1992-ni Pora·soani
GSAM -[CD-ROM se·gipani gisik ra·ani: 1992-ni dakgimin gita-o skang parakatkuja gipa Loughborough-ni kattarang Appendiks A gita bak dakaha, uni gimin ia gitalgipa itihas aro nangrimgipa itihas aro nikani-rangko bak dakna nangnikaha.]
GSAM 5Janggini Talatani
GSAM 5.1John Norton Loughborough Snigipa Sal Adventist mondolini a·bachengani nikgipa sakki ong·aha. Uni an·tangni kattarangchi uni janggi aro dangdike on·ani gimin chonbegipa talataniko (Appendiks A oni ra·gimin) ia gital dakgiminna skangni nangchongmotgipa ong·gen.
GSAM 5.2Anga Victor, Ontario County, N.Y.-o Jan. 26, 1832-o atchia. Ia song, jeo 200 ba bate manderang dongachim, bang·a mile-rango namgipa cha·gri a·songchi duulachim. Ua Albany oni Buffalo-na skangni mail re·angani ramao dongachim. 1848-ni basako Rochester, N.Y. angni kamni mikkangni biap ong·jaskal anga ia songni Skanggipa salni skul aro manderangni dangdike on·ani-o re·angachim. Angni pagipa aro pagipani pagipa Methodist mondolio songni dangdike on·giparang ong·achim, indiba uamang an·tangtangko simsakaachim....
GSAM 5.3... 1843-ni December-ni bon·kamgipa hafta, Advent agananio angni skanggipa agananiko knaaha. Ua Jong-gipa James Barry-oni ong·achim, “Uni bichalni konta sokbaaha” ine kattani gimin. Isolni dal·gipa bil ua agangimin bebeko ka·tongona sokataha. Isolni bichalni mikkango an·ching chadengenggipa gita nikaha. Ja·rikgipa mondolini dilgipa-ni didianio, ang aro gipin bang·a manderang bi·aniko ra·na mikkangchi re·baha. Unoni bi·na aro Isolko am·na angni skanggipa dakna namnikaniko a·bachengaha....
GSAM 5.41852-ni tusona, anga Gittamgipa sa·greni aga·ata katko agana a·bachengkuja mitingo, ia aga·ata katko agana ba anga aro angni jikgipako jakni kamo rakkina ine chanchiengmitingo, Rochester-o an·chingni Neng·takani salni tom·anio Abi White-na nikani on·aha. Angnade ua an·chingni gisepo dongdikgija re·ange aga·ata katko aganchina, aro Gitel angko rakkina ramako oe on·gen ine agangimin sakki on·aha....
GSAM 6.1Skanggipa somoirango kamo namen napangmitingo, angnade aiao inmanani gita minggipin nangchongmotgipa obostarang parakaha. Minggipin aiao inmanani ong·a—dingtang dingtang a·songrango Adatang aro Abi White jakkalbagipa pilak nangchongmotgipa metingrango, uamang angko uamang baksa re·angchina okamaha. Anga an·tangna agana: “Maina uamang pilak somoio angko okama? Ia gipin mondolini dilgipa-rangko okamna man·jawa?”
GSAM 6.2Gipin changoba, 1853 oni 1865-ona ua gittam bobil dakanirang ong·mitingo, uamang gipin gipin pe·ani gittamko a·bachengaha, bobil dakani mingprakna sa, maina anga dongaha aro bobil dakani mingprako a·bachengmiting nikaha? Gipin changoba, anga dongaha aro Abi White-ko oe·gipa nikani-rango 40 batgipa dingtang dingtang changrang nikaha; doktor-rangchi uko nipilataha; uni ong·na senggipa gimin agangipa katchinikanirangko knaaha—jemangko knagiparangna bebe ong·jagipa gita nikachim, indiba ja·man chu·sokaha. Anga kakketgipa ka·tongchi agana, ia cholrang angna rasongni somoirang ong·jachim, indiba aiao inmanani ong·achim. Anga an·tangna agana: “Maina ia pilakan indake ong·a?”
GSAM 6.3... 1890-o Dal·gipa Kumonggrikani angko Rocky Mountains-ni salaram chipako kamo dongchina sing·aha. Unon Gipi O. A. Olsen-na se·gimin ia sakki re·baaha, aro uni sil angnaba watataha: “Gipi Loughborough mondolirango dakna sengenggipa kamko dakchina anga agana. Gitel uni ku·rangko John-ni ku·rang gita knachina nangnikenga; ua Gittamgipa sa·greni aga·ata katni ong·katani aro mikkangchi bariangani gimin an·tangni nikgipa chagrongrangko aganaha. Gipi Loughborough an·tangni namgipa biapo Caleb gita mikkangchi re·babo, bebera·gijani, ka·donggijani aro gisikni mikgijani mikkango kakketgipa sakki on·bo, ‘an·ching namgipa a·songko ritchina aro ra·chakna man·gen.’ Gipi Loughborough-ko mamung biapoba donnabe. Uko sa A·songni mondolirangni kumonggrikani-o mangmang binduoke donnabe. Uko iaoba aro uaoba, aro pilak biaprangona re·angchina; Gittamgipa sa·greni aga·ata katni ong·katani aro mikkangchi bariangani gimin ua nikgipa, u·igipa aro jakchi rim·gipa pilakko aganbo.”
GSAM 6.4(Loughborough-ni janggini nangchongmotgipa salrangna Appendiks B-ko nibo.)
GSAM 7Loughborough-ni Ki·tapko Manderangna Sokatachina Dingtangmancha Okamani
GSAM 7.1Sadi-ni bon·kamani somoio, Gipi Loughborough Gittamgipa Sa·greni Aga·ata Katni Ong·katani aro Mikkangchi Bariangani ko se·ani ja·man, jean Dal·gipa Gnigipa Re·baani Kam-ni skangni ki·tap ong·aha, Ellen White ia kattarangko se·aha:
GSAM 7.2An·chingni da·o obostani gimin anga ka·tongo namen gisik nangenga. Skangon dakna nanggipa kamo da·o an·ching dakna nanga. Israelni dedrang a·tipko re·jotangani ja·man Jordanni rikgimin biaprangni sepango dongmitingo, Moseni gita Gitel uni dakchina ge·etgimin kamko an·ching dakna nanga. Mose uamangna ramrango re·angmitingo Gitel uamangna dakgimin pilak kamko agane on·china ge·etako man·aha. Ia agananini se·gimin kattarang Deuteronomy ki·tapo dongenga.
GSAM 7.3An·chingni kamni skanggipa itihaso Isolni manderangni re·angbagipa chagrongni se·gimin kattarangko gipin chang gital pe·ani ka·na nanga. Ja·man bebeko ra·gipa bang·a manderang Gitelni dakgimin ramako u·ija. William Miller aro uni dakchakgiparang, Kapten Joseph Bates, aro Re·baani aga·ata katni gipin skanggipa manderangni chagrongko an·chingni manderangni mikkango rakkina nanga. Gipi Loughborough-ni ki·tapko gisik nange nibo. An·chingni dilgipa manderang ia ki·tapko manderangna sokatna maiko dakna man·gen uko nibo.
GSAM 7.4An·chingni kamo a·bachengao, mondolirangoni an·chingni dingtang ong·katani aro Isolni on·gimin seng·ao ja·pang ja·pang mikkangchi re·angani somoi oni an·chingni chagrongrangko niatna namgipa ramako am·na nanga. Unon an·ching ia biapko ra·aha je, Sastra aro Sastramangmang an·chingni dilgipa ong·na nanga; aro ia biaponi an·ching mamung saloba chel·angjawa. Isolni bilni aiao inmanani parakani-rang an·chingna on·aha. Aiao inmananirang ong·aha. Bang·a changrang, an·ching neng·nikgipa biaprangona sokmitingo, an·chingna Isolni bil parakaha.— Se·ani 105, 1903 (CWE145) (gisik nanga).
GSAM 7Maina Gital Dakgipa?
GSAM 7.5Skang agangimin sakki-rangni seng·ao, maina Gipi Loughborough an·chingni itihasko aganpilchina ge·etako man·aha, aro maina uni agananiko gitalgipa kamo manderangni gisepo re·mikkangchina an·ching nangnikaha, iarangni gimin chanchiatna an·ching nanga.
GSAM 8—Gisikon Ra·anina Okamani
GSAM 8.1Pilakna bate, itihasni obostarangko niatani Isolni jak kamko dakenggipa ramako ja·rikna, Uni ka·sachakanini sakki-rangko nina an·chingna cholko on·a. Ian bebera·aniko bilakata, aro skangni namgipa aro namgijagipa skianirangko an·chingna skia. Ian an·chingni mondolini Sastrani ja·pangrangko niatata, aro an·chingni skanggipa manderangni boliko on·gipa gisikko parakata. Ian an·chingni gisikni ja·pangko gisik ra·ata. Gipi Loughborough p. 33-o aganaha: “Israelna Gitelni uamangko dilaniko gisik ra·ani namode, an·chingnaba namjawama? Namen katchae Git segipa gipin chang agana, ‘O angni janggi, Gitelko pattibo, aro Uni pattianirangko mamung saloba gualnabe.’”
GSAM 8—Itihaso Dingtangmancha Somoi
GSAM 8.2Snigipa Sal Adventist kamni a·bachengani bilsirang itihaso dingtangmancha somoi ong·achim. Ia gita somoini minggittam niamrang gisikona re·baenga.
GSAM 8.3(1) Dal·gipa katchinikani chu·sokengmitingo. Ia gita obostako somoio bang·a manderang namen ma·sija. Uni gimin ja·manoni nikgipa nikani baksa skangni somoiona an·chingni mikkang sipatna, ua katchinikanini dal·aniko aro Gitel ua somoina a·gilsako Da·o donggipa bebe gita on·na miksonggipa aga·ata katrangko ma·sina namen nangchongmotgipa aro dakchakgipa ong·a.
GSAM 8.4(2) Gitel dakna miksonggipa dingtangmancha kamna ja·pangrangko donmitingo. Ia gita somoirangko ma·sina, pilak ja·pangrangko maikai donahachim, Sastrani sakki-rang aro Isolni dilani obostarang maikai ja·pang ja·pang “skanggipa kamgiparang” ko—ia gita somoina okamani mandeko—Isol uamangna on·gimin aga·ata kat aro kamni gimin ma·sina aro niamgipa bebera·aniona dilahachim, uko nina namen nangchongmotgipa ong·a.
GSAM 8.5(3) Sastroni mesokgimin dakbewalni salgio donggipa rongtala ba toromni biapni dangdike on·anio dal·gipa dingtanganirang ong·mitingo. Isolni ramakode “rongtala ba toromni biapo” (Psalm 77:13) ong·a, uni gimin Isol papni neng·nikaniko maikai dakenga uko bebera·achi ma·sina aro ja·rikna nangchongmotgipa ong·a. Ia kamo skangni dal·gipa dingtanganiko Re·baani ching·chakaniko-o ong·gipa dingtanganibaksa apsan dakani namen dakchaka. Gitel an·chingko chubiap oni rongtala ba toromni biapona (Kalvari oni salgi chi doani-ona) re·angani somoio ong·gipako chanchiatna nangnika, aro ua somoini rongtalgipa manderang ong·gimin obostako skangon ma·sijani gimin namen neng·nikgipa ka·donggijaniko chagrongaha, indiba bon·chotao Isolni miksongani ong·bachengani-o uamangni biapko ma·sina man·aha. Uamangni chagrong 1844 aro ja·manoni bebera·giparangni chagrongna seng·ani ong·a, jensalo rongtala ba toromni biaponi rongtala ba toromni biapni rongtalbatgipa biapona (Mol·molani oni Mol·molani Bichal-ona) dingtangaha.
GSAM 9.1Skang agangimin pilak gittam niamrangko Gipi Loughborough-ni agananio mondolini a·bachenggipa somoio nikna man·a. An·ching bebeko am·gipa uamangni gisik gita gisikko ra·na aro bak ra·na nangnika, jemangan uko “donggimin jarangko am·gipa gita” am·aha, nikaha, aro uni agananina pilakko on·aha.
GSAM 9—Katchinike agangiminni Gisikni Sakki On·ani
GSAM 9.2Loughborough-ni sakki on·ani gital dakani gipin miksonganiara, an·chingni da·alo Ellen White-ni se·gipa, agangipa aro Gisikni dingtangmancha on·ani ra·gipa gita itihas aro Sastrani kamko gital dakmesokna ong·a, jeniko ua an·tangni Pora·soani-o janapaha.
GSAM 9—A·bachenggipa Bebeni Nikgipa Sakkigipa
GSAM 9.3Sakki-rang ia gita gittam miksonganirangko mesoka, je miksongani gimin Ellen White 90 bilsirang skang ia ki·tapko bang·a manderangona sokatna, aro kamni ja·pangrangko donbagipa manderangni kattarang aro agananirangko niatpilna aro gital pe·na ge·etaha. (1) Ia nikgipa sakkigiparang sioa, uni gimin uamangni an·tangni ku·rangchi agangimin sakki-rang gimagaha. (2) A·bachenggipa obostarang ba manderangni gimin mamung an·tangni u·iani donggija mondoliona bak ra·gipa bang·a hajal manderang, Isol ge·etgimin mondolini ja·pangko u·igijagipa dakgen. (3) Tol·gipa skiani-rangni kamrang mondoliko niani ong·gen, dingtangmancha Minneapoliso nikgimin aro uni gimin ong·gipa mikgijagipa obostao. Gitel ia cholko saloba dilaha ine bang·a manderangni ka·dongani, dingtang dingtang aro mikchetgipa ramangchi namen niani ong·gen. Uni jak kamko dakgipa sakki-rangko rongtal aro bilakgipa gita aganna nanggen.
GSAM 9Appendiks A-ni gimin Gisik ra·ani-rang
GSAM 9.4Nikgipa sakkigiparang ong·jagipa manderangni sing·anigipa, ka·donggijagipa aro u·igijaniko Gipi Loughborough an·tangni janggi somoio nikaha. Ia gita sa mesokgipa obosta uni Appendiks gita iao on·gimin se·anina bil on·aha. Uni aganchakaniko ia dakgimin gita-o bak dakna chol aro nangni kam ong·aha, maina ia skanggipa chang ia parakenga. L. E. Froom-ni Gimagimin Katchinikgipa Sakkigiparangko Am·ani chonbegipa ki·tap-o janapani gita iani dongani gimin u·iaha. Appendiks A ong·gipa se·gimin ki·tapni itihasko Froom maikai talata uko aganpilaha:
GSAM 10.1Gipin nangchongmotgipa ra·bagipa ong·achim—J. N. Loughborough-ni skia se·aniko skangni Blick telegram se·ani dakani-chi pilak dal·gipa akserango pe·gimin dal·gipa se·gimin ki·tap. Ian uni 1918-o siani skang chonbegipa somoio se·gimin aganchakaniachim, jeon Re·baani kam-ni a·bachengani gimin uni skangni ki·taprangna gipin kal·stapgipa manderangni tol·gipa agananirang, dingtanganirang aro kakketgijagipa gimin kal·stapaha. An·chingni ki·tap seani nok sa-o pe·na on·mitingo, ia ki·tapde manderangni gimin namen nangchongmotgipa ong·jaha, uni gimin parakatna nanga ine nikjaha. Uni gimin uko se·gipana watatpilaha.
GSAM 10.2Uni janggini ja·man somoirango Gipi Loughborough uko Pacific Union College-o itihasni skigipa ong·gipa H. A. Washburn-na on·aha; ua uko gam·e rakkiaha. Sasa sal skigipa-ni nok a·aona sakoba donggija wa·aha, aro uni namgipa ki·tap nokba ua baksa gimaaha. Uni jakrango donggipa chonbegipa ki·taprang skul-o uni se·ani tebolni kosako dongachim. Uarango “Chagrongrang” ine minggipa ia se·gimin ki·tap dongachim. Pacific Union College-o ua bilso Dal·gipa Sastrani Skul a·bachengmitingo on·china sing·gimin Millerite kam-ni gimin angni skiani kattarangni skanggipa bak bon·chotmitingo, Skigipa Washburn se·gimin ki·tapko ra·baaha aro angni jakrango donaha, “Da·alo skul-o angni se·ani tebolni kosako dongani gimin ia se·gimin ki·tap angni ki·tap nokoni mangmang rakkigimin ki·taprangni gisepo sa ong·na nanga ine anga ma·siaha. Isol ia kamna uko rakkina miksongaha. Uko Adventni Ja·pang Ki·taprangni Bak-o donbo.”—pp. 48, 49
GSAM 10Gitelni Manderang Baksa Nangrimani
GSAM 10.3An·chingni an·tangtangni ka·tongo nikgimin gita mandeni bewalko ma·siachim, Gitel kamko dakna janggigipa a·aoni dakgimin bimangrangko saloba jakkalaha ine an·ching namen u·ia. Gitel maikai kamko dakahachim uko ka·dongani bilakata ine ia ki·tapko an·ching on·a; mandeni bilgriani kosako tol·gipa ka·dongani dakna on·jawa. Ia da·alo bebe am·gipa manderang ia ki·tapko ba ua somoini gipin agananirangko pora·mitingo, ia Isolna kakketgipa segipa aro me·chikrangni mandeni bewal parakani dingtang dingtang ramangko an·ching mamung aganchakanichi chanta. Isol mandeni baksa kamko dakaha, mande aro Isolni nangrimani-o (Ephesians 2:20). Gipin manderangni bilgrigipa kattarangchi ong·aba, Uni ku·rangko saloba knatim. “Katchinikanirangko chanchalnabe; pilakko nitina; namgipako rakki.” (1 Thessalonians 5:20, 21). (Sotgimin Aga·ata Kattarang 3:342-347-o nibo)
GSAM 11A·bachenggipa Somoiara Miksonganiko
GSAM 11.1Ia ki·tapni dal·gipa dakchakania an·chingni a·bachenggipa somoi aro skanggipa bilsirangni gimin bang·a sing·anirangna aganchakanio ong·a ine nikna man·a. 19gipa sadini bon·kamani aro uni ja·man mondolini chagrongna nanggipa gipin sing·anirangko gipin biaprangon talatna nambea. Gitelni agan-gipa sakkirango ua somoini mondolini obostako, 1888-o Gitelni on·na jotton ka·gipa seng·ako, aro ua aga·ata katko mondolini jegalani gimin ua somoina aro an·chingni salrangona mikkangchi re·gipa bilsirangna ong·gipa namgijanirangko mesokaha.
GSAM 11.2Manderangni ka·dongani ja·manani aro Gitelni miksongani ja·manani gisepo dingtanganiko nina nangchongmotgipa ong·a. Salrangni salrang Isolni manderang Gitelni re·baani sepangaha ine ka·dongahachim, indiba ua uamangni somoi ong·jaha ine sakki man·aha. Gipin biap, skangni Israel gita, Ua an·chingko manderang gita Canaan-ni rikgimin biaprangona ra·baaha aro “napbo” ine aganaha; indiba bebera·gijani gimin an·ching napjaha. An·ching da·o iako ma·sina nanga je an·ching bano dongenga, aro maina iao dongenga. An·chingni pagiparangni skianirangko skie ra·bo, Gitelni pattiani aro chakchikani gimin aganpilbo, aro 100 bilsirang skang Ua dakna man·jagipako an·chingchi aro an·chingni gisepo dakchina uko on·bo.
GSAM 11.3(Appendiks C-ko nibo)
GSAM 11Da·o Donggipa Mondolina Niani
GSAM 11.4Gipi Loughborough-ni Pora·soanio, mondoliko ua somoio dakgipa 100,000 Snigipa Sal Adventistrang bil aro ka·saani gita 2 million gita nikaha ine aganaha. Ia apsan nisenggipa bakko jakkale, an·chingni 6 million manderang da·o 120 million gita nika ine aganna man·genma? Uni skanggipa bilsirangni agananirang da·o mondolina maiko sing·enga?
GSAM 12.1Ia gital dakgimin ong·atgen ine an·ching bi·gipa aganchakgijagipa sing·anirangko an·ching na·simangna done on·a:
GSAM 12.2(1) “Kam” bano re·angaha?
GSAM 12.3(2) Ian uni ja·pangrangna kakket ong·ahama?
GSAM 12.4(3) Loughborough-ni salrangoni mondolio nikgipa dingtanganirangko a·gilsakni dingtanganichi ba an·chingni gisepo Gitelni kamchi maikai talatna man·gen?
GSAM 12.5(4) Re·baani kam Kristoni sepanggipa re·baani agananiko a·bachenggipa somoi oni da·o 150 bilsirang ong·aha, maina an·ching da·oba iao dongenga?
GSAM 12.6An·chingni skangni itihasko niatmitingo, an·chingni da·o donggipa biapona sokna ja·rang pilakko re·angmano, anga agana, Isolko mitelbo! Gitel maiko dakahachim uko nikmitingo, anga aiao inmanani aro dilgipa Kristo-o ka·dongani gita gapaha. Gitel an·chingko maikai dilahachim aro an·chingni skangni itihaso Uni skianiko gualgijaode, mikkangnide an·chingna mamung kenani dongjawa.—Ellen G. White-ni Janggini Noksa, 196
GSAM 12.7Nang·ni pagiparang donbagipa skangni chin-ko ra·galnabe.—Proverbs 22:28 Adventist Pioneer Library Committee Loma Linda, California, March 1, 1992