nya si medo na Sargent kple Robbins la ŋu?” Ðetugbi Harmon gblɔ be, “Mègatsi dzi ɖe ema ŋu o; Aƒetɔ la de se nam be mato mɔ bubu la dzi ayi.” Aƒetɔ Nichols gblɔ be, “Enyo, nyemese egɔme o.” Ðetugbi Harmon gblɔ be, “Aƒetɔ la fiam be míase egɔme ne míeɖo afima.” Aƒetɔ Nichols gblɔ be, “Enyo, mɔ aɖeke meli be nàɖo afima o negbe míeyi eye míekplɔ wò ɖo; gake nyemenya ale si maɖe nya la me na nɔviwo le Boston o.”

GSAM 241.2Aƒetɔ Nichols gagblɔ nam be “Nɔvinyɔnu Harmon kpɔ woƒe alakpanuwɔwɔ le ŋutega la me; ekpɔ be takpekpe aɖeke manɔ Boston le Sabat dzi o, be Sargent, Robbins kple ame bubu siwo tsi tre ɖe eŋu la awɔ takpekpe kple ameha gã la le Randolph (si didi mɔmama wuietɔ̃ tso Boston) le Sabat dzi; eye be ele be míado go tsitreɖeŋulawo le Randolph, le woƒe takpekpe la le Sabat dzi. Le afima la, woana gbedeasi aɖe be wòagblɔ na wo, si aɖo eŋu na ame nuteƒewɔla siwo metso nya la ŋu ɖi le woƒe susu me do ŋgɔ o la, ne eƒe ŋutegawo tso Aƒetɔ la gbɔ alo Satana gbɔ.” Le esi woayi Boston hafi ayi Randolph, si anye mɔmama blaeve-vɔ-eve, teƒe la, woyi Randolph tẽ, eye woɖo afima le takpekpe la ƒe gɔmedzedze ɣeyiɣi lɔƒo. Le afima la, wokpɔ ame mawo ŋutɔ, siwo lɔ̃ be yewoado go wo le Boston. Aƒetɔ Nichols gblɔ le ɣe ma ɣi be, “Fifiae mese egɔme.”

GSAM 242.1Agbagba si Sargent kple Robbins dze be yewoasi Ðetugbi Harmon ƒe ɖaseɖiɖi la, kple ale si wofia mɔe be wòado go wo la, kpɔ ŋusẽ gã ɖe ame aɖewo siwo nɔ afima la ƒe susu dzi. Ku ɖe takpekpe la ŋutɔ ŋu la, matsɔ eŋutinyagblɔgblɔ si Aƒetɔ Nichols na la agblɔ:—

GSAM 242Nukunuwo ƒe ɖeɖefia

GSAM 242.2“Nɔvinyɔnu Ellen yi ŋutega me kple dzesi wɔnuku siwo to vovo, eye wògblɔ le ŋutega me kple gbe klẽtɔ, si ame siwo katã nɔ afima se nyuie, va se ɖe ɣeɖoto ŋu. Sargent, Robbins, kple French do dziku ŋutɔ eye woƒe dzi ʋuʋu esime wose Nɔvinyɔnu Ellen le nu ƒom le ŋutega me, eye wogblɔ be Satan ƒe nu ye nye esia; wotsɔ woƒe ŋusẽ kple ŋutilã ƒe ŋusẽ katã wɔ dɔ be woagblẽ ŋutega la ƒe ŋusẽ. Wotsɔa ɣli sesẽ ƒo ha kple ɣli sesẽ, eye megbe la wogblɔna kple xlẽna le Biblia me kple gbe sesẽ, be amewo magase Nɔvinyɔnu Ellen ƒe gbe o, va se ɖe esime woƒe ŋusẽ nu vɔ, eye woƒe asiwo nɔ ʋuʋum ale be womate ŋu axlẽ nu le Biblia la me o; gake le ɣli kple tɔtɔ sia katã dome la, ame siwo katã nɔ afima se Nɔvinyɔnu Ellen ƒe gbe klẽtɔ kple gbe sesẽ, esi wògblɔ le ŋutega me. Ame siawo ƒe tsitretsiɖeŋu yi edzi le ɣeyiɣi si katã me wote ŋu ƒo nu hedzi ha, togbɔ be woƒe xɔlɔ̃wo dometɔ aɖewo ka mo na wo eye wobia be woadzudzɔ hã. Gake Robbins gblɔ be, ‘Miede ta agu na legba aɖe: miele lã si wowɔ kple sika la subɔm.’”

GSAM 243.1“Aƒetɔ Thayer, aƒe la ƒe tɔ, meɖo dzi blibo be eƒe ŋutega la nye Satan ƒe nu abe ale si Robbins gblɔ ene o. Edi be woakpɔe le nu aɖe me. Ese be woɖea Satan ƒe ŋusẽ ƒe ŋutega ɖa to Biblia ʋuʋu kple eɖoɖo ɖe ame si le ŋutega me dzi; eye ebia Sargent be yàɖo eƒe ŋusẽ ƒe dodokpɔ ɖe eŋu nenema, gake Sargent ɖe asi le eŋu. Emegbe Aƒetɔ Thayer tsɔ Biblia gã kpekpe si wotsɔa ɖo aƒe me, si ƒe lolome nye quarto, si nɔ kplɔ̃ dzi, eye wozãna zi ʋɛ ko, eye wòʋu eŋu, heɖe eŋu ɖe Ellen ƒe dzi le esime wònɔ ŋutega me, esi wòdze megbe ɖe gli ŋu le xɔa ƒe dzogoe. Biblia la ƒe ɖeɖe ɖe eŋu ko la, etsi tre, eye wòzɔ ɖe xɔa ƒe titina, kple Biblia la ƒe ɖeɖe le asi ɖeka me, eye wòkɔe ɖe dzi va se ɖe teƒe si wòte ŋu, eye wòdo ŋku ɖe dzi nɔ ɖe eŋu, heɖe gbe kɔkɔe me be, ‘Ðaseɖiɖi si tso Mawu gbɔ le Gbɔgbɔ ƒe ɖeɖe me,’ alo nya siwo gɔme sɔ kple esia. Emegbe, esi Biblia la nɔ asi ɖeka me, eɖe kɔ ɖe dzi, eye eƒe ŋkuwo nɔ dzi ɖe ŋu, menye Biblia la dzi o la, eyi edzi ɣeyiɣi didi tsɔ asi kemɛ trɔ Biblia la ƒe axawo, eye wòtsɔ eƒe asibide ɖo ŋɔŋlɔ aɖewo dzi, eye wògblɔ woƒe nya nyuie kple gbe kɔkɔe. Ame geɖewo siwo nɔ afima la ɖo ŋku ɖe ŋɔŋlɔ siwo eƒe asibide nɔ teƒe wo dzi, be woakpɔ ne egblɔ wo pɛpɛpɛ, elabena eƒe ŋkuwo nɔ dzi ɖe ŋu le ɣeyiɣi ma ke. Ŋɔŋlɔwo dometɔ aɖewo siwo wògblɔ la nye ʋɔnudɔdrɔ̃wo ɖe ame vɔ̃ɖiwo kple ame siwo doa busu Mawu; bubuwo nye nuxlɔ̃amewo kple nufiafia siwo ku ɖe míaƒe nɔnɔme fifia ŋu.”

GSAM 243Eƒe Ŋutega si Didi Wu, si Wu Gaƒoƒo Ade

GSAM 243.2“Le nɔnɔme sia me wòyi edzi ɣetrɔ blibo la katã va se ɖe ɣeɖoto ŋu, esi wòdo go le ŋutega me. Esi Ellen tsɔ Biblia kpekpe si ʋu la ɖe asi me, eye wòtsi ɖe afɔ dzi le ŋutega me, hezɔ le xɔa me, gblɔm ŋɔŋlɔ ƒe nya siwo, Sargent, Robbins, kple French zi ɖoɖoe. Ɣeyiɣi si susɔ la katã, woƒe dzi ʋuʋu, wo kple ame bubu geɖewo; gake wotsyɔ woƒe ŋkuwo, wosẽ ŋu ɖe edzi, eye womeʋu woƒe dzimenyawo ɖe go o.”3

GSAM 244Nyɔnuvi Harmon ƒe Srɔ̃ɖeɖe

GSAM 244.1Le 30/08/1846, Nyɔnuvi E. G. Harmon kple Hamemegã James White ɖo srɔ̃ɖeɖe ƒe kɔnu, eye wodzi dɔ kple ɖekawɔwɔ be gbedeasi la nayi ŋgɔ. Le ƒe 1847 me, woƒe dɔwo nɔ Maine kple Massachusetts ko wu.

GSAM 244.2Le ɣleti 4 ƒe Sabat gbãtɔ la, woɖe ŋutega vevi ŋutɔ na Aƒenɔ White le Stockbridge Howland ƒe aƒe me, le Topsham, afi si woɖoa takpekpewo le ɣeyiɣi ma me. Ŋutega siae nye esi woɖo ŋku edzi le Ŋɔŋlɔwo Tsãtɔwo me, afi si wòkpɔ nɔƒe kɔkɔe la kple eƒe nuwo, xaxa ƒe ɣeyiɣi, ame kɔkɔewo siwo si le duwo me, ame vɔ̃ɖiwo siwo ƒo xlãe, woɖe ame kɔkɔewo to Mawu ƒe gbe me, aseyetsoƒe la, Aƒetɔ la ƒe vava le lilikpo ƒe tasiaɖam me, kple nu bubuwo. Ana nyo be míakpɔ eƒe nuwɔnawo dometɔ aɖewo le ŋutega sia me.

GSAM 244Biblia Geɖewo Wozã Le Ŋutega Aɖe Me

GSAM 244.3Aƒenɔ Frances Lunt (S. Howland ƒe vi nyɔnu), le ɣleti 1 ƒe ŋkeke 19, 1890, gblɔ nam be:

GSAM 244.3“Le xɔa ƒe afima, afi si woɖoa takpekpewo le, nɔ kplɔ̃ aɖe, eye agbalẽ vovovowo nɔ eŋu, eye Biblia geɖe siwo ƒe lolome le abe ale si wòle ɖaa ene nɔ wo dome. Esi Aƒenɔ White nɔ ŋutega me la, etsi ɖe afɔ dzi, yi kplɔ̃a gbɔ, eye wòtsɔ Biblia ɖeka, eye meka asi agbalẽ bubu aɖeke ŋu o, eye wòʋu eŋu ɖe eƒe ta dzi kple eƒe asi miɖe, eye eƒe ɖusi ƒe asibide si wotsɔa fiaa nu la nɔ ŋɔŋlɔ si wònɔ gbɔgblɔm la ŋu esime wònɔ tsitre ɖe ame si ŋu ŋɔŋlɔa ku ɖo la ŋkume, eye eɖe agbalẽ la ɖe ame si ŋu wògblɔ Biblia ƒe nya la dzi ƒe dzi. Emegbe wòtrɔ yi kplɔ̃a gbɔ, tsɔ Biblia bubu, eye le aleke ma ke nu gblɔe ɖe ŋɔŋlɔ bubu ŋu, eye wòɖo Biblia la ɖe ame si wònɔ nu ƒom na la ƒe akɔta dzi. Ewɔ nu sia na ame abe ade ene; megbe la, le ɖoɖo dzɔdzɔe me la, ebɔbɔ nɔ zikpui dzi, eye eƒe ŋkuwo nɔ dzi ɖe megbe kple ɖa le agbalẽa ŋu.”

GSAM 245.1Le nya sia ŋu la, Aƒenɔ Truesdail gblɔ be:

GSAM 245.1“Menɔ afima [ɣleti 4, 1847] esi Nɔvinyɔnu White yi kplɔ̃a gbɔ, eye wòtsɔ Biblia ɖeka kple ɖeka tso agbalẽ siwo nɔ kplɔ̃a dzi dome, eye wòɖe Biblia la ɖe ame si ŋu wòkpɔ ŋɔŋlɔ ƒe nya la dzi ƒe dzi. Ewɔ nu sia esi eƒe ŋkuwo kɔ ɖe dziƒo. Le ŋkeke ma, etsɔ Biblia la ɖe eƒe ta dzi esi wògblɔ nu nam; emegbe eɖoe ɖe nye akɔta dzi. Ŋɔŋlɔ si woɖe nam nye 2 Korintotɔwo 6:17.”4

GSAM 245.2Le agbalẽ si tso Aƒenɔ Frances Lunt gbɔ me la, eɖe ame etɔ̃ ƒe ŋkɔwo fia, ame siwo nɔ afima le ɣeyiɣi ma, eye woɖe Bibliawo ɖe woƒe dziwo dzi esi Aƒenɔ White gblɔ nu na wo le ŋɔŋlɔ si ku ɖe ame ɖesiaɖe ŋu la ŋu; eye Aƒenɔ Truesdail ƒe ŋkɔ hã nɔ ŋkɔ siawo dome.

GSAM 245Dɔ Gbãtɔ La Nɔ Mɔkpɔlawo Dome

GSAM 245.3Dɔ si Nyɔnuvi Harmon wɔ le nyagblɔɖi ƒe nunana ƒe ɖusime, tso ɣleti 1, 1845 va se ɖe 1846 ƒe ɣeyiɣi si me numiemiewo gadzea tsitsi gɔme le vuvɔŋɔli megbe la me, si susɔ vie wòanye ɣleti 18, nɔ Kristo ƒe vava si gogo la ƒe “xɔselawo” dome, ame siwo kple wònɔ ha dem tsã. Esi ŋkeke 2300 ƒe nuwuwu va, le ɣleti 10 ƒe ŋkeke 22, 1844, va se ɖe esime woase woƒe dziɖelameƒo ƒe tameɖeɖe kple nu si dzɔ le ɣeyiɣi ma me la gɔme la, afɔku anɔ anyi be xɔselawo atra ayi nukpɔsusu siwo menye nyateƒe o me, alo woagbe nu siwo me woto va tsã la keŋkeŋ. Eƒe gbedeasi na ame siawoe nye: “Nu si dzɔ tsã la tso Mawu gbɔ. Milé miaƒe xɔse me sesẽ. Dɔ aɖe gakpɔtɔ li si Aƒetɔ la ɖo na eƒe amewo. Misrɔ̃ Biblia. Miku ŋɔŋlɔ la me, eye miakpɔ kekeli la.”

GSAM 245.4Nufiafia sia sɔ kple Aƒetɔ la ƒe ɖoɖo. Eƒe tameɖoɖo nye be eƒe gbedeasi vevitɔwo na eƒe amewo nava tso eƒe nya me le woƒe ɣeyiɣi me, eye emegbe nyagblɔɖi ƒe nunana va “evelia” be wòaɖo kpe xɔselawo dzi eye wòatu wo ɖo.

GSAM 246.1Woakpɔ esia ƒe kpɔɖeŋu si dze ƒã le Kornelio ƒe nɔnɔme me, abe ale si woŋlɔe ɖe Apostoloawo ƒe Dɔwɔwɔwo me ene. Mawu ƒe mawudɔla ɖe eɖokui fia Kornelio eye wòna eŋu ŋutega le eƒe aƒe me. Mawudɔla ma nya nyateƒewo siwo le nyanyui la me nyuie, eye ate ŋu afiae Kornelio, gake woɖo eƒe dɔ be wòakpe ɖe ame si nye ɖeɖekpɔkpɔ ƒe domenyila ŋu, to ŋutega naɖe Kornelio. Eɖe edzi na Kornelio be Aƒetɔ la xɔ eƒe gbedodo kple eƒe ɖokui tsɔtsɔe. Meɖe nyanyui la fia Kornelio o, ke boŋ gblɔ na e be wòayɔ Petro, ame si nɔ Simon, lãgbalẽŋudɔwɔla, gbɔ le Yopa. Petro va, eye tso ŋɔŋlɔwo me wòɖe Kristo ƒe nyanyui fia Kornelio.

GSAM 246Nyagblɔɖi Ƒe Nunana La Ƒe Teƒe

GSAM 246.2Le teƒe sia la, anyo be míadzro nunana vovovowo ƒe ŋgɔyiyi ƒe ɖoɖo si Aƒetɔ la ɖo ɖe eƒe nya me la me. Paulo ku nu ɖe esia ŋu le eƒe agbalẽ si wòŋlɔ na Korintotɔwo me, afi si wògblɔ be, “Mawu ɖo ame aɖewo le hame me: gbãtɔ apostolowo, evelia nyagblɔɖilawo.”5

GSAM 246.3Esi míekpɔ apostolo la ƒe nya si ku ɖe nunana siawo ƒe wɔnɔƒe le nyanyui ƒe dɔa me ŋu la, míekpɔnɛ enumake nu ka ta ɖoɖo sia li. Esi Paulo tsɔ nunana siawo le ƒomeɖeɖe me la, egblɔ be: “Eya ta gbegbɔgblɔ bubuwo dodo menye dzesi na xɔsetɔwo o, ke boŋ na dzimaxɔsetɔwo, eye nyagblɔɖi meli na dzimaxɔsetɔwo o, ke boŋ na xɔsetɔwo.”6 Aƒetɔ la ƒe ɖoɖo nye be eƒe gbedeasi vevitɔwo na xexeame nava tso eƒe nya me; eya ta wòɖe amewo ƒe dzi ɖe Biblia ƒe ŋɔŋlɔwo me, eye wòɖo wo be woayi abe apostolowo ene, kple Aƒetɔ la ƒe gbedeasiwo ƒe kpekpe le woƒe dziwo me, eye woagblɔ wo tso Biblia la me, si tsɔ ɣeyiɣiwo ƒe dodokpɔ ɖo. Esi xɔselawo tsi la, nyagblɔɖi ƒe nunana va “evelia”, eye wòwɔ eƒe dɔ “be ame kɔkɔewo nade blibo, hena subɔsubɔdɔ la wɔwɔ, be woatu Kristo ƒe ŋutilã ɖo.”7

Notes

  1. Hebritɔwo 10:32, 33. ↩
  2. Tso Aƒenɔ M. C. Truesdail ƒe lɛta, dzove 27, 1891 me. ↩
  3. Gbɔgbɔ ƒe Nunana, Agbalẽ 2, axa 79 ↩
  4. Aƒenɔ M. C. Truesdail ƒe agbalẽ, ɣleti 1 ƒe ŋkeke 27, 1891. ↩
  5. 1 Korintotɔwo 12:28. ↩
  6. 1 Korintotɔwo 14:22. ↩
  7. Efesotɔwo 4:12. ↩

Note

Back