Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
08 / 31
08 / 31

Kapitulo 5 — Ang Mensahe sang Ikaduha nga Pag-abot

John Norton Loughborough

GSAM 93.1“KARON magtuon kamo sang isa ka paanggid tuhoy sa kahoy nga higera: Kon mahumok pa ang iya sanga kag nagapanalingsing ang mga dahon, nahibaluan ninyo nga malapit na ang tag-init; subong man kamo, kon makita ninyo ining tanan nga mga butang, hibalua ninyo nga malapit na ini [sa kilid sang pahina, siya], yara na gani sa mga pwertahan. Sa pagkamatuod nagasiling ako sa inyo, Ini nga kaliwatan indi magataliwan tubtob nga matuman ining tanan nga mga butang. Ang langit kag ang duta magataliwan, apang ang akon mga pulong indi magataliwan.”1

GSAM 93.2Sa sini nga kasulatan ginatuytoy ang aton pagtalupangod sa tion nga mahibaluan naton nga ang pag-abot ni Cristo yara na “sa mga pwertahan,” nga may amo man nga kasiguruhan sang aton paghibalo nga malapit na ang tag-init kon makita naton ang nahauna nga mahumok kag bataon nga mga dahon nga nagapanalingsing. Mahibaluan man naton nga yara na kita sa kaliwatan nga indi magataliwan sa kalibutan tubtob nga mag-abot si Cristo mismo. Kon mag-abot ang tion sa pagtuon sang paanggid, matuod gid nga amo na ini ang tion sang Ginoo sa pagpabangon sang mga manunudlo agod itudlo ang paanggid. Ang pamangkot sang apostol sa isa pa ka higayon nagakaigo man diri: “Paano sila makabati kon wala sing manugwali? kag paano sila makawali kon wala sila ginpadala?”2

GSAM 93Ang Tion sang mga Tanda

GSAM 93.3Sa nagligad nga kapitulo nakita naton kon paano naangkon ang paghibalo tuhoy sa katapusan sang panahon sang 2300 ka adlaw, kag nga nagalab-ot ini sa “takna sang iya paghukom.” Sa paanggid nga ginapahayag diri ginatuytuyan kita sa tion nga gintalana sang Ginoo agod ipahayag sa kalibutan ini nga paanggid kag ang mensahe sang “paghukom.” Pagkatapos niya magsugid tuhoy sa daku nga “kapipit-an” nga magaabot sa iya katawhan kag nga “palip-uton,” nagsiling ang Manluluwas: “Gilayon pagkatapos sang kapipit-an sadtong mga adlaw magadulom ang adlaw, kag ang bulan indi magahatag sang iya kapawa, kag ang mga bituon magakahulog halin sa langit, kag ang mga gahum sang kalangitan pagauyugon; kag niyan magapakita sa langit ang tanda sang Anak sang tawo.”3

GSAM 94.1Talupangda nga wala ini nagasiling nga ang katapusan nga tanda nga ginsambit isa ka tanda sang iya pag-abot; kundi isa ka tanda nga ang Anak sang tawo yara na didto, nga makita nga nagaabot. Ang mga hitabo nga ginahatag sa sini nga teksto bilang mga tanda nga basihan sang pagtuo sa iya malapit nga pag-abot amo ang mga tanda sa adlaw, sa bulan, kag sa mga bituon. Ang iban nga mga hitabo nga nagasunod matabo kaupod sang iya matuod nga pag-abot sa mga panganod sang langit. Gani gilayon pagkatapos sang ikatlo sa sini nga mga tanda—ang sa mga bituon—magaabot ang tion sang Ginoo sa pagpabangon sang iya mga manunudlo agod magtudlo nga ang pag-abot ni Cristo yara na sa mga pwertahan.

GSAM 94.2Karon tuhoy sa tion sang pagpakita sini nga mga tanda: Ang adlaw magadulom gilayon pagkatapos sang kapipit-an.4 Suno sa ginsulat ni Marcos, matabo ini “sa sadtong mga adlaw, pagkatapos sang sadto nga kapipit-an.”5 Nagsiling ang aton Manluluwas nga ang mga adlaw palip-uton. Paagi sa mando ni Maria Theresa kag sa mga Kasuguan sang Pagtugot sa Relihiyon halin sa 1773 tubtob sa 1776, ginpalip-ot ang mabaskog nga paghingabot batok sa iglesia. Bisan pa nga ang gahum nga nagahingabot nagpabilin nga nagadumala sa gahum sibil tubtob sa 1798, natapos ang iya mga paghingabot mga 1773. Kon ipaanggid ang mga ginsiling sang Manluluwas, ang nahauna sa sini nga mga tanda matabo sa tunga sang 1773 kag 1798.

GSAM 94Ang Madulom nga Adlaw kag Gab-i

GSAM 94.3Sang ika-19 sang Mayo, 1780, nagdulom ang adlaw sa paagi nga labaw sa kinaiyahan. Indi ini eklipse, kay nagtakdol ang bulan sang nagligad nga adlaw. Walay sapayan sini, may kadudulman sa bug-os nga aminhan-sidlangan nga bahin sang Estados Unidos halin sa alas onse sang aga tubtob sa alas onse sang gab-i. Sa sadto nga tion indi lamang ang adlaw ang nagdulom, kundi nagpangindi man ang bulan sa pagpabalik sang kapawa sang adlaw. Isa ini ka kadudulman nga nagpugong sa kapawa sang adlaw sa pagsanag sa nawong sang bulan. Kag subong sang ginsiling ni Noah Webster pagkaligad sang madamo nga mga tuig, “Wala pa gid sing nahatag nga makapatagbaw nga kabangdanan para sa sini nga kadudulman.”

GSAM 95.1Tuhoy sa sini nga madulom nga adlaw nagsiling si Herschel, ang manugtuon sang mga bituon: “Ang Madulom nga Adlaw sa Aminhan nga Amerika isa sa makatalanhaga nga mga hitabo sang kinaiyahan nga padayon nga pagabasahon sing may kaikag, apang ang pilosopiya wala sing ikapaathag sini.”

GSAM 95.2Ang mga naglaragway sang kadudulman sang gab-i sang Mayo 19, 1780, nagsiling nga bisan pa nga takdol ang bulan, “kon ang tagsa ka nagasanag nga butang sa bug-os nga uniberso gindula sa pagluntad, ang kadudulman indi na makalabaw pa sa sadto.”

GSAM 95Ang Nagakahulog nga mga Bituon

GSAM 95.3Ang ikatlo sa sini nga mga tanda, ang pagkahulog sang mga bituon, natuman sang ika-13 sang Nobyembre, 1833. Sa sadto nga gab-i, ukon sa mas sibu nga pagsiling, sugod lima ka oras antes sang kaagahon, may pag-ulan sang mga bulalakaw nga ginpaanggid sang iban sa mga sulog sang kalayo nga nagahugpa halin sa langit; sang iban naman, sa mga aligato nga nagalupad halin sa isa ka daku nga pabuto. Ini nga hitabo naglukop sa bug-os nga Aminhan nga Amerika, halin sa Gulpo sang Mexico sa bagatnan tubtob sa Look sang Hudson sa aminhan, kag halin sa mga Isla sang Sandwich sa katundan tubtob sa sulod sang pila ka gatos ka milya halin sa Liverpool sa sidlangan. Bisan diin ini nakita, amo man gihapon ang padayon nga pag-ulan sang mga bituon, nga nagakahulog nga subong kadamol sang mga tipik sang niebe sa isa ka unos sang niebe.

GSAM 95.4Tuhoy sa sini nga pag-ulan sang mga bituon sang 1833, magakutlo pa kita halin sa Manugpanilag sang Connecticut sang Nobyembre 25, 1833:—

GSAM 95.5“Ginkabig sang editor sang Ang Tawo sang Daan nga Pungsod nga isa ka tama ka seryoso nga butang ang ‘nagakahulog nga mga bituon.’ Nagsiling siya, ‘Ginapahayag namon nga ang ulan sang kalayo nga nakita namon sang nagligad nga Miyerkules sang aga isa ka makahaladlok nga larawan, isa ka sigurado nga nagapanguna nga pahibalo, isa ka maluluy-on nga tanda sang sadto nga daku kag makalilisang nga adlaw nga masaksihan sang mga pumuluyo sang duta kon buksan ang ikaanom nga selyo. Ang tion malapit na gid, nga ginalaragway indi lamang sa Bag-o nga Katipan, kundi sa Daan nga Katipan man; kag wala na sing makita pa nga mas sibu nga larawan sang isa ka kahoy nga higera nga nagahulog sang iya mga bunga kon ginahuyop sang mabaskog nga hangin.’”

GSAM 96Ang Tagna ni Thomas Burnett

GSAM 96.1Gintudloan ang katawhan sang mga tawo sang nagligad nga mga tion nga magpaabot sang literal nga katumanan sini nga tanda. Si Thomas Burnett, sa iya Teorya sang Duta, nga gin-imprinta sa London sang A.D. 1697, nagsiling tuhoy sa Mateo 24:29:—

GSAM 96.2“Wala sing duhaduha nga may tanan nga sari sang nagadabdab nga mga bulalakaw sa sadto nga tion; kag sa tunga sini ang ginatawag nga nagakahulog nga mga bituon, nga bisan pa indi dalagku kon tinagsa, kon magdamo gid ini kag magkahulog, subong sang ginasiling sang manalagna, pareho sang mga dahon halin sa balagon sang ubas ukon sang mga higera halin sa kahoy nga higera, magahimo ini sang isa ka makapakibot nga talan-awon.... Indi naton kinahanglan kabigon ining mga butang nga mga pulong nga nagapasobra kag mga hambal sang binalaybay, kundi nga hayag nga mga tagna kag mga butang nga literal gid nga matabo.”

GSAM 96Ang Pamatuod ni Propesor Olmstead

GSAM 96.3Si Propesor Olmstead, sang Kolehiyo sang Yale, Mass., nga gintawag nga “ang labing bantog nga manugtuon sang panahon sa Amerika,” nagsiling tuhoy sa nagakahulog nga mga bituon sang Nobyembre 13, 1833:—

GSAM 96.4“Ang kalaparon sang pag-ulan sang 1833 naglukop sa isa ka daku nga bahin sang kadaygan sang duta, halin sa tunga sang Atlantiko sa sidlangan tubtob sa Pasipiko sa katundan; kag halin sa aminhan nga baybayon sang Bagatnan nga Amerika tubtob sa wala matalana nga mga rehiyon sa tunga sang mga duta nga sakop sang Britanya sa aminhan. Ang talan-awon sang nagalupad nga mga bituon indi lamang makita, kundi pareho ang iya dagway sa bisan diin.”

GSAM 96.5Tuhoy sa sini nga talan-awon, nga nagsugod mga alas 11 sang gab-i, Nobyembre 12, kag nagpadayon tubtob mga alas 4 sang aga sang ika-13, nagsiling ang propesor:—

GSAM 96.6“Ang mga bulahan nga nakasaksi sang talan-awon sang nagalupad nga mga bituon sang aga sang Nobyembre 13, 1833, mahimo nga nakakita sang labing daku nga talan-awon sang mga pabuto sa langit nga nakita halin sa pagtuga sang kalibutan, ukon bisan sa sulod sang mga katuigan nga nasulat sa mga pahina sang kasaysayan.”

GSAM 97Ang Pag-ulan sang mga Bituon Nakita Man sa Europa

GSAM 97.1Sa isa ka libro nga ginmantala ni Leonard Heinrich Kelber sa Stuttgart, Alemanya, sang tuig 1835, nahibaluan naton nga ini nga tanda natabo liwat sa sadto nga bahin sang Atlantiko, sa amo man nga bulan, apang pila ka adlaw sang ulihi. Nagsiling siya:—

GSAM 97.2“Sang Nobyembre 25, 1833, may matahom nga talan-awon sang nagakahulog nga mga bituon sa kontinente sang Europa,” kag “sa Minsterburg, Silesia, ang mga bituon nagkahulog nga daw ulan sang kalayo. Kaupod nila nagkahulog ang mga bola sang kalayo, nga nagpasanag gid sang gab-i sa bagay nga naghunahuna ang mga tawo nga nagakalayo gid ang mga balay malapit sa ila.

GSAM 97.3“Sa amo man nga tion sa Prin, Austria, may pagkahulog sang mga bituon nga naglukop sa lugar nga kapin sa lima ka gatos ka milya kuwadrado. Ginlaragway ini sang iban nga daw mga sulog sang kalayo nga nagahugpa halin sa langit. Gintawag ini sang iban nga ulan sang kalayo. Nahadlok ang mga kabayo tungod sini kag nagkalatumba sa duta. Madamo nga tawo ang nagmasakit tungod sa kahadlok.”

GSAM 97Ang Pag-aplikar sang Paanggid

GSAM 97.4Sa aton pagsunod sini nga han-ay sang tagna tubtob sa tapos na ang katumanan sang ikatlo nga tanda—ang pagkahulog sang mga bituon—nagasiling ang aton Manluluwas, “Karon magtuon kamo sang isa ka paanggid tuhoy sa kahoy nga higera.” Ini nga mga pulong wala nagatumod sa kaliwatan nga nagakabuhi sang ginhatag sang aton Ginoo ini nga pagpanudlo, kundi sa kaliwatan nga makakita nga natuman na ining mga butang—indi nga nagakatuman pa, kundi nga natuman na. Ang mga butang nga dapat matuman bilang mga tanda nga si Cristo yara na sa pwertahan wala nagalakip sang pag-uyog sang kalangitan kon makita na gid siya nga nagaabot. Ini nga mga tanda sang iya malapit nga pag-abot nagalakip sining ikatlo nga tanda, ang sa mga bituon. Ang tion nga gintalana sang Ginoo agod ang katawhan magtuon sang isa ka paanggid tuhoy sa kahoy nga higera nagsugod pagkatapos sang 1833. Amo ini ang tion sang Ginoo agod pukawon ang kalibutan sa daku nga kamatuoran nga ang iya pag-abot yara na sa mga pwertahan, kag nga magaabot siya antes magtaliwan ang kaliwatan nga nagabati sina nga paanggid. Gani makita naton kon paano ginpat-od sa sini nga tagna ang tion nga dapat ihatag sa kalibutan ang daku nga pagpahayag sang pag-abot.

GSAM 98Isa ka Pagpahayag sa Bug-os nga Kalibutan

GSAM 98.1Sa katumanan sini nga tagna makita naton nga sa amo gid nga tion sang 1833, ginapabangon sang Ginoo ang iya mga mensahero ukon mga ministro sa nagkalainlain nga bahin sang kalibutan, nga halin sa 1833 tubtob sa 1844 nagpaslanog sang singgit nga malapit na ang pag-abot ni Cristo, “yara na gani sa mga pwertahan;” kag gintudlo nila ang paanggid tuhoy sa kahoy nga higera, nga ginatudlo ini nga mga tanda sang iya pag-abot, subong gid sang iya ginsugo sa ila nga himuon. Ini nga mensahe, paagi man sa buhi nga manunudlo ukon paagi sa naimprinta nga pahina, nakaabot sa tagsa ka estasyon sang misyon sa kalibutan kag sa tagsa ka dungkaan sa dagat sa bug-os nga duta.

GSAM 98.2Ang kalaparon sang nalab-ot sang mensahe ginpahayag sing maathag sang editor sang Tingog sang Kamatuoran, sang Rochester, N.Y., sa isa ka guwa sini sang Enero, 1845:—

GSAM 98.3“Ang wala sing katapusan nga maayong balita, subong sang ginalaragway sa Bugna 14:6, 7, ginwali na sa tagsa ka pungsod, kaliwatan, pinulongan, kag katawhan; nga nagasiling sa mabaskog nga tingog, ‘Magkahadlok kamo sa Dios kag maghatag sing himaya sa iya; kay nag-abot na ang takna sang iya paghukom: kag simbahon ninyo siya nga naghimo sang langit, kag sang duta, kag sang dagat, kag sang mga tuburan sang katubigan.’ Wala sing iban nga butang nga mas maathag nga mapamatud-an sang mga kamatuoran kaysa sini, nga ini nga mensahe gindala sa tagsa ka pungsod kag pinulongan sa idalom sang langit, sa sulod sang diutay gid nga mga tuig nga nagligad, sa pagwali sang pag-abot ni Cristo sa 1843 [1843, suno sa pag-isip sang mga Judio—sa aton pag-isip, 1844], ukon nga malapit na ini. Paagi sa mga pagpamulong kag mga balasahon, ang tingog nakalab-ot sa bug-os nga duta, kag ang mga pulong tubtob sa katapusan sang kalibutan.”

GSAM 98.4Ang pila ka tawo nga wala makahibalo sang mga kamatuoran nagakabig nga ang kahublagan sang ikaduha nga pag-abot nalimitahan lamang sa isa ka lugar, nga nagahunahuna nga ini isa ka buluhaton nga naangot kay William Miller kag sa pila ka gatos ka ministro nga kaupod niya sa aminhan nga bahin sang Estados Unidos. Sa ila mahimo nga makapakibot ang paghibalo nga ang kahublagan sa Amerika, nga sa diin sila Elder Miller kag Himes mga bantog nga pangulo, isa lamang ka gamay nga bahin sang isa ka daku nga kahublagan nga, subong sang ginsiling sa ibabaw, nakaabot “tubtob sa mga ukbong sang duta.”

GSAM 99KON PAANO NAGSUGOD ANG KAHUBLAGAN SA NAGKALAINLAIN NGA MGA PUNGSOD

GSAM 99.1Nag-abot ang tion sang Ginoo agod ini nga pagpahayag maglakat sa kalibutan, kag sa mga baynte ukon kapin pa ka nagkalainlain nga bahin sang duta, sa halos amo man nga tion, ginpabangon ang mga tawo nga, bisan wala makahibalo sang buluhaton sang isa kag isa, naglakat agod ipalanog ini nga mensahe sa tanan nga bahin sang duta. Ang mga ginsambit sa kapitulo 4, nga nakabaton sang kapawa tuhoy sa katapusan sang 2300 ka adlaw, luwas sa isa—si A. Campbell—gintandog sa pagpakigbahin sa pagpahayag sang mensahe sang nahauna nga anghel sa Bugna 14; ini man paagi sa direkta nga pagpanghikot sang Espiritu sang Dios, kag indi paagi sa pagpaambit sang kapawa sa isa kag isa.

GSAM 99Ginpaanggid sa Repormasyon

GSAM 99.2Kon gamiton naton sa sini nga kahublagan ang amo man nga talaksan nga gingamit ni D’Aubigné sa pagtuhaw sang daku nga Repormasyon sang ikanapulo kag anum nga siglo, dapat gid ini kabigon nga mensahe sang Ginoo kag nga nag-abot sa tion sang Ginoo. Tuhoy sa bug-os nga Repormasyon nagsiling ang manunulat sang kasaysayan:—

GSAM 99.3“Wala ginpaambit sang Alemanya ang kamatuoran sa Switzerland, ukon sang Switzerland sa Pransia, ukon sang Pransia sa Inglatera. Ining tanan nga mga pungsod nakabaton sini halin sa Dios, subong nga ang isa ka bahin sang kalibutan wala nagapasa sang kapawa sa isa pa ka bahin; kundi ang amo man nga nagasanag nga globo nagahatag sini sing direkta sa bug-os nga duta. Si Cristo, ang kaagahon halin sa kahitas-an, nga ginbayaw sing indi masukod labaw sa bug-os nga katawhan, amo, sa panahon sang Repormasyon subong man sa pagtukod sang Kristiyanismo, ang diosnon nga kalayo nga naghatag sing kabuhi sa kalibutan. Sa ikanapulo kag anum nga siglo, ang isa kag amo man nga doktrina dungan nga natukod sa mga puluy-an kag mga iglesia sang pinakamalayo kag pinakanagkalainlain nga mga pungsod. Ang kabangdanan amo nga ang amo man nga Espiritu nagapanghikot sa bisan diin, nga nagapatuhaw sang amo man nga pagtuo.

GSAM 99.4“Ang Repormasyon sa Alemanya kag ang sa Switzerland nagapamatuod sini nga kamatuoran. Si Zwingle wala sing pagpakig-angot kay Luther. Wala sing duhaduha nga may kaangtanan sa tunga sining duha ka tawo; apang dapat naton ini pangitaon sa kahitas-an, labaw sa duta. Siya nga halin sa langit naghatag sang kamatuoran kay Luther naghatag man sini kay Zwingle. Ang Dios amo ang paagi sang pagpakig-angot sa tunga nila. ‘Nagsugod ako sa pagwali sang maayong balita,’ siling ni Zwingle, ‘sa tuig sang grasya nga 1516, sa lain nga mga pulong, sa tion nga ang ngalan ni Luther wala pa gid mabatii sa amon pungsod. Wala ko natun-an ang doktrina ni Cristo halin kay Luther, kundi halin sa pulong sang Dios. Kon ginawali ni Luther si Cristo, ginahimo niya ang ginahimo ko; amo lamang ina.’”6

GSAM 100.1Sa paghambal tuhoy sa buluhaton nanday Farel kag Lefèvre sa Pransia, nagsiling ang manunulat sang kasaysayan:—

GSAM 100.2“Busa, ang Repormasyon sa Pransia wala gindala halin sa iban nga pungsod. Natawo ini sa duta sang Pransia; nagpanalingsing ini sa Paris; ang iya nahauna nga mga gamot yara sa unibersidad mismo, nga amo ang ikaduha nga gahum sa Kristiyanismo nga Romano. Ginbutang sang Dios ang mga prinsipyo sang buluhaton sa matutom nga mga tagipusuon sang mga tawo sang Picardy kag Dauphiny antes pa ini magsugod sa bisan ano nga iban nga pungsod.

GSAM 100.3“Nakita naton nga ang Repormasyon sa Switzerland wala nagsalig sa Repormasyon sa Alemanya. Ang Repormasyon sa Pransia, sa iya naman nga bahin, wala nagsalig sa duha. Ang buluhaton nagsugod sing dungan sa sining nagkalainlain nga mga pungsod, nga wala sing pagpakig-angot sa isa kag isa; subong sa isa ka inaway, ang tanan nga nagkalainlain nga mga puwersa nga nagahimo sang kasuldadusan nagahulag sa amo man nga tion, bisan pa nga ang isa wala nagasugo sa isa nga magmartsa, bangod ang isa kag amo man nga mando, nga nagahalin sa amo man nga Pinakamataas nga Kumander, ginabati sang tanan. Nag-abot na ang tion, nahanda na ang katawhan, kag ginsugdan sang Dios ang Repormasyon sang iya iglesia sing dungan sa tanan nga pungsod. Ini nga mga kamatuoran nagapamatuod nga ang daku nga Repormasyon sang ikanapulo kag anum nga siglo isa ka diosnon nga buluhaton.”7

GSAM 100.4Tuhoy sa Repormasyon sa Inglatera, sa idalom nanday Thos. Bilney, Fryth, Tyndale, kag iban pa, nagsiling pa gid si D’Aubigné:—

GSAM 100.5“Busa, ang Repormasyon sa Inglatera nagsugod nga wala nagsalig kanday Luther kag Zwingle, nga sa Dios lamang naghalin. Sa tanan sining mga pungsod sang Kristiyanismo may dungan nga pagpanghikot sang diosnon nga pulong. Ang ginhalinan sang Repormasyon sa Oxford, Cambridge, kag London amo ang Bag-o nga Katipan sa Griego nga ginmantala ni Erasmus. [Naghalin sanday Tyndale kag Thomas Bilney sa Cambridge sang tuig 1519.] Nag-abot ang adlaw nga ginpabugal sang Inglatera ining halangdon nga ginhalinan sang Repormasyon.”8

GSAM 101.1Ang pagpahayag sang pag-abot nagtuhaw sa paagi nga kaanggid sang ginlaragway sa ibabaw tuhoy sa Repormasyon. Ang mga tawo gintandog sa paglakat sing dungan sa kapin pa sa apat ka pilo sang kadamuon sadto nga mga bahin sang kalibutan, nga wala makahibalo tuhoy sa isa kag isa kag wala man sing bisan ano nga pagpaambit sang panghunahuna sa isa kag isa, kag nagsugod sa pagpahayag sang amo man nga mga kamatuoran sang Kasulatan, indi lamang sa apat ka pungsod sang duta, kundi sa bug-os nga sibilisado nga kalibutan.

GSAM 101Ang mga Pagpangabudlay ni Joseph Wolff

GSAM 101.2Maayo nga sa sini nga bahin talupangdon naton ang mga kamatuoran tuhoy sa kalaparon sang pagbantala sang pag-abot:—

GSAM 101.3“Sang 1831 si Joseph Wolff, D.D., ginpadala halin sa Gran Britanya bilang misyonero agod magpangabudlay sa tunga sang mga Judio sa Palestina. Suno sa iya mga talaarawan, tubtob sa tuig 1845, ginbantala niya ang madali nga pag-abot sang Ginoo sa Palestina, Egipto, sa mga baybayon sang Dagat nga Mapula, Mesopotamia, Crimea, Persia, Georgia, sa bug-os nga Imperyo Otomano, sa Gresya, Arabia, Turkey, Bokhara, Afghanistan, Kashmir, Hindustan, Tibet, sa Holanda, Scotland, Irlanda, sa Constantinople, Jerusalem, St. Helena, kag sa mga sakayan sa Dagat Mediteraneo, kag sa siyudad sang New York, sa tanan nga denominasyon. Nagapahayag siya nga nakawali siya sa tunga sang mga Judio, mga Turko, mga Muslim, mga Parsi, mga Hindu, mga Caldeanhon, mga Yezidi, mga Siryanhon, mga Sabeanhon, sa mga pasa, mga sheik, mga shah, sa mga hari sang Organtsh kag Bokhara, sa rayna sang Gresya, kag sa iban pa.”9

GSAM 101.4Sa Yemen, ang duta nga ginapuy-an sang mga kaliwat ni Hobab, nga ugangan ni Moises, nakakita si Joseph Wolff sang isa ka libro nga iya ginasiling tuhoy sini: “Ang mga Arabo sa sini nga lugar may libro nga ginatawag ‘Seera,’ nga nagahisgot tuhoy sa ‘Ikaduha nga Pag-abot ni Cristo, kag sa Iya Paghari sa Himaya!’”10

GSAM 102.1Sa Yemen nagpakig-upod siya sa mga Recabita sing anum ka adlaw, kag tuhoy sa ila nagsiling siya: “Wala sila nagainom sang bino, wala nagatanom sang mga ubasan, wala nagasab-ug sang binhi, nagapuyo sa mga tolda, kag ginadumdom nila ang mga pulong ni Jonadab nga anak ni Recab. Kaupod nila ang mga anak sang Israel, halin sa tribo ni Dan, nga nagapuyo malapit sa Terim sa Hatramawt, nga, subong man sang mga anak ni Recab, nagapaabot sang madali nga pag-abot sang Mesias sa mga panganod sang langit.”

GSAM 102.2Makita naton sa mga nasambit sa ibabaw nga sa sulod sadtong napulo kag apat ka tuig, si Wolff mismo nakabantala sang balita nga ang pag-abot ni Cristo yara na sa mga pwertahan, sa kapin sa baynte ka nagkalainlain nga pungsod. Sa amo man nga tion ang doktrina ginhisgutan sing malapad sa Alemanya, ilabi na sa nabagatnan sa tunga sang mga Moraviano.

GSAM 102Ang Mensahe sa Alemanya kag Rusya

GSAM 102.3Ang isa ka Ingles nga manunulat, si Mourant Brock, nagapahibalo sa aton nga “sa Württemberg may isa ka kolonya sang mga Cristiano nga may ginatos ka tawo, nga nagapaabot sang madali nga pag-abot ni Cristo.” Ang doktrina ginbantala sa iban nga mga bahin sang Alemanya ni Hengstenberg, nga sa sadto nga tion ginasiling nga amo ang labing may ikasarang nga teologo sa Alemanya.

GSAM 102.4Sa Pagrepaso kag Manugbantala sang Disyembre 13, 1892, si Pastor L. R. Conradi sang Alemanya nagasiling:—

GSAM 102.5“Si Bengel, sa Alemanya, nagpasiga sa madamo nga tagipusuon sang gugma sa pagpakita sang aton Ginoo, nga nagtulod sa linibo sa pagtuon sang pulong sang tagna sa paagi nga wala pa nila mahimo sang una.... Ang kapawa nagsidlak sa Alemanya, kag ginpalapnag didto ang mga balasahon nga nagapakita sang pag-aplikar sang 2300 ka adlaw. Nagsunod ang isa ka pagpukaw sa relihiyon, ilabi na sa Württemberg, kag sang mag-abot ang paghingabot, ginatos ka pamilya ang nagkadto sa Nabagatnan nga Rusya, kag didto ginpalapnag ini sa ila mga kasimanwa nga nagsaylo didto madamo na ka tuig ang nagligad. Sang ginsiradhan sila sang mga pastor sang ila mga simbahan, halos tanan sila nagahiwat sang ila ‘stunden,’ ukon ‘oras’ sang pagtililipon, sa pribado nga mga puluy-an, kag ginatos ang nakabig. Bisan sadto nga tion ginhisgutan nila ang Adlaw nga Igpapahuway, apang bangod wala sing bisan sin-o nga nagsugod sa pagtuman sini, nadula ang paghisgot sini. Ang isa ka Ruso nga mangunguma nakabig sa sini nga ‘stunden,’ kag dayon ginsugdan niya ang amo man nga buluhaton sa tunga sang mga Ruso. Sa katapusan nagdul-ong ini sa daku nga kahublagan sang mga ‘Stundista’ sa karon nga panahon, nga ang impluwensya nagalab-ot sa pinakamalayo nga bahin sang Siberia kag sang Trans-Caucasus.”

GSAM 103.1Sa Pagrepaso kag Manugbantala sang Hulyo 31, 1891, may isa ka pahayag ni Pastor Conradi tuhoy kay Igsoon Schäche sang Australia, nga, sa tion nga iya ginahisgutan, nagapuyo sa Silesia, kag sa pila ka tion nagapangabudlay para sa misyon sa kaugalingon nga pungsod ni Padre Gosner, isa ka bantog nga Aleman nga teologo kag manugwali sang ebanghelyo. Halin kay Igsoon Schäche ginahatag niya ang masunod tuhoy sa libro ni Kelber:—

GSAM 103.2“Pagkatapos sang 1836, ukon sang matapos ang tion nga gintalana sa Pag-isip ni Bengel, may isa ka pahibalo nga nagguwa sa pamantalaan sang kondado sang Schweidnitz halin sa balaligyaan sang libro ni Ginoong Sommerfeldt didto, tuhoy sa isa ka libro ni L. Henry Kelber, tuhoy sa dalagku kag makalilipay nga mga hitabo nga matabo sa mga tuig 1843 kag 1844. Wala ko madumdomi ang eksakto nga titulo sang libro. Nakakuha kami sang nasambit nga libro, kag ginbasa ini upod sang pila ka interesado nga mga tawo, nga nakakandado ang mga pwertahan, sa tuig 1839-40. Ginpakita sang libro halin sa Daniel, kag sa Bugna, kag sa Mateo 24, nga malapit na ang katapusan, kag may talaan man ini sang pag-isip nga nagapakita kon paano nalab-ot ang nasambit nga petsa.”

GSAM 103Ang Mensahe sa Gran Britanya

GSAM 103.3Sa isa ka Ingles nga balasahon nga may titulo Ang Milenyo, ginasiling nga “pito ka gatos nga ministro sang Iglesia sang Inglaterra ang nagapalanog sang singgit tuhoy sa pagbalik sang Manunubos.” Lakip sa labing may ikasarang nga mga ministro sadtong tion ang mga nagbantala sang doktrina sang pag-abot sa Inglaterra halin sa 1840 tubtob 1844. Sa ila sambiton naton ang mga ngalan ni Bickersteth, Birks, Brooks, Brock, Habershon, Plyn, Fremantle, Nathan Lord, McNeil, Winters, Cummings, J. A. McCaul, D.D., Doktor Nisbett, Reverendo A. Dallas, M.A. [sa iya libro, Tuluka ang Jerusalem, pahina 114, ginaaplikar niya ang paanggid sang Mateo 24 sa sini nga kaliwatan], Burgess, Routon, Gunner, Barker, Bonham, Dealtry, kag iban pa.

GSAM 104Ang Mensahe sa Holanda

GSAM 104.1Ang doktrina sang ikaduha nga pag-abot ginbantala sa Holanda ni Hentzepeter, nga ginasiling nga sa sadto nga tion amo ang labing may ikasarang nga ministro sa amo nga pungsod. Siya ang manug-atipan sang Museo Real sa La Haya, nga gintangdo sang hari. Nagasiling siya tuhoy sa iya kaugalingon, sa isa ka sulat nga ginsulat sa manugpatnugot sang Singgit sa Tunga sang Gab-i sang Hunyo, 1844, nga ang iya pagtalupangod una nga napukaw sa sini nga butang paagi sa isa ka damgo nga nagbilin sang madalom nga impresyon sa iya. Gin-usisa niya ang Kasulatan tuhoy sini, kag sa tuig 1830 nagpagua sang isa ka pampleto nga nagapaathag sang doktrina. Sang 1841 nagpagua siya sang isa pa ka pampleto tuhoy sa katapusan sang kalibutan. Sa amo man nga sulat nagasiling siya nga ang una nga balita nga iya nabaton tuhoy kay William Miller kag sa iban nga nagabantala sa publiko sang doktrina sang malapit na nga pag-abot ni Cristo, amo sang 1842, paagi sa pagpakighambal sa isa ka tawo nga nag-abot sa Holanda halin sa Amerika.

GSAM 104Ang Mensahe sa Tartaria

GSAM 104.2Sang 1821 pa lang ang doktrina sang pag-abot sang Ginoo ginatuohan kag ginatudlo na sa Tartaria. Sa mga amo nga tion may isa ka Irlandes nga misyonero nga ginpadala sa amo nga pungsod, kag isa ka pari nga Tartaro ang namangkot sa iya, “San-o mag-abot si Cristo sa ikaduha nga tion?” Nagsabat siya nga wala gid siya sing nahibaluan tuhoy sini, gani ang pari nagpahayag sang daku nga katingala sa amo nga sabat halin sa isa ka misyonero nga nagkadto agod magtudlo sa ila sang mga doktrina sang Biblia, kag nagsiling nga sa iya hunahuna “ang tanan nga may Biblia makahibalo sini.” Dayon ginhatag sang pari ang iya mga panan-aw, nga nagasiling nga sa iya hunahuna si Cristo mag-abot sa mga A.D. 1844. Ini nga kamatuoran makita sa Irlandes nga Magasin, 1821.

GSAM 104Ang Mensahe sa Amerika, India, kag sa Kontinente

GSAM 104.3Sa Mga Trakt sang Pag-abot, Tomo 2, pahina 135, 1844, si Mourant Brock sang Inglaterra nagasiling:—

GSAM 105.1“Indi lamang sa Gran Britanya nga ginahuptan ang pagpaabot sang malapit na nga pagbalik sang Manunubos kag ginapalanog ang tingog sang paandam, kundi sa Amerika man, India, kag sa kontinente sang Europa. Sa Amerika, mga tatlo ka gatos nga ministro sang pulong ang nagawali sing amo sini sang ‘sini nga ebanghelyo sang ginharian;’ samtang sa sini nga pungsod, mga pito ka gatos sang Iglesia sang Inglaterra ang nagapalanog sang amo man nga singgit.”

GSAM 105Sa Tagsa ka Dungkaan sa Kalibutan

GSAM 105.2Si E. R. Pinney, sang Seneca Falls, N.Y., isa ka matutom nga ministro nga Bautista nga naghalad sang iya kabuhi sa pagbantala sang doktrina sang pag-abot, nagsiling sa iya Pagpaathag sang Mateo 24, mga pahina 8, 9:—

GSAM 105.3“Sang 1842 pa lang, ang mga balasahon tuhoy sa ikaduha nga pag-abot napadala na sa tagsa ka talatapan sang misyon sa Europa, Asia, Aprika, kag Amerika, sa duha ka kilid sang Kabukiran sang Rocky.... Ang mga kapitan sang aton mga sakayan kag ang mga marinero nagasiling sa aton nga wala sila sing ginadungkaan nga dungkaan nga ila masapwan nga wala pa maunhi sa ila ining pagbantala, kag masami sila ginapamangkot tuhoy sini.”

GSAM 105Tatlo ka Libo ang Nagabantala sang Mensahe

GSAM 105.4Si Pastor G. W. Mitchel, sang Zanesville, Ohio, isa pa ka ministro nga siya mismo nagbantala sang doktrina, nagsiling sa manunulat sa isa ka paghambalanay sa Newark, Ohio, Agosto 8, 1894, nga si Elder William Miller nagsugid sa iya, sa isa ka paghambalanay sa McConnellsville, Ohio, sang Septiyembre, 1844, nga yara sa iya ang “mga ngalan kag mga puluy-an sang tatlo ka libo nga ministro sa nagkalainlain nga mga bahin sang kalibutan nga nagabantala, ‘Kahadluki ninyo ang Dios, kag hatagi siya sing himaya; kay nag-abot na ang takna sang iya paghukom,’ nga ang kalabanan sa ila yara sa Aminhan nga Amerika kag sa Gran Britanya.”

GSAM 105.5Si William Miller, sa iya paghambal tuhoy sa malapad nga paglapnag sini nga “singgit,” nagsiling:—

GSAM 105.6“Isa ukon duha sa tagsa ka bahin sang kalibutan ang nagbantala sang balita, kag tanan nagahiuyon sa tion,—si Wolff sang Asia; si Irving, nga anay taga-Inglaterra; si Mason sang Scotland; si Davis sang South Carolina; kag madamo sa sini nga rehiyon, ang nagapalanog, ukon nakapalanog na, sang singgit.”11

GSAM 106Ang Tingog ni Elias ni Hutchinson Ginpalapnag sa Bisan Diin

GSAM 106.1Si Elder R. Hutchinson, sang 1837, ginpadala halin sa Inglaterra bilang isa ka Wesleyano nga misyonero sa Canada. Sang ulihi nag-estar siya sa Montreal. Madamo gid siya sing kakilala sa iban nga mga pungsod. Sa mga tuig 1843 kag 1844 nagpagua siya sang isa ka pamantalaan nga ginatawag Tingog ni Elias, nga sa sini ginahisgutan niya ang doktrina sang pag-abot. Bangod mahapos para sa iya nga makapadala paagi sa mga sakayan nga nagakadto sa iban nga mga pungsod, kag may kahigayunan siya nga makapadala sang dalagku nga mga pakete sang iya mga pamantalaan nga wala sing bayad sa koreo, ginpadala niya ini sing madamo sa tanan nga mga bahin sang kalibutan. Nagsiling siya tuhoy sa iya kaugalingon nga buluhaton nga ginpadala niya ini sing wala sing bayad sa Nova Scotia, New Brunswick, Newfoundland, Inglaterra, Irlanda, Scotland, Wales, Pransya, Alemanya, Constantinople, Roma, kag sa tanan nga mga bahin sang ginharian sang Britanya kag sang iya mga kolonya.

GSAM 106Sa mga Isla sang Sandwich

GSAM 106.2Sa Singgit sa Tunga sang Gab-i sang Oktubre 12, 1843, may isa ka sulat halin kay Ginang O. S. Burnham, sang Kaloa, Isla sang Kaui, mga Isla sang Sandwich. Siya kag ang iya bana mga manunudlo sa amo nga lugar. Ginbaton nila ang doktrina sang pag-abot kag ginabantala ini didto, kag isa ka pundok sang mga tumuluo ang nagasimba upod sa ila sa mga isla.

GSAM 106Ang Mensahe nga Ginpaanggid sa Mensahe ni Juan Bautista

GSAM 106.3Sa sini makita naton nga ang doktrina sang pag-abot ginbantala sing malapad nga bastante gid sa pagtuman sang mga tagna sang Kasulatan tuhoy sini.

GSAM 106.4Ang mensahe nga magapahibalo sang nahauna nga pag-abot ni Cristo ginpahayag sang manalagna nga si Isaias sa sini nga mga pulong: “Ang tingog sang nagasinggit sa kamingawan, Amanon ninyo ang dalan sang Ginoo, tadlungon ninyo sa kamingawan ang isa ka halapad nga dalan para sa aton Dios. Ang tagsa ka nalupyakan pagabayawon, kag ang tagsa ka bukid kag bungyod pagapanuboon: kag ang baliko pagatadlungon, kag ang mga magansang nga duog pagapatagon: kag ang himaya sang Ginoo igapahayag, kag ang tanan nga unod magakita sini sing tingob: kay ang baba sang Ginoo nagpamulong sini.”12 Ini nga tagna natuman sa mga pagpangabudlay ni “Juan Bautista, nga nagawali sa kamingawan sang Judea, kag nagasiling, Maghinulsol kamo: kay malapit na ang ginharian sang langit.”13

GSAM 107.1Ining tawo, nga nagaisahanon, sa sulod sang anum ka bulan nga pagpangabudlay sa isa lamang ka pungsod sang Judea, nagtuman sining makatilingala nga tagna. Bisan ginlimitahan sini nga tagna ang buluhaton ni Juan tuhoy sa tion kag lugar, indi amo sini ang mga tagna nga nagapatuhoy sa pagpahibalo sang ikaduha nga pag-abot, kay ang buluhaton pagahimoon paagi sa isa ka “mabaskog nga singgit,” nga nagalapnag sa bug-os nga kalibutan.

GSAM 107.2Sa sini makita, sa kapawa sang mga kamatuoran nga ginpresentar, kon daw ano ka sibu natuman ang tagna tuhoy sa mensahe sang pag-abot. Nag-abot ang tion sang Dios nga itudlo ang paanggid sang kahoy nga higera, nga ihatag ang nahauna nga pagpahibalo sang mensahe sang nahauna nga anghel, kag nagpatindog siya sang iya mga mensahero agod ipalanog ang singgit sa tanan nga mga pungsod, mga katawhan, kag mga pinulongan.

Notes

  1. Mateo 24:32-35. ↩
  2. Roma 10:14, 15. ↩
  3. Mateo 24:29, 30. ↩
  4. Mateo 24:29. ↩
  5. Marcos 13:24. ↩
  6. Kasaysayan sang Repormasyon, Libro 8, kapitulo 1, mga parapo 2, 3. ↩
  7. Amo man nga sinulatan, Libro 12, kapitulo 3, parapo 10. ↩
  8. Amo man nga sinulatan, Libro 18, kapitulo 2, parapo 12. ↩
  9. Tingog sang Iglesia, p. 343. ↩
  10. Ang Misyon ni Wolff sa Bokhara. ↩
  11. Mga Panudlo ni William Miller, p. 238, 1843. ↩
  12. Isaias 40:3-5. ↩
  13. Mateo 3:1, 2. ↩

Note

Back