Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
21 / 31
21 / 31

Uidhal 18 — Chapa Ka·e Parakatani Kamo Isolni Dilani

John Norton Loughborough

GSAM 281.1“An·ching Gitelko u·ina mikkangchi ja·rikangode, unon an·ching u·igen; Uni ong·katbaaniara pring gita tik ka·gimin ong·a.”1

GSAM 281.21849 bilsini 6-gipa jaona kingking Gipi White aro uni jikgipa aro Gipi Batesni kamrang New England a·songrangosan ong·achim. Ia somoio Connecticutni Middletownoni bi·sa me·chik Clarissa Bonfoey Gipi Whiteni nokdang baksa dongpana re·baaha. Iana skang bang·gija salrangosan uni ma·gipa siaha, aro chon·gipa nokdangko song·e dongna nanggipa pilak bosturangko una donangaha. Iani gimin Gipi White changsatai an·tangni nokdangko song·na man·aha; aro uko ua Connecticutni Rocky Hillo Mr. Beldenni nokni bak sao dakaha.

GSAM 281Da·ororoni Sigiminrangni Gisikrang Baksa Agangrikani Bebera·ani A·bachengani

GSAM 281.31849 bilsini 3-gipa jani 24 tarik-o Topsham, Maine-o pilakna damsan tom·bimonganiko dakaha. Ua Neng·takani salo Mrs. White-na Nikani on·ako man·aha; uni katta namen nangchongmotgipa ong·achim. Ua somoio obostha maikai ong·achim uko gisiko skang chanchie niode, ua Nikani gimin nambate u·ina man·naba donga.

GSAM 281.41848 bilsini 3-gipa jani bon·kamgipa bako New Yorkni Wayne jillani Hydesville-o “u·isokgijagipa gam·anirang,” ba ja·mano “gisikrangni dok·anirang” ine minggiminrang, a·bachengaha. Iara skang Fox nokdangni noko ong·aha. Ding·kari bon·kamangmitingo ua nokdang Rochester, New York-ona jitangaha. Uano Corinthian Hall-o manderangni mikkango iarangko mesokaha, aro ua me·chik bi·sarangko name porikka ka·na songni nambatsranggipa manderangoni seokgimin me·chik aro me·asarangni komitirang name sandie porikka ka·aha. Manderangoni bang·batan ua dok·anirangko tol·napani ba jakni chalakani ine chan·genchimoba, altue bebera·gipa manderangba iara indita dal·beani ong·bagen ine ontisasan chanchisoachim.

GSAM 282Sigiminrangni Gisikrang Baksa Agangrikani Bebera·ani Gimin Katchinikanirang

GSAM 282.1Kosako janapgimin Nikanio Mrs. White indake nikaha: Rochester aro gipin biaprangni u·isokgijagipa dok·anirang Satan-ni bil ong·achim, aro indakgipa obostharang batroroe ong·rorogen; aro tol·napako man·giparangko kenani gri ine bate bebera·atna, aro man·ode Isolni manderangni gisikko ua obostharangona salangna, aro Gisik Rongtalgipani skianirangko uamangni jajrengatna, iarang toromni bimangko ra·gen.

GSAM 282.2Ua somoio katchinike agangimin gita sigiminrangni gisikrang baksa agangrikani bebera·ani a·gilsak gimikona gipatgen ine, ba an·tangni niam gita song·gimin mondolirang aro mondoliko nirikgiparang gnange torom ong·a ine an·tangko mesokgen ine, bang·gijagipa manderangsan, ba saksaba donggenchimode, ontisasan chanchisoachim.

GSAM 282Katchinikani Chu·sokaha

GSAM 282.3Indiba uamangni memborrangni bidingko chanchiode katchinikani chu·sokaha ine rongtalbee nikna man·a, maina United States-osan uamang 10,000,000 gnang ine agana. Da·o uamangni toromni bimangko ra·ani bidingo Washington, D.C.-oni Niani aro Aga·ata-ni 1903 bilsini 11-gipa jani 12 tarikni seaniko iano on·a:—

GSAM 282.4“Ia songjinmao ru·utgija ong·angkuenggipa Sigiminrangni Gisikrang Baksa Agangrikaniko Bebera·giparangni A·song Gimakni Nangrimani tom·bimonganio, olakkiani niam gital ming·sako ra·chakaha. Mondoliko nirikgiparang ba toromni dangdike on·giparangko ‘toromni kamo donani’ niamko tik ka·aha, aro sigiminrangni gisikrang baksa agangrikaniko bebera·giparangni dolko ‘mondoli’ ine ra·chakaha. Olakkiani niam gitaloni ka·mao on·gimin bakko poraianichi iako nikna man·gen:—

GSAM 282.5“‘Toromni itihasni skangskanggipa somoirang intaltal toromni kamo donani olakkiani ine u·igiminchi niam gita una kamko on·kujana kingking, mondoliko nirikgipa ba toromni dangdike on·gipa saksakoba mondoli ba dolni kosako don·na nangja. Badiaba mondoli ba dolko nirikna okamako man·kujaode, ba an·tangni donggipa a·songo toromni dol ine niam gita bimung see ra·gimin, ua a·songni Sigiminrangni Gisikrang Baksa Agangrikaniko Bebera·giparangni Nangrimanichi, ba United States of Americani uamangni A·song Gimakni Nangrimanichi nama kattako gipatgipa ine seokako man·kujaode, saksaba toromni kamo donako man·na am·gipa ong·na man·ja. Mondoliko nirikani kamna ba nama kattako gipatani kamna am·gipa pilak manderang komibatoba bilsi gittamna badiaba sigiminrangni gisikrang baksa agangrikaniko bebera·giparangni mondoli ba dol baksa chu·gimik nangrime donggimin ong·na nanga. Aro komibatoba bilsi gnina a·songni ba A·song Gimakni Nangrimanichi porikka ka·e agangipa ine kam ka·na on·ako man·gipa ong·na nanga. Bilsi chu·gimik sana bate komigipa somoina don·gimin mondoliko nirikgiparang toromni kamo donako man·na kraja.’”

GSAM 283Oswego, New York-o Gipi White

GSAM 283.1Chapa ka·e parakatani kam New Yorkni Oswego-o ong·ani gimin, 1849 bilsini bolrangni bijak ga·akani somoio Gipi White an·tangni dongramko Connecticuto donggipaoni ia biapona jitataha. Uano ua bilsion, 11-gipa jani 3 tarik-o bebera·giparangni tom·bimonganiko dakaha. Uni ja·mano uamangni kamrangni bidingo Mrs. White indake agana:—

GSAM 283.2“Unon New York a·songo kam ka·ani an·chingni dakna nanggipa ong·a ine chinga tik ka·aha. Angni segipa sena aro chapa ka·e parakatna an·tangni kosako daito gnang ine man·aha. Chinga Oswego-o nokko bhara ra·aha, jong-giparangoniko nokni bosturangko ra·sroke, nokdangko song·aha. Uano angni segipa seaha, chapa ka·e parakataha aro skiprakaha. Ua changni chang gualaniko ra·dalgipa, tik ka·gimin somoiko skiprakgipa, aro an·chingni bebera·anini kosako man·a dipet pilak manderangko namen namgija chanchiatna jotton ka·gipa, an·tangtangko Adventistrang ine agangiparang baksa jegrikna nangachim. Uni gimin salantini pilak somoion ua dakgrikani gananirangko gane dongna nangachim.”2

GSAM 283Gnigipa Re·baani Nianiko Chapa Ka·e Parakataha

GSAM 283.31850 bilsini bolrangni bijak ga·akani somoio changsatai biapko dingtangatani namgen ine chanchiaha. Uni gimin Gipi White Paris, Maine-ona jitangaha. Uano Gnigipa Re·baani Niani aro Neng·takani Salni Aga·ata-ni skanggipa khandko jaantio changgni ong·katgipa dake chapa ka·e parakataha. Uo ong·katani changchike gittam gnangchim, changantio bakgni dake sualgimin jakchet gnangchim, aro chapa ka·gimin jakni dal·ani inchi 7⅛ x 10¼ ong·achim. Skanggipa ong·katanio ja·mano sokbagipa 11-gipa jani tarik gnangchim, aro bon·kamgipao 1851 bilsini 6-gipa jani 9 tarik gnangchim.

GSAM 284.1Da·o Donggipa Bebe-na bate ia bilsio ja changni chang ong·katgipa segimin dal·baaniara, bebe badita gipatenga, ia kamo kam ka·giparang aro kamko dakchakgiparang badita bang·enga, uko name mesokgipa ong·achim. Segiminko indin on·ani gimin, ia kamni ripengrang uni chapa ka·e parakatanina dakchakgen ine ka·dongachim, aro uamang dakchaka. Bebera·giparang bang·batan gam bang·gija manderang ong·genchimoba, Gitel uamangko pattigimin gita dakchakaha, aro bebeni gariko mikkangchi jitangatna an·tangtangni ama dipet dakaha.

GSAM 284J. N. Andrews Skiprakna A·bachenga

GSAM 284.2Ia somoirangon Paris, Maine-o donggipa J. N. Andrews nama kattani dangdike on·gipa aro toromni bidingo segipa dake manderangni mikkango an·tangni kamko a·bachengaha. Niani aro Aga·ata-ni 1851 bilsini 5-gipa jani ong·katanio aga·ata kat gittamni bidingo uni seani jakbongana baten dongachim. Iano ua Para·pe·a 13-o gronggni gnanggipa matburungni bidingo katchinikaniko United States-na don·aha. Katchinikanisan una pangchakani ong·achim; ua indake aganaha je, ia a·songo bon·kamao mondoli aro sorkar nangrimgnigipa pangchakanide Skanggipa salko Neng·takani sal ine rakkina draani ong·gen. Uni agananirang chu·gimikan katchinikanio pangchakachim, maina ua somoio mamung kamoba ua ramaona re·angani bilakgipa chin dongjachim. Iako dakchakgipa katta bilakbate man·giminara Dr. Durbinni seani, Christian Advocate and Journal-oni ra·gimin, ong·achim. Ua indake agana:—

GSAM 284.3“Kristoni torom a·songni nama cholon aro gisikni janggi ong·baon, an·tangko rakkiani chol ming·sa dake, a·song an·tangni bichal ka·giparangchi rongtalgipa Neng·takani salko parake niam pe·aniko champengna nanga.”

GSAM 285Kamna Dakchakna A·barirangko Palani

GSAM 285.1Aga·ata katni kamko mikkangchi ra·angon ong·katbagni dingtang dingtang kamrangna dakchakna tangka dongchina, ia somoirangon New Yorkni Hiram Edson aro Jackson, Michigan-ni Cyrenius Smith gita manderang, mingantini dam $3,500 ong·gipa an·tangtangni a·barirangko pale, an·tangtangni jakkalna gipin a·barirangko bhara ra·na dilako man·aha.

GSAM 285Chapa Ka·e Parakatani Kamko Saratoga-ona Jitatani

GSAM 285.21851 bilsio Gipi White Paris, Maine-oni Saratoga Springs, New York-ona jitangaha. Aro ianoba ra·srokgimin nokni bosturangchi ua an·tangni nokdangko song·aha, aro Re·baani Niani-ni gnigipa khandko chapa ka·e parakataha. Uni skanggipa ong·katanio ua bilsini 8-gipa jani 5 tarik gnangchim. Ia khando ong·katani changchike bri gnangchim, aro jaantio changgni ong·katachim. Bon·kamgipa ong·kataniko 1852 bilsini 3-gipa jani 23 tarik-o chapa ka·e parakataha. Segiminni bimungko skanggipa khando donggipa Gnigipa Re·baani Niani-oni, ontisa dingtangate, Re·baani Niani aro Neng·takani Salni Aga·ata ine don·aha. Ia bimungko ua 82-gipa khandoba da·onan ra·bitenga. Segiminni dal·aniko jakchet aro jakantio bakgittamona bariaha; chapa ka·gimin jakni dal·ani inchi 8¼ x 11¾ ong·achim.

GSAM 285.3Skangoni aro da·onaba mondolini segimin ong·gipani dal·roroaniko nion, pilak dingtangatanirangan nambatanina ong·aha ine nikna man·gen. Iara kam chu·soke mikkangchi re·angenga ine mesoka aro Gittamgipa Salgini s·greni kamara “dongkamna re·baaha” ine rongtalbee saki on·a.

GSAM 285Rochester-o Chapa Ka·e Parakatani—Jakchi Chal·atgipa Chapa Ka·ani Kol An·tangtangni Ong·ani

GSAM 285.41852 bilsini 5-gipa jani 6 tarik-o Re·baani Niani aro Neng·takani Salni Aga·ata-ni 3-gipa khandni skanggipa ong·kataniko Rochester, New York-o chapa ka·e parakataha. Uko Snigipa Sal Adventistrangni an·tangtangni chapa ka·ani kol aro chapa ka·ani oikorrangchi chapa ka·aha. Washington jakchi chal·atgipa chapa ka·ani kol, oikorrang aro kam ka·ramko tarina nanggipa bosturangko brena Hiram Edson skang tangkako on·aha. Bebeni ripengrangoniko on·anirang sokbaroroanichi uni on·gimin tangkako una pil·atna nangachim. Ua jakchi chal·atgipa chapa ka·ani kol Battle Creek, Michigan-o Niani aro Aga·ata-ni kam ka·ramo 1902 bilsini 12-gipa jani 30 tarik-o wa·al kame bon·jana kingking dongachim. Ua somoio uko ua kam ka·ramni chapa ka·giminko nianina nambatsranggipa kol ine chanachim. 1852 bilsini 10-gipa jani 14 tarikni 3-gipa khandni 12-gipa ong·katanio indake parakataha: ia kol aro bosturangchi kam ka·ramko tariani dam $652.93 ong·aha, aro ia kamna ua tarikona man·gimin tangka $655.84 ong·aha. Ia segiminni ong·katani changchike gnini changantio king 2,000-ko chapa ka·e indin sualaha.

GSAM 286Panteni Skigipako A·bachengataha

GSAM 286.18-gipa jao Niani-ni kam ka·ramo jaantio changsa ong·katgipa Panteni Skigipako chapa ka·e parakatna a·bachengaha. Da·o uara antio changsa ong·kata, aro changantio ua somoini poraiani kattarangna bate changbri bang·bata.

GSAM 286Uriah Smith Kam Ka·ram Baksa Nangrimaha

GSAM 286.21853 bilsio Gipi Uriah Smith Niani aro Aga·ata-ni kam ka·ramo an·tangni kamko a·bachengaha. Uano ua bilsi 50-na kingking daito gnanggipa kamo dongaha. Ua bilsio (1853) skanggipa changna Niani aro Aga·ata-o indake aganaha je, brea namnikgiparang an·chingni chapa ka·e parakatgiminrangko tariani damko on·e brena man·a. Gipin pilaknan chapa ka·giminrang indin ong·achim, maina chu·onggijagipa tangkako jaksramgipa aro ka·tongoni on·na sikgipa manderangni on·anirangchi chu·sokatachim. 1854 bilsio jaantio changgni ong·katgipa Niani-ni dam bilsisao $1.00 ong·a ine parakataha. Ua bilsion 7-gipa jao Macomb jilla, Michigan-o dakgimin Tambuni metingo an·chingni chapa ka·e parakatgiminrangko palna jotton ka·aha. Ia metingo $50 damni ki·taprangko palaha. Gipi White ia jotton ka·ani bidingo Niani-o indake aganaha, “Iara an·chingni ki·taprangko palna man·a ine mesoka.”

GSAM 286Chon·gipa Toromni Seanirangna $500 Tangkani Bitingna Mol·molani

GSAM 286.31854 bilsini 10-gipa jani 12 tarik aro 12-gipa jani 24 tarikni Niani-o chon·gipa toromni seanirangna $500 tangkani bitingna mol·molaha. Iachi kam ka·ram toromni dangdike on·giparangna, uamangni kamrang baksa indin sualna, chon·gipa seanirangko on·na man·gen. Aro “tangkani chu·onggijani gimin basakobade anti sako ong·katgijaniko dakani pal, Niani antiantion tik ong·katna man·china kam ka·ramna $500 dakchakani tangkani bitingna” mol·molaha.

GSAM 287J. P. Kellogg Aro Henry Lyon An·tangtangni A·barirangko Palaha

GSAM 287.1Ia somoion Tyrone-ni J. P. Kellogg aro Plymouth, Michigan-ni sepango donggipa Henry Lyon, mingantini dam $3,500 mang ong·gipa an·tangtangni a·barirangko palaha. Uamangni miksonganiara kamko mikkangchi ra·angna jakkalna tangka dongani mangmangsan ong·achim. Indake Michigan-ni jong-gipa sakgni dal·bate dakchakani nanggipa kamo jak ra·chakna, jakkalna tangka aro on·na sikgipa ka·tong gnange, kraa somoio mikkangchi re·baaha. Skanggipa Jackson, Michigan-o nok itrokani tariani kamo napaha, aro gnigipa Battle Creek-ona jitange an·tangni nokdangko alduna bol mistirini kamko ka·aha.

GSAM 287An·chingni Pilak Segiminrang Aro Ki·taprang $3.00-na

GSAM 287.26-gipa khand bon·ao, 1855 bilsini 6-gipa jao, $3.00-ko on·e bilsi sani Niani aro Skigipako man·na amachim. Unbaksana pilak chon·gipa ki·taprang aro toromni seanirangko, aro ua somoio jakkalgipa ring·ani ki·tapko, chu·gimik man·na amachim—chon·gipa ki·tap aro seanirang pilakko damsan ming 26. Skigipa-ni tik ka·gimin dam ong·katani changchike gnina sent 25 ong·achim.

GSAM 287Niani-ni Kam Ka·ramko Michigan-ona Okamaha

GSAM 287.31855 bilsini 4-gipa jao Gipi White aro uni jikgipa Michigan-ko changsatai nina re·angaha, aro bang·gija biaprangon tom·bimonganirangko dakaha. Ua jani 28 aro 29 tarikrangon Battle Creek-o tom·bimonganiko dakaha. Ua tom·bimonganio Battle Creek-ni jong-giparang Gipi White-ko Niani-ni kam ka·ramko Rochester-oni Battle Creek-ona jitatna okamgen ine vot on·e tik ka·aha. A·a bak sako brena aro chapa ka·e parakatani kam ka·ramko rikna Dan Palmer, Cyrenius Smith, J. P. Kellogg aro Henry Lyon sakantian sutiko ra·gija $300-ko on·na kumongaha; damsan $1200 ong·aha. Uni gimin uamang West Main aro Washington ramarangni salaram-salgipengni ki·tiko a·a bak sako man·aha, aro uano gni gadang gnanggipa, dal·ani put 20 x 30 aro krongrangni chu·ani put 20 ong·gipa bolni nokko rikaha.

GSAM 288Battle Creek-o Skanggipa Tom·bimongani Nok

GSAM 288.1Ua somoion Battle Creek-o Snigipa Sal Adventist-ni skanggipa tom·bimongani nokko rikaha; uni dal·ani put 18 x 24 ong·achim. Ia ramramgipa nokko bolni patarangko kosakoni ka·maona don·e, uarangni nangrimanirangko chon·gipa bolni patarangchi pindape rikaha. Ua nok Van Buren aro Cass ramarangni saliram-salgroni ki·tikni sepango dongachim.

GSAM 288An·chingni Skanggipa Chapa Ka·ramo

GSAM 288.2Snigipa Sal Adventistrangni an·tangtangni kam ka·ramo Battle Creek-o chapa ka·e parakatgimin Niani-ni skanggipa ong·katanio 1855 bilsini 12-gipa jani 4 tarik gnangchim. Ua somoio segiminni damko ong·katani chang 26 gnanggipa khandprakna $1.00 ine tik ka·aha; indiba man·na kragipa kangalrangna segiminko indin watatna on·anirangko mol·molaha. Ia somoioni mikkangchi Gipi Waggoner aro Gipi Cottrell Re·baani Niani-o gimik somoi gita seanirangko on·giparang ong·aha.

GSAM 288.31855 bilsini 12-gipa jani 18 tarikni Niani-o chapa ka·e parakatani komiti katta ming·sako aganaha, jeko da·o kam ka·ramo kam ka·giparang knao aiao inmannaba donga. Uo indake seaha: “Kam ka·ramo kam ka·giparang uamangni kamna kragipa dormahako man·na nangja ine chinga chanchina amja. Segiminrangko nirikgipa gipin biapo man·na amgipa dormahani jatchikosan man·enga.” Iako janapani namgen je, ua somoini ramramgipa dormaharang da·oni dormaharangni jatchinaba sokjachim, aro ua somoini jatchi dormahani gamchatania da·o apsan kamna kam ka·ramni on·gipa dormahani bakgittam sualani baksa ba bakbri sualani baksanaba bateja gita ong·achim. Da·o donggipa bebeni nama kattako chapa ka·e parakatna man·china, ua somoio kam ka·ramni kam ka·giparang an·tangtangni kamni gamchatani jatchiko on·ani dake on·aha.

GSAM 288Kolni Bilchi Chal·atgipa Chapa Ka·ani Kol Aro Una Bil On·gipa Kolna Mol·molani

GSAM 288.41857 bilsini 3-gipa jani 19 tarikni Niani-o skanggipa changna indake aganaha je, segiminrang, chon·gipa toromni seanirang aro ki·taprangko chapa ka·na kolni bilchi chal·atgipa chapa ka·ani kol aro una bil on·gipa kol nangenga aro uarangko man·na nanga. 4-gipa jani 2 tarik-o on·gimin kobor gita, Adams kolni bilchi chal·atgipa chapa ka·ani kolko brena tik ka·aha, aro mande saksni uko brena sakprakna $100 on·na ku·rachakaha. Ja·mano ong·katgipao indake aganaha je, chapa ka·ani kol aro una bil on·gipa kolni dam $2,500 mang ong·gen, aro on·na ku·rachakgimin tangka $1,700 ong·ahachim.

GSAM 289.11857 bilsini 8-gipa jani 13 tarikni Niani-o Gipi Whiteni nirikgipani seanio ia ka·dongatgipa katta donga: “An·chingni kam ka·ram gro gri ong·a. Ki·taprangna damsan jakkalani tangkani biting $1,426 donga, jeko da·o ki·taprango jakkalaha. Kolni bilchi chal·atgipa chapa ka·ani kol gital kam ka·enga aro namen name ka·enga; ru·utgijan uko bibani bilchi chal·atna man·gen aro uni dam gimikba on·matchotna man·gen ine nambee ka·dongani donga. An·chingni tamburangni kamrang skangna bate nam·bate dakchakako man·enga.”

GSAM 289Ki·tap Palani Gimin Skanggipa Ripot

GSAM 289.21857 bilsini 10gipa jani 29 tarik-o Niani aro Aga·ata-o indine ripot on·aha je, skangni bilsi gnio ki·tap palani gam $1,287.91 ong·achim. Ua salona kingking indakgipa ripotko skanggipa on·ani ian ong·achim. Ian Isolni kam mikkangchi silroroangani chin ong·a, unigimin ka·donganiko on·aha; maina bebe bil man·roroenga aro ‘seng·ani chiringrang gita a·gilsak gimikona re·angenga’ ine mesokaha.

GSAM 289Niani aro Aga·atani Kam Ka·ani Nok — Tangkako Kenmangija Don·ani Biap

GSAM 289.31858 bilsini 8gipa jani 13 tarikni Niani aro Aga·ata-o, an·chingni manderangni jakkalgija dongspa tangkako ua kam ka·ani noko don·na gita skanggipa chanchianiko on·aha. Ta·raken jakkalna nanggijagipa tangka donggipa manderang ua noko tangkako don·na man·genchim; aro nangahaon je somoio ong·oba bi·e tangkako ra·pilna man·genchim. Indake uamangni tangkako jakkale kam ka·ani nokna dakchakna man·genchim. Ia ku·pattianiko ja·rikahaon, kamko dakna tangkani bil bate bate jelaha.

GSAM 289.4Ua somoioni da·ona (1905) kingking, indake an·chingni Ki·tap seani nokrangna on·chakgimin tangkaoni darangba dolar mangsakoba gimaatkuja, aro ra·pilna bi·ahaon tangkako man·gijaba ong·kuja. Kakettangko agangipa aro name chanchigipa manderang, bang·a changrang bon·chongdikgipa tangka don·ani nokrangna bate an·chingni Ki·tap seani nokrangosa uamangni dongspa tangkako don·na kenmangija ong·bata ine chanchia. Tangka don·ani nokrangna a·gilsakni manderang ka·dongchaka, indiba an·chingni Ki·tap seani nokrangni ‘pangchakanide’ mondolini dol gimikni bil ong·a.

GSAM 290Snigipa Sal Adventist Ki·tap Chapani Dolko Dakaha

GSAM 290.11861 bilsini 5gipa jani 3 tarik-o Snigipa Sal Adventist Ki·tap Chapani Dolko dakaha. Kam a·bachengani tangkani bakprako $10 dake bak ra·pachina mol·mole lekarangko watataha. Anti gnini jamano, bakrangko ra·pana $4,080-ko ku·rachakman·aha ine u·iataha.

GSAM 290.2Ua bilsini 6gipa jani 11 tarikoni a·bachenge, Snigipa Sal Adventist Ki·tap Chapani Dol Niani aro Aga·ata-ko chapaha. Ia dolni rikgimin skanggipa kam ka·ani nok Main aro Washington ramarangni salaram-salgipengni ki·tiko dongachim. Skangni bolni nokko Kalamazoo ramachi ra·jitgimin biapon uko rikaha. Ia nok dotgni chu·achim aro uni pakmarangko itchi mangrake rikaha. Greece-ni chisolni bimang gita dakachim, aro salgrotchi Main ramako mikkangchakachim. Salaramoni saliramona uni jolgimik 44 ja·a, aro salgrotni salgipengona 72 ja·a ong·achim.

GSAM 290Gipin Ku·sikrangchi Skanggipa Chapgiminrang

GSAM 290.3Ja·kuprakprak Aga·ata kat mikkangchi re·angaha, aro mikkangchi ja·ku de·ani changantian kamko bilakataha aro mangrakatbatataha. Ia somoio an·chingni Ki·tap seani nok gipin a·songni ku·sikrangchi ki·tap chonchong kingbongako chapaha: Denmark-Norway ku·sikchi kinggittam aro France-ni ku·sikchi kinggni. Indake gipin a·songrangna chapani kamko a·bachengaha.

GSAM 290.4Mondolini manderang bang·roroani baksa tangkaba dontonggija jelroroangaha. Iako 1863 bilsini 5gipa jani 16 tarikni Niani aro Aga·ata-o on·gimin ripot mesoka. Uano dolni setimgipa man·gimin tangka gimikni gimin indine seaha:—

GSAM 290
Da·ona kingking Dolni bakrangna aro on·anirangchi man·gimin$10,374.13
Rochesterni kam ka·ani nokoni man·gimin700.00
On·dapgimin jakkalani bosturangna man·gimin300.00
Ki·tapni tangka chimonganina man·gimin1,355.00
Bilchi chalgipa chapani kol aro uko chalatgipa kolna man·gimin2,500.00
Gimik$15,229.13

GSAM 291.1Setimgipa indineba aganaha:

GSAM 291.1‘Dolni gamrangni gamchatako simsakbee hisap ka·e nion, ua $20,000-na komija ine tik ka·aha. Ian ia kamni ripengrangni on·giminna bate $5,000 mang bang·bata. Ian Jong-gipa White aro Niani aro Aga·atani kam ka·ani noko un baksa kam ka·giparangni kakketani aro bebe ong·aniko nama dake mesoka. E. S. Walker, Setimgipa.’

GSAM 291Niani aro Aga·atako Dolna On·ani

GSAM 291.2Gipi Whiteni neng·bee kam ka·ani aro boli on·anichi ki·tap chapani kam indita chu·sokaha. Unigimin unoni man·gimin namgnirang una ong·na krabeachim; maina ua man·dapani uni an·tangko jegalani, bading-chiwalanio changani aro simsakbee sason ka·anionin ong·baachim. Indiba ua ia gam gimikoba ba uni bakoba an·tangni ong·a ine dabigija, katchae pilakkon mondolina on·aha. Iasan ong·aija, dolko dakani jamano uni dangdike on·anina antio $6 on·na dol tik ka·ahaoba, ua antio $4-kosan ra·chakaha.

GSAM 291Pacific Sagal Rikamo Mingsa Songbad Leka

GSAM 291.31874 bilsini 4gipa jani 21 tarikni Niani aro Aga·ata-o Gipi Whiteni segimin kattarang dongachim. Uano Pacific sagal rikamni kamni gimin aganmitingo, ua rikamo Isolni kamko silroroatna antio changsa bikotgipa songbad lekako a·bachengna bakbakan nanggen ine ua aganaha. Ian ong·ani ru·utgija jamano, Oakland-o chapa ka·ani sorochakrang aro jakkalani bosturangko bang·gija brena chol man·aha. Uarangchi 6gipa jao jako changgni bikotgipa songbad lekako a·bachengaha; uko Somoini chinrang ine mingaha.

GSAM 291Tangkako Chimongani

GSAM 291.4Somoini chinrangko changdok chapani jamano, Gipi White salaramchi pil·angaha, aro songbad lekako bikotangna nanggipako tarichina Californiani A·songni mondolirangni kumonggrikaniko mol·molaha. 1874 bilsini 8gipa jani 15 tarik-o Dal·gipa Kumonggrikanio salaramni jong-adarangna indine chanchianiko on·aha: Pacific sagal rikamni jong-adarang a·ako brena aro kam ka·ani nokna kragipa nokko rikna $4,000 chimongode, salaramni jong-adarang Somoini chinrangni kam ka·ani nokna chapani kol, uko chalatgipa kol aro sorochakrangko brena $6,000 chimongchina.

GSAM 292.1Ua somoio Dal·gipa Kumonggrikaniko sason ka·gipa dolni saksa ong·gipa Gipi George I. Butler Californiani Yountville-o ong·gipa A·tipni meting-o bak ra·aha aro ia chanchianiko jong-adarangna on·aha. 1874 bilsini 10gipa jani 11 tarik-o uamang ia mol·molaniko ra·chake, tangka bisilchi $19,414 on·na ku·rachakaha.

GSAM 292Pacific Chapani Nokko A·bachengaha

GSAM 292.21875 bilsini 2gipa jani 2 tarik-o Gipi James White aro uni jikgipa, Gipi J. H. Waggoner aro gipin changgipa kam ka·giparang baksa Oakland-ona sokbaaha. Ua jani 12 tarik-o Somoini chinrangni kam ka·ani nokrangko rikani biapni gimin chanchina Californiani A·songni mondolirangni kumonggrikanini dingtang tom·bimaniko okamaha. Name chanchigrikani jamano, 11gipa aro 12gipa ramarangni gisepo, Castro ramani saliramchipakni a·arangko brena tik ka·aha. Ua salon Gipi White aro John Morrison ia a·arangko breaha aro an·tangtangni bimungo a·ani lekarangko ra·aha. Uamang indine ma·sigrikaha je, Dolko dakahaon, uni kamna badita a·a nanga ine chanchigen, indita a·ako uamang dolni bimungona on·gen.

GSAM 292.31875 bilsini 4gipa jani 1 tarik-o Oakland-o Pacific Snigipa Sal Adventist Ki·tap Chapani Dolko dakaha. Uni kam a·bachengani tangkako $28,000 ine tik ka·aha. Kumonggrikgimin gita Castro ramani a·arangni jatchini bakko dolna on·aha, aro Battle Creek, Michigan-ni O. B. Jones rang·sanan nokko rikaha. Uni bimang aro dal·a Battle Creek-o rikgimin kam ka·ani nokmung apsan ong·achim; indiba Oakland-ni nokkode itchi rikgija bolchisa rikaha. Ia nokko jakkalna tariman·ahaon, 1875 bilsini 8gipa jani 27 tarik, Sukrobaro, Somoini chinrangko uni gital biapona ra·jitaha.

GSAM 293Mountain View-ona Ra·jitani

GSAM 293.1Ia noko 1904 bilsiona kingking somoi somoio bikotgipa lekarangko aro ki·taprangko chu·soke chapangaha. Ua bilsio chapani kolrangko songdamona ra·jitna tarisamsoaha. Ia dingtangataniko dakani a·selko Pacific Chapani Nokni kamko sason ka·gipa indine aganaha:

GSAM 293.1‘Pacific Ki·tap Chapani Dolni sason ka·giparang bang·a bilsirangonin indine chanchiaha je, da·o uamangni Ki·tap seani nok donggipa a·ani dam namen rakbeaha aro a·ani biapba chapani kamna chu·ongja; maina ua dal·gipa songjinmani jatchio, manderangni dongram biapo donga. Unigimin bang·a a·selrangna songdamni biapko am·anian gisik gnangani ong·gen ine uamang chanchiaha: uano a·ani dam kom·bata, kam ka·giparang an·sengna namgipa samtangtang donggipa noko dongna man·gen, aro bari dakna, bite bolrangko ge·na aro balwa namako ra·na chu·onggipa biap dongen; bosta watat- ra·baaniba altugen. Indakgipa biapko Santa Clara County-ni Mountain View songdamo man·aha aro ra·aha. Ia biap San Francisco-ni salgipengchi mail 39 chel·a; uano songjinmani bang·a namgnirang aro songdamo an·senge janggi tangani namgnirang damsan donga.’

GSAM 293Gipin A·songrango Chapani Kamko A·bachengaha

GSAM 293.2Bebe silroroanganiko mesokna, an·ching iako gisik ra·a je, 1875 oni 1878 bilsirangni gisepo Basel, Switzerland-o aro Norweni Christiana-o chapani kamko a·bachengaha.

GSAM 293.31875 bilsini sin·kari a·bachengani somoio Niani aro Aga·ata-o ripot on·aha je, 1868 oni 1875 ona bilsi snina Niani aro Aga·atani kam ka·ani nok saksan ki·tap palani gam $85,644.54 ong·achim. Ian una skangni bilsi snio palgiminna bate changdok mang bang·bata. Aro 1875 oni 1878 ona bilsi gittamna kam ka·ani nok mingbri gimikni (Michigan, California, Switzerland aro Norway) palani gam $98,163.73 ong·achim.

GSAM 293.41878 bilsini 10gipa jani 17 tarikni Niani aro Aga·ata-o indine u·iataha je, 1864 bilsina skang Niani aro Aga·atani kam ka·ani nokni chapgimin ki·taprang, ki·tap chonchongrang aro toromni lekarang gimik jak 50,058,000 ong·achim. 1864 oni 1878 ona jakrangni bang·a 158,130,951 ong·achim, chong·motan gimik jak 208,188,951 ong·achim.

GSAM 294Panteni Skigipako Antio Changsa Bikotaha

GSAM 294.11879 bilsini 1gipa jani 1 tarik-ona kingking Panteni Skigipako jako changsa chapachim. Indiba ua salo uni bilsi 27gipao napahaon, uko antio changsa bikotaha; indake uni namgniko on·ani changbri jelaha.

GSAM 294Gipi White Dolna Maiko On·ahachim

GSAM 294.21879 bilsini 1gipa jani 23 tarikni Niani aro Aga·ata-o Gipi White ia kam baksa uni nangrimani gimin adita kattarangko aganaha. Ki·tap chapani kamo on·gimin bolirangko uarang nambate talata, unigimin uarangko iano on·na kragipa ong·a. Uni kattarang indake ong·a:—

GSAM 294.3‘1861 bilsio Battle Creek, Michigan-o Ki·tap Chapani Dolko dakahaon, chingni songbad lekako bregiparangni bimungrangko aro chingni pilak ki·taprangko chaptaina bilko dolna on·aha. Uarangni gamchatako jamano $10,000 ong·achim ine tik ka·aha. Chingo $1,000-ni gamrangsan dongaha; aro ching lekako nipilatgipa, kamko sason ka·gipa aro skiprakgipa ong·e antio $6-na kam ka·angkuaha.

GSAM 294.4‘1866 bilsio sakbegipani jamano ching Niani aro Aga·atani kam ka·ani nokona pil·baahaon, sason ka·giparang hajal hajal tangkana ritchani bak chikung sut on·enga aro kamni ja·pang tangka $32,000-ona komiaha ine nikaha;3 Indiba bilsi brini gisepo Isolni patianichi grorangko chotaha, kamni ja·pang tangkako $75,000-ona jelataha, aro chingo [dolo] tangka don·ani nokrango $5,000 dongaha.’

GSAM 2941880 Bilsio Ki·tap Seani Nokni Obostha

GSAM 294.51880 bilsini 1gipa jani 15 tarikni Niani aro Aga·ata-o Gipi Butler indine agana:—

GSAM 294.6‘Ru·utgija skang an·chingni Ki·tap seani nokko (Battle Creek) dal·ataha. Salaramchipakni nok minggnini gisepo jatchini bakko rikdapaha; indake nok gimikni kam ka·na man·ani aro altuani namen jelaha. Bijolini bilchi silni chapani bimangko dakna, sorochakrangko damsan kae uni bimangko ra·e chapani silko dakna, aro ki·taprangko nambatsranggipa dake ka·na tarigiminrang donga. Beben, iani gimin u·ina nanggipa manderangni agana gita, Michigan a·songo ian chu·sokbatsranggipa aro pilak nanggipa gnanggipa Ki·tap seani nok ong·a.’

GSAM 295.1Indake dal·atahaoba, ding·kari bon·na skang chapani kolrangna mongsonggipa nokni salgipengchipak gital nokko rikna nangaha. Dolni bilchi chalgipa chapani kol mingbongako ia nokona ra·jitaha. Uarangoni kol mingsa, ua noko una skang jakkalgimin pilak kolrangna bate dal·batachim. Apsan dal·a aro dakbewal gnanggipa minggipin kolkoba Californiani Oakland-o Somoini chinrangni kam ka·ani noko don·man·achim.

GSAM 295.21881 bilsini 5gipa jani 17 tarikni Niani aro Aga·ata-o Battle Creek-ni mongsonggipa Ki·tap seani noko chapani kam chu·sokani gimin Gipi White indine aganaha:—

GSAM 295.3‘Gamrangko simsakbee hisap ka·e Snigipa Sal Adventist Ki·tap Chapani Dolni gro gimikko unoni komiatbo; unon a·a-nok aro gipin gamrangni gamchata $105,000-na komija dongkua. Iaoni an·chingni pilak manderang bakrangchi, on·anirangchi aro sion watgimin gamrangchi $34,432.17 on·aha. An·tangtangni janggi gimikko ia kamna on·kangipa bebe ong·gipa me·asa aro me·chik adita manderang $70,567.83-ko on·dapaha [on·anirangchi ong·gija, boli on·ani aro simsakbee sason ka·anichi].’

GSAM 295Ki·tap Bikhalgiparangni Kamko A·bachengaha

GSAM 295.41881 bilsioni a·bachenge an·chingni manderang gital jottonko a·bachengaha, aro an·chingni chapgiminrangko palna Ki·tap bikhalgiparangni kamo napaha. 1884 bilsiona kingking Ki·tap bikhalgiparang an·tangtangni palaniko kakket dake ripot on·kujaengani gimin, ua somoini gimin an·chingni ripotko Ki·tap seani nok mingbrini palani ripotrangoniko dakaha. Uamangni hisap gita bilsi bongani palani gam $221,248.69 ong·achim. Europeni jatchini a·songrango aro Scandinaviani a·songrango an·chingni Nama Kattako skiprakani biaprangoni kam silroroangahaon, gipin a·songni ku·sikrangchi chapgiminrangna nangani jelroroangaha.

GSAM 296Bilsi Chikungni Ki·tap Palani

GSAM 296.11884 oni 1894 ona, bilsi chikungni somoio, an·chingni dal·gipa ka·gimin ki·taprangko palaniko bang·baten Ki·tap bikhalgiparangan dakaha. Ia somoio uamangni palani gam $4,031,391.26 ong·achim. Ia somoion Australia-o; Pacific a·chokrangni Tahiti-o; Finlandni Helsingfors-o; Germanyni Hamburg-o; aro gipin biaprango Ki·tap seani nokrangko a·bachenge an·chingni kamko silroroatkuaha. 1895 bilsio janggi tangna neng·nikbeani dongahaoba, ripot gita Ki·tap bikhalgiparangni palani gam $357,467.23 ong·achim. An·chingni aganman·gimin palanirangko damsan chanode, gimik $4,816,773.73 ong·a.

GSAM 296Bilsi Sotbongani Palani $11,000,000

GSAM 296.21854 oni 1896 bilsini 1gipa jani 1 tarik-ona palgiminni gam gimikko u·ina, kosako agangimin bilsi chikungni somoio Ki·tap seani nok gimikni ripot on·gimin bading-chiwalani ki·taprang, ki·tap chonchongrang, toromni lekarang aro noksa lekarangni palani gamko on·dapna nangkua. Ua gam $3,458,278.23 ong·a. Indake mondolini dolni bilsi kolgrik gnini ki·tap palani gam gimik $8,275,051.96 ong·a. Gipin dake aganode: bilsi kolatchini (1854 oni 1884 ona) palani gam $424,915.24 ong·achim, aro unni jamanni bilsi chikgni, 1896 bilsini 1gipa jani 1 tarik-ona, $7,850,136.72 ong·achim. Bon·kamgipa bilsi cheto ki·tap bikhalani kamo manderang komiahaoba, 1854 oni da·oni somoiona (1905) $11,000,000-na bate dam gnanggipa Snigipa Sal Adventist chapgiminrangko palaha ine kenmangija hisap ka·na man·a.

GSAM 296Ku·sik Sotbri Mang-o Chapani

GSAM 296.3Chapgiminchi Aga·ata katni mikkangchi silroroanganiko an·ching indake nikna man·a: mongsonggipa ku·sik sotbri mang-o kamko a·bachengaha. Uarang Arab, Armenia, Basuto, Bohemia, Bulgaria, Indiani Bangla, China, Denmark, England, Estonia, Finland, France, Fiji, Greece, Germany, Holland, Hungary, Hawaii, Italy, Iceland, Japan, Kaffir, Lettish, Lavonian, Maori, Poland, Portugal, Romania, Russia, Serbia, Spain, Sweden, Tahiti, Tonga, Wales aro gipinrangni ku·sikrang ong·a. Ia dingtang dingtang a·songrango aro mande jatrango gittamgipa Aga·ata katni bebetarangko silroroatgipa bimchipgipa kam ka·giparang donga.

GSAM 297.1Dingtang dingtang ku·sikrangchi chapgimin ki·taprang, ki·tap chonchongrang aro toromni lekarangni rokom 1,187-na bataha. Uarangoni rokomprako kingprak, aro mondolini dolni dingtang dingtang ku·sikrangchi bikotgipa somoi somoio bikotgipa lekarang ming 87-ko bilsi sani gimin man·na $340 mang nanggen.4

GSAM 297Ki·tap Seani Nok Mingkolgrikni Dongram Biaprang

GSAM 297.2Snigipa Sal Adventistrangni Ki·tap seani nok mingkolgrik ia biaprango donga: Avondale, Australia; Battle Creek, Michigan (2); Basel, Switzerland; Christiana, Norway; Copenhagen, Denmark; Cape Town, South Africa; Calcutta, India; College View, Nebraska; Hamburg, Germany; Helsingfors, Finland; London, England; Melbourne, Australia; Montreal, Canada; Nashville, Tennessee; Oakland, California; South Lancaster, Massachusetts; Stockholm, Sweden; Tocubaya, Mexico; Washington, D.C. Ia Ki·tap seani nokrangna agreba, an·chingni manderang Chinani Hong Kong-o; Japanni Tokio-o; Egyptni Cairo-o; South America-o; aro Fiji a·chokrango songbad lekarang aro toromni lekarangko chapenga.

GSAM 297Skanggipa Ki·tap Chonchongko Bikotani

GSAM 297.3Da·o dikdiksana an·ching jamanona nie, a·bachenggipa manderang mai jakkalanirangchi kam ka·na nangahachim uko gisik ra·skagen. 1853 bilsini sin·kari a·bachengani somoio Washington chapani kolo chapgimin skanggipa ki·tap ‘Rongtala ba toromni biap’-ko tarimitingo, abi-norang dolsa damsan kam ka·e ki·tapni jakrangko bame, sulsul chimongaha, jedakode uarangko sitna man·gen. Unni jamano anga uarango goramchi rongkol dakaha; aro bigilrangko don·ani jamano, Uriah Smith-a sronggipa dong·dikko aro matsramgipa chonchong atteko jakkale uarangni rikamrangko rasongaha. Ia kamni bakko ka·na kragipa kolrang griani giminsa indake dakaha.

GSAM 298.1Chel·bea bilsi ong·ja, 1861 bilsio mangmang, mondolini dolni pilak segiminrangko Adamsni bilchi chalgipa chapani kol mingsaosan chapachim; uko gure manggnini bil gnanggipa kol chalatachim. Da·o dingtang dingtang Ki·tap seani nokrango chi·sini bilchi chalgipa chapani kol ming sotbrina bate dontonggija chala aro Da·o donggipa bebeko chapa. Ia nokrango kamko ka·angna mande ritcha bongana bate kam ka·a; aro ritcha ritcha Ki·tap bikhalgiparang manderangni gisepo ki·taprangko palenga.

GSAM 298.21862 bilsio Snigipa Sal Adventistrangni bikotgimin rokomprako kingprak, pilakkon $7.50-na brena man·achim. Indiba mesokman·gimin gita, 1904 bilsio pilak rokomrangko man·na $340 nanggenchim. Beben, ia chu·sokanirangko ong·atna mandeni chanchisoanina batgipa bil kam ka·aha.

GSAM 298.31848 bilsio katchinike agangimin gita, Snigipa Sal Adventistrangni gisepo ki·tap chapani kamni dal·rorobaara salni re·angani gita ong·bebea: ‘Ding·batroroa—uni teng·suaniko watata’—‘Sal gita an·tangni ramako re·angronga, indiba ua pangnaba nubaja.’

GSAM 298Bebera·achi Mikkangchi Re·angbo—Gipi Stoneni Saki On·ani

GSAM 298.4Gittamgipa Salgini sa·greni aga·ata katni kamo mikkangchi re·anggiparangni bimchipani aro gisik nangbee kam ka·aniko Gipi Albert Stone 1884 bilsini 2gipa jani 5 tarikni Niani aro Aga·ata-o nama dake talataha. Ua ia kamko a·bachenggiparangoni saksa ong·achim aro bilsi sotsku ong·aona janggi tangaha:—

GSAM 298.5‘Kamni a·bachengani itihasara chonchonggipa bosturangni sal ong·achim, aro jakkalgimin tangka-gamrang kamna chu·ongja gita nikachim. Indiba bebera·gipa me·asa aro me·chikrang a·bachengonin u·iahachim je, Gitelni bilakgipa jak ia kamo bak ra·aha. Zion-na ka·sachakna tik ka·gimin somoi sokbaaha aro Gitel an·tangni manderangko chimongna jak de·aha ine uamang u·iahachim. Gitelan jahajko chalaenga ine uamang nikaha; aro Dongspa mondoli aro uni gamrang, chong·motan gital dake ra·bapilgimin bebe, dake nianiko chakgimin bebera·ani aro chu·sokgipa ka·saaniko ra·gipa Nama Kattani Jahaj kenmangija jahaj dongchawani biapona sokgen ine uamang nikaha.’

Notes

  1. Hosea 6:3. ↩
  2. Ellen G. Whiteni Janggini Golporang, jak 128. ↩
  3. bakrangna gamgimin aro on·gimin tangkana bate $3,000 komiaha. ↩
  4. Ua ming 87-ni bimungrangko 1904 bilsini Dal·gipa Kumonggrikani Bilsi Ki·tap-o nibo. ↩

Note

Back