Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
10 / 31
10 / 31

Kapitulo 7 — Ang Madasig nga Pag-uswag sang Mensahe

John Norton Loughborough

GSAM 126.1“NAKITA ko ang isa pa ka gamhanan nga anghel nga nagakunsad halin sa langit, nabistihan sang panganod; kag may balangaw sa iya ulo, kag ang iya nawong daw adlaw, kag ang iya mga tiil daw mga haligi sang kalayo; kag may gamay nga libro nga nabuksan sa iya kamot; kag ginbutang niya ang iya tuo nga tiil sa dagat, kag ang iya wala nga tiil sa duta, kag nagsinggit sa makusog nga tingog, subong sang leon nga nagangulob; kag sang nagsinggit siya, ang pito ka daguob nagpamulong sang ila mga tingog.... Kag ang anghel nga akon nakita nga nagatindog sa dagat kag sa duta nagbayaw sang iya kamot sa langit, kag nanumpa sa iya nga nagakabuhi sa wala sing katapusan, nga naghimo sang langit kag sang mga butang nga yara sa sini, kag sang duta kag sang mga butang nga yara sa sini, kag sang dagat kag sang mga butang nga yara sa sini, nga wala na sing tion; apang sa mga adlaw sang tingog sang ikapito nga anghel, kon magsugod siya sa pagpalanog, ang misteryo sang Dios matapos, subong sang iya gindeklarar sa iya mga alagad nga mga manalagna.”1

GSAM 126Isa ka Anghel nga Simbolo sang mga Mensahero nga Tawo

GSAM 126.2Subong sang napakita na, ang buluhaton sang pagwali sang ebanghelyo gintugyan sa tawo, kag ang Ginoo nagsaad sang iya pagpakamaayo sa sina nga pamaagi tubtob sa “katapusan sang kalibutan.”2 Gani ang anghel nga nagadala sini nga mensahe dapat mangin simbolo sang mensahe parte sa tion nga iwali sa mga pumuluyo sang duta. Ang mensahe ginpahayag halin sa libro nga “bukas,” nga maathag nga nagapakita nga sadto anay ini sirado. Ini nga mga mensahero ginatahod sang Dios; kay ang “balangaw,” timaan sang katipan sang Dios, yara sa ibabaw nila, kag nagatindog sila nga nabistihan sang kapawa sang himaya sang Dios, kag ginapahayag ang mensahe sa awtoridad sang Manunuga sang tanan nga butang. Ang ginapahayag diri isa ka mensahe parte sa tion, nga sadto “naselyohan,” apang subong ginapahayag halin sa “bukas” nga libro.

GSAM 127.1Sa nagligad nga mga kapitulo napamatud-an nga ang Ginoo nagtanda sang tion kon san-o ihatag ang kapawa parte sa pagtapos sang daku nga matagnaon nga panahon—2300 ka adlaw—nga nagadala sa paghukom nga nagasusi; nga ang tagna nga magadugang ang ihibalo natuman sing ensakto paagi sa pagpabangon sang madamo nga mga tawo nga ginpahayag-an niya sang sina nga kapawa; kag nga gintanda man niya ang tion kon san-o dapat matun-an ang “paanggid sang kahoy nga higos,” paagi sa pagpabangon sadto kag didto sang iya mga manunudlo agud maglakat kag magpahayag sina nga paanggid sa kalibutan. Pareho man ka ensakto ang iya pagtanda sang tion kon san-o ang mensahe parte sa tion magadaku tubtob sa makusog nga singgit, kag pareho ka ensakto ang pagtuman sini.

GSAM 127Ang Makusog nga Singgit sang Nahauna nga Mensahe

GSAM 127.2Ang tion kon san-o ipahayag ang makusog nga singgit sini nga pagpamulong isa ka makaiikag nga pamangkot. Ginbutang ini sa tunga sang pagpalanog sang ikaunom kag ikapito nga mga trumpeta, nga makita indi lamang paagi sa iya posisyon sa rekord sang Kasulatan, kundi paagi man sa mensahe mismo, nga nagasiling: “Sa mga adlaw sang tingog sang ikapito nga anghel, kon magsugod siya sa pagpalanog, ang misteryo sang Dios matapos, subong sang iya gindeklarar sa iya mga alagad nga mga manalagna.” Ini isa ka malig-on nga pamatuod nga ang tion nga ginpahayag sa sini nga mensahe nagalawig tubtob sa pagpalanog sang ikapito nga trumpeta.

GSAM 127Ang Tion sang Makusog nga Singgit

GSAM 127.3Kon magpalanog ang ikapito nga anghel, mabasa naton nga “ginbuksan ang templo sang Dios sa langit, kag nakita sa iya templo ang arka sang iya katipan.”3 Sa pag-alagad sa dutan-on nga santuwaryo, ang lawak nga may sulod sang arka—ang Labing Balaan nga Dapit—ginabuksan lamang kas-a sa isa ka tuig; amo ina sa adlaw sang pagtumbas, kag para sa pagpanas sang mga sala—ang pagtinlo sang santuwaryo. Ang tion nga ginsambit sang mga manalagna, kon san-o ini nga buluhaton sang pagtinlo, nga ginahimo ni Cristo, matabo, yara sa katapusan sang 2300 ka adlaw.4 Ginasiling man nga kon magpalanog ang ikapito nga anghel, ang mga tingog sa langit magasiling nga nag-abot na ang tion para hukman ang mga patay.5

GSAM 128.1Ini nga matagnaon nga simbolo sang Pinadayag 10 nagapakita sang tion kon san-o ang mensahe magalakat “sa makusog nga tingog,” kag sa katapusan, “subong sang leon nga nagangulob.” Ang tion nga, suno sa sini nga tagna, ang mensahe magadaku tubtob sa iya “makusog nga singgit” amo ang halin sa pagtapos sang ikaunom nga trumpeta tubtob sa katapusan sina nga matagnaon nga panahon nga nagadala sa pagtinlo sang santuwaryo, ukon, sa iban nga hambal, tubtob sa katapusan sang 2300 ka adlaw. Ang nahauna nga apat ka trumpeta natuman sa mga inaway sang mga Goth, Vandals, Huns, kag iban pa, nga nagbahin sa Roma sa Katundan sa napulo ka bahin ukon mga ginharian.

GSAM 128Ang Ikalima nga Trumpeta

GSAM 128.2Ang ikalima nga trumpeta nagapakita sang pagsulpot sang Mohammedanismo upod ang panganod sini sang mga sayop, apang ilabi na gid ang panahon sang “lima ka bulan,” ukon 150 ka literal nga tuig halin sa tion nga sila “may hari sa ibabaw nila.” Sang Hulyo 27, 1299, si Othman, ang manugpundar sang imperyo Ottoman, nagsalakay sa teritoryo sang Nicomedia. Halin sadto nga tion ginpigos kag “ginsakit” sang mga Ottoman ang imperyo sang Roma sa Sidlangan tubtob Hulyo 27, 1449, ang 150 ka tuig sang pagpalanog sang ikalima nga trumpeta. Sadto nga tion nag-abot ang mga Turko upod ang ila mga puwersa batok sa ciudad mismo sang Constantinople, nga nagagamit sang pulbura sa ila inaway; kag halin sa isa ka mabug-at gid nga kanyon, nga suno sa mananalaysay nga si Gibbon nagkinahanglan sang 60 ka baka agud hiktan kag pagguyod, nagpana sila sang dalagku nga mga bato batok sa mga pader sang Constantinople.

GSAM 128Ang Pagtapos sang Ikaunom nga Trumpeta

GSAM 128.3Sa palibot sini nga tion napatay si John Palleologus, nga ginakabig sang mga mananalaysay nga amo ang katapusan nga emperador nga Griego. Si Constantine Decozes amo ang may matarong nga katungod sa trono, apang ginasiling nga ang iya kahadlok kay Amurath, ang sultan nga Turko nga nagapakig-away batok sa iya, nagdul-ong sa iya sa pagpangayo sing permiso kay Amurath agud magsaka sa trono. Daw ang amo sina nga buhat isa na ka pagbiya sa trono kag pagtugyan sini sa mga Turko. Sa pagkamatuod, wala madugay nag-angkon ang mga Ottoman sang ciudad sang Constantinople kag sang imperyo sang Roma sa Sidlangan. Gani ila (sa politika) “ginpatay” ang amo nga imperyo nga sadto anay ila “ginsakit.” Gintagna nga ila ini “patyon” sa “isa ka oras, kag isa ka adlaw, kag isa ka bulan, kag isa ka tuig.”

GSAM 129.1Kon kuhaon ini bilang matagnaon nga tion, isa ka adlaw para sa isa ka tuig, daw ano kalawig ini? Simple lamang ang problema: isa ka tuig, 360 ka adlaw, ukon tuig; isa ka bulan, 30 ka adlaw, ukon tuig; kag isa ka adlaw, isa ka tuig—sa kabug-osan, 391 ka adlaw, ukon, sa literal, 391 ka tuig. Ang isa ka oras, bilang ika-24 nga bahin sang isa ka adlaw, bilang simbolo, mangin tunga ka bulan, ukon 15 ka adlaw. Gani ang bug-os nga tion sang independente nga paghari sang mga Mohammedano sa teritoryo sang Roma sa Sidlangan mangin 391 ka tuig kag 15 ka adlaw. Kon idugang ini sa Hulyo 27, 1449, madala kita sa Agosto 11, 1840, para sa pagtapos sang panahon sang independensya sang mga Turko, subong sang ginlatid sa idalom sang ikaunom nga trumpeta.

GSAM 129Si Dr. Josiah Litch Nagtagna sang Pagkapukan sang Imperyo Ottoman

GSAM 129.2Sang 1838 si Dr. Josiah Litch, halin sa Philadelphia, Pa., nga nagsakop sang kamatuoran nga ginpahayag ni William Miller, naghiusa sa buluhaton sang paghatag sing mas daku nga pagkapalapnag sa mensahe. Nagpreparar siya sang mga artikulo para sa publikong pamantalaan parte sa pito ka trumpeta sang Pinadayag. Ginpahayag niya sing wala sing pagduhaduha nga ang ikaunom nga trumpeta mag-untat sa pagpalanog kag ang gahum Ottoman mapukan sa ika-11 nga adlaw sang Agosto 1840, kag nga ini magapakita sa kalibutan nga ang isa ka adlaw sa simboliko nga tagna nagarepresentar sang isa ka tuig nga literal nga tion.

GSAM 129.3Ang iban sa mga kauturan, bisan ang mga nagapati upod sa iya parte sini nga punto, nangurog sa kahadlok sa resulta “kon indi ini matabo” subong sang iya ginsiling. Apang wala ini makapaluya sa iya; nagpadayon siya sa paghimo sang tanan nga iya masarangan agud mapalapnag ang iya mga panulok parte sa pamangkot sang mga Turko. Ginpalapnag sang mga publikong magasin ang iya ginpahayag parte sa sini nga topiko. Ginhisgutan sang mga klab sang mga indi tumuluo ini nga pamangkot sa ila mga miting, kag nagsiling, “Ari ang isa ka tawo nga nangahas sa isa ka butang, kag kon matabo ini subong sang iya ginsiling, mapalig-on gid sini ang iya pangangkon nga wala sing duhaduha nga ang isa ka adlaw sa tagna nagasimbulo sang isa ka tuig, kag nga ang 2300 ka adlaw amo ang amo man kadamo nga mga tuig, kag nga matapos ini sa 1844.”

GSAM 130.1Ang pagmantala sang lektyur ni Dr. Litch nagpukaw sang kinatibuk-ang pagkulba, kag madamo ka libo ang gintawag sa pagbantay sa pagtapos sang mga kabudlayan nga nagsulpot sa tunga ni Mehemet Ali, ang pasha sang Egypt, kag sang sultan nga Turko. Ginatos ang nagsiling, “Kon ini nga hitabo matapos subong sang ginpahayag sang doktor, mapalig-on sini ang prinsipyo nga tuig-adlaw sa pagpaathag sang simboliko nga tion, kag mangin mga Adbentista kami.”

GSAM 130Ang Sultan nga Turko sa Pagpakig-away sa Pasha sang Egypt

GSAM 130.2Sa pila ka tuig antes sang 1840, ang sultan nasangkot sa inaway batok kay Mehemet Ali, pasha sang Egypt. Sang 1838 ang kasamok sa tunga sang sultan kag sang iya Ehiptuhanon nga sakop napunggan anay paagi sa impluwensya sang mga embahador sang mga pungsod sa iban. Apang sang 1839 nagsugod liwat ang pagpakig-away, kag nagpadayon ini tubtob sa isa ka daku nga inaway sa tunga sang mga kasoldadosan sang sultan kag ni Mehemet, diin ang kasoldadosan sang sultan bug-os nga napierdi kag nalaglag, kag ang iya panon sang mga barko nakuha ni Mehemet kag gindala sa Egypt. Tama gid ka bug-os ang pagkapukan sang sultan nga sang nagsugod liwat ang inaway sa Agosto, duha na lamang ka barko nga pinakamataas ang klase kag tatlo ka barko nga frigata ang iya nabilin, makaluluoy nga salin sang sadto gamhanan nga panon sang mga barko sang mga Turko. Ini nga panon sang mga barko hugot nga ginbalibaran ni Mehemet nga itugyan kag ibalik sa sultan, kag nagpahayag siya nga kon tinguhaan sang mga makagagahum nga pungsod nga kuhaon ini sa iya, sunugon niya ini. Amo sini ang kahimtangan sang mga butang sang, sang 1840, nagpatunga ang England, Russia, Austria, kag Prussia kag nagdesisyon sa pagsolbar sang problema; kay maathag nga kon pabay-an, sa indi madugay mangin agalon si Mehemet sang trono sang sultan.

GSAM 131Ang Pagpatunga sang Nag-alyansa nga mga Makagagahum nga Pungsod

GSAM 131.1“Ginkabig sang sultan ini nga pagpatunga sang nag-alyansa nga mga makagagahum nga pungsod, kag sa amo sina nagboluntaryo siya sa pagtugyan sang pamangkot sa ila mga kamot. Ginhimo sa London ang isa ka komperensya sini nga mga pungsod, nga didto man ang sheik nga si Effendi Bey Likgis bilang plenipotensyaryo sang Ottoman. Ginhimo ang isa ka ultimatum nga ipresentar sa pasha sang Egypt, nga sa sini ang sultan magatanyag sa iya sang mapanunod nga paggobernar sang Egypt, kag sang bug-os nga bahin sang Syria nga nagalawig halin sa Gulpo sang Suez tubtob sa Linaw sang Tiberias, upod ang lalawigan sang Acre, tubtob sa iya kamatayon; kag siya naman magabay-an sang tanan nga iban pa nga bahin sang mga ginharian sang sultan nga iya ginaukupan sadto, kag ibalik ang panon sang mga barko sang Ottoman. Kon balibaran niya ini nga tanyag sang sultan, ang apat ka pungsod magakuha sang pamangkot sa ila kaugalingon nga mga kamot, kag magagamit sang iban pa nga paagi nga ila makita nga angay agud mapasugtan siya sa pagsugot.”

GSAM 131.2“Maathag nga sa gilayon nga ang ultimatum ini mahatag sa kamot ni Mehemet Ali, ang butang magalab-ot sa tion nga indi na gid ini mapugngan sang una nga nagadumala [ang sultan], kag ang pagdumala sang iya mga hilikuton halin sadto nga tion yara na sa mga kamot sang mga pungsod sa iban.”

GSAM 131Natuman ang Tagna—Katapusan sang Independensya sang mga Turko

GSAM 131.3“Ginpadala sang sultan si Rifat Bey sa isa ka barko singaw sang gobyerno pakadto sa Alexandria, agud ipaabot ang ultimatum sa pasha. Ginhatag ini sa iya kamot, kag iya ini ginkaptan, sang ika-11 nga adlaw sang Agosto 1840! Sa amo man nga adlaw, ginsulatan sang sultan ang mga embahador sang apat ka pungsod, nga nagpamangkot kon ano nga plano ang sundon kon balibaran sang pasha ang mga kondisyon sang ultimatum; kag nagsabat sila nga may nahanda na nga paagi, kag wala sing kinahanglan nga magkabalaka siya parte sa bisan ano nga kahimtangan nga mahimo mag-abot. Sa sini nga adlaw natapos ang panahon nga 391 ka tuig kag 15 ka adlaw nga gintalana para sa pagpadayon sang gahum Ottoman; kag diin na ang independensya sang sultan?—Nadula!”6

GSAM 132.1Halin sadto nga adlaw tubtob subong, kinahanglan nga maglihok ang sultan suno sa mando sang mga makagagahum nga pungsod, kag magtan-aw sa pagkabahin-bahin sang iya ginharian, samtang ginakuha nila ini tipik-tipik para sa ila kaugalingon nga paggamit.

GSAM 132Napukaw ang Publikong Interes sa Tagna

GSAM 132.2Ini nga makapakibot nga pagtuman sang tagna may daku gid nga epekto sa hunahuna sang publiko. Ginpasangkad sini ang interes sang mga tawo sa pagpamati parte sa natuman kag nagakatuman nga tagna. Nagsiling si Dr. Litch nga sa sulod sang pila lamang ka bulan pagkatapos sang Agosto 11, 1840, nakabaton siya sang mga sulat halin sa sobra sa isa ka libo ka bantog nga mga indi tumuluo, ang iban sa ila mga pangulo sang mga klab sang mga indi tumuluo, nga nagsiling nga gin-untat na nila ang pagpakig-away batok sa Biblia kag ginkabig ini bilang pinadayag sang Dios sa tawo. Ang iban sa ila bug-os nga nagbalik sa Dios, kag pila sa ila nangin maayo nga mga manughambal sa daku nga kahublagan sang ikaduha nga pag-abot. Ang iban nagpahayag kay Dr. Litch sing subong sini: “Nagsiling kami nga ang mga manugpaathag sang tagna nagakuha halin sa daan kag agup-upon nga mga pahina sang kasaysayan agud suportahan ang ila mga pangangkon parte sa pagtuman sang tagna; apang sa sini nga kahimtangan yara sa atubangan mismo sang amon mga mata ang buhi nga mga kamatuoran.”

GSAM 132.3Agud ilaragway kon paano, sa pagtapos mismo sang ikaunom nga trumpeta, nagsugod ang mensahe sang pag-abot sa paglakat “sa makusog nga tingog,” isaysay ko ang isa ka hitabo nga ginsugid sa akon sang isa sa mga nag-apil sini nga mensahe.

GSAM 132.4Sang 1840, si E. C. Williams, isa ka bantog nga manughimo sang tolda kag layag, halin sa Rochester, New York, nagsakop sang mensahe, kag nag-agda kay Elder Miller kag Elder Himes nga magkadto sa Rochester kag maghambal sa mga linibo nga tawo sini nga ciudad. Nagsabat sila nga kulang sila sa kuwarta nga kinahanglan agud makakuha sang bulwagan nga igo kadaku para sa mga tawo. Nagsabat siya, “May yara ako sang bilog nga tolda nga 120 ka tiil ang diametro. Itukod ko ini, butangan sang mga lingkoranan, kag atipanon, nga libre. Dali kamo kag ipahayag ang mensahe.” “Nagkadto sila,” siling niya sa akon, “kag ang tolda wala makasulod bisan katunga sang mga nagkadto sa pagpamati, gani nagdugang ako sang 40 ka tiil nga dugtong, nga naghimo sang tolda nga 160 x 120 ka tiil ang kadakuon. Napuno ini sang mga tawo adlaw-adlaw, kag ginatos ang nagdagsa sa palibot sa guwa, tanan handa gid sa pagpamati sa pulong.”

GSAM 133Ginatos ang Nagpahayag sang Mensahe

GSAM 133.1Agud sabton ang nagadaku nga interes, gin-gamit ang dalagku nga mga tolda, kag ginhimo ang mga pagtililipon sa kakahuyan sa tion sang tig-ilinit. Sa tion sang tiglamig, gin-gamit ang pila sa pinakamalapad nga mga balay sang iglesia kag mga pampublikong bulwagan, kag ang tanan napuno sing bug-os sang mga mamati nga interesado. Sa baylo nga si Elder Miller lamang ang nagatindog subong sang antes sang 1840, nga “halos nagaisahanon” sa pagpahayag sang mensahe, mga tatlo ka gatos ang nag-upod sa iya sa pagpahayag sa publiko sang pagtapos sang 2300 ka adlaw nga panahon, kag sa paghatag sang singgit, “Wala na sing tion,” kag, “Nakaabot na ang tion sang iya paghukom.” Gani makita naton nga sang nag-abot ang tion sang Ginoo para sa mensahe nga mag-uswag sa bug-os nga kalibutan, natuman ang iya pulong, kag ang minilyon napukaw sang handum nga mabatian ang panawagan.

GSAM 133.2Ang matuod sa kahublagan sa America matuod man sa iban nga mga pungsod. Halin sang 1840, sa baylo nga pila lamang ka tawo ang nagasabwag sang ila mga publikasyon, daw pila ka pulo ang nagbangon sa unahan agud magpahayag sang singgit. Sa England may 700 ka ministro sang Iglesia sang Inglatera lamang nga nagapahayag sang mensahe, wala pa labot ang madamo nga iban nga nagahimo sang amo man nga buluhaton. Sa sobra sa baynte ka nagapanguna nga mga pungsod sang kalibutan, may mensahe nga nagalakat upod ang kasibot nga nagdul-ong sa nagatan-aw sa pagsiling, “Ini nga katawhan hugot gid kag matuod ang ila katuyoan.”

Notes

  1. Pinadayag 10:1-7. ↩
  2. Mateo 28:19, 20. ↩
  3. Pinadayag 11:19. ↩
  4. Daniel 8:14. ↩
  5. Pinadayag 11:18. ↩
  6. Tan-awa ang Mga Hunahuna nahanungod kay Daniel kag sa Pinadayag, pp. 497, 498. ↩

Note

Back