Uidhal 13 — Isolni Dilani Chinrang
GSAM 198.1“Isol, gipin a·songni gisepo donnogipa manderangoni, daksoanirang, chinrang, aiao inmananirang, dakgrikanirang, bilakgipa jak aro snilgimin jakpong, aro dal·begipa kenanirangchi, na·simangni Isol Gitel na·simangna Misr-o na·simangni nikanio dakgimin gita, jat ge·sako an·tangna ra·na re·angna joton ka·ahama? Na·a Gitel Isol ong·a ine u·ina, aro Una agre gipin Isol dongja ine u·ina, na·a uarangko nikaha.”1
GSAM 198.2Gitel Isolko u·ijagipa jat ge·sani giseponi manderangko ra·e, an·tangni niamko uamangna aganna aro ro·ongni plankarango se·e on·na man·gipa biapona dilangani bewalo uamangna dakaha. Ia aiao inmananirang uamangni ka·srokna dakgipa ong·ja; indiba “Misr-o dal·begipa dakgiminrangko, Hamni a·song-o aiao inmananirangko, aro Rapa·kolchi kenbegipa dakgiminrangko”2 dakgipa, aro Sinai a·brini ching·enggipa ku·chotoni wa·al aro wal·kuni giseponi uamangna agangipa, jinda aro bebe Isol, pilak bosturangko Dakgipa ong·a ine uamang u·ina gita ong·aha.
GSAM 198Wa·alo ching·gipa buriko Mosesni okamako man·ani
GSAM 198.3Moses an·tangan Israelni manderangko Misroni ong·katna, “Anga a·kolo mesrangko ram·sengmitingo, na·simangni kenbegipa nokkol ong·aniko chanchia, aro da·o na·simangko Misroni ong·katna re·baaha, Misrni mandeko so·otahaon aro Midian a·songona katangmitingo dakna chanchiaha gita,” ine agananisanchi dilangna man·jawachim.
GSAM 199.1Mosesba “re·angange manderangko Misroni ong·katna” nanggipa ong·a ine bebera·atna, wa·alo ching·gipa aro mamung dakeba cha·gijagipa buriko aro wa·alni gisepinoni re·bagipa ku·rangko nangaha. Ia aiao inmanbegipa bewalo ua an·tangni kamko, chubatgipa aro rongtalgipa okamako, man·aha; iarangni gimin uni jongada·rangni mikronako rang·saan dakna aro ja·mano ong·nasienggipa obostarangna uamangni gisikko tarina gita, aro Isolni ning·o Mosesko uamangni dilgipa ine ra·chakna gita ong·aha.
GSAM 199.2Jokatgipani chakatpilani ja·manoni, Uni duk man·gipa aro ka·donggijagipa ja·rikgiparangna Uni dongpaani aro ka·dimeatgipa kattarangchi ka·dimeatna nanggipa somoi donggenchimode, 1844-ni “walni jatchio chrikani” ja·mano, duk man·gipa aro a·rikako man·gipa bebera·giparang ka·dongchakgipa bebera·anio rim·e dongmitingo donggipa somoian ong·achim. Aro Isol ka·sachakanichi duk man·gipa manderangna changsaba an·tangan agangenchimode, indakgipa somoion aro indakgipa manderangnan Ua aganchongmotgen ine nika.
GSAM 199Gitelni Dongpaaniko Ku·rachakani
GSAM 199.3Kam dakani rama aro cholrango sima donggijagipa, “Uni chubatgipa biapona re·angahaon,”3 an·tangni mondolio Gisikni on·anirangko on·gipa, aro nama kattako aganmitingo Uni ja·rikgiparang baksa a·gilsakni bon·kamana kingking donggen ine ku·rachakaha.
GSAM 199.4Gitelni bilko aro Uni on·anirangko an·tangko chu·gimik am·giparang baksa mesokna Ua pangnan tarigipa ong·aha. Nama katta aganna kamko on·mitingo Ua indake aganjahama, “Bebera·giparangni ja·man ia chinrang re·anggen: Angni bimungo uamang korerangko ra·galatgen; gital ku·rangrangchi agangen; uamang chi·gurangko rim·gen; aro siatna man·gipa maiba bostuko ring·genchimode uamangna mamung saa ong·jawa; saa man·giparangni kosako jakrangko donna, aro uamang an·senggen.”4
GSAM 199Mondolini Gital Dakani somoio Gisikni On·anirang
GSAM 199.5Chidokgipa bilsi ritchani chasongo Mondolini Gital Dakani somoio aro uani ja·mano Gitelni bilni aro katchinike aganani on·ani-ni aiao inmanbegipa mesokani dongaha. D’Aubigné John Huss-ni katchinikanirangko agana. Charles Buck an·tangni Toromni Aiao Inmananirang ki·tapo, 1546-o George Wishart katchinike aganani gimin agana. John Wesley an·tangni ki·taparango Jonathan Pyrah-ni katchinikanirang aro uarang chu·sokani gimin agana. Gipi J. B. Finley an·tangni janggi tangani ki·tapo, 1842-ni grishma somoio an·tangni gimin ong·gipa aiao inmanbegipa nikani aro an·sengatani gimin agana. Kristian Aganani (Methodist mondoli) ua mondolini Dr. Bond-na, uni dangdike on·mitingo, on·gipa aiao inmanbegipa nikani aro uani ja·man ong·gipa obostarangni gisik nangatgipa agananiko parakataha. Ia chinrang Gitelko miksonge am·gipa manderangna, Ua dingtangkuja, aro Ua da·oba katchinike aganani on·anichi an·tangni manderangna agangen ine mesokaha.
GSAM 200Dongspa Mondoli Katchinike Agangiminni Gisikko Man·gen
GSAM 200.1Matiari aro rongtalbee agangipa kattarang Sastroni dongenga, jeon Gitel Uni Gisikni on·anirangko, aro dal·batgipa katchinike aganani on·aniko, Uni re·baani man·nasienggipa manderangni gisepo mesokgen. An·chingni mesokchenggipa podara Korinthernirangna se·anio donga, aro indake agana: “Anga na·simangni gimin an·tangni Isolna pangnan mitelaha, maina Jisu Kristo dwangchi na·simangna on·gimin Isolni ka·saachakani gimin; pilak kattarang aro u·ianirango Ua na·simangko pilakon gapatan gita, Kristoni Saki on·ani na·simangni gisepo kimkima ong·aha; uni gimin na·simang mamung on·anirango komigipa ong·ja, an·chingni Gitel Jisu Kristoni re·baani ka·dongmitingo; Ua na·simangko bon·kamona kingking kimkima dakgen, an·chingni Gitel Jisu Kristoni salo dos gri ong·na gita.”5
GSAM 200.2Parakatanio an·ching “Dongspa”—bon·kamgipa nama katta mondoli—gimin pora·a: “Dragon me·chikko [mondoliko] ka·onanga, aro uni dedrangoni dongspa, Isolni ge·etanirangko rakkigipa aro Jisu Kristoni Saki on·ani donggiparang baksa dakgrikna re·angaha.”6 “Jisuni Saki on·ani”ara maia, ine an·ching sing·a; bon·kamgipa mondoliara uko man·na nanggen, aro uani kimkima ong·anichi Gisikni pilak on·anirangni mesokna rama tarigen. Ia sing·anina Patmos a·tip-o Johnna sa·greni sakki on·anioni aganchakaniko man·a: “Anga uni ja·kroko olakkina ja·dilaha. Aro ua angna indake aganaha, ‘Indake dakjabo: anga na·a gita dangdike on·gipa, aro na·a gita Jisuni Saki on·ani donggipa jongada·rangni saksa; Isolko olakkibo: maina Jisuni Saki on·aniara katchinike agangiminni Gisik ong·a.’”7
GSAM 201.1Sa·greni on·gipa ia talatani, Kristoni re·baani ka·donggipa mondolio mesokgipa “katchinike agangiminni Gisik”an on·anirang gimikania ramako tarigipa ong·a, aro uamangni gisepo ua on·ani dongani gimin “Dongspa” mondoliko dakgrikani ong·a ine mesoka.
GSAM 201On·anirangni gimin Paulni Sakki
GSAM 201.2Thessaloni mondolina Paulni se·ani, Gitelni sal, chong·motan, bon·kamgipa bichalni sal, manderangni kosako “walo cha·ugipa gita” re·bagen ine mesoka; indiba Gitelni bebera·gipa dedrangna indake re·bajawa, maina uamang “seng·ani dedrang aro salni dedrang” ong·a. Ua mikrakgipa manderangna agangipa ku·pattiani kattarangni gisepo agana: “Gisikko kimitnabe. Katchinike aganarangko chonniknabe. Pilakko nipiltaibo; namgipa bostuko rim·chake dongbo.”8
GSAM 201.3Greek kattarangoni propheteias, iano katchinike aganani ine pe·e on·gipa kattako, an·tangni Greek Kattarangni Ki·tap ki·tapo Greenfield indake agana: “Ia miksonganio, katchinike aganani on·aniko jakkalani, 1 Thessalonians 5:20.” Parkhurst, Robinson, aro Liddell and Scott-ni kattarangni ki·taprangba ia kattana apsan agana. Uni gimin, Kristoni gnigipa re·baani ka·donggipa mondolibaksa bebe katchinike aganani on·ani donggen ine ian rongtalbegipa sakki ong·a. On·aniko chonniknabe, indiba uko nipiltaibo; namgipa mesokaniko man·ode, uko “rim·chake dongbo.”9
GSAM 201Ku·rachakani Chu·sokani
GSAM 201.4Skanggipa Salgini sa·greni aga·ata kat aro Gnigipa Salgini sa·greni aga·ata katko aganmitingo Gitel katchinike aganani on·aniko mesokna a·bachengaha ine an·ching matchotgiminon niatmanaha. Sal 2300-ni bon·ani ja·man ia on·ani namen ma·sisokgipa ong·aha. Ia kamna Gitel an·tangni kamko dakgipa mandeko seaha; an·tangna pilakko watgipa, aro uni janggi tangani be·e donggipa, “gipinrangni gisepo bilakgijabatgipa” mandeko an·tangni dangdike on·gipa ine seaha.10 Somoiko matchotani ja·mano ja gnini gisepo, Maine-ni Portlandoni Miss Ellen G. Harmon, ua somoio bilsi chisni mangsan ong·gipa me·chik, Giteloniko nikani man·na a·bachengaha.
GSAM 202.1Skanggipa nikani somoio Portland-o donggipa manderang baksa agangrikaniko dakna angna chol dongaha, aro Miss Harmon skanggipa nikani man·gimin nokni Mrs. Hainesko ang u·iaha; uni gimin uamang angna agangimin gita ong·gipa obostarangko agangen.
GSAM 202.2Ua somoio Miss Harmonni an·sengani obostara namen kenbegipa ong·achim. Anti aditana ua ku·rangni ring·a gita baksana aganna man·jaha. Sa doktora uni saaara be·eno chi chimongani baksa ong·gipa ka·sopko cham·atgipa saa ong·a ine aganaha. Uni jakgipa ka·sop gimikan saa ong·aha, aro ja·gipa ka·sopba namen saa ong·aha, aro uni ka·tongba saa ong·aha ine ua aganaha. Uni chanchianio ua ru·utgija sisa, ba salantian sigen ine ua aganaha. Uasa chipaniko dakgenon ua namen rakbe·en sason dakna man·aha. Walon ua tuchakanio balisrangchi chakchakatako man·e asongna sepangipa bimango dongesa neng·takaniko man·achim. Changni chang gusu chaani aro ka·soprangoni an·chi ong·katani uni be·enni bilko namen gimaatahachim.
GSAM 202Miss Harmonni Skanggipa Nikani
GSAM 202.3Skanggipa nikani man·mitingo ua Mrs. Hainesni noktango dongachim. Ua pringo ong·achim, aro uamang nokni olakkianiko dakmitingo dongachim. Bebera·anio adatangrang ong·gipa me·chik manderang bonga dongachim. Gipinrang bi·ani matchotahaon, Miss Harmon ku·rangni ring·a gita bi·mitingo, Isolni bil namen aiao inmanbegipa bewalo re·baaha; je manderang dongachim uamang gimikan uani nanganiko man·aha, aro rang·saan ua a·palni pilak obostarangna gimaaha—ua nikani-o dongaha.
GSAM 202.4Uni ja·mano ong·gipa katchanio ua Portland-o donggipa bebera·giparangna an·tangna mesokgiminrangko aganaha. Uamang uara Gitelonioni ong·a ine chu·gimik ka·dongaha. Ua somoio Portland-o sak sotdok gita manderang uara Gitelni kam ong·a ine ra·chakaha. Nikani aro uani gimin aganani baksa re·bagipa bilara Isolonisa ong·na ama. Jringjrotni gamrangni gimin rongtalbegipa gisikde uani kosako pangnan dongachim, aro ua nangchapgipa me·chik ong·e, bil gnangjagipa ong·e, Gitelni manderangna seng·aniko on·gipa dangdike on·gipa ong·na seokgimin ong·anina ka·srokchakna amgijagipa kenani gapgipa gita nikachim. Ua nikani-o dongmitingo salgini rasong gapgipa biaprangni gisepo seng·gipa sa·grerangchi kikbegipa gita dongachim, jeon pilakan katcha aro tom·tomani ong·a; aro sigigipa janggi tangani ka·donggijagipa bebeona chakatpilaniara namen duk man·atgipa dingtanganian ong·achim ine aganaha.
GSAM 203Skanggipa Nikani-ni Mongsongani
GSAM 203.1Portland-o donggipa bebera·giparangna ua an·tangni skanggipa nikani gimin agangipa ia komi agananichi, uarang gimikan mai gita ong·a uko ma·sina man·gen:—
GSAM 203.2“Anga bi·mitingo Isolni bilko skangni gita mamung saloba nikgijagipa bewalo man·aha. Seng·anichi anga kikimako man·e a·gilsakoni chubatbatna re·angaha. A·gilsako Re·baani cholni manderangko am·na anga an·tangni mikronko galataha, indiba uamangko man·jaha; unon ku·rang angna, ‘Pil·e nikbo, aro chong·motan chubatgipao nikbo,’ ine aganaha. Ua somoio anga an·tangni mikronrangko chubatbatataha, aro a·gilsakni kosako chubatgipa, sronggipa aro apchongipa rama ge·sako nikaha. Ia ramani bon·kamgipao songdonggipa songjinmaona Re·baani cholni manderang re·angmitingachim. Ramani skanggipao uamangni ja·man walni jatchio chrikani ong·gipa seng·ani rang·sa dongachim; sa·gre saksa angna ian walni jatchio chrikani ong·a ine aganaha. Ia seng·ani ramani gimikchi seng·aniko on·e uamangni ja·arangna seng·aha, uamang ja·ga·akjana gita. Aro an·tangtangni mikronrangko uamangni mikkango re·angenggipa Jisu, ua uamangko songjinmaona dilengachim, uko nange donggenchimode, uamang katma. Indiba ru·utgijanon sa·obarang bil gimaaha; uamang songjinmaara namen chel·bea, aro skangsa uano napgen ine ka·dongaha ine aganaha. Unon Jisu an·tangni rasong gapgipa jakrani jakpongko chubatate uamangko ka·dongataha, aro uni jakoniko seng·ani rang·sa ong·kataha, jeon Re·baani cholni manderangni kosako hal·e uamang, ‘Hallelujah!’ ine chrikan dakaha. Gipinrang uamangni ja·man donggipa seng·aniko ma·sisokgijagipa bewalo jechakaha, aro uamangko iano kingking dilangipa Isol ong·ja ine aganaha. Ia manderangni ja·man donggipa seng·ani gimitaha, uamangni ja·arang gimik andalani gisepo dongaha; uamang ja·rikna man·jaha, uamangni mikronrangko tikgipa biaponi galataha, aro Jisuko nikna man·jaha, aro ramani gimin andalbegipa aro namgijagipa a·gilsakona ga·akaha. Rang·saan an·ching Isolni ku·rangko chi bang·a ring·ani gita rang·gipa ku·rangko knaaha; ua ku·rang an·chingna Jisuni re·baani sal aro bakko aganaha. Tangenggipa rongtalgiparang ua ku·rangko u·iaha aro ma·siaha, indiba namgijagiparang ian mikka kimpretani aro banggria ong·a ine chanchiaha. Isol ua somoiko aganon, an·chingni kosako Rongtalgipa Gisikko wal·katataha, aro an·chingni mikkangrang Isolni rasongchi seng·na aro mikime·na a·bachengaha, Moses Sinai a·brioni ong·katon uni mikkang gita.”11
GSAM 204Mrs. White-ni Nikani-o Dongmitingni Obostani Talatani
GSAM 204.1Ia Gisikni aiao inmanbegipa mesokanini gimin aganna skang, nikani gimin mitam obostarangko agangen. E. G. Whiteko (skang Miss Harmon) skanggipa changna October, 1852-o nikaha. Ua salo kontasana bate donggipa nikanio anga uko nikaha. Ua somoioni anga uko nikani-o chang 50 gita nikna man·aha. Doktorrang ua obostao dongmitingo uko nitimo, anga dongaha, aro anga nikgimin aro u·igiminrangna sakki on·na katcha. Ia obostarangni agananiko, uko mamung saloba nikgijagipa manderangni ramram chanchianirangna, simsakgijagipa bewalo, watgaljawa ine ka·dongenga.
GSAM 204.2Nikani-o napangmitingo ua “Rasong!” ine katcha gapgipa ku·rangchi chang gittam chrike agana; ua ku·rang rang·e rang·pilaha, gnigipa aro mongsongbate gittamgipa chrikanirang skanggipana bate ku·rang komibatgipa, indiba gisikko nangatbatgipa ong·achim; na·aoni chel·begipa biaponi donggipa saksa manderangni ku·rang gita, aro knachakani bon·kamona re·angenggipa gita ong·achim. Second bri ba bonga gitana ua sa·sao bil gimae ga·akgipa manderang gita ga·akgipa gita nika; unon rang·saan ua manderangni gisepo donggipa bilna bate bilakatgipa bilchi gapgipa gita nika; changobarang ua rang·saan an·tangni ja·ku chadengatgen aro nokni gisepo re·rurangen. Uni jak aro jakpongrangko changni chang moata; uni sko pil·on jakra ba jakasiona jaksi ote mesoka. Ia moanirang gimikan namen namgipa bewalo ong·a. Uni jaksako ba jakpongko je bewaloba donna, saoba uko moatna man·jawa. Uni mikronrang pangnan oe·gipa ong·a, indiba ua mikronrangko mikim·jawa; uni skobik chubatgipa ong·e ua chubatgipao nia, bangbang dake nitatgija, indiba namnikatgipa mikkangchi, ua skango donggipa obostani batede chel·begipa bostuko nibo nibo ine nia. Ua sason dakjawa, indiba uni jakjanggi pangnan apsan bewalo dokenga. Uni mikkangara namgipa ong·a, aro uni mikkangni rongara ua an·tangni pangnigipa obostao donggipa dal·gipa seng·gipa rong gita ong·a.
GSAM 205Danielni Chagrongani Baksa Tosusaani
GSAM 205.1Uni rang·sitani, bil gimaani aro Isolni sa·gre uko dangtapon bilakatako man·ani obostharang pilakan, katchinikgipa Daniel an·tangni nikanio chagronganiko indake talatgimin baksa chu·gimik melia: “Uni gimin anga saksan dongaha, aro ia dal·gipa nikaniko nikaha, aro ango mamung bil dongjaha; maina angni nitoani angni ningo namgijagipa ong·pilaha, aro anga mamung bilko rakkina man·jaha.” “Maina ia angni gitelni nokkol maikai ia angni gitel baksa agangrikna man·gen? Maina angni gimin ong·ode, rang·sanan ango mamung bil dongjaha, aro angni ningo rang·sitani balba dongjaha. Unon mandeni bimang gita dakgipa saksa re·bataie angko dangtapaha, aro angko bilakataha. Aro ua aganaha, O namen ka·sara man·gipa mande, da·ken; nang·na tom·tomani ong·china; bilakbo, oe, bilakbo. Aro ua angna aganon, anga bilakatako man·aha, aro aganaha, Angni Gitel aganchina; maina na·a angko bilakataha.”12
GSAM 205MIKRONCHI NIKGIPARANGNI SAKI ON·ANIRANG
GSAM 205M. G. Kellogg, M.D.
GSAM 205.2Mrs. Whiteni nikanio dongmitingni obosthani gimin, mikronchi nikgiparangni adita agananirangko iano on·na kragen. Skanggipa agananiara M. G. Kellogg, M.D.-oni ong·a. Ua Michigan-o skanggipa on·gimin nikanini gimin agana; ua nikaniko Mrs. White 1853 bilsini 5 jani 29 tarik, Livingston jillani Tyrone-o ong·gipa tom·anio man·aha. Ua indake agana:—
GSAM 206.1“Adatang White minit 20 ba konta samsa mang nikanio dongaha. Ua nikanio napangon, uano donggipa sakantian Isolni bil aro Uni dongpaaniko u·iaha gita nikaha, aro chingoni mitamrang Isolni Gisik chingni kosako bil gnange dongchakaniko bebeon u·iaha. Neng·takani salni pringo 9 baji mango chinga bi·anio aro bakrime tom·anio dongengachim. Jong-gipa White, angni pagipa aro Adatang White bi·manaha, aro ua somoio anga bi·engachim. Mamung gisik didiani ba gisikko ding·chaoatgipa dakmesokanirang dongjachim. Indiomangba, Isol An·tangni dongpaanichi ia tom·aniko patichina, aro Michigan-ni kamko patichina chinga ka·tong gimikchi mol·molaha. Adatang White nikanio napangon bang·a chang na·simang knaronggimin, ‘Rasong! r-a-s-o-n-g-! r-a-s-o-n-g-!’ ine cheani chrikako chrikaha. Unon Jong-gipa White chakat·e uni jikgipa nikanio donga ine knatimenggiparangna u·iataha. Uni nikanirang maikai ong·achim aro nikanio dongmitingo ua rang·sitja ine aganman·ani ja·mano, uko porika ka·na skgipa saoba mikkangchi re·bachina ua okamaha. Daktor Drummond, sam on·gipa aro Skanggipa salni Adventist aganprakgipaba ong·gipa, mikkangchi re·baaha. Ua uko nikanio nikna skang, uni nikanirang gipinni gisikko salna man·gipa Mesmer-ni biloni ong·a aro an·tangba uko nikaniko man·atna ama ine aganmanachim. Uko namedake porika ka·ani ja·mano, uni mikkang namen gipbokaha, aro ua aganaha, ‘Ua rang·sitja!’
GSAM 206.2“Ua nikanio dongmitingo ua rang·sitjachim ine anga namen tik ka·e u·ia; aro anga dongpaon ua man·gimin gipin adita nikanirangoba ua rang·sitjachim. Nikanio napangani gitan nikanioni ong·katbaani chinba rongtalachim. Nikani bon·aha ine chingni skanggipa u·iani chinara uni rang·sittaiani ong·achim. Ua skanggipa changna ning·tue, ru·ute aro gapatbee rang·sitaha, aro uan uni kasopo bal chu·gimik dongjachim ine mesokachim. Skanggipa rang·sitani ja·mano, gnigipa changna rang·sitna skang adita minitrang re·angaha. Gnigipa rang·sitaniba skanggipa gitan kasopko gapataha; unon minit 2 dongdikaha, aro gittamgipa changna bal salnapaha; uni ja·mano rang·sitani bewal gita ong·pilaha.” Jak su·gipa, “M. G. Kellogg, M.D., Battle Creek, Michigan, 1890 bilsini 12 jani 28 tarik.”
GSAM 207F. C. Castle
GSAM 207.11853 bilsini ding·kari somoio, Vermont-ni Stowe-o Mrs. White nikanio dongmitingo daktorni uko porika ka·aniko nikgipa mandeni agananiko chinga ka·mao on·enga. Ua indake agana:—
GSAM 207.2“Sam on·gipa saksa uano dongachim, aro ia ong·ani a·selko am·na an·tangni gisik aro skia man·ani gitara uko porika ka·aha. Uni apale ogimin mikronrangni sepangao so·gimin mom batiko rim·aha; mikronni maiba be·enni bakba il·engjaha. Unon ua uni jakjadilni cha·suaniko aro uni rang·sitaniko porika ka·aha, aro rang·sitani dongjachim. Bon·chotode, uan ong·rongbewalni niamrangchi ba bosturangni gimin skie u·igimin niamrangchi talatna man·gijani ong·a ine ua chu·ongnike ra·chakaha.” Jak su·gipa, “F. C. Castle.”
GSAM 207D. H. Lamson
GSAM 207.3Ka·mao on·gimin saki on·anirangara 1854 bilsini 6 jani 26 tarik, Rochester, New York-ni Monroe ramao Gipi James Whiteni noko ong·gipa tom·anio Mrs. White nikanio dongmitingo uko porika ka·ani gimin ong·a:—
GSAM 207.4“Ua somoio anga bilsi 17 ong·achim. Ua chrikgimin ka·tongko mo·atgipa ‘R-a-s-o-n-g!’ ine chrikarangko da·oba anga knatenga gita ong·a. Unon ua nokni a·aona ka·sne ong·onangaha; ua ga·akjaha, indiba ka·sne ong·onangaha, aro uni sambao dakchakgipa saksa jako uko de·chakaha. Sam on·gipa sakgni napbaaha, saksa budepa aro saksa pante. Jong-gipa White uamang Adatang Whiteko namedake porika ka·china namen sikaha, aro uamang uko dakaha. Mikkang niani janerako ra·baaha, aro ua aganengmitingo uamangoni saksa uko uni ku·sikni kosako rim·aha; indiba dikdiksano uamang iako wate, ‘Ua rang·sitja’ ine aganaha. Unon ning·tue rang·sitani maiba chinko am·na, ua aganengmitingo uni be·enni sambengrangko uamang namedake porika ka·aha, indiba uamang uko nikjaha. Porika ka·ani ia bakko bon·atahaon, ua nikanio dongengpition an·tangni ja·arangchi chakat·aha. Sastroko chuao de·doe, baksaoni baksaona jakkape, podko tik ong·e aganaha, indiba uni mikronrang kosakchi aro ki·taponi chel·e ni·engachim.
GSAM 208.1“Ua bon·kamgipa sabisi 7-ko nikaha. Unon ua rongtalgiparangni cheaniko nikaha, aro uni cheani chrikarangko da·oba anga knatenga gita ong·a. Ia ong·giminrangna anga jajagija saki on·a.” Jak su·gipa, “Gipi D. H. Lamson, Hillsdale, Michigan, 1893 bilsini 2 jani 8 tarik.”
GSAM 208Mrs. Drusilla Lamson
GSAM 208.2Ia apsan daktorni porika ka·ani gimin gipin saki on·aniko Mrs. Drusilla Lamson on·aha. Ua Gipi Lamsonni jongada chachapani segri jikgipa aro Clifton Springs, New York-ni an·sengatani nokko nirikgipa me·chik ong·achim. 1854 bilsini 6 jani 26 tarikni tom·ani gimin ua indake agana:—
GSAM 208.3“Porika ka·gipa tom·aniko anga gisik ra·a; chong·motan, Adatang White nikanio dongmitingo rang·sitja ine Jong-gipa White changni chang agangimin katako porika ka·aniko anga gisik ra·a. Indiba uano donggipa daktorni bimungko anga gisik ra·na man·ja.... Uan Daktor Fleming ong·enggnok, maina ua basakobade ku·pattianiko man·na okamronggipa daktor ong·achim. Indiba da·ode ua siangmanaha. Indita anga aganna man·a, porikako dakaha aro mikkang niani janerao rang·sitani mamung chinba nikjaha.” Jak su·gipa, “Drusilla Lamson, Clifton Springs, New York, 1893 bilsini 3 jani 9 tarik.”
GSAM 208.4Kosako janapgimin somoio dongpagipa saksaoni gipin saki on·ani:—
GSAM 208David Seeley
GSAM 208.5“1854 bilsini 6 jani 26 tarik Mrs. E. G. White nikanio dongmitingo uko porika ka·enggipa daktorni aganani gimin, kosako on·gimin David Lamson aro Mrs. Drusilla Lamsonni saki on·anirangko anga poraiaha ine iachi anga saki on·a. Anga ua tom·anio dongpaachim aro porika ka·aniko nikaha. Jong-gipa aro Adatang Lamsonni agangimin baksa anga ku·mongpa·a, aro porika ka·giparangara Daktor Fleming aro uni baksa gipin bilsi chonbatgipa sam on·gipa ong·achim ine agandapna skenga. Uamangni agangimin gita, Mrs. White chakat·e Sastroni podrangko aganon, Daktor Fleming so·gimin mom batiko bi·aha. Uni ku·chilko so·gija jena kingking sepangatna amachim, ua mom batiko uona rim·aha, aro ua rang·sitgenchimode uni rang·sitani balni sranggipa mikkango uko donaha. Wal·ni ching·ani on·tisaba mo·jaha. Unon daktor rak·e aganaha, ‘Ian jringjrotna tik ka·aha, uni be·eno rang·sitani dongja.’” Jak su·gipa, “David Seeley, Fayette, Iowa, 1897 bilsini 8 jani 20 tarik.”
GSAM 209A. F. Fowler aro Uni Jikgipa
GSAM 209.1Ka·mao on·gimin agananirangara 1857 bilsini 2 jao, Hillsdale, Michigan-ni Waldronni tom·ani noko Mrs. White nikanio dongmitingo uko porika ka·ani gimin ong·a. Bilsi 50 sam on·ani kamko ka·gimin Hillsdale-ni sam on·gipa Daktor Lord namen simsakbee porika ka·aha. Uni gimin anga ka·mao ia saki on·anirangko on·enga:—
GSAM 209.2“1857 bilsini 2 jao, Hillsdale-ni Waldronni tom·ani noko Adatang E. G. White nikaniko man·on chinga uano dongpaachim. Daktor Lord porika ka·e aganaha, ‘Uni ka·tong cha·sua, indiba rang·sitani dongja. Janggi donga, indiba kasopni kam ka·ani dongja; ia obosthako anga talatna man·ja.’” Jak su·giparang, “A. F. Fowler, uni jikgipa A. F. Fowler, Hillsdale, Michigan, 1891 bilsini 1 jani 1 tarik.”
GSAM 209C. S. Glover
GSAM 209.3Apsan nikanini gimin gipin agananiko iano on·enga:—
GSAM 209.4“Hillsdale-ni Waldronni tom·ani noko kosako janapgimin nikaniko Adatang White man·on anga uano dongpaachim. Kosako on·gimin aganani baksana, nikanio Adatang Whiteni obosthaara ‘uni u·iani nalsaoni ong·a’ ine daktorni agananiko anga knaha. Uaba aganaha, ‘Iani gimin ong·rongbewalni bilna batgipa maiba donga.’” Jak su·gipa, “C. S. Glover, Battle Creek, Michigan, 1891 bilsini 1 jani 19 tarik.”
GSAM 209Carpenter aro Uni Jikgipa
GSAM 209.5Apsan ong·ani gimin gittamgipa aganani ian ong·a:—
GSAM 209.6“1857 bilsini 2 jao, Hillsdale, Michigan-ni Waldronni tom·ani noko Mrs. E. G. White nikaniko man·on chinga uano dongpaachim ine iachi saki on·a. Ua obosthao dongmitingo Daktor Lord uko porika ka·aha, aro kosako Jong-gipa aro Adatang Fowlerni on·gimin gita, ua ong·ani gimin uni jinmani mikkango agananiko chinga knaha.” Jak su·giparang, “W. R. Carpenter, Eliza Carpenter, Noblesville, Ind., 1891 bilsini 8 jani 30 tarik.”
GSAM 210D. T. Bourdeau
GSAM 210.1Da·ode St. Lawrence jilla, New York-ni Buck’s Bridge-o Mrs. White nikanio dongmitingo dakgimin porikani gimin na·simang gisik on·china:—
GSAM 210.2“1857 bilsini 6 jani 28 tarik anga skanggipa changna Adatang Ellen G. Whiteko nikanio nikaha. Anga nikanirangko bebera·gijagipa ong·achim; indiba anga janapna man·gipa gipin ong·anirangni giseponi ming·sa ong·ani uni nikanirang Isoloni ong·a ine angko ka·dongataha. Ua rang·sitama rang·sitjama uko angni gisiko tik ka·na, skang anga uni ka·bako angni jakko ru·utbea somoina donaha. Uni kasop sia manggisini gitan on·tisaba de·doani aro ong·onani dongja ine u·ina chu·onga somoina anga uko dakaha. Unon anga angni jakko uni ku·sikni kosako donaha, aro angni jaksi ma·mong aro mesokani jaksichi uni gingkolrangko sipaha; uni gimin ua sikgenchimoba bal ong·katatna ba ning·ona ra·na man·jawa. Indake angni jakchi uko minit 10 mang rim·aha; ong·rongbewalni obosthao ong·genchimode uan uko rang·sitna man·gija siatna chu·onga ru·utani ong·achim. Ia rakgipa porikachi uko on·tisaba neng·nikatjaha. Ia aiao inmangipa ong·aniko nikani ja·mano, uni nikanirang Isoloni ong·a ine changsaba anga jajana sikjaha.” Jak su·gipa, “D. T. Bourdeau, Battle Creek, Michigan, 1891 bilsini 2 jani 4 tarik.”
GSAM 210Memangrangni Bijatchigipa Daktor Nikaniko Porika Ka·a
GSAM 210.31861 bilsini 1 jani 12 tarik, St. Joseph jilla, Michigan-ni Parkville-o angni nikgimin gipin daktorni porika ka·aniko anga janapgen.
GSAM 210.4Adventist olakkiani noko tom·gimin dal·gipa jinmana Mrs. White ku·pattie aganani bon·ao, Isolni patiani uni kosako namen bil gnange dongaha, aro ua an·tangni chokkio asongengmitingon nikanio ra·angako man·aha. Uano Daktor Brown dongachim; ua be·enni gita an·senggipa aro bilakgipa me·asa, memangrangni bijatchigipa ong·achim. Uni nikanirang memangrangni bijatchigipa ong·ani baksa apsan ong·a, aro an·tang donggipa biapo ua nikaniko man·ode, minit 1-o an·tang uko nikanioni ong·katatna man·gen ine ua aganmanachim. Uni nikanio dongmitingni obosthako porika ka·e an·tangtangna tik ka·na skgipa saoba mikkangchi re·bachina okamaniko on·aha. Daktor mikkangchi re·baaha, indiba uni porika ka·ani samsako mangba matchotna skang, uni mikkang sigipa gita gipbokaha, aro dildilgipa bolni bijak gita moa moa dildilaha. Gipi White aganaha, “Daktor uni obosthako aganatgenma?” Ua aganchakaha, “Ua rang·sitja,” aro ta·rake cholgugachi re·angaha. Uni gaorade·e agananiko u·igipa, cholgugao donggiparang aganaha, “Pil·angbo, aro na·a dakgen ine agangimin gita dakbo; ua me·chikko nikanioni ong·katatbo.” Namen jajrengbee ua cholgugani rim·chakaniko rim·aha, indiba cholgugani sepangao donggiparang “Daktor, iara maia?” ine sing·kujana kingking uko ona on·jaha. Ua aganchakaha, “Isolsan u·ia; angko ia nokoni ong·katna on·bo;” aro ua ong·katangaha.
GSAM 211.1Nikanio Mrs. Whiteko sason ka·gipa bilni mikkango, memangrangni bijatchigipa ong·e uko salgipa gisikni tom·tomna man·gijaniara Jokatgipani salrango korerangni napgimin manderangni obostha gita ong·achim ine rongtalachim. Uamang sing·aha, “Somoi sokna skang chingko saknaatna Na·a ianona re·baahama?”13
GSAM 211.2Ia ong·aniara katchinikgipa Danielni chagrongani gimin segimin baksa apsan ong·aniko nikna man·a. Gitelni Gisikchi ua nikanio napangon, uano donggipa Kaldia manderang—ua Gisikko u·igijagipa gipin miterangko olakkigipa manderang—namen kengokaha, aro “an·tangtangko donnuna katangaha.”14
GSAM 211Me·tra Harmonko Uni Nikanirangko Aganatna Ge·eta
GSAM 211.3Uni skanggipa nikanini ja·mano antisa mang ong·ahaon, an·tangni pagipani noko ong·gipa tom·anio Me·tra Harmon gnigipa nikaniko man·aha. Uano una parakatgiminko gipinrangna u·iatna uko ge·etaha. Gitelni ge·etaniko maikai dakna man·gen ine ua namen jajrengaha. Uni be·en an·sengani namen namjachim, aro ua be·eno saknaengachim; uko nion, uni tangna somoi on·tisasan dongkua gita ong·achim. Ua bilsi 17-san ong·achim, chonbegipa aro bilgri, mande jinma baksa dongna ku·sina man·kujaigipa ong·achim. Aro ong·rongbewalchi ua namen kratcha·gipa aro an·tangko donnue donggipa ong·ani gimin, a·gital manderangko grongna ua namen neng·nikachim. Ia baljoko una bate ra·na amgipa gipin saksani kosako donna gita ra·angchina, bang·a salrangna aro wal ning·tue soka dipet ua ka·tong gimikchi bi·aha. Indiba dakna nanggipa kamni seng·ani dingtangjaha, aro sa·greni kattarang dontonggija gam·aha, “Anga nang·na parakatgiminko gipinrangna u·iatbo.”
GSAM 212.1Indake gisiko jajrengengmitingo, Me·tra Harmon an·tangni pagipani noko ong·gipa gipin tom·aniona re·angaha. Ia tom·anio pilak manderang una ka·tong gimikchi bi·anio damsan nangrimaha. Aro changsatai ua an·tangko Gitelna pakwat·e on·aha, aro Uni rasongna jakkalako man·na gisiko ra·chakaha. Bi·engmitingo uko pindapgimin tu·begipa andalani bilding bildang ong·e gimaangaha. Aro ja·mano uni agangimin gita, wa·alni bol gita ching·gipa seng·ani uni sambaona re·baaha, aro uni kosako ga·akon, uni bil ra·angako man·aha, aro Jisu aro sa·grerangni mikkango donga gita una ong·aha. “Anga nang·na parakatgiminko gipinrangna u·iatbo” ine aganako changsatai daktaiaha. Gitel una mesokgiminko re·ange aganatna nang·ode, an·tangko de·mitelani gisikoni rakkiako man·china ua ka·tong gimikchi mol·molaha ine ua aganaha. Unon uni bi·aniko knachakaha aro ua an·tangko de·mitelani kenbegnang obosthaona sokode, uko saa man·achi onatgen ine sa·gre saksa una aganaha. Sa·gre una aganaha, “Na·simang aga·ata katko kakket ong·e aganatode, aro bon·aona kingking chakchikode, na·simang janggini bolni biteko cha·gen, aro janggini chini chibimaoni ring·gen.”
GSAM 212Me·tra Harmonni Poland, Maine-ona Re·angani
GSAM 212.2Me·tra Harmon Poland, Maine-ona re·ange an·tangni nikaniko aganatna nanga ine una mesokmanaha. Ia gittamgipa nikanini sal gipino, pilakni chanchisogijan, uni boningtang gari sal·e uni pagipani nokni cholgugaona re·baaha, aro uko Poland-ona ra·angna aganaha. Uano dongmitingo ua tom·aniko ong·ate, uano nikaniko aganataha. Hazen Foss,15 ka·dongagri ong·ani gimin, olakkianiona re·bachina didionba uko ra·bana man·jaha. Indiba a·palo cholgugani sepangao nachilko done, uni nikaniko agantaitaianiko knaha, aro aganaha, “Mandesa apsan bostuko aganatani baksa gipin mandeni aganatani jena kingking apsan ong·na ama, uni aganatgimin nikaniba angna mesokgimin baksa ua gitan apsan ong·a.” Sal gipinni pringo ua chanchisogijan Me·tra Harmonko grongaha, aro “baljoko ra·anio aro Gitel una on·gnigipa saki on·anirangko aganatanioba kakket ong·china, unode Isol uko watgaljawa” ine una aganaha. Gipinrangna ua aganaha, “Jeni kosako Gitel ia baljoko donaha, ua jakkalaniara ian ong·a.” Ua tik ong·e u·ina nanga, maina uni baljokko uoni “ra·angaha” ine una agangipa nikanio ua ua mandeko nikmanachim.
GSAM 213.1Ua somoioni Me·tra Harmonni kamara New England a·dokrango biapsaoni biapsaona re·ange, una mesokgiminko aganatani ong·achim. Mitam somoirango una nikanio bachi re·angna nanggen aro maidakgipa neng·nikanirangko gronggen ukoba aganachim. Uni aga·ata kattarangara mongsongbate Kristoni gisikni gita re·baani skianichina re·angenggiparangko manenganirang, aro batanggimin chagronganiko rim·kingkingchina pilakkon ka·dongatanirang ong·achim.
GSAM 213.2An·tangni chagrongani gimin ua indake agana: “Mitamrang kam ka·aniko chu·gimik watgalaha, aro ia bidingo uamangni chanchianirangko ra·chakgijagipa pilakrang baksa bakrimani nangrimaniko pe·aha.... Isol ia branganirangko nikanio angna parakataha, aro uarangko aganprakna An·tangni branggipa dedrangona angko watataha. Indiba uamangoni bang·an aga·ata katko chu·gimik jegalaha, aro a·gilsak gita an·tangko ong·atenga ine angko dos on·aha. Gipinchipak, bimungsan Adventist ong·giparang angko toromo gaorae sima agre dakenga ine dos on·aha. Aro anga je gaorae sima agre dakaniko bon·atna kam ka·engachim, uani dilgipa ong·a ine angko tol·e mesokaha, aro mitamrang iako namgijagipa gisikchi dakaha.”16 Iani gimin re·bagnigipa uidhalo an·ching namedake skie u·ibagen.
Notes
- Deuteronomy 4:34, 35. ↩
- Psalm 106:21, 22. ↩
- Ephesians 4:8-15. ↩
- Mark 16:17, 18. ↩
- 1 Corinthians 1:4-8. ↩
- Revelation 12:17. ↩
- Revelation 19:10. ↩
- 1 Thessalonians 5:5, 19-21. ↩
- Gisikni on·anirang pangnan dongani gimin Sastroni sakki gimikaniko nika gita, 120 jakni Nama Katta Mondolio Katchinike Aganani On·ani ki·tapko an·chingni Ki·tap seani nokrangoni sa·oba man·na ama. ↩
- Hazen Foss-na mesokgimin gita. Uidhal 11-ko nibo. ↩
- Skango Se·anirang, jak 14, 15. ↩
- Daniel 10:8, 17-19. ↩
- Mati 8:29. ↩
- Daniel 10:7. ↩
- Uidhal 11-ko nibo, ↩
- Skangni Seanirang, jak 22. ↩