Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
07 / 31
07 / 31

Kapitulo 4 — Ang Tion sang Katapusan

John Norton Loughborough

GSAM 77.1“Niyan nagsiling ako, O akon Ginoo, ano ang katapusan sang sini nga mga butang? Kag nagsiling siya, Maglakat ka, Daniel: kay ang mga pulong sirado kag naselyohan tubtob sa tion sang katapusan. ... Ang mga malaut magahimo sing kalautan: kag wala sing bisan isa sa mga malaut ang makahangop; apang ang mga maalam makahangop.”1

GSAM 77.1“Nagsiling siya sa akon, Hangpa, O anak sang tawo: kay sa tion sang katapusan magakari ang palanan-awon.”2

GSAM 77.1“Apang ikaw, O Daniel, siradui ang mga pulong, kag selyohi ang libro, bisan tubtob sa tion sang katapusan; madamo ang magadalagan-dalagan; kag ang ihibalo magadugang.”3

GSAM 77.1Ano ang buot silingon diri sang “tion sang katapusan”? Indi ini mahimo nga amo mismo ang matuod nga katapusan, kay kon amo sina, ang bahin sang tagna ni Daniel nga “nasiraduhan” mangin wala sing pulos sa katawhan. Siling sang Kasulatan, “ang mga butang nga ginpahayag iya sa aton,”4 gani kinahanglan nga magamit ini nga bahin sa pila ka tion. Gani, ang pulong nga “tion sang katapusan” nagapatuhoy sa isa ka tion nga yara gilayon antes ang katapusan mismo, diin mahangpan ang mga butang nga ginsugid kay Daniel.

GSAM 77Ang Adlaw sang Iya Pagpanghanda

GSAM 77.2Wala sing duhaduha nga nagapatuhoy ini sa tion nga ginhingalan sang manalagna nga si Nahum nga “adlaw sang iya pagpanghanda.” Diri ang manalagna nagahambal parte sa kalaglagan sang Nineveh upod ang “tingog sang latigo, kag ang tingog sang pagkagwak sang mga rueda, kag sang mga kabayo nga nagapanglumpat-lumpat, kag sang mga karwahe nga nagalumpat.”5 Ang atensyon sang manalagna una nga ginpatuhoy sa mas daku nga kalamidad nga magaabot sa bug-os nga kalibutan, kon “magakurog ang mga bukid tungod sa iya, kag magakatunaw ang mga bakulod, kag ang duta masunog sa iya presensya, huo, ang kalibutan, kag ang tanan nga nagaistar diri. Sin-o ang makatindog sa atubangan sang iya kaakig? kag sin-o ang makapabilin sa kabangis sang iya kaakig? Ang iya kaakig ginabubo pareho sang kalayo, kag ang mga bato ginapukan niya.... Magahimo siya sing bug-os nga katapusan; ang kasakit indi na magbangon sa ikaduha.”6

GSAM 78Mga Karwahe nga May Nagadabdab nga mga Sulo

GSAM 78.1Dugang pa nga nagahambal ang manalagna parte sa sini nga adlaw sang pagpanghanda: “Ang mga karwahe may nagadabdab nga mga sulo sa adlaw sang iya pagpanghanda, kag ang mga kahoy nga abeto magakurog sing makahaladlok. Ang mga karwahe magakig sa mga dalan, magadinalag-anay sa malapad nga mga alagyan: daw mga sulo sila, magadalagan pareho sang mga kilat. Iya pagaisipon ang iya mga bantugan: magapangdol sila sa ila paglakat; magadali sila pakadto sa pader sini, kag ang depensa maandam.”7

GSAM 78.2Ano ka eksakto nga paglaragway ini sang moderno nga tren nga daw kilat, nga ang konduktor padayon nga nagaihap kag nagaisip liwat sang iya mga pasahero, halin sa isa ka estasyon pakadto sa iban, kag nagapangdol sila samtang nagalakat kon nagadalagan ang tren. Kag didto man ang dakung paggamit sang mga kahoy nga abeto para sa mga kahoy nga ginabutang patabok sa idalom sang mga riles, mga tukod, mga pasilongan sa nieve, kag iban pa. Ginasiling nga ang isa ka riles tabok sa Kabukiran sang Sierra Nevada may kap-atan kag pito ka milya nga mga pasilongan sa nieve nga hinimo sa kahoy nga abeto. Kag ini, siling sang manalagna, matabo sa “adlaw sang iya pagpanghanda.”

GSAM 78.3Ini nga tion sang katapusan ginahambalan man sang manalagna nga si Joel sang ginhatag ang mando sa mga alagad sang Ginoo, “Huyupa ninyo ang trumpeta sa Zion, kag magpatunog sing alarma sa akon balaan nga bukid: magkurog ang tanan nga nagaistar sa duta; kay ang adlaw sang Ginoo magaabot, kay malapit na ini.”8

GSAM 78.4Kag liwat, paagi sa manalagna nga si Sofonias, ginsiling, “Magtilipon kamo, huo, magtilipon kamo, O pungsod nga wala ginahandum; antes maguwa ang mando, antes maglabay ang adlaw subong sang upa, antes mag-abot sa inyo ang mabangis nga kaakig sang Ginoo, antes mag-abot sa inyo ang adlaw sang kaakig sang Ginoo. Pangitaa ninyo ang Ginoo, tanan kamo nga mapainubuson sa duta nga nagatuman sang iya paghukom; pangitaa ang pagkamatarong, pangitaa ang pagkamapainubuson: basi pa malipdan kamo sa adlaw sang kaakig sang Ginoo.”9

GSAM 79.1Agod mas mahibaluan naton sing bug-os kon ano ang buot silingon sang pulong nga “tion sang katapusan,” kag kon san-o ini nagasugod, talakayon naton ang isa pa ka hitabo diin ginagamit ang amo man nga termino. Sa ika-onse nga kapitulo ni Daniel ginpakilala ang isa ka gahum nga nagahingabot nga magahari tubtob sa tion sang katapusan. Nagsiling ang Ginoo parte sa sini nga gahum, “Ang iban sa mga may paghangop mapukan, agod tilawan sila, tinluan, kag paputi-on, tubtob sa tion sang katapusan: kay ini [ang tion sang katapusan] yara pa sa gintalana nga tion.”10

GSAM 79Ang Buluhaton sang Gamay nga Sungay

GSAM 79.2Ang mga komentarista Protestante sa kabug-usan nagauyon nga ini nga gahum kag ang “gamay nga sungay” sa kapitulo pito ni Daniel nagapatuhoy sa iglesya Romano, nga nagkupot sang sibil nga gahum sa iya mga kamot sa “gintalana” nga tion. Inang gintalana nga tion amo ang “tion, mga tion, kag tunga.”11 Ini amo ang 1260 ka adlaw sang tagna—1260 ka tuig—sang sibil nga paghari sang gamay nga sungay, halin 538 tubtob 1798 A.D. Sa ulihi nga petsa ginkuha ang sibil nga gahum sang gamay nga sungay, sa “gintalana nga tion.” Gani sadto nga tion, ang katawhan nag-untat na sa “pagkapukan” paagi sa kamot sang amo nga gahum, subong sang una sila nagakapukan. Gani ini nga tuig—1798—nagapatimaan sang pagsugod sang amo nga tion sa sini nga tagna nga ginatawag nga “tion sang katapusan.”

GSAM 79.3Ang tuig 1798 nagtapos sang “isa ka libo duha ka gatos kag kan-uman ka adlaw”—1260 ka tuig—diin ang “Duha ka Saksi” sang Ginoo (ang Daan kag Bag-o nga mga Testamento) “magapanagna... nga nagasuksok sang sapot nga sako.”12 Sa Madulum nga mga Panahon sang paghingabot, ang Balaan nga Kasulatan ginatipigan sa mga lenguahe nga Griego kag Latin, kag ini nga mga lenguahe wala mahangpan sang ordinaryo nga katawhan. Ini nga pagpugong sa Kasulatan ginatandi sa pagsuksok sa ila sang “sapot nga sako.”

GSAM 80Ang Duha ka Saksi Ginpatay

GSAM 80.1“Sang mahuman na nila ang ila pagpamatuod [sa kahimtangan sang pagsuksok sang sapot nga sako], ang sapat nga nagasaka halin sa walay tubtuban nga bangag magapakig-away sa ila [si Satanas nga nagapukaw kag nagapanghikot paagi sa kalibutanon nga mga tawo], kag magadaog sa ila kag magapatay sa ila. Kag ang ila mga patay nga lawas magahigda sa dalan sang dakung siyudad, nga sa espirituhanon ginatawag nga Sodoma kag Egipto, diin ginlansang man sa krus ang aton Ginoo [“ginalansang sa krus,” sa Danish kag Bersyon nga Ginbag-o]. Kag ang mga tawo halin sa mga katawhan, mga kaliwatan, mga lenguahe kag mga pungsod makakita sang ila mga patay nga lawas sa sulod sang tatlo ka adlaw kag tunga, kag indi magtugot nga ibutang ang ila mga patay nga lawas sa mga lulubngan.”13

GSAM 80Ang Paghari sang Kahadlok

GSAM 80.2Ang pagpatay sa sini nga mga Saksi natabo sa tion sang “paghari sang kahadlok” sa Pransia, halin 1792 tubtob 1795—tatlo kag tunga ka tuig. Bisan pa nga ang Rebolusyon sang Pransia nagpadayon sing anum ukon pito ka tuig, sa una nga tatlo kag tunga ka tuig nila ginhimo ang dakung panikasog sa paglaglag sang Biblia, sang relihiyon, kag sang tanan nga nangahas maghambal pabor sa bisan diin sa duha. Samtang ang Rebolusyon sang Pransia nagpahayag nga nagapakig-away batok sa monarkiya kag sa pagkapari, sa pagkamatuod nangin inaway ini para sa paglaglag sa Dios kag sa Biblia. Parte sa mga tion nga gilayon antes sang Rebolusyon, mabasa naton,

GSAM 80.2“Indi gid pagkalimtan nga antes sang Rebolusyon sang 1792, ginasiling nga ang mga nagapalapta sang pagkawalay pagtuo sa Pransia nagtipon kag naggasto sa tunga nila sing £900,000 [$4,500,000] sa sulod sang isa ka tuig, huo, liwat kag liwat, sa pagbakal, pag-imprinta, kag pagpalapta sang mga libro agod dagtaan ang hunahuna sang katawhan kag preparahon sila para sa desperado nga mga tikang.”14

GSAM 80Mga Manunulat nga Wala sing Pagtuo

GSAM 80.3“Ang dalan para sa amo nga Rebolusyon gin-andam paagi sa mga sinulat ni Voltaire, Mirabeau, Diderot, Helvetius, D’Alembert, Condorcet, Rousseau, kag iban pa nga kaangay nila, diin nagpanikasog sila sa pagpalapta sang mga prinsipyo nga nagapukan sa natural kag ginpahayag nga relihiyon. Ang pahayag sang Dios wala lamang ginpanghiwala, kundi gin-isikway gid; ang Dios ginpahalin sa uniberso, kag isa ka hinanduraw nga multo nga ginhingalanan nga Diyosa sang Pangatarungan ang ginbutang sa iya lugar.”15

GSAM 81.1Sang tuig 1793, amo na sina ang mga panan-aw sang katawhan nga ang mga artista sa teatro ginapalakpakan sing mabaskog bangod sang ila mapasipalahon nga pagyaguta batok sa Dios kag sa Biblia. Bilang halimbawa, magkutlo kita:

GSAM 81.1“Ang komedyante nga si Monert, sa Simbahan ni St. Roche [Paris], nagdala sang pagkawalay diosnon sa pinakamataas nga bahin. ‘Dios, kon nagaluntad ka,’ siling niya, ‘balusi ang imo ginpasipalahan nga ngalan! Ginahangkat ko ikaw. Nagapabilin ka nga naghipos. Indi ka mangahas magpalupad sang imo mga dalugdog. Sin-o pa ang magatoo sa imo pagkaluntad?’”16

GSAM 81Mapakadaot-sa-Dios nga Buluhaton sa Lyons, Pransia

GSAM 81.2Ang mga hitabo sa isa ka pista nga ginhiwat ni Fouché sa Lyons bilang pagpasidungog kay Chalier, ang gobernador sang Lyons nga ginpatay, magapakita kon paano ang mga nagpatay sa mga Saksi “naglansang liwat sa krus sa Anak sang Dios kag nagbutang sa iya sa dayag nga kahuy-anan” (Hebreo 6:6). Antes siya mag-abot sa Lyons, nagsugo si Fouché nga

GSAM 81.2“laglagon ang tanan nga simbolo sang relihiyon; kag sa ibabaw sang mga puwertahan sang mga sementeryo isulat, Ang kamatayon isa ka walay katapusan nga katulog.... Ang busto ni Chalier gindala sa mga dalan, nga ginasundan sang isa ka indi masukod nga kadam-an sang mga mamumuno kag mga babayi nga nagabaligya sang lawas. Sa ila likod nag-abot ang isa ka asno nga nagadala sang ebanghelyo, sang krus, kag sang mga tasa sang komunyon, nga gilayon ginbuhinan sa kalayo, samtang ang asno ginpamilit nga mag-inom sang ginbendisyunan nga bino halin sa tasa sang komunyon.”17

GSAM 81.3Amo ini ang paglaragway sa isa ka Pista sang Pangatarungan nga ginhiwat sa Paris:

GSAM 81.3“Nagpanaw sila sa prusisyon pakadto sa kombensyon, kag ginyaguta sang magamo nga kadam-an ... sa labing makahaladlawan nga paagi ang mga seremonya sang relihiyon.... Ang mga lalaki nga nagsuksok sang mga surplice kag kapa nagkanta sang haleluya kag nagsayaw sang Carmagnole pakadto sa bar sang kombensyon. Didto ginbutang nila ang tinapay sang komunyon, ang mga kahon nga ginatipigan sini, kag ang mga estatwa nga bulawan kag pilak. Naghatag sila sang mga burlesko nga pamulong.... ‘O kamo,’ singgit sang isa ka delegasyon halin sa St. Denis, ‘O kamo nga mga instrumento sang panatismo, mga balaan nga santos sang tanan nga sahi, mangin mga patriota sa katapusan, magbangon nga tingob, kag mag-alagad sa pungsod paagi sa pagkadto sa mintahan agod tunawon kamo.’”18

GSAM 82Ang Pulong sang Dios Nagaguwa sa Kadulom

GSAM 82.1“Pagkatapos sang tatlo ka adlaw kag tunga, ang Espiritu sang kabuhi halin sa Dios nagsulod sa ila” (ang mga Saksi), kag “nagsaka sila sa langit sa isa ka panganod.”19 Nag-abot na ang tion sang Dios para ang iya pulong maguwa halin sa kadulom kag mapakita sa atubangan sang kalibutan. Nag-abot na ang tion (1798) para himuon ang buluhaton sang misyonero sa bug-os nga kalibutan. Sang 1804 naorganisa ang British Bible Society. Ginsundan ini sang madamo nga iban pa nga mga sosyedad sang Biblia, kag karon ang Biblia ginhubad sa tanan nga panguna nga mga lenguahe sang kalibutan. Gani, ang Balaan nga Kasulatan, ang Duha ka Saksi, nga nangin bantog kag makita kag mabasa sang tanan, ginatandi sa ila pagsaka sa langit sa isa ka panganod.

GSAM 82.2Sa tion sang Rebolusyon sang Pransia, nagsiling si Voltaire nga sa sulod sang isa ka gatos ka tuig mangin wala na sing pulos ang Biblia. Sang ika-isang gatos nga tuig halin sadto nga petsa, mas madamo nga Biblia ang ginpalapta sa Pransia lamang kay sa nahibaluan nga yara sa kalibutan sang ginhimo ni Voltaire ini nga walay pulos nga pagpabugal. Kag ang balay mismo diin niya ginhambal ini, ginasiling nga ginagamit karon bilang balay sang Biblia.

GSAM 82Nadiskubrehan ang Bato sang Rosetta

GSAM 82.3May duha ka punto nga may kaangtanan sa tuig 1798 kag sa katawhan sang Pransia nga kinahanglan naton talakayon: Una, sadto nga tuig ang hukbo sang Pransia, sa idalom ni Heneral Berthier, nagpukan sa papal nga gobyerno sa Roma, nga (wala nila mahibalui) nagtuman sang tagna parte sa sini nga hitabo, nga yara sa amo gid nga libro nga ila ginpakig-awayan; ikaduha, sa amo man nga tuig, sa Fort St. Julien, sa sanga sang Nile nga Rosetta, ang hukbo sang Pransia samtang nagahimo sang pagkubkub nakadiskubre sang bantog nga bato sang Rosetta, nga karon ginatipigan sa British Museum. Sa sini nga bato may inskripsyon sa tatlo ka porma: mga hieroglifiko, ang pagsulat nga ginagamit sang mga pari; ang demotiko, ang porma sang pagsulat nga ginagamit sang ordinaryo nga katawhan; kag Griego. Amo ini ang yabi nga nagbukas sang misteryoso anay nga mga sinulat nga demotiko kag hieroglifiko. Karon, subong sang ginsiling sang isa pa, “ang piko kag pala nga nagaguwa sang sini nga mga sinulat sa mga karakter demotiko nagahatag sing mas madamo nga pamatuod sa pagkasibu sang dumaan nga mga rekord sang Biblia kay sa bisan ano nga iban nga ginhalinan sa guwa sang Kasulatan mismo.” Gani ang mga tawo nga naghunahuna nga laglagon ang Biblia, wala sila kahibalo, gin-gamit sa pagtuman sang tagna paagi sa pagkuha sang pagdumala sang papado sa katapusan sang 1260 ka tuig, kag nadiskubrehan man nila ang yabi sa amo gid nga mga sinulat nga nagapamatuod sang kamatuoran sang mga Kasulatan nga ila ginpanikasugan gid nga laglagon.

GSAM 83“Magatindog Ka sa Imo Palaran”

GSAM 83.1Ano ang ginsiling sang anghel kay Daniel nga matabo sa tion sang katapusan? Halin sang nabatian niya ang balaan nga tawo nga nagasiling, “Tubtob sa duha ka libo kag tatlo ka gatos ka adlaw, dayon matinloan ang santuwaryo,”20 napuno sang kabalaka ang iya hunahuna kon ano ang mangin “katapusan sang sini nga mga butang,” kag “tubtob san-o” ini.21 Sa katapusan ginhatagan siya sing paghangop nga ang ihibalo parte sa tion indi para sa iya adlaw. Ginsilingan siya, “Maglakat ka tubtob mag-abot ang katapusan: kay magapahuway ka, kag magatindog sa imo palaran sa katapusan sang mga adlaw.”22

GSAM 83.2Ang iban naghunahuna nga ini nga pinulungan nagapatuhoy sa katapusan sang kalibutan, kag nga sadto nga tion si Daniel, upod sang nabilin nga katawhan sang Ginoo, makabaton sang iya balos kag magatindog sa iya palaran sang panublion. Ang Hebreo nga pulong para sa palaran sang panublion, rehiyon ukon duta, kag iban pa, ginasiling nga gheh-vel. Indi ini ang pulong nga ginhubad nga palaran sa sini nga Kasulatan; ang pulong diri amo ang goh rahl. Ang mga eskolar sa Hebreo nagasiling nga ini nga pulong, goh rahl, makita sing kapitoan kag anum ka beses sa Daan nga Katipan, kag amo ini ang pulong nga ginagamit sa pag-estorya sang simboliko nga pagtinlo sang santuwaryo, diin ginpapalaran agod mahibaluan kon diin sa duha ka kanding ang pagapatyon. Sang ginkuha sang pinakamataas nga pari ang dugo sang kanding sang Ginoo kag nagsulod sa santuwaryo agod himuon ang buluhaton sang pagtinlo, ang bug-os nga Israel nagtindog sa guwa, nga nagapaubos sang ila kaugalingon kag nagasugid sang ila mga sala, agod magtindog sila nga matinlo kag makabaton sang pagpakamaayo sang pinakamataas nga pari kon magguwa siya sa santuwaryo. Gani sadto nga adlaw, ang Israel nagtindog sa ila palaran.

GSAM 84.1Kon mag-abot ang katapusan nga pagtinlo sang santuwaryo, sa pagtapos sang 2300 ka adlaw, ang kahimtangan ni Daniel, upod sang kahimtangan sang tanan nga matarong nga patay, pagasusi-on sa atubangan sang Dios. Gani si Daniel nagatindog sa iya palaran.

GSAM 84Ang mga Pulong Naselyohan Tubtob 1798

GSAM 84.2Bilang sabat sa pamangkot ni Daniel, “O akon Ginoo, ano ang katapusan sang sini nga mga butang?”23 ginsilingan siya, “Ang mga pulong sirado kag naselyohan tubtob sa tion sang katapusan.”24 Ang nagpalibog sing daku sa hunahuna ni Daniel amo ang “san-o?” ang “tubtob san-o?” kag “ano ang mangin katapusan?” Amo ini ang mga punto nga nagpalibog kag nagpabalaka sa manalagna, kag ini lamang nga mga butang ang pagasiraduhan kag pagselyohan tubtob sa “tion sang katapusan,” indi ang bug-os nga libro ni Daniel, subong sang ginhunahuna sang iban. Antes sini nga tion sang 1798, ang mga manugtuon sang tagna may kapawa parte sa kapitoan ka semana, kag nahangpan nila nga nagsugod ini sang B.C. 457, kag ang publiko nga pagministeryo ni Cristo, ang iya kamatayon, kag iban pa, natabo sa eksakto nga pagpasibo sa pag-ihap sang saysenta y nuebe kag kapitoan ka semana halin sadto nga petsa. Ini nga eksakto nga pagtuman sang misyon sang Manluluwas suno sa sini nga pag-ihap naghatag sa ila sing mabaskog nga pamatuod nga siya matuod gid nga Mesias, kag nga ang petsa sang pagsugod sang kapitoan ka semana amo na gid ang napasad-an. Ang ila kapakyasan sa pagkita nga ang kapitoan ka semana amo ang nahauna nga bahin sang 2300 ka adlaw nagpabilin nga nasiraduhan ang butang tubtob pagkatapos sang 1798, subong sang gintagna.

GSAM 84Yabi sa 2300 ka Adlaw

GSAM 84.3Karon tan-awon naton ang mga kamatuoran sa sini nga butang. Tubtob sa tuig 1798 ang mga manugpaathag sang tagna wala sing kapawa kon san-o matapos ang 2300 ka adlaw. Nahangpan nila ang mga simbolo, ang larawan kag ang mga sapat sa libro ni Daniel, apang wala nila masiling kon san-o matapos ang 2300 ka adlaw, kay wala pa nila mahangpi kon san-o nagsugod ang mga adlaw. Bilang pamatuod sa sini nga punto, mabasa naton sa Singgit sa Tunga sang Gab-i, isa ka pamantalaan sang mga Adbentista nga ginamantala sadto sa siyudad sang New York, sa petsa Hunyo 15, 1842: “Makawiwili gid makita ang nagkalainlain nga mga manunulat nga nagtuon sing ila kaugalingon kag nakakita sugod sang 1798 sang wala gid makita sadto—nga ang kapitoan ka semana amo ang yabi sa 2300 ka adlaw.”

GSAM 85Madamo ang Nakatukib sang Kapawa

GSAM 85.1Subong nga ini nga ihibalo “ginselyohan” tubtob mag-abot ang tion nga gintakda sang Ginoo agod ipahangop ini sa iya katawhan, sa amo man nga paagi, sang mag-abot ang “panahon sang katapusan,” madamo ang “magadalagan pakadto kag pabalik” sa Kasulatan, nga nagapangusisa sining mga butang. Paagi sa pagtanding sang pila ka mga hubad sang teksto, ini nga hunahuna mangin maathag gid.

GSAM 85.2Si Doktor Adam Clarke nagasiling: “Madamo ang magatinguha sa pagpangusisa sang kahulugan; kag ang ihibalo magadugang—paagi sini.”

GSAM 85.3Sa ginrebisa nga Aleman nga Biblia ni Luther, mabasa naton: “Amo ini nga madamo ang magausisa sini, kag makakita sang daku nga paghangop.”

GSAM 85.4Ang Aleman nga Biblia nga may Magkatupong nga mga Teksto nagasiling: “Madamo ang magausisa sini sing bug-os, kag sa amo magadugang ang ihibalo.”

GSAM 85.5Ang Aleman nga Biblia ni L. Van Ess, nga gintugutan man sang papa nga basahon sang mga Katoliko, nagahubad sini: “Madamo ang magapangusisa sini sing bug-os, kag ang ihibalo mangin daku.”

GSAM 85.6Ang Biblia sa pinulongan sang Sweden nagasiling: “Madamo ang magapangusisa sa sini, kag ang ihibalo mangin daku.”

GSAM 85.7Ang ginrebisa nga Biblia sa mga pinulongan sang Denmark kag Norway nagasiling: “Madamo ang magapangusisa sing maukod, kag ang ihibalo magadamu.”

GSAM 85.8Mabasa naton sa Singgit sa Tunga sang Gab-i sang Hunyo 15, 1842, nahanungod sa sini nga pagpangusisa kag pag-angkon sang ihibalo tuhoy sa butang nga ginselyohan antes sang 1798: “Indi bala makatilingala nga pagkadungan sang mga hitabo nga ang tuman kadamo nga mga manunulat, nga wala sing nahibaluan nahanungod sa isa kag isa, nag-abot sa amo man nga paghukom sa halos amo man nga tion?”

GSAM 86.1Ginapakita namon diri ang isa ka listahan sang kaluhaan ka nagkalainlain nga mga tawo kag mga grupo nga nakatukib sang kamatuoran nahanungod sa katapusan sang 2300 ka adlaw, indi paagi sa pagpakighambal sa isa kag isa, kundi bilang bunga sang mahugod nga pagpangusisa sang Kasulatan, nga ginatuytuyan sang Espiritu sang Dios. Sa nahauna sang sini nga listahan ginabutang namon si William Miller sang estado sang New York; sunod amo sanday A. J. Krupp, sang Philadelphia, Pa.; David McGregor, sang Falmouth, Maine; Edward Irving, sang England; Archibald Mason, sang Scotland; W. E. Davis, sang South Carolina; Joseph Wolff, nga nagpangabudlay sa nagkalainlain nga mga bahin sang Asia; Alexander Campbell, sa iya pagdebate kay Robert Owen sang 1829; Kapitan A. Landers, sang Liverpool, England; Leonard Heinrich Kelber, sang Stuttgart, Germany; Lacunza, sang Spain; Hentzepeter, sang The Hague, Holland; Doktor Capadose, sang Amsterdam, Holland; Rau, sang Bavaria; mga pari sang Tartary, sang 1821; mga nagatuon sang Biblia sa Yemen, sa ila libro nga ginatawag “Seera;” Hengstenberg, sa isa pa ka bahin sang Germany; mga Ruso sa Dagat Caspian; mga Molokaner sa mga baybayon sang Dagat Baltic, kag iban pa.

GSAM 86.2Kon paano ini nga butang amat-amat nga nangin maathag sa mga nagatuon sang tagna, bisan pa nga wala sila sing nahibaluan nahanungod sa isa kag isa, ipakita sang masunod:—

GSAM 86.3Sa Singgit sa Tunga sang Gab-i sang Hunyo 15, 1842, yara ining mga pulong: “Bag-o lang nabaton, isa ka libro nga may masunod nga titulo, ‘Duha ka Sinulat Nahanungod sa mga Numero sang Tagna ni Daniel nga 2300 ka Adlaw, kag ang Katungdanan sang Kristohanon sa Pagpangusisa sang Kaluwasan sang Iglesia, ni Archibald Mason, ministro sang maayong balita, Wishawtown, Scotland, Newberg. Gin-imprenta halin sa edisyon sang Glasgow, ni Ward M. Gazeley, 1820.’ Sa sini nga libro si Mason nagasiling, ‘Sining bag-o lang nakita ko ang isa ka gamay nga pampleto, nga una nga ginmantala sa America, ni Reberendo Wm. E. Davis, sang South Carolina, kag ginmantala liwat sang 1818 sa Warkington, sa bagatnan sang England. Ini nga manunulat nagapamatuod nga ang 2300 ka adlaw nagsugod upod sa kapitoan ka semana (kap. 9:24). Sa sini nga hunahuna napilitan ako nga mag-uyon.’”

GSAM 87Si Davis, sang South Carolina

GSAM 87.1Sa amo man nga isyu sang Singgit sa Tunga sang Gab-i, ang editor nagsiling, “Ang libro ni Davis mahimo gid nga nasulat mga tuig 1810.” Sa paghambal sang mga pangatarungan nga ginapahayag sa libro, nagasiling siya, “Ang manugbasa mahimo gid maghunahuna nga nagabasa siya sang mga sinulat nanday Miller, Litch, Stores, ukon Hale, apang nagapati kami nga wala sing bisan isa sa mga manunulat karon nahanungod sa ikaduha nga pag-abot ang nakahibalo nga may amo sini nga libro tubtob sang nagligad nga semana. Ang editor sini nga pamantalaan [ang Singgit] wala pa gid makabati sini sadto. Ang panindugan ni Davis nahanungod sa tion, nga gin-uyonan ni Mason, amo nga ang 2300 ka adlaw matapos sa tuig 1843 sang mga Judio—ang aton tuig 1844.”

GSAM 87Si Joseph Wolff kag ang Kaluhaan Pa

GSAM 87.2Sa Singgit sa Tunga sang Gab-i sang Agosto 31, 1843, mabasa naton nga “sang 1822 si Joseph Wolff (sang England) nagmantala sang isa ka libro nga may titulo ‘Siya Magaabot Liwat, ang Anak sang Tawo sa mga Panganod sang Langit.’” Kag dugang pa, nga “sang 1826 kaluhaan ka tawo, halin sa tanan nga mga ortodokso nga pagtuluohan, nagtilipon sa London, upod kay Ginoong Wolff, sa pagtuon sang Biblia. Nag-abot sila tanan sa amo man nga paghukom. Gindugang nila ang 45 ka tuig sa 1260.” Ang pagdugang sang 45 ka tuig sa 1260 ka tuig nga natapos sang 1798 magadala sa aton sa katapusan sang 1843, tuig sang mga Judio, nga sa pagkamatuod amo ang aton 1844.

GSAM 87Ang Panindugan ni Alexander Campbell

GSAM 87.3Sa amo man nga isyu sang pamantalaan ginasiling nahanungod kay Alexander Campbell nga, “sang 1829 nahitabo ang iya bantog nga pagdebate kay Robert Owen, nga wala nagapati sa Dios, diin iya ginpanindugan nga ang mga palanan-awon ni Daniel nagalab-ot tubtob sa katapusan sang panahon, nga ang 2300 ka adlaw mga tuig, kag matapos mga 1847 ka tuig halin sa pagkatawo ni Cristo, nga, suno sa iya kaugalingon nga pagpaathag, natabo apat ka tuig antes sang kinaandan nga pag-isip.” Gani sa pagkamatuod ang iya pag-isip nagadala sa katapusan sang 2300 ka adlaw sa katapusan sang 1843 ka bug-os nga tuig sang mga Judio halin sa pagsugod sang A.D.—sa pagkamatuod 1844.

GSAM 88.1Sa Singgit sa Tunga sang Gab-i sang Septiembre 21, 1843, may isa ka pahayag nahanungod sa isa ka libro nga nabaton nga may sini nga titulo, “Isa ka Tingog sa Britain kag America, sa isa ka Pahayag Suno sa Kasulatan Nahanungod sa Ikaduha nga Pag-abot sang Aton Ginoo kag Manluluwas, nga Ginapangamuyo Naton Adlaw-adlaw, nga Nagasiling, ‘Mag-abot ang imo ginharian, matuman ang imo kabubut-on sa duta subong sang sa langit,’25 ni Kapitan A. Landers, sang Liverpool, ginmantala sang S. Kent kag mga Kaupod, 1839.”

GSAM 88.2“Siya, kaangay sang iban, nagahatag sang isa ka pag-isip sang tion, nga nagabutang sang katapusan sang 2300 ka adlaw sa 1847 ka tuig halin sa matuod nga pagkatawo ni Cristo.” Ina amo ang aton 1844, kay natawo siya apat ka tuig antes sang kinaandan nga pag-isip.26

GSAM 88Si Leonard Heinrich Kelber

GSAM 88.3Sa Pagrepaso kag Manugbantala sang Mayo 17, 1892, may isa ka artikulo halin kay Pastor L. R. Conradi, sang Hamburg, Germany, diin nagasiling siya:—

GSAM 88.4“Mahimo nga ang kalabanan sang aton mga manugbasa nakabati na nahanungod sa bantog nga mataas nga pangulo sang iglesia Luterana nga si Bengel, nga sang nagligad nga siglo [suno kay Schaff, napatay si Bengel sang 1751], nagtakda sang tion sang pagpakita sang aton Ginoo sa tuig 1836, nga ang iya mga pag-isip nabase sa numero 666 sa Bugna. Apang antes pa gid matapos ini nga tion, may isa pa ka tawo nga nagsugod sa pagsulat, isa ka pangulo nga manunudlo, nga ginatawag Leonard Heinrich Kelber. Ang iya nahauna nga pampleto naggua sang 1824, nga ginatawag ‘Malapit Na ang Katapusan,’ nga nagaunod sang pagpaathag sang Mateo 24 kag 25. Gin-imprenta ini sa Bavaria. Apang sang 1835 isa ka mas daku nga pampleto, nga may amo man nga titulo, ang naggua sa Stuttgart, nga may 126 ka pahina. Mangin labi ini ka makawiwili, kag agod mahatagan ang aton mga manugbasa sang mas maayo nga paghangop, ginadugang ko ang isa ka hubad sang pahina sang titulo: ‘Nagaabot ang Katapusan, nga ginapamatud-an sing bug-os kag makapapati halin sa pulong sang Dios kag sa labing bag-o nga mga hitabo; nga bug-os nagapawala sang tanan nga daan nga pagpihig batok sa paghulat sang pag-abot sang aton Ginoo, ukon sa pag-isip sang tion; nga maathag nagapakita kon paano ang mataas nga pangulo sang iglesia nga si Bengel nagsala sing pito ka tuig tuhoy sa daku nga tuig nga nagapat-od sang tanan; kay indi ang 1836, kundi ang tuig 1843, amo ang katapusan, diin ang daku nga pagpakig-away sang kapawa kag kadudulman matapos, kag ang madugay na nga ginapaabot nga paghari sang paghidait sang aton Ginoong Jesus magasugod sa duta.’

GSAM 89.1“Ang ikaduha nga edisyon naggua sang 1841, sa Stuttgart man, kag suno sa akon nahibaluan may isa pa sa Saxony. Subong sang ginapakita sang pahina sang titulo, ang pampleto, sa tapos masabat ang kinaandan nga mga pagpihig, nagapakita sing maathag kag hayag sang nagaluntad nga kaangtanan sang 2300 ka adlaw sang Daniel 8 kag sang kapitoan ka semana sang Daniel 9, kag nagadala sa ila sa tuig 1843 (1843 sang mga Judio—ang aton 1844). Dayon sa nabilin nga bahin sang libro ginapakita niya paagi sa mga palatandaan sang panahon nga ini nga hitabo malapit na gid.

GSAM 89.2“Ang kamatuoran nga pila ka mga edisyon ang naggua igo na nga magpamatuod sang interes nga gintuga sini. Si Igsoon Schäche, nga karon nagaestar sa Australia, nakakita sang isa ka pahibalo nahanungod sini, bisan sa malayo nga probinsiya sang Silesia, kag sa tapos niya ini ginpaorder, ginbasa niya ini nga may daku nga interes, sa sulod sang nakatrangka nga mga pwertahan. Sa libro wala sing bisan ano nga timaan nga makita nga ang manunulat may nahibaluan nahanungod sa bisan ano nga kaangay nga kahublagan sa kalibutan, kag bisan pa sini, paagi sa Espiritu sang Dios nag-abot siya sa amo man nga mga paghukom.

GSAM 89.3“Sang 1842 nagsulat siya sang isa pa gid ka mas daku nga pampleto nga may 286 ka pahina, sa Stuttgart man, nahanungod sa ‘Panguna kag Kasulatanon nga mga Hunahuna Nahanungod sa Pagtuga kag Kadugayon sang Kalibutan; ukon isa ka bug-os nga sabat sa pamangkot: Ngaa gintuga sang Dios ang kalibutan sa anom ka magkasunod nga adlaw—ang kalapit sang aton Ginoo sa paghukom sa anticristo—ang dalagku kag malipayon nga mga hitabo sang tuig 1843.’”

GSAM 89“Ben Ezra” (Lacunza)

GSAM 89.4Mga tuig 1812, si Lacunza, sa Spain, nagmantala sang isa ka libro nga may titulo, Ang Pag-abot sang Mesias sa Pagkahalangdon kag Himaya. Ang manunulat naggamit sang tago nga ngalan nga “Ben Ezra,” kag ginahunahuna nga isa siya ka Judio nga nakabig sa pagtuo. Si Edward Irving, sang England, sa tapos magsugod ang iya buluhaton nahanungod sa ikaduha nga pag-abot, naghubad sang nasambit nga libro sa Iningles. Gani napahayag sini ang iya ginasugid sa indi magnubo sa duha ka pinulongan.

GSAM 89.5Makawiwili gid, sa tapos magligad ang mga tuig, nga tipunon ang mga paghukom sang nagkalainlain nga mga nagatuon nga, halin sa pagsugod sang nagligad nga siglo tubtob sa 1840, nag-isip sang panahon sang 2300 ka adlaw, kag nagbutang sang kapitoan ka semana bilang nahauna nga bahin sina nga panahon, kag dayon makita nga sila tanan nagauluyon nga ang katapusan sina nga panahon amo ang 1844.

GSAM 90Ang 1844 Amo ang Matuod nga Katapusan sang 2300 ka Adlaw

GSAM 90.1Mahimo mag-utwas ang pamangkot, Makasalig bala kita nga ang 1844 amo ang matuod nga petsa sang katapusan sang 2300 ka adlaw? Huo! Kay subong nga ang indi matuod nga katumanan sang isa ka tagna indi mahimo mag-abot sa husto nga tion sang matuod nga katumanan, amo man kasigurado nga dapat kita maghukom nga ang tuig 1844 amo ang husto nga katapusan sang 2300 ka adlaw. Ang Dios, nga nagselyo sina nga ihibalo tubtob sa 1798, kag nagsaad nga sa amo nga tion magsilak ang kapawa, paagi sa iya Espiritu nga wala nagakasayop nagtuytoy sa mga hanuot nga nagpangita sa iya agod makaangkon sang husto nga paghangop sang tion. Nag-abot na ang iya tion agod ang “ihibalo” nahanungod sina nga butang “magadugang,” kag ginhatag niya ang matuod nga kapawa.

GSAM 90.2Sang makita na ang katapusan sang tion nga ginpahangop sa katawhan sa “panahon sang katapusan,” maayo nga usisaon ang kahulugan sina nga pagkatukib. Makita naton nga sa sina nga panahon, sa pagtapos sang buluhaton sang maayong balita, isa ka pat-od nga tion ang ibantala para sa paglingkod sang paghukom. “Kag nakita ko,” siling ni Juan, “ang isa pa ka anghel nga nagalupad sa tunga sang langit, nga may walay katapusan nga maayong balita nga ibantala sa mga nagapuyo sa duta, kag sa tagsa ka pungsod, kag kaliwatan, kag pinulongan, kag katawhan, nga nagasiling sa mabaskog nga tingog, Kahadluki ninyo ang Dios, kag ihatag sa iya ang himaya; kay nag-abot na ang tion sang iya paghukom: kag simbaha ninyo siya nga nagtuga sang langit, kag duta, kag dagat, kag mga tuburan sang mga tubig.”27 Ang matuod nga mga anghel wala nagabantala sang maayong balita sa mga tawo. Ang tawo amo ang ginpili sang Ginoo mismo sa pagbantala sang iya maayong balita tubtob sa katapusan sang kalibutan.28 Gani ini nga anghel isa ka simbolo sang mensahe sang maayong balita nga nagapahibalo nga nag-abot na ang tion sang paghukom nga “magsugod sa balay sang Dios.”29 Ang amo nga mensahe indi mahatag halin sa Kasulatan tubtob nga ang tion nga nagadala sa paghukom matukiban sa Kasulatan. Ang panahon sang 2300 ka adlaw, subong sang ginpahayag na, nagalab-ot sa paghukom nga nagasusi sang katawhan sang Dios.

GSAM 91Ang Adlaw sang Pagtubos Isa ka Tion sang Paghukom

GSAM 91.1Ang adlaw sang pagtubos, ang pagtinlo sang santuwaryo sa duta, ginahangop sadto kag ginahangop gihapon sang mga Judio bilang adlaw sang paghukom. Kag bisan karon, sa ila nagalapta nga kahimtangan, bisan pa nga indi nila mahimo ang tanan nga pag-alagad sang una nga tion nga may kaangtanan sa sina ka solemne nga adlaw, ginasaulog ini bilang adlaw sang paghukom. Bilang pamatuod sini, magakutlo anay kita halin sa isa ka pamantalaan sang mga Judio nga ginamantala sa San Francisco, California, nga ginatawag Ang Manugpaathag nga Judio, ang pamantalaan sang mga ortodokso nga Judio sa katundan sang Kabukiran Rocky. Sa isyu sang Septiembre, 1892, may pahibalo nga antes maggua ang masunod nga isyu, mag-abot ang ikapito nga bulan kag ang adlaw sang pagtubos. Ang ila ngalan sa ikapito nga bulan amo ang Tishree, kag ang sa ikaanom amo ang Ellul; gani ang pamantalaan nagsiling, “Ang bulan sang Ellul yari na, kag ang mga tunog sang paandam sang Shofar [ang trumpeta nga pagapatunugon halin sa nahauna tubtob sa ikanapulo nga adlaw sang ikapito nga bulan, Mga Salmo 81:3, 4] mabatian kada aga sa ortodokso nga mga sinagoga, nga nagalaygay sang pagpanghanda para sa adlaw sang handumanan, kag sa katapusan nga paghukom sang Yom Kippur.” Kay yara na sila sa katapusan sang Ellul, ang ikaanom nga bulan, kag manugsugod na ang Tishree, ang ikapito nga bulan, kada aga sa sulod sang napulo ka adlaw mabatian nila ang trumpeta nga nagapahibalo sang katapusan nga paghukom sang tuig sa sina nga simboliko nga sistema.

GSAM 91Pamatuod sang Isa ka Rabi nga Judio

GSAM 91.2Dugang pa, sang tuig 1902, si Rabi Isidore Myers, sang isa ka daku nga katilingban sang mga Judio sa San Francisco, Cal., sa pagpahibalo sang adlaw sang pagtubos, nagsiling: “Samtang nagatabok sa pwertahan sang panahon halin sa isa ka tuig pakadto sa isa pa, ang Israelinhon mabaskog nga ginapahanumdom sang pagtuga kag sang bug-os kalibutan nga pagkasoberano sang Manunuga, kag ginatawag sa pagsaulog, paagi sa tunog sang trumpeta, sang anibersaryo, kon sa aton pa, sang pagkatawo sang panahon kag sang pagkorona sang daku nga Hari. Ginatawag man siya sang tingog sang amo man nga trumpeta, ukon Shofar, sa pagbalik-tan-aw kag pag-usisa sing maid-id sang iya mga binuhatan sang nagligad nga tuig samtang nagatindog siya nga nagakurog sa atubangan sang mata nga nagakita sang tanan sang Walay Katapusan nga Katarungan nga nagalingkod sa trono sang paghukom.”

GSAM 92.1Bangod sa pag-alagad sa templo sang mga Judio ang santuwaryo ginatinluan sing makaisa kada tuig, mahimo gid nga naathagan si Daniel nga ining pagtinlo sang santuwaryo sa katapusan sang 2300 ka adlaw dapat may kaangtanan sa isa pa ka butang luwas sa tinuig nga simboliko nga pag-alagad. Gintudluan na sang Ginoo ang iya katawhan nga, kon nagagamit sang mga simbolo sa tagna, ang tion nga ginhatag dapat isipon nga “ang tagsa ka adlaw para sa isa ka tuig.”30 Gani ini nga panahon sang 2300 ka adlaw, subong sang aton nakita, nagalab-ot sa katapusan sang buluhaton ni Cristo bilang mataas nga saserdote sa langitnon nga santuwaryo—sa paghukom nga nagasusi sa mga tawo nga ang ila mga kaso, paagi sa pagtuad, gindala sa langitnon nga santuwaryo.

GSAM 92Ang Mensahe sang Paghukom nga Dapat Ipaabot sa 1844

GSAM 92.2Sang matukiban na ang tion kon san-o magsugod ang paghukom sang mga balaan, nabuksan ang dalan agod, sa sunodsunod nga mga hitabo nga gintakda sang Ginoo, subong sang ginatandaan sa tagna, mahatag ang mensahe, “Nag-abot na ang tion sang iya paghukom.” Talupangda, wala ini nagasiling nga gilayon sa pagkatukib sina nga tion ibantala ang mensahe, kundi nga ang kapawa nga sadto “ginselyohan” dapat ipahayag sing maathag. Maathag naton nga makita nga natuman ini. Sa masunod nga mga kapitulo makita nga ang Ginoo nagtakda sing amo man kapat-od sang tion kon san-o ibantala ang mensahe sang pag-abot, kag ang pagbantala ginpaabot sa kalibutan sing amo man gid kaangay sang gintagna.

Notes

  1. Daniel 12:8-10. ↩
  2. Daniel 8:17. ↩
  3. Daniel 12:4. ↩
  4. Deuteronomio 29:29, ↩
  5. Nahum 3:2. ↩
  6. Nahum 1:5-9. ↩
  7. Nahum 2:3-5. ↩
  8. Joel 2:1. ↩
  9. Sofonias 2:1-3. ↩
  10. Daniel 11:35. ↩
  11. Daniel 12:7. ↩
  12. Bugna 11:3. ↩
  13. Bugna 11:7-9. ↩
  14. Mga Annal ni Anderson sang Ingles nga Biblia, p. 494. ↩
  15. Si Thomas Dick, Parte sa Pagpauswag sang Katilingban, pahina 154. ↩
  16. Rebolusyon sang Pransia ni Thier, tomo 2, pahina 371. ↩
  17. Amo man nga ginbasihan, p. 338. ↩
  18. Amo man nga ginbasihan, p. 365. ↩
  19. Bugna 11:11, 12. ↩
  20. Daniel 8:14, ↩
  21. Daniel 12:6-8. ↩
  22. Daniel 12:13. ↩
  23. Daniel 12:8, ↩
  24. Daniel 12:9. ↩
  25. Mateo 6:10. ↩
  26. Petsa sa higad sang teksto sang Mateo 2:1. ↩
  27. Bugna 14:6, 7. ↩
  28. Mateo 28:19, 20. ↩
  29. 1 Pedro 4:17. ↩
  30. Mga Numero 14:34; Ezequiel 4:6. ↩

Note

Back