Kapitulo 7 — Ti Napardas a Panagdur-as ti Mensahe
GSAM 126.1“Ket nakitak ti sabali a nabileg nga anghel nga bumabbaba manipud langit, a nakawes iti ulep; ket adda bullalayaw iti ulona, ket ti rupana ket kas iti init, ket dagiti sakana ket kas kadagiti adigi nga apuy; ket adda iti imana ti bassit a libro a nakalukat; ket insaadna ti makannawan a sakana iti baybay, ken ti makannigid a sakana iti daga, ket nagpukkaw iti napigsa a timek, kas iti panagngarngar ti leon; ket idi nagpukkaw, impangngeg dagiti pito a gurrood dagiti timekda.... Ket ti anghel a nakitak nga agtaktakder iti baybay ken iti daga intag-ayna ti imana sadi langit, ket nagsapata iti daydiay agbiag iti awan inggana, a nangparsua iti langit ken dagiti banag nga adda idiay, ken iti daga ken dagiti banag nga adda iti dayta, ken iti baybay ken dagiti banag nga adda iti dayta, nga awanenton ti tiempo; ngem kadagiti aldaw ti timek ti maikapito nga anghel, inton mangrugi nga agpatangug, malpasto ti palimed ti Dios, kas impakaammona kadagiti adipenna a mammadto.”1
GSAM 126Ti Anghel kas Simbolo dagiti Tao a Babaonen
GSAM 126.2Kas naipakitan, ti trabaho a panangikasaba iti evangelio ket naitalek iti tao, ket inkari ti Apo ti bendisionna iti daytoy a wagas agingga iti “panungpalan ti lubong.”2 Gapuna, ti anghel nga awitna daytoy a mensahe ket masapul a simbolo ti maysa a mensahe maipapan iti tiempo a maikasabanto kadagiti agnaed iti daga. Ti mensahe ket maiwaragawag manipud iti libro a “nakalukat,” a nalawag a mangipakita a naminsan ket nakaserra dayta. Dagitoy a babaonen ket napateg iti Dios; ta ti “bullalayaw,” a tanda ti tulag ti Dios, ket adda iti ngatuenda, ket agtaktakderda a nakawes iti lawag ti dayag ti Dios, ken iwaragawagda ti mensahe iti turay ti Namarsua iti amin a banag. Ti maiwaragawag ditoy ket mensahe maipapan iti tiempo, a naminsan ket “naselyoan,” ngem ita ket maiwaragawagen manipud iti “nakalukat” a libro.
GSAM 127.1Kadagiti immun-una a kapitulo, napaneknekan a ti Apo intudingna ti tiempo a maited ti lawag maipapan iti panagpatingga ti dakkel a panawen ti padto—2300 nga aldaw—a mangiturong iti panangukom a panagsukisok; a ti padto nga umadunto ti pannakaammo ket apag-isu a natungpal babaen iti panangibangonna iti adu a tattao a nangipakaammoanna iti dayta a lawag; ket intudingna met ti tiempo a masursuro ti “pangngarig ti kayo nga igos,” babaen iti panangibangonna kadagiti mangisurona iti dayta a tiempo ken lugar tapno mapanda iwaragawag dayta a pangngarig iti lubong. Kasta met laeng ti kinaapag-isu ti panangitudingna iti tiempo a dumakkel ti mensahe maipapan iti tiempo agingga iti napigsa a panagpukkawna, ket kasta met laeng ti kinaapag-isu ti pannakatungpal dayta.
GSAM 127Ti Napigsa a Panagpukkaw ti Umuna a Mensahe
GSAM 127.2Ti tiempo a maaramid ti napigsa a panagpukkaw daytoy a panangiwaragawag ket maysa a napateg a saludsod. Ditoy ket naisaad dayta iti nagbaetan ti panagpatangug ti maikainnem ken maikapito a trumpeta, a makita saan laeng nga iti pakaikaibilanna iti nailanad iti Nasantoan a Surat, no di ket iti mensahe a mismo, a kunaenna: “Kadagiti aldaw ti timek ti maikapito nga anghel, inton mangrugi nga agpatangug, malpasto ti palimed ti Dios, kas impakaammona kadagiti adipenna a mammadto.” Daytoy ket nalawag a pammaneknek a ti tiempo a naiwaragawag iti daytoy a mensahe ket dumanon iti panagpatangug ti maikapito a trumpeta.
GSAM 127Ti Tiempo ti Napigsa a Panagpukkaw
GSAM 127.3Inton agpatangug ti maikapito nga anghel, mabasatayo a “ti templo ti Dios ket nalukatan idiay langit, ket nakita idiay templona ti lakasa ti tulagna.”3 Iti panagserbi iti naindagaan a santuario, ti silid a pakaikabilan ti lakasa—ti kasasantoan a disso—ket malukatan laeng maminsan iti makatawen; dayta ket iti aldaw ti pannakaabbong ti basol, ken ti panggepna ket ti panangpunas kadagiti basol—ti pannakadalus ti santuario. Ti tiempo nga insao dagiti mammadto, a pannakaaramid daytoy a trabaho ti panangdalus babaen ken Cristo, ket iti panagpatingga ti 2300 nga aldaw.4 Naibaga met nga inton agpatangug ti maikapito nga anghel, kunaen dagiti timek idiay langit a dimtengen ti tiempo a maukom dagiti natay.5
GSAM 128.1Daytoy a simbolo ti padto iti Paltiing 10 ipakitana ti tiempo a rumuarto daytoy a mensahe “iti napigsa a timek,” ket iti kamaudiananna, “kas iti panagngarngar ti leon.” Ti tiempo a ti mensahe, segun iti daytoy a padto, ket dumakkel agingga iti “napigsa a panagpukkawna,” ket manipud iti panagpatingga ti maikainnem a trumpeta agingga iti panagpatingga dayta a panawen ti padto a mangiturong iti pannakadalus ti santuario, wenno, iti sabali a pannao, agingga iti panagpatingga ti 2300 nga aldaw. Ti umuna nga uppat a trumpeta ket natungpal kadagiti gubat dagiti Godo, Vandalo, Huno, ken dadduma pay, a nangbingay iti Akinlaud a Roma iti sangapulo a paset wenno pagarian.
GSAM 128Ti Maikalima a Trumpeta
GSAM 128.2Ti maikalima a trumpeta ipakitana ti panagtakder ti relihion ni Mahoma agraman ti ulep dagiti biddutna, ngem nangnangruna ti panawen a “lima a bulan,” wenno sangagasut ken limapulo a literal a tawen manipud iti tiempo a “naaddaanda iti ari a mangituray kadakuada.” Idi Hulyo 27, 1299, ni Othman, a nangibangon iti imperio nga Otomano, rinautna ti teritorio ti Nicomedia. Manipud iti dayta a tiempo, dagiti Otomano ket inriribuk ken “pinagtutuokda” ti Akin-daya nga imperio ti Roma agingga iti Hulyo 27, 1449, ti sangagasut ken limapulo a tawen ti panagpatangug ti maikalima a trumpeta. Iti dayta a tiempo, immay dagiti Turko agraman dagiti buyotda a mangraut iti mismo a siudad ti Constantinopla, nga agus-usar iti pulbura iti panaggubat; ket manipud iti maysa a nakadagdagsen a kanyon, a kuna ti mannurat iti pakasaritaan a ni Gibbon a nagkasapulan iti innem a pulo a baka a mangguyod, impaltogda dagiti dadakkel a bato kadagiti pader ti Constantinopla.
GSAM 128Ti Panagpatingga ti Maikainnem a Trumpeta
GSAM 128.3Iti agarup daytoy a tiempo, natay ni John Palleologus, nga inlanad dagiti mannurat iti pakasaritaan kas ti maudi nga emperador a Griego. Ni Constantine Decozes ti addaan iti nalinteg a karbengan a mangtawid iti trono, ngem maibagbaga a ti panagbutengna ken Amurath, ti sultan a Turko a makigubgubat kenkuana, ket nangiturong kenkuana nga agdawat iti pammalubos ken Amurath tapno sumang-at iti trono. Ti kasta nga aramid ket kasla dandani panangisuko iti trono kadagiti Turko. Kinapudnona, di nagbayag ket tinagikua dagiti Otomano ti siudad ti Constantinopla ken ti Akin-daya nga imperio ti Roma. Iti kasta, “pinapatayda” iti banag ti panagturay dayta nga imperio a “pinagtutuokda” idi. “Papatayenda” dayta iti las-ud ti “maysa nga oras, ken maysa nga aldaw, ken maysa a bulan, ken maysa a tawen.”
GSAM 129.1No ibilangtayo daytoy a tiempo ti padto, a ti maysa nga aldaw ket maysa a tawen, kasano ti kabayag dayta? Nalaka ti panagbilang: maysa a tawen, 360 nga aldaw, wenno tawen; maysa a bulan, 30 nga aldaw, wenno tawen; ken maysa nga aldaw, maysa a tawen,—iti amin, 391 nga aldaw, wenno, iti literal a kaipapananna, 391 a tawen. Ti maysa nga oras, gapu ta isu ti maikaduapulo ket uppat a paset ti maysa nga aldaw, kas simbolo ket kagudua a bulan, wenno sangapulo ket lima nga aldaw. Gapuna, ti sibubukel a tiempo ti bukod a panagturay dagiti sumursurot ken Mahoma iti teritorio ti Akin-daya a Roma ket 391 a tawen ken 15 nga aldaw. No mainayon daytoy iti Hulyo 27, 1449, dumanontayo iti Agosto 11, 1840, a panagpatingga ti panawen ti wayawaya dagiti Turko, kas naipakita iti maikainnem a trumpeta.
GSAM 129Impadto ni Doktor Josiah Litch ti Pannakatnag ti Imperio nga Otomano
GSAM 129.2Idi 1838, ni Doktor Josiah Litch, taga-Philadelphia, Pa., kalpasan nga inawatna ti kinapudno nga insuro ni William Miller, nakikadua iti trabaho a panangipakaammo iti mensahe iti ad-adu a tattao. Nangisagana kadagiti artikulo a maipablaak maipapan kadagiti pito a trumpeta iti Paltiing. Inkalinteganna nga awan duadua a ti maikainnem a trumpeta ket sumardeng nga aguni ken matnag ti pannakabalin nga Otomano iti maika-11 nga aldaw ti Agosto, 1840, ken dayta ket mangipakitanto iti lubong a ti maysa nga aldaw iti nasimboloan a padto ket mangibagi iti maysa a literal a tawen.
GSAM 129.3Dadduma kadagiti kakabsat, uray dagidiay a makipammati kenkuana iti daytoy a banag, ket nagpigerger gapu iti buteng iti pagbanaganna “no saan a matungpal” kas imbagana. Nupay kasta, saan a pinakapsut daytoy ti nakemna, no di ket intuloyna nga inaramid ti amin a kabaelanna tapno maipakaammo dagiti kapanunotanna maipapan iti banag dagiti Turko. Dagiti pagiwarnak ket inwarasda ti inkalinteganna maipapan iti dayta. Dagiti gimong dagiti saan a mamati iti Dios ket nagtutungtonganda dayta iti panagtitiponda, ket kinunada, “Adtoy ti tao nga ituredna ti agpadas iti maysa a banag, ket no ti mapasamak iti daytoy a banag ket kas iti kunaenna, paneknekannanto nga awan duadua ti ibagbagana a ti maysa nga aldaw iti padto isimboloanna ti maysa a tawen, ken dagiti 2300 nga aldaw ket isu met laeng ti kaadu ti tawen, ken agpatinggadanto iti 1844.”
GSAM 130.1Ti pannakaipablaak ti palawag ni Doktor Litch ket nangriing iti panaginteres ti adu, ket babaen iti daytoy adu a ribu ti naawis nga agmatmatang iti panagpatingga dagiti riri a rimtaw iti nagbaetan ni Mehemet Ali, ti pasa ti Egipto, ken ti sultan a Turko. Ginasut ti nagkuna, “No daytoy a banag ket agpatingga kas impatalged ti doktor, paneknekannanto ti pagalagadan nga ‘aldaw-tawen’ iti panangipatarus iti nasimboloan a tiempo, ket agbalinkaminto nga Adventista.”
GSAM 130Ti Sultan a Turko a Makigubgubat iti Pasa ti Egipto
GSAM 130.2Iti sumagmamano a tawen sakbay ti 1840, ti sultan ket nairaman iti gubat ken Mehemet Ali, ti pasa ti Egipto. Idi 1838, ti riri iti nagbaetan ti sultan ken ti agturay iti Egipto a sakupna ket natengngel iti apagbiit babaen iti impluensia dagiti embahador manipud iti sabali a pagilian. Ngem idi 1839, nangrugi manen ti gubat, ket nagtultuloy agingga nga, iti maysa a dakkel a dangadang dagiti buyot ti sultan ken ni Mehemet, ti buyot ti sultan ket naan-anay a naburak ken nadadael, ket ti plota ti barkona ket sinakup ni Mehemet ken inyegna idiay Egipto. Naan-anay a nakapsut ti sultan, isu nga idi nangrugi manen ti gubat idi Agosto, dua laengen a barko a panggubat iti kangatoan a tukad ken tallo a fragata ti nabati kenkuana, dagiti nakalkaldaang a natda iti naminsan a nabileg a plota dagiti Turko. Daytoy a plota ket naan-anay a nagkedked ni Mehemet nga isuko ken isubli iti sultan, ket impakaammona a no dagiti mannakabalin a pagilian ket padasenda nga alaen dayta kenkuana, puorannanto. Kasta ti kasasaad dagiti banag idi, idi 1840, bimmallaet ti Inglatera, Rusia, Austria, ken Prusia, ket inkeddengda a risuten ti riri; ta nalawag a no mabaybay-an, ni Mehemet ket apagbiit laengen ket iturayannanto ti trono ti sultan.
GSAM 131Ti Ibaballaet dagiti Nagkakadua a Mannakabalin a Pagilian
GSAM 131.1“Inawat ti sultan daytoy nga ibaballaet dagiti nagkakadua a mannakabalin a pagilian, ket iti kasta siaanamongna nga intalek ti banag kadagiti imada. Naaramid idiay London ti maysa a kumperensia dagitoy a pagilian, nga adda sadiay ti sheik a ni Effendi Bey Likgis kas mangibagi iti Otomano nga addaan iti naan-anay a turay. Naaramid ti maudi a kiddaw a maidatag iti pasa ti Egipto, a segun iti dayta ti sultan ket ipaayna kenkuana ti matawid a panagturay iti Egipto, ken iti amin a paset ti Siria a mangrugi iti Golpo ti Suez agingga iti Dan-aw ti Tiberias, agraman ti probinsia ti Acre, iti intero a panagbiagna; iti biangna met, panawanna ti amin a dadduma a paset dagiti sakup ti sultan nga okupadoanna idi, ken isublina ti plota nga Otomano. No agkedked iti daytoy nga ipaay ti sultan, dagiti uppat a mannakabalin a pagilian ket alaendanto ti panangtaming iti dayta a banag, ken agusardanto iti sabali pay a pamay-an a makitada a maitutop tapno mapilitda nga umanamong.
GSAM 131.2“Nalawag a kanito a maikabil daytoy a maudi a kiddaw kadagiti ima ni Mehemet Ali, dayta a banag ket agnanayon nga awanen iti pannakabalin ti immun-una [ti sultan], ket ti panangikeddeng kadagiti banagna, manipud iti dayta a kanito, ket addanton kadagiti ima dagiti mannakabalin a pagilian iti ruar.
GSAM 131Ti Padto a Natungpal—Panagpatingga ti Wayawaya dagiti Turko
GSAM 131.3“Imbaon ti sultan ni Rifat Bey iti maysa a barko a de-bapor ti gobierno, nga agturong idiay Alexandria, tapno ipakaammona ti maudi a kiddaw iti pasa. Naikabil dayta kadagiti imana, ket inawatna, iti maika-11 nga aldaw ti Agosto, 1840! Iti isu met laeng nga aldaw, nangipatulod ti sultan iti surat kadagiti embahador dagiti uppat a mannakabalin a pagilian, a nagsaludsod no ania a plano ti suroten no agkedked ti pasa a mangtungpal kadagiti kondisyon ti maudi a kiddaw; ket insungbatda a naurnosen ti masapul, ket saanen a kasapulan nga agdanag maipapan iti aniaman a mabalin a mapasamak. Iti daytoy nga aldaw, nagpatingga ti panawen a tallo a gasut ken siam a pulo ket maysa a tawen ken sangapulo ket lima nga aldaw a naituding iti panagtultuloy ti pannakabalin nga Otomano; ket sadino ti wayawaya ti sultan?—Awanen!”6
GSAM 132.1Manipud iti dayta nga aldaw agingga ita, masapul nga agtignay ti sultan iti bilin dagiti mannakabalin a pagilian, ken matmatanganna ti pannakabingay ti pagarianna, bayat a tunggal paset ket tagikuaenda para iti bukodda a pagusaran.
GSAM 132Nariing ti Panaginteres dagiti Tattao iti Padto
GSAM 132.2Daytoy a nakaskasdaaw a pannakatungpal ti padto ket dakkel unay ti bunggana iti panunot dagiti tattao. Pinapigsana ti panaginteres dagiti tattao a dumngeg maipapan iti padto a natungpalen ken matungtungpal. Kinuna ni Doktor Litch nga iti uneg ti sumagmamano a bulan kalpasan ti Agosto 11, 1840, nakaawat iti sursurat manipud iti nasurok a sangaribu a mabigbigbig a saan a mamati iti Dios, a ti dadduma kadakuada ket pangulo dagiti gimong dagiti saan a mamati iti Dios, ket iti dagita insaoda a binaybay-andan ti pannakidangadang a maibusor iti Biblia, ket inawatdan dayta kas paltiing ti Dios iti tao. Ti dadduma kadagitoy ket naan-anay a nakonbertir iti Dios, ket sumagmamano kadakuada ti nagbalin a nalaing a managsao iti dakkel a Panaggunay ti Maikadua a Yaay. Ti dadduma ket kasta ti imbagada ken Doktor Litch: “Kinunami a dagiti mangilawlawag iti padto ket agala iti adaw kadagiti daan ken naangot iti amag a panid ti pakasaritaan tapno suportaranda ti ibagbagada a pannakatungpal dagiti padto; ngem iti daytoy a banag, dagiti pudno a pasamak ket adda iti mismo a sango dagiti matatayo.”
GSAM 132.3Tapno maipakita no kasano a, iti mismo a panagpatingga ti maikainnem a trumpeta, ti mensahe ti Maikadua a Yaay ket nangrugi a nagwaras “iti napigsa a timek,” ibagak ti maysa a pasamak kas insalaysay kaniak ti maysa kadagiti nakipaset iti daytoy a mensahe.
GSAM 132.4Idi tawen 1840, ni E. C. Williams, nga addaan iti dakkel a pagaramidan iti tolda ken layag, taga-Rochester, New York, ket inawatna ti mensahe, ket inawisna da Elder Miller ken Elder Himes nga umay idiay Rochester ken agsao kadagiti rinibu a tattao iti dayta a siudad. Insungbatda nga agkurangda iti kuarta a masapul a pangala iti pagtitiponan nga umanay ti kadakkelna para kadagiti tattao. Insungbatna, “Adda kaniak ti nagtimbukel a tolda a 120 a pie ti diametrona. Ibangonkonto, ikabilkonto dagiti tugaw, ken aywanakto, nga awan bayadna. Umaykayo ket iwaragawagyo ti mensahe.” “Immayda,” kinunana kaniak, “ket saan a makauneg iti tolda uray ti kagudua dagidiay immay dumngeg, isu a nanginayonak iti paset a 40 a pie, ket nagbalin ti tolda a 160 x 120 a pie ti kadakkelna. Daytoy a tolda ket napno iti tattao iti inaldaw, ket ginasut ti nagpipipit iti asidegna iti ruar, a tarigagayda amin a dumngeg iti sao.”
GSAM 133Ginasut ti Mangiwawaragawag iti Mensahe
GSAM 133.1Tapno mataming ti dumakdakkel a panaginteres, nausar dagiti dadakkel a tolda, ket naaramid dagiti panagtitipon iti kakaywan iti panawen ti kalgaw. Dadduma kadagiti kadadakkelan a simbaan ken pagtitiponan ti publiko ti nausar iti panawen ti lamiis, ket napno amin kadagiti managdengngeg nga interesado agingga iti kangatoan a kabaelanda. Iti dayta a tiempo, imbes a ni Elder Miller ket “dandani agmaymaysa” a mangiwaragawag iti mensahe, kas idi sakbay ti 1840, agarup tallo a gasut ti nakikadua kenkuana a mangiwaragawag iti publiko iti panagpatingga ti panawen a 2300 nga aldaw, ken mangipukkaw, “Awanenton ti tiempo,” ken, “Dimtengen ti oras ti panangukomna.” Iti kasta makitatayo a, idi dimtengen ti tiempo ti Apo para iti panagdur-as ti mensahe iti intero a lubong, natungpal ti saona, ket dagiti minilyon a tattao ket natignay iti tarigagay a dumngeg iti awis.
GSAM 133.2Ti pudno maipapan iti panaggunay idiay America ket pudno met kadagiti sabali a pagilian. Manipud iti tawen 1840, imbes a sumagmamano laeng a tattao ti mangiwarwaras kadagiti impablaakda, adu a pulu-pulo ti kasla nagparang iti sango tapno iwaragawagda ti panagpukkaw. Idiay Inglatera, iti Iglesia ti Inglatera laeng, pito a gasut a ministro ti mangiwawaragawag iti mensahe, malaksid pay ti adu a pulu-pulo a dadduma a makipagtrabtrabaho iti isu met laeng nga aramid. Iti nasurok a duapulo kadagiti nadumaduma a kangrunaan a nasion ti daga, maysa a mensahe ti agwarwaras a buyogen ti kasta a regta a nangiturong iti agbuybuya a mangibaga, “Dagitoy a tattao ket nakaro ti kinapasnekda.”