Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
20 / 31
20 / 31

Kapitulo 17 — Ang Kamatuoran nga Nag-uswag sa Tunga sang mga Kalisdanan

John Norton Loughborough

GSAM 265.1“Subong ang manugbantay nagapangita sang iya panon sa adlaw nga yara siya sa tunga sang iya mga karnero nga naglapta; amo man nga pangitaon ko ang akon mga karnero, kag luwason ko sila sa tanan nga mga lugar diin sila naglapta sa magal-om kag madulom nga adlaw.”1

GSAM 265.2Sila nga, tubtob sa sini nga tion (1847), nakabaton sang mensahe sang ikatlo nga anghel, pigado sa mga manggad sang sini nga kalibutan, kag gani diutay lamang ang ila mahimo pinansyal para sa pagpalapnag sang mensahe. Nakita ni Elder White kag sang iya asawa kag ni Elder Bates ang importansya sang personal nga pagpanikasog upod sa nagkalapta nga mga kauturan, kag ang kinahanglanon sa pagpreparar sang mga babasahon nga ibutang sa mga kamot sang katawhan, bilang bulig sa paggiya sa ila sa pagkilala sang kamatuoran. Daku ang nabulig kay Elder Bates sa pagpahayag sang pamangkot nahanungod sa Adlaw nga Igpapahuway paagi sa iya traktado nahanungod sini, samtang nagakadto siya sa nagkalain-lain nga mga lugar, kag paagi sa pagpalapnag sini paagi sa koreo. Nagpangabudlay siya nga may pinakadaku nga pagkamainantuson.

GSAM 265Ang Halad sang Isa ka Pamatan-on nga Utod nga Babayi para sa Kamatuoran

GSAM 265.3Sa isa ka tion, bangod wala siya sing kuwarta nga ikabayad sang iya plete, hapit na siya maglakat sing tunob halin sa Massachusetts pakadto sa New Hampshire. Sa sina mismo nga tion nakabaton siya sang sulat halin sa isa ka pamatan-on nga utod nga babayi nga nagsugot maghimo sang buluhaton sa balay sa kantidad nga $1 kada semana agod may maibulig siya sa kawsa. Pagkatapos magtrabaho sing isa ka semana, natandog gid siya sang hunahuna nga kinahanglan ni Elder Bates ang kuwarta, gani nagkadto siya sa iya amo kag nakakuha sang bayad nga abanse agod makapadala dayon sa iya sang $5. Paagi sini nakabayad siya sang iya plete pakadto sa New Hampshire sa pampubliko nga salakyan. Sa tagsa ka lugar may maayo siya nga mga miting, kag madamo nga mga kalag ang nagbaton sang kamatuoran.

GSAM 266Pagdumala sang Panimalay Paagi sa Ginhulam nga mga Kasangkapan

GSAM 266.1Agod ipakita ang espiritu sang paghalad nga nagpalihok sa una nga mga payunir sa sini nga mensahe, ginatala namon ang masunod halin sa pahayag ni Ginang White nahanungod sa ila kahimtangan sang tingtugnaw sang 1847-48, sang nagapuyo sila sa mga kuwarto sa malapad nga balay ni S. Howland, Topsham, Maine, diin paagi sa ginhulam nga mga kasangkapan nagpatindog sila sang ila panimalay:—

GSAM 266.2“Pigado kami, kag nagaantos sang mabudlay nga tion. Ang akon bana nagtrabaho sa paghakot sang mga bato sa riles, nga nagkiskis kag naglagos sang panit sa iya mga tudlo, kag nagguwa ang dugo sa madamo nga mga lugar. Nagdesisyon kami nga indi magsalig sa iban, kundi magsuporta sa amon kaugalingon, kag mag-angkon sang ikabulig sa iban. Apang wala kami gin-uswag. Mabudlay gid ang pagtrabaho sang akon bana, apang indi niya makuha ang bayad nga dapat sa iya tungod sang iya pagtrabaho.

GSAM 266Si Elder White Nagapangutod sang Kahoy para sa Gatong

GSAM 266.3“Ginbayaan sang akon bana ang riles, kag nagkadto sa kakahuyan upod ang iya wasay agod magpangutod sang kahoy para sa gatong. Upod ang padayon nga kasakit sa iya kilid, nagtrabaho siya halin kaagahon tubtob magdulom agod makakuwarta sing mga singkwenta sentimos kada adlaw. Napunggan siya sa pagkatulog sa gab-i tungod sang mabaskog nga kasakit. Sa gilayon nakabaton kami sang mga sulat halin sa mga kauturan sa nagkalain-lain nga mga estado nga nagapangabay sa amon nga magkadto kag magbisita sa ila; apang bangod wala kami sing paagi sa pagkadto sa guwa sang estado, ang amon sabat amo nga wala pa mabukas ang dalan sa amon.

GSAM 266.4“Nakabaton kami sang sulat halin kay Utod nga Lalaki Chamberlain, sang Connecticut, nga nagapangabay sa amon nga magtambong sa isa ka komperensya sa sina nga estado. Nagdesisyon kami nga magkadto kon makakuha kami sang pamaagi. Nag-areglo ang bana sa iya amo, kag nakita niya nga may napulo ka dolyar nga dapat pa bayran sa iya. Sa katunga sini nagbakal ako sang mga bayo nga kinahanglan gid, kag dayon gintapakan ko ang palto sang akon bana, pati ang mga tapak gintapakan ko man, gani mabudlay na hibaluon ang orihinal nga tela sa mga manggas. Nagbilin kami sang lima ka dolyar agod makakadto sa Dorchester, Mass. Ang amon maleta may sulod nga halos tanan nga amon ginapanag-iyahan sa duta. Apang may kalinong kami sa hunahuna kag matinlo nga konsensya, kag ginpabilhan namon ini labaw sa mga kahamugawayon sang duta.

GSAM 267.1“Nagbisita kami sa balay ni Utod nga Lalaki Nichols, kag antes kami maghalin, ginhatagan ni Utod nga Babayi Nichols ang akon bana sang lima ka dolyar, nga nagbayad sang amon plete pakadto sa Middletown, Conn. Mga dumuluong kami sa sina nga siyudad, kag wala pa gid kami makakita bisan isa sa mga kauturan sa estado. Singkwenta sentimos na lamang ang nabilin sa amon. Wala mangahas ang akon bana nga gamiton ini sa pag-arkila sang karwahe, gani ginbutang niya ang maleta sa tinipon nga mga tabla, kag naglakat kami sa pagpangita sang isa nga may pareho nga pagtuo. Sa gilayon nakita namon si Utod nga Lalaki Chamberlain, nga nagdala sa amon sa iya balay.”

GSAM 267Komperensya sa Rocky Hill, Conn.

GSAM 267.2Ini nga komperensya ginhiwat sa Rocky Hill, kag ang hulot sang miting isa ka daku nga kuwarto nga wala pa matapos sa balay ni Utod nga Lalaki Belden. Ang masunod nga pinili nga bahin halin sa sulat nga ginsulat ni Elder White kay S. Howland nagahatag sang makaiikag nga mga detalye nahanungod sa miting:—

GSAM 267.3“Abril 20 [1848], ginpadala ni Utod nga Lalaki Belden ang iya karwahe sa Middletown agod kuhaon kami kag ang nagkalapta nga mga kauturan sa sina nga siyudad. Nag-abot kami sa iya lugar [Rocky Hill] mga alas kuwatro sang hapon, kag sa pila lamang ka minutos nag-abot sila nga mga Utod nga Lalaki Bates kag Gurney. Naghiwat kami sang miting sadto nga gab-i nga may mga kinse ka tawo. Sang Biyernes sang aga nag-abot ang mga kauturan tubtob nangin mga singkwenta kami. Indi tanan sa ila bug-os nga yara sa kamatuoran. Ang amon miting sadto nga adlaw makaiikag gid. Ginpresentar ni Utod nga Lalaki Bates ang mga sugo sang Dios sa maathag nga kapawa, kag ang ila importansya ginpadaku paagi sa gamhanan nga mga pamatuod. Ang pulong may epekto sa pagpalig-on sa mga yara na sa kamatuoran, kag sa pagpukaw sa mga wala pa bug-os nga nakadesisyon.”2

GSAM 267Gin-agda sa Oswego County, N.Y.

GSAM 267.4Bangod sa pagpalapnag sang traktado ni Elder Bates sa tunga sang mga Adbentista, ang mga tawo sa iban nga mga estado nagsugod sa pagtuman sang Adlaw nga Igpapahuway. Si Hiram Edson sang Port Gibson, N.Y., nagsulat sa pag-agda kay Elder kag Ginang White kag sa iban pa nga magtambong sa isa ka komperensya sang mga manugtipig sang Adlaw nga Igpapahuway sa Volney, Oswego County, sang Agosto 1848. Siling niya nga ang mga kauturan sa kabug-usan pigado, kag indi niya mapasiguro nga daku ang ila mahimo sa pagbayad sang mga galastuhan. Nakabaton si Elder White sang $40 bangod sa iya pagtrabaho sa uma sang hilamon. Ang isa ka bahin sini gin-gasto sa pagbakal sang mga bayo nga daku gid ang kinahanglanon, kag ang nabilin nagbayad sang ila plete pakadto sa Volney kag balik.

GSAM 268.1Ini nga komperensya sa nakatundan nga bahin sang New York ginhiwat sa karwahehan ni Ginoo Arnold. Mga katloan kag lima ka tawo ang nagtambong, tanan nga mahimo matipon sa sina nga bahin sang estado, apang halos wala sing duha sa ila nga nagauyon. Ang tagsa isa mabaskog sa iya kaugalingon nga mga panulok, nga nagasiling nga suno ini sa Bibliya. Ang tanan handa gid nga ipauswag ang ila mga panulok kag iwali ini. Ginsilingan sila nga si Elder White kag ang iya asawa wala magkadto sa amo kalayo nga lugar agod mamati sa ila, kundi nagkadto agod tudluan sila sang kamatuoran. Naghupot si Ginoo Arnold nga ang isa ka libo ka tuig sang Pinadayag 20 natabo na sang una, kag nga ang ginmitlang nga isa ka gatos kap-atan kag apat ka libo sa Pinadayag amo ang mga ginbanhaw sa pagkabanhaw ni Cristo.

GSAM 268Si Ginoo Arnold Nagakontra sa mga Ordinansa

GSAM 268.2Samtang yara sa atubangan sini nga katilingban ang mga handumanan nga simbolo sang aton Ginoo nga napatay, kag samtang mangin handumanan na nila ang iya mga pag-antos, nagtindog si Ginoo Arnold kag nagsiling nga wala siya sing pagtuo sa ila pagahimuon—nga ang Panihapon sang Ginoo pagpadayon sang Paskwa, nga dapat tumanon isa lamang ka bes kada tuig.

GSAM 268.3Ini nga mga katingalahan nga pagkalain-lain sang opinyon nagbutang sang mabug-at nga palas-anon sa tagipusuon ni Ginang White. Nahibaluan niya sing maayo nga sayop si Ginoo Arnold, kag daku nga kasubo ang nagdul-ong sa iya espiritu, kay daw ginapakahuy-an ang Dios. Ang iban nahadlok nga nagakapatay siya; apang nagpangamuyo para sa iya ang mga Elder Bates, White, Chamberlain, Gurney, kag Edson, kag maluluy-on nga ginpamatian sang Ginoo ang mga pangamuyo sang iya mga alagad, kag nabuhi siya liwat. Ang kapawa sang langit nagpabilin sa iya, kag sa gilayon nadula siya sa mga butang sang duta. Samtang yara siya sa sini nga kahimtangan, ginpakita sa iya ang pila ka sayop sang mga yara didto, kag ang kamatuoran nga kabaliskaran sini nga mga sayop, nga nagapakita nga ini nga nagakontrahanay nga mga panulok, nga ila ginapahayag nga suno sa Bibliya, suno lamang gali sa ila mga opinyon nahanungod sa Bibliya, kag nga dapat nila isikway ang ila mga sayop kag maghiusa sa mensahe sang ikatlo nga anghel. Natapos ang miting sa mahimayaon nga paagi; nagdaug ang kamatuoran. Sila nga nagahupot sini nga katingalahan nga mga nagkalain-lain nga opinyon nag-ako sang ila mga sayop, kag naghiusa sa karon nga kamatuoran sang mensahe sang ikatlo nga anghel, kag daku sila nga ginbendisyunan sang Dios.

GSAM 269Isa ka Palanan-awon nga May Makatingala nga Paggamit sang Bibliya

GSAM 269.1Ang masunod nga asoy nahanungod sini nga miting ginhatag ni Ginoo Alexander Ross sang Enero 4, 1884, nga isa sa katloan kag lima nga nagtipon sa gamay nga katilingban. Nagsiling siya:—

GSAM 269.2“Samtang yara sa palanan-awon si Utod nga Babayi White, nagtindog siya kag ginkuha ang Bibliya sang pamilya sa iya wala nga kamot; isa ini ka libro nga ordinaryo lamang ang kadakuon. Samtang ginapabilin niya ini nga bukas kag gin-alsa sing mataas, nga wala nagatan-aw pakadto sini, paagi sa iya tuo nga kamot ginbalhin niya ang tudlo halin sa isa ka teksto pakadto sa isa pa, kag ginbutang ang iya tudlo sa kasulatan samtang ginbalikbalik niya ini. Gintan-aw ko ang madamo sa mga teksto agod makita kon ginabalikbalik niya ang teksto nga iya ginatudlo. Ako ukon ang isa sa katilingban nagtan-aw sa tanan sini. Sa tagsa ka kahimtangan indi lamang niya ginbalikbalik ang teksto nga iya ginatudlo, kundi ginhimo niya ini samtang nagatan-aw paibabaw ang iya mga mata kag sa pihak nga direksyon halin sa Bibliya. Ini nga mga kasulatan nga iya ginbalikbalik amo ang nagpukan sa butig nga mga teoriya sang mga manugtipig sang Adlaw nga Igpapahuway nga nagtipon sa Volney sang Agosto 1848, kag nagpahiusa sa amon sa kamatuoran.”

GSAM 269.3Sa pagkamatuod, kinahanglan nga tuman gid katig-a ang tagipusuon sang isa ka tawo nga indi magsikway sang sayop sa doktrina nga gintadlung sa amo sini nga mga kahimtangan, paagi sa maathag nga mga teksto nga ginkutlo halin sa Bibliya kag sa sini nga makatilingala nga paagi. Ini nga katilingban sang mga manugtipig sang Adlaw nga Igpapahuway sa Oswego County, pagkatapos matadlong ang ila mga sayop sa sini nga paagi kag maghiusa sa kamatuoran, naghalin sa sina nga miting agod ipalapnag ang kapawa sa iban. Ang mga resulta nagdala gid sang pamatuod nga ini amo ang buluhaton sang Dios. Handa permi si Satanas sa pagbahin, paglibog, kag pagpalapta, paagi sa bisan ano nga paagi nga iya magamit. “Ang Dios indi amo ang may sinugdanan sang kagamo, kundi sang kalinong, subong sa tanan nga mga iglesia sang mga balaan.”3

GSAM 270Milagroso nga mga Kaso sang Pagpang-ayo

GSAM 270.1Pagkatapos sang nauna nga ginmitlang nga komperensya, may mga miting nga ginhiwat sa Madison County, Port Gibson, Port Byron, kag sa New York City. Pagkatapos sini may isa ka pangkabilugan nga miting sa Connecticut. Sa pila sini nga mga lugar, ang Ginoo nagpalapit gid sa iya mga alagad, kag ang gahom sa pagpang-ayo sang Daku nga Manugbulong nagkari sa mga masakiton bilang sabat sa sinsero nga mga pangamuyo sang iya katawhan samtang ginatuman nila ang pagsulundan nga ginbutang sa Sulat ni Santiago.4 Bisan ang mga tawo nga ginpahayag sang mga manugbulong nga wala na sing paglaum gin-ayo sa ila mga balatian. Ang mga hitabo nga amo sini masami na eksperiensyahan sa nagkalain-lain nga tion halin sang 1845.

GSAM 270Ang mga Payunir Nag-antos sang Kalisdanan

GSAM 270.2Si Elder White, sa Review and Herald sang Pebrero 5, 1880, sang nagahambal nahanungod sa sina nga mga adlaw sang pagsugod, nagsiling:—

GSAM 270.3“Sa amon una nga mga pagpanikasog nag-antos kami sang kagutom bangod kulang sa nagakaigo nga pagkaon, kag sang katugnaw bangod kulang sa nagakaigo nga bayo. Ginkuhangon namon sa amon kaugalingon bisan ang mga kinahanglanon sa kabuhi agod makatigom sang kuwarta para sa kawsa sang Dios. Sa amo man nga tion ginakapoy namon ang amon kaugalingon sing makahaladlok agod matapos ang daku nga kadamuon sang buluhaton nga daw kinahanglan himuon sa pagsulat, pag-edit, pagbiyahe, kag pagwali halin sa isa ka estado pakadto sa isa pa.”

GSAM 270.4Ang tuig 1848 halandumon, indi lamang sa kasaysayan sang kalihukan sang Adbento, kundi pati sa politika. Ang mga kamatuoran sang mensahe sang ikatlo nga anghel maathag na gid, kag nagabukas ang dalan sa nagkalain-lain nga direksyon para sa pag-uswag sang buluhaton. Sa sini nga tion ang mga hitabo sa moral kag politikal nga kalibutan nagakuha sang porma nga makapukaw liwat sa atensyon sang mga nagatuon sang tagna. Indi lamang may daku nga kagamo sa tunga sang mga pungsod sang Daan nga Kalibutan, kundi sa Hydesville, Wayne Co., N.Y., nagsugod ang mga pagpakita sang moderno nga Espiritismo, nga suno sa mga nagatuon sang Bibliya amo ang “mga espiritu sang mga demonyo, nga magatipon sa mga pungsod sang duta para sa inaway sa adlaw sang Ginoo.”

GSAM 271Kagamo sang mga Pungsod sang 1848

GSAM 271.1Sang ika-21 nga adlaw sang Pebrero 1848, sang ang mga opisyal sang korte ni Louis Phillippe sang France nagtipon sa palibot niya, nagsiling siya: “Wala pa gid ako nakapungko sing mas malig-on sa trono sang ginharian kay sa sini nga gab-i.” Sa kasisidmon sang masunod nga gab-i, nga nagsuksok sang madamol nga dyaket kag nagpakuno-kuno nga kutsero sang arkila nga karwahe, nagpalagyo siya sa guwa sang mga pader sang siyudad sang Paris sa pagpangita sang palalipdan para sa iya kaugalingon nga kasiguruhan. Ginasiling nga ang kabangdanan sini nga daku kag gulpi nga pagbag-o amo ang isa ka tikang sa iya bahin nga nagapabor sa pag-agaw sang gahom sang papa, nga nakasakit sa iya mga sakop kag mga soldado. Sadto nga adlaw natapos niya sa siyudad sang Paris ang isa ka daku nga pagrepaso militar sang mga kasoldadosan sang France; kag sang natapok na ang ila mga armas, nagbalik siya sa palasyo, sang gulpi nga ang isa ka gamay nga bata nagsaka sa isa ka kanyon, nagawagayway sang bandila nga tatlo ka kolor, kag nagasinggit, “PAUBOS ANG PAPA! PAUBOS ANG PAPA!!” Ginsunod sang mga soldado ang singgit, kag gilayon ini naglapnag sa bug-os nga kalabaon sang mga linya, nga nagakusog samtang nagalabay, tubtob nga nadugtungan ini sang singgit, “KAG PAUBOS ANG HARI!” Sa pila lamang ka oras ang bug-os nga Paris nangin talan-awon sang mabaskog nga kagamo. Ang mga soldado, nga may mga pusil sa kamot, upod ang isa ka panon sang katawhan, nagadali pakadto sa palasyo sang hari. Sang ginsugiran siya nahanungod sa kagamo, nagdali siya sa pagpalagyo nga nagpakuno-kuno nga kutsero.

GSAM 271Mga Pungsod nga Nadalahig sa Pagpakigbato

GSAM 271.2Ang kagamo kag kasamok sa Pransiya madasig nga naglapta sa iban nga mga pungsod. Ang Prusya, Hanover, Sardinia, Sicilia, Napoles, Venecia, Lombardia, Toscana, kag Roma natublagan man sang amo nga espiritu sang magamo nga kadam-an. Sa sulod sang tatlo ka bulan ang bug-os nga Europa nagakagamo, kag kapin sa katloan ka imperyo kag ginharian ang yara sa labing daku nga kaguliyang. Ang mga trono ginsunog sa mga dalan, kag ang mga hari kag emperador nagapalagyo kag nagapanago bangod sa kahadlok nga madula ang ila kabuhi. Ang mga politiko nagtagna nga may magaabot nga malapnagon nga rebolusyon batok sa mga panguluhan sang kalibutan.

GSAM 272.1Madamo sang mga ministro nga Adbentista nga wala pa makabati sang mensahe sang ikatlo nga anghel ang nakakita sini nga kaguliyang, kag naghunahuna nga amo na ini ang pagtililipon sang mga pungsod para sa “inaway sang daku nga adlaw sang Dios nga Makagagahum sa tanan.”5

GSAM 272Natukiban ang Mensahe sang Pagselyo

GSAM 272.2Sa amo gid sini nga tion ang mga Adbentista sang Ikapito nga Adlaw nagatuon halin sa Kasulatan nga ang Adlaw nga Igpapahuway sang ikapat nga sugo amo ang tanda, ukon selyo, sang buhi nga Dios, kag nga nag-abot na ang tion sa pagbantala sang mensahe sang pagselyo sa Bugna 7:1-4, kag nagapangita sila sang mga paagi kag kinahanglanon agod mapaabot ini nga mensahe sa katawhan. Samtang ang mga nagabantay sang ikapito nga adlaw nagapanghanda para sini nga buluhaton, ang mga Adbentista sang Nahauna nga Adlaw nagasiling, “Naulihi na kamo sa inyo mensahe sang pagselyo, kay ang inaway sang daku nga adlaw kag ang matuod nga pag-abot sang Ginoo malapit na gid sa aton.”

GSAM 272Ang Kagamo Gulpi nga Naghaganhagan

GSAM 272.3Mga tatlo ka bulan sang ulihi, ang pagbutho sang kagamo sa tunga sang mga pungsod naglinong; apang indi paagi sa pagsulbad sang ila mga ginareklamo, kundi sa paagi nga bisan ang mga manunulat sa pamantalaan indi makapaathag. Tuhoy sini nga kagamo, si Horace Greeley, sa Tribuno sang New York, nagsiling: “Daku nga katingala para sa amon tanan kon ano ang gulpi nga nagpasugod sang amo nga kaguliyang sa tunga sang mga pungsod; apang mas daku pa gid nga katingala kon ano ang nagpahunong sini.”

GSAM 272Si Senador Choate Tuhoy sa Kahimtangan sa Daan nga Kalibutan

GSAM 272.4Sa pag-abot naton sa tuig 1851, makita naton si Senador Choate, sa isa ka pamulong sa atubangan sang Kongreso sang Estados Unidos, nga naghisgot sang kahimtangan sa Daan nga Kalibutan kag nagsiling:

GSAM 272.4“Nahibaluan gid ninyo kon ano gid ang kahimtangan kag dagway sini, nga daw ginatabunan sang mga landong, mga panganod, kag kadudulman; kon daw ano gid ini ka indi malig-on. Para sa akon daw ang pinasahi nga mga katungod sang mga korona, kag ang mga kinamatarong sang mga tawo, kag ang mga pagdumot nga gintipon sa sulod sang isa ka libo ka tuig, magagabot na sang espada para sa isa ka pagpakig-away diin ang dugo magaagay, subong sa palanan-awon sang Bugna, ‘tubtob sa mga renda sang mga kabayo,’ kag diin ang isa ka bug-os nga lahi sang mga tawo magakalamatay; diin ang daku nga lingganay sang tion magabagting sang isa pa ka takna; diin ang katilingban mismo pagatilawan paagi sa kalayo kag asero, kon ini bala halin sa kinaiyahan kag sa Dios sang kinaiyahan ukon indi.”

GSAM 273“Pamatuod” sang Nobyembre 18, 1848

GSAM 273.1Samtang ang mga nag-angkon nga ini nga kagamo sa tunga sang mga pungsod sang 1848 amo ang magapasulod sa pag-abot sang Ginoo nakaagom sang masubo nga pagkadismaya, ano naman ang kahimtangan sang mga Adbentista sang Ikapito nga Adlaw nga nag-angkon nga nag-abot na ang tion nga ang “selyo sang buhi nga Dios” ipahibalo sa katawhan? Bilang sabat nagakutlo kita halin sa isa ka trakt nga ginmantala ni Elder Joseph Bates sang bulan sang Enero, 1849. Sa paghisgot sang isa ka hitabo sang Nobyembre 18, 1848, nagsiling sia:—

GSAM 273.2“Isa ka diutay nga grupo sang mga kauturan nga lalaki kag babayi nagtilipon sa isa ka miting sa Dorchester, malapit sa Boston, Massachusetts. Antes nagsugod ang miting, ang iban sa amon nag-usisa sang pila ka punto sa mensahe sang pagselyo; may pila ka paglainay sang hunahuna tuhoy sa pagkahusto sang paghangop sa pulong nga ‘nagasaka,’ kag iban pa. Kag bangod nga ginhimo namon nga hilisgutan sang pangamuyo ang pagmantala sang mensahe sa komperensya sa Topsham [Maine] wala pa madugay sadto, kag ang paagi sa pagmantala daw indi pa bastante kaathag, nagkauyon kami nga itugyan ini tanan sa Dios. Pagkatapos sang pila ka tion sa hanuot nga pangamuyo para sa kapawa kag pagtudlo, ginhatag sang Dios kay Utod White ang masunod sa palanan-awon.”

GSAM 273.2Ginakutlo namon ang mga pulong subong sang iya ginhambal samtang yara sia sa palanan-awon:—

GSAM 274Mga Pulong nga Ginhambal sa Palanan-awon

GSAM 274.1“Diin nagsilak ang kapawa? Patudlui kami sa imo anghel kon diin nagsilak ang kapawa. Nagsugod ini sa diutay, sang naghatag ka sang isa ka kapawa pagkatapos sang isa. Ang pamatuod kag ang mga sugo naangot sa isa kag isa, indi sila mabulag; ang nagapanguna amo ang napulo ka sugo, nga halin sa Dios. Nalipay gid sia sang ang iya kasuguan nagsugod sa pagtuhaw nga may kusog, kag ang mga dapit nga naguba nagsugod nga patindugon liwat. Halin sa kaluyahon nangin mabakod ini paagi sa pag-usisa sang iya pulong. Malip-ot pa lamang ang tion sang pagtilaw sini. Amo ini ang selyo! Nagasaka na ini! Nagatuhaw ini, nga nagasugod sa ginabutlakan sang adlaw. Kaangay sang adlaw, sa una matugnaw, nagainit kag nagapadala sang iya mga silak. Sang nagtuhaw ina nga kamatuoran, diutay lamang ang kapawa nga yara sa sini, apang nagadugang ini. O ang gahum sini nga mga silak! Nagabakod ini. Ang labing daku nga kabug-aton kag kapawa yara sa sina nga kamatuoran, kay nagapabilin ini sa walay katapusan, kon ang Biblia indi na kinahanglanon. Nagtuhaw ini didto sa sidlangan; nagsugod ini sa diutay nga kapawa, apang ang mga silak sini nagapaayo. O daw ano kagamhanan ina nga kamatuoran; ini ang labing mataas pagkatapos nila magsulod sa matahom nga duta, apang magadugang ini tubtob nga mangin indi na sila mamalatyon. Nagsugod ini sa ginabutlakan sang adlaw, nagapadayon sa iya dalanon kaangay sang adlaw, apang wala gid ini nagasalop.

GSAM 274.2“Ginapunggan sang mga anghel ang apat ka hangin. Ang Dios amo ang nagapugong sang mga kagamhanan. Wala pa ginbuy-an sang mga anghel, kay indi pa tanan nga mga balaan naselyohan. Kon magtindog si Miguel, ini nga kagamo magalapta sa bug-os nga duta. Tan-awa, handa na gid ini nga maghuyop. May ginbutang nga pagpugong bangod nga ang mga balaan wala pa maselyohan. Huo, imantala ang mga butang nga imo nakita kag nabatian, kag ang pagpakamaayo sang Dios magaupod. Tan-awa ninyo! Ina nga pagsubang may kusog, kag nagasanag sing labi pa gid.”6

GSAM 274.3Pagkatapos nga natapos ini nga palanan-awon, nagsiling si Ginang White sa iya bana,

GSAM 274.3“May mensahe ako para sa imo. Kinahanglan magsugod ka sa pag-imprinta sang isa ka diutay nga pamantalaan kag ipadala ini sa katawhan. Himoa anay ini nga diutay sa pagsugod; apang samtang ginabasa ini sang mga tawo magapadala sila sa imo sang kuwarta nga igaimprinta, kag magamadinalag-on ini halin sa pagsugod. Halin sini nga diutay nga sinugdanan ginpakita sa akon nga mangin kaangay ini sang mga sapa sang kapawa nga naglibot sa bug-os nga kalibutan.”

GSAM 275Maduhaduhaan Suno sa Pagtan-aw sang Tawo

GSAM 275.1Ini nga mga tagna ginhambal sang 1848 tuhoy sa pagsugod kag paglapta sang kamatuoran sang Adlaw nga Igpapahuway. Kon tan-awon ang kahimtangan suno sa pagtulok sang tawo sadto nga tion, ang pangatarungan magasiling, “Ina nga tagna indi gid matuman.” Isa ka tawo nagsiling sa isa sang amon mga manugpangabudlay wala pa madugay pagkatapos ginhambal ang tagna, “Magakinahanglan kamo sang 144,000 ka tuig agod mahimo ang inyo ginatinguhaan.” “Ano!” magasiling sila, “tatlo ka manugwali—si Elder White kag ang iya asawa, kag si Elder Bates—nga tanan wala sing kuwarta, kag wala pa sing isa ka gatos ang ila mga sumulunod, nga tanan man wala sing kuwarta, ang magalakat nga may pila ka gatos ka kopya sang isa ka trakt nga may kawaloan ka pahina tuhoy sa Adlaw nga Igpapahuway, agod maghatag sang mensahe sang pagpaandam sa bug-os nga kalibutan! Daw ano ka wala sing katarungan nga pag-angkon!” Samtang ang mga nagapangatarungan sing amo sini nagasiling, “Indi mahimo!” ang pagtuo sa mensahe kag sa pamatuod sang sigurado nga kadalag-an nagasiling, “Sa ngalan sang Dios sang Israel mahimo ini! kag sa pagsalig sa iya kusog kinahanglan gid ini himoon!”

GSAM 275Kon Paano Gin-imprinta ang Nahauna nga Pamantalaan sang mga Adbentista sang Ikapito nga Adlaw

GSAM 275.2Halin sang ginhatag ang pamatuod tuhoy sa buluhaton sang pagmantala, madamo nga pangamuyo ang ginhalad sang mga nagabantay sang ikapito nga adlaw, nga ang Ginoo magabukas sang dalan para sa pag-imprinta sang isa ka “diutay nga pamantalaan.” Ang daku nga kakulangan amo ang kuwarta nga magamit sa pagpagwa sang nahauna nga isyu. Sang bulan sang Hunyo, 1849, si Elder White nakatigayon sa paggapas sang kap-atan ka akre sang hilamon nga timoteo, paagi sa garab nga ginauyatan sang kamot, sa bayad nga kapitoan kag lima ka sentimo kada akre; kag sa sini nakahimo sia sa pagpagwa sang nahauna nga isyu sang diutay nga pamantalaan. Mahimo nga nagakaigo nga isulod sa sini nga bahin ang isa ka eksakto nga kopya sang nahauna nga pahina sang diutay nga pamantalaan. Makita sang bumalasa sa nahauna nga kolum ang mga pulong ni Elder White, diin nagsiling sia, “Ang dalan wala mabuksi agod masugdan ang buluhaton tubtob karon.” Kag makita man ninyo nga ang iya pagsakripisyo sang kaugalingon amo ang “nagbukas sang dalan.”

GSAM 276Ang Sugilanon ni Ginang White Tuhoy sa Nahauna nga mga Pamantalaan

GSAM 276.1Si Ginang White nagsiling tuhoy sa pagsugod sang buluhaton sang pagmantala:—

GSAM 276.2“Ang akon bana nagsugod sa pagmantala sang isa ka diutay nga pamantalaan sa Middletown, walo ka milya halin sa Rocky Hill, Connecticut, kag masami nagalakat sia sini nga kalayuon pakadto kag pabalik, bisan pa nga nagakiang sia sadto. Sang gindala niya ang nahauna nga isyu halin sa imprentahan, kami tanan nagduko sa palibot sini, nga nagapangayo sa Ginoo, nga may mapainubuson nga mga tagipusuon kag madamo nga luha, nga ang iya pagpakamaayo magapabilin sa maluya nga mga paninguha sang iya alagad. Dayon ginsulatan niya ang pamantalaan sang mga adres sang tanan nga iya ginahunahuna nga magabasa sini, kag gindala ini sa talatapan sang koreo sa isa ka bag nga hinimo sa tela sang alpombra. Ang tagsa ka isyu gindala halin sa Middletown pakadto sa Rocky Hill, kag pirme antes ini handaon para sa talatapan sang koreo ginbuklad ini sa atubangan sang Ginoo, kag ang hanuot nga mga pangamuyo, nga nasimponan sang mga luha, ginhalad sa Dios agod nga ang iya pagpakamaayo magaupod sa mahipos nga mga mensahero. Wala madugay nag-abot ang mga sulat nga may dala nga kuwarta sa pagmantala sang pamantalaan, kag ang maayong balita sang madamo nga mga kalag nga nagabaton sang kamatuoran.”7

GSAM 276Natuman ang Tagna sang Pagsuporta sa Pamantalaan

GSAM 276.3May mga balatyagon nga mas madalom pa sa kinaandan nga interes nga ginapakita namon ini nga nahauna nga pahina sang nahauna nga pamantalaan nga ginmantala sang mga Adbentista sang Ikapito nga Adlaw. Ang bug-os nga tomo sang Karon nga Kamatuoran ginlangkoban sang napulo kag isa ka isyu nga may walo ka pahina, nga may duha ka kolum ang tagsa ka pahina. Ang bahin nga may balasahon sa pahina may takus nga apat kag lima ka ikawalo ka pulgada por walo ka pulgada. Ang mga Isyu 1 kag 4 gin-imprinta sang Hulyo, Agosto, kag Septyembre, sa Middletown, Connecticut. Ang mga Isyu 5 tubtob 9 gin-imprinta sa Oswego, N.Y., kag may mga petsa nga Disyembre, 1849, Marso, Abril, kag Mayo, 1850. Ang Isyu 11 may petsa nga Nobyembre, 1850, kag gin-imprinta sa Paris, Maine. Sa Isyu 6 si Elder White nagsiling, “Samtang ginamantala ang nahauna nga apat ka isyu, ang kuwarta nga nag-abot sobra pa sa kinahanglanon agod mabayaran ang mga pamantalaan. Gingamit ini sa pagbayad sang amon mga galastuhan sa mga miting nga amon gintambungan.” Sa sulod sang tuig 1849, sa idalom sang impluwensya sini nga mga pamantalaan, kag sang nahauna nga mga pagpangabudlay ni Elder Bates, madamo ang nagbaton sang mensahe sa Vermont, Michigan, kag iban nga mga Estado.

GSAM 278.1Kon ipaanggid sa kahimtangan sang buluhaton sang 1848 nga daw wala sing paglaum, pagabinagbinagon naton ang pila ka kamatuoran subong nga yara ini sa 1905, kag sa sini mas maayo naton mahukman ang katapusan nga resulta sini nga buluhaton, kon husto bala ang mga nagsupak sa kubos nga sinugdanan sang mensahe, ukon ang Dios sang langit nga nagpamulong paagi sa iya alagad nga babayi tuhoy sa “nagadugang” nga kusog sang buluhaton sang “pagselyo.”

GSAM 278Pag-uswag sang Buluhaton sang Pagmantala

GSAM 278.2Ini nga kamatuoran ginabantala kag ginaimprinta na karon sa mga kap-atan sang panguna nga mga pinulongan sang kalibutan. Sa baylo sang tatlo ka ministro, may kapin sa 600, kon isipon ang mga ordinado nga ministro kag ang mga may lisensya sa pagwali, luwas pa sa ginatos nga iban nga nagapangabudlay bilang mga manugbulong, mga manugpangabudlay sa Biblia, mga manunudlo, kag mga misyonero sa pagpangbulong. Ang mga balasahon sang denominasyon makita sa kapin sa kalim-an ka nagkalainlain nga mga peryodiko, nga ginaimprinta sa dul-an sa kawhaan ka mga balay-pamantalaan nga nahamtang sa Europa, Asia, Aprika, Aminhan kag Bagatnan nga Amerika, sa mga isla sang Pasipiko, kag sa Australia. Sa sini nga mga balay-pamantalaan ginaimprinta ang kapin sa isa ka libo kag isa ka gatos ka nagkalainlain nga mga libro, mga pamplet, kag mga trakt. Agod makakuha sang isa ka kopya sang tagsa ka isa, kaupod ang mga peryodiko sa sulod sang isa ka tuig, magakinahanglan sang mga $340. Sa baylo nga isa lamang ka gatos ka sumulunod, may dul-an sa 100,000 nga nagakalipay sa sini nga kamatuoran. Matuod gid nga ini nga mensahe, kaangay sang adlaw, “nagasubang,” kag makasiling kita, sa mga pulong sang pamatuod sang 1848, “O ang gahum sini nga mga silak!”

GSAM 278Ang Kahimtangan sang mga Pungsod

GSAM 278.3Samtang ang mensahe nagapadayon sing amo sini, ano ang nangin kahimtangan sang mga pungsod? Halin sadto nga tion, masami naton mabasa sa mga pamantalaan ang mga pahayag tuhoy sa malapnagon nga inaway nga malapit na mag-abot sa Europa. Samtang may pag-ilinaway diri, kag may pagbutho sang kagamo didto, ang malapnagon nga “alimpulos” ginapunggan,—ang “apat ka hangin” wala ginatugutan nga maghuyop sing tingob, “tubtob nga maselyohan ang mga alagad sang Dios.” Maathag sa tanan nga yara didto ang mga kabangdanan sang pag-ilinaway kag inaway, apang wala ini nagabutho bangod nga ginapunggan ini.

GSAM 279.1Si Henry Ward Beecher, wala pa madugay antes sang iya kamatayon, nagtawag sa pagmintinar sang amo kadaku nga mga kasuldadusan sa Europa nga “pagpatulo sing abanse sang dugo nga nagahatag kabuhi, bangod sa kahadlok nga basi ini maula.” Ang kahimtangan sa tunga sang mga pungsod, upod sang ila mga pagdumot kag kaakig, kag sang ila nagapamahog nga panindugan sa isa kag isa, ginpaanggid niya sa isa ka “pagkabara nga wala sing makalihok,” nga gintuga sang isa ka grupo sang mga tawo nga nagatutok sang mga punyal sa dughan sang isa kag isa, nga wala sing bisan isa sa ila nga nagapangahas sa pagbuno, bangod sa kahadlok nga mabun-an man. “Apang,” siling niya, “may isa sa ila nga makakita sa indi madugay sang nagakaigo nga tion sa pagbuno, kag dayon magaabot ang malapnagon nga inaway.”

GSAM 279Pagpaanggid sang mga Gamit sa Inaway

GSAM 279.2Halin sang 1848 may nahimo nga mga gamit sa inaway nga kon ipaanggid sa sini, ang labing maayo sadto nga tion pagaisipon karon nga mga hampanganan lamang. Ang “Katilingban para sa Paghidait” sang Amerika, sa pagpanawagan sini para sa mga pagsimba para sa paghidait sa Domingo sang Paghidait,—Disyembre 15, 1895,—nagsiling: “Karon samtang may maathag nga pag-uswag sa sibilisasyon, sa pihak nga bahin may mas dalagku nga mga pagpanghanda para sa inaway sa tunga sang mga pungsod sangsa bisan san-o sadto.”

GSAM 279Si Heneral Miles Tuhoy sa mga Pagpanghanda para sa Inaway

GSAM 279.3Si Heneral Nelson A. Miles, sa isa ka pamulong sa isa ka daku nga pagtililipon sa Washington, D.C., Enero 12, 1904, nagsiling:—

GSAM 279.4“Sa sini nga nalamdagan nga panahon sang pag-uswag kag sang maalamon kag matinahuron nga sibilisasyon, malipay kita sa pagpati nga ang mga lulan kag mga katalagman sang inaway nabuhinan na; apang bisan daw makatingala, wala pa gid sing tion sa kasaysayan sang kalibutan nga amo sini kadaku nga manggad ang gin-usikan sa pagpanghanda para sa inaway, ukon nga amo sini kadamo ka milyon nga mga tawo nga nahanas, batid, kag may disiplina, nga gin-armasan sang labing makahalalit nga mga armas, ang ginkuha halin sa mga buluhaton sang malinong nga pagpangabudlay, subong sa karon nga tion.”

GSAM 280.1Apang ang alimpulos sang inaway nagapalantang pa gihapon, samtang ang buluhaton sang pagselyo nagapadayon.

Notes

  1. Ezequiel 34:12. ↩
  2. Mga Laragway sang Kabuhi ni Ellen G. White, p. 108. ↩
  3. 1 Corinto 14:32. ↩
  4. Jeremias 5:14, 15. ↩
  5. Bugna 16:13-15. ↩
  6. Isa ka Selyo sang Buhi nga Dios, mga pahina 24-26. ↩
  7. Mga Sugilanon sang Kabuhi ni Ellen G. White, mga pahina 125-127. ↩

Note

Back