Kapitulo 17 — Ti Kinapudno a Nagdur-as iti Tengnga dagiti Rigat
GSAM 265.1“Kas ti maysa nga agpaspastor a mangsapul iti arbanna iti aldaw a pannakikaduana kadagiti karnerona a nakaiwaras, kasta met a sapulek dagiti karnerok, ket isalakanko ida manipud iti amin a lugar a nakaiwarasanda iti naulep ken nasipnget nga aldaw.”1
GSAM 265.2Dagidiay nga agingga iti daytoy a tiempo (1847) nangawat iti mensahe ti maikatlo nga anghel ket napanglawda kadagiti sanikua daytoy a lubong, ket gapuna bassit laeng ti kabaelanda nga itulong a kuarta iti panangiwaras iti mensahe. Nakita ni Elder White ken ti asawana ken ni Elder Bates ti kinapateg ti bukod a panagtrabaho kadagiti nakaiwaras a kakabsat, ken kasta met ti pannakasapul a mangisagana kadagiti babasaen a maited kadagiti tattao, kas tulong iti panangidalan kadakuada iti pannakaammo iti kinapudno. Dakkel ti naitulong ken ni Elder Bates ti traktana maipapan iti Aldaw a Panaginana iti panangilawlawagna iti dayta a banag, bayat ti ipapanna kadagiti nadumaduma a lugar, ken babaen iti panangipatulodna iti dayta babaen iti koreo. Nagtrabaho nga addaan iti nakaro a panagregget.
GSAM 265Ti Sakripisio ti Maysa nga Agtutubo a Kabsat a Babai para iti Kinapudno
GSAM 265.3Iti naminsan, gapu ta awan ti kuartana a paglete, mangrugrugin koma a magna manipud Massachusetts agingga New Hampshire. Iti dayta a kanito, nakaawat iti surat manipud iti maysa nga agtutubo a Kabsat a babai a nakitulag nga agtrabaho iti balay iti $1 iti tunggal lawas, tapno adda maitedna a tulong iti trabaho ti Dios. Kalpasan ti maysa a lawas a panagtrabahona, nauneg unay ti pannakariknana a kasapulan ni Elder Bates ti kuarta ta napan iti amona ket kiniddawna ti abanse a tangdan tapno makaitulod a dagus kenkuana iti $5. Babaen iti daytoy, binayadanna ti letena nga agturong iti New Hampshire iti lugan a pagluganan ti publiko. Iti tunggal lugar, nasayaat dagiti gimongna, ket adu a kararua ti nangawat iti kinapudno.
GSAM 266Panangibangon iti Pagtaengan babaen kadagiti Nabulod a Ramit ti Balay
GSAM 266.1Tapno maipakita ti espiritu ti panagsakripisio a nangtignay kadagiti immuna a nangirugi iti daytoy a mensahe, lagipentayo ti sumaganad a nagtaud iti panangisalaysay ni Mrs. White iti kasasaadda iti panawen ti lam-ek ti 1847-48, idi nagnaedda kadagiti kuarto iti nalawa a balay ni S. Howland, iti Topsham, Maine, a sadiay nangibangonda iti pagtaenganda babaen kadagiti nabulod a ramit ti balay:—
GSAM 266.2“Napanglawkami, ket napadasanmi dagiti narigat a panawen. Nagtrabaho ni lakayko a mangiyakar kadagiti bato iti pagnaan ti tren, a nanggasgas iti kudil dagiti ramayna agingga a nagsugat, ket nagrua ti dara iti adu a paset. Inkeddengmi a saan nga agdas-al iti sabsabali, no di ket agbiag babaen iti bukodmi a panagtrabaho, ken maaddaan iti pagtaudan iti tulong iti sabsabali. Ngem saankami a nagrang-ay. Nagtrabaho a sipapasnek unay ni lakayko, ngem saanna a naala ti tangdan a maiparbeng kenkuana gapu iti trabahona.
GSAM 266Ni Elder White nga Agsibak iti Pagsungrod
GSAM 266.3“Pinanawan ni lakayko ti trabaho iti pagnaan ti tren, ket impanna ti wasayna iti kabakiran tapno agsibak iti pagsungrod. Uray adda agtultuloy nga ut-ot iti sikiganna, nagtrabaho manipud iti nasapa a bigat agingga iti sipnget tapno makategged iti agarup limapulo a sentimos iti maysa nga aldaw. Saan a makaturog iti rabii gapu iti nakaro nga ut-ot. Di nagbayag, nakaawatkami kadagiti surat manipud kadagiti kakabsat iti nadumaduma nga Estado a mangaw-awis kadakami a mapan a mangsarungkar kadakuada; ngem gapu ta awan ti kuartami a pagbiahe iti ruar ti Estado, ti sungbatmi ket saan pay a nakalukat ti dalan iti sangoananmi.
GSAM 266.4“Nakaawatkami iti surat manipud ken ni Kabsat Chamberlain, taga-Connecticut, a mangipapilit kadakami a makipaset iti maysa a kumperensia iti dayta nga Estado. Inkeddengmi a mapan no makaalakami iti kuarta. Nakitunos ni lakayko iti amona maipapan iti tangdanna, ket naammoanna nga adda sangapulo a dolar a saan pay a naibayad kenkuana. Iti kagudua daytoy, gimmatangak kadagiti kawes a kasapulanmi unay, ket kalpasanna tinagpiak ti makinruar a bado ni lakayko; uray dagiti tagpi ket tinagpiak pay, isu a narigaten a mailasin ti dati a lupot kadagiti manggas. Nabati kadakami ti lima a dolar a pagbiahemi agingga Dorchester, Mass. Ti baulmi ket naglaon iti nganngani amin a sanikuami ditoy daga. Ngem adda kadakami ti talna ti panunot ken ti nadalus a konsiensia, ket daytoy ti impategmi nga ad-adda ngem kadagiti nam-ay ti biag ditoy daga.
GSAM 267.1“Simmarungkarkami iti balay ni Kabsat Nichols, ket sakbay ti ipapanawmi, inikkan ni Kabsat Nichols a babai ni lakayko iti lima a dolar, a naipagbayad iti letemi agingga Middletown, Conn. Ganggannatkami iti dayta a siudad, ket awan pay ti nakitami a maysa kadagiti kakabsat iti Estado. Limapulo a sentimos laengen ti nabati kadakami. Saan a nagtured ni lakayko nga usaren dayta a pagabang iti karwahe, isu nga imbellengna ti baul iti rabaw ti bunton dagiti tabla, ket nagmagnakami a mangsapul iti maysa a kapadatayo iti pammati. Di nagbayag, nasarakanmi ni Kabsat Chamberlain, a nangipan kadakami iti balayna.”
GSAM 267Kumperensia idiay Rocky Hill, Conn.
GSAM 267.2Naangay daytoy a kumperensia idiay Rocky Hill; ti naggimonganda ket maysa a dakkel ken saan pay a nalpas a kuarto iti balay ni Kabsat Belden. Ti sumaganad nga adaw iti surat nga insurat ni Elder White ken ni S. Howland ket mangted kadagiti makapangayangay a detalye maipapan iti gimong:—
GSAM 267.3“Idi Abril 20 [1848], impatulod ni Kabsat Belden ti karretonna idiay Middletown tapno alaennakami ken dagiti nakaiwaras a kakabsat iti dayta a siudad. Dimtengkami iti pagtaenganna [Rocky Hill] iti agarup uppat ti malem, ket kalpasan ti sumagmamano a minuto, simrek da Kabsat Bates ken Gurney. Naggimongkami iti dayta a rabii, ket agarup sangapulo ket lima ti adda. Iti bigat ti Biernes, immay dagiti kakabsat agingga nga agarup limapulo ti bilangmi. Saan pay a naanay ti panangtengngel ti amin kadagitoy iti kinapudno. Makapangayangay unay ti gimongmi iti dayta nga aldaw. Inlawlawag ni Kabsat Bates dagiti bilin iti nalawag a wagas, ket dagiti nabileg a pammaneknek ti nangipaganetget iti kinapategda iti puso. Ti sao ket nakatulong a nangpatibker kadagidiay nga adda iti kinapudno, ken nangriing kadagidiay a saan pay a naanay ti pangngeddengda.”2
GSAM 267Naawis nga Agturong iti Kondado ti Oswego, N.Y.
GSAM 267.4Kas bunga ti pannakaiwaras ti trakta ni Elder Bates kadagiti Adventista, dagiti tattao iti dadduma nga Estado ket nangrugi a mangsalimetmet iti Aldaw a Panaginana. Ni Hiram Edson, taga-Port Gibson, N.Y., nagsurat a nangawis ken da Elder ken Mrs. White ken iti dadduma a makipaset iti maysa a kumperensia dagiti mangsalimetmet iti Aldaw a Panaginana idiay Volney, Kondado ti Oswego, idi Agosto, 1848. Kinunana a kaaduan kadagiti kakabsat ket napanglaw, ket saan a makaikari nga adu ti maitulongda iti panagbayad kadagiti gastos. Nakaawat ni Elder White iti $40 kas tangdanna iti panagtrabaho iti talon ti ruot a pamagaen. Ti maysa a paset daytoy ket naigatang kadagiti kawes a kasapulan unay, ket ti nabati ket naipagbayad iti panagbiaheda nga agturong iti Volney ken agsubli.
GSAM 268.1Daytoy a kumperensia iti laud a New York ket naangay iti balay a pagidulinan kadagiti karwahe ni Apo Arnold. Adda agarup tallopulo ket lima a tattao a nakipaset, isu nga amin a mabalin a naurnong iti dayta a paset ti Estado, ngem nganngani awan pay ti dua kadakuada a nagkaykaysa iti kapanunotan. Tunggal maysa ket sipipinget a nangitaktakder iti bukodna a kapanunotan, nga ibagbagana a mayannurot dagitoy iti Biblia. Kayat unay ti tunggal maysa nga itandudo ken ikasaba dagiti patienna. Naibaga kadakuada a saan nga immay da Elder White ken ti asawana manipud iti kasta nga adayu a lugar tapno dumngeg kadakuada, no di ket tapno isuroda kadakuada ti kinapudno. Ni Apo Arnold ket namati a napalabasen ti sangaribu a tawen iti Apocalipsis 20, ken dagiti sangagasut ket uppat a pulo ket uppat a ribu a nadakamat iti Apocalipsis ket isu dagidiay napagungar idi panagungar ni Cristo.
GSAM 268Sumupsuppiat ni Apo Arnold kadagiti Naibilin a Seremonia
GSAM 268.2Bayat nga adda iti sangoanan daytoy a bunggoy dagiti simbolo ti matmatay nga Apotayo, ken bayat a mangrugin koman a lagipenda dagiti panagsagabana, nagtakder ni Apo Arnold ket kinunana nga awan ti pammatina iti aramidenda koma,—a ti pangrabii ti Apo ket panagtultuloy ti Paskua, a masalimetmetan koma iti maminsan laeng iti tunggal tawen.
GSAM 268.3Dagitoy a karkarna a panagduduma ti kapanunotan ket nangipabaklay iti nadagsen a dadagsen ken ni Mrs. White. Ammona unay a biddut ti patpatien ni Apo Arnold, ket nauneg a ladingit ti nangdadagsen iti nakemna, ta kas la naibabain ti Dios. Adda nagbuteng a matmatayen; ngem nagkararag para kenkuana da Elder Bates, White, Chamberlain, Gurney, ken Edson, ket siaasi a dinengngeg ti Apo dagiti kararag dagiti adipenna, ket naimbagan. Ti lawag ti langit ket nagtaeng kenkuana, ket di nagbayag, saanen a naimatanganna dagiti bambanag ditoy daga. Bayat nga adda iti daytoy a kasasaad, naipakita kenkuana ti dadduma kadagiti biddut dagidiay adda sadiay, ken kasta met ti kinapudno a kasupadi dagitoy a biddut. Naipakita a dagitoy a saan nga agtutunos a kapanunotan, nga ibagbagada a mayannurot iti Biblia, ket mayannurot laeng kadagiti bukodda a pannakaawat iti Biblia, ket masapul nga ibbatanda dagiti biddutda ken agkaykaysada iti mensahe ti maikatlo nga anghel. Nadayag ti panagpatingga ti gimong; nagballigi ti kinapudno. Dagidiay nangtengngel kadagitoy a karkarna ken agduduma a kapanunotan ket impudnoda dagiti biddutda, ket nagkaykaysada iti agdama a kinapudno ti mensahe ti maikatlo nga anghel, ket binendisionan ida ti Dios iti naindaklan a wagas.
GSAM 269Maysa a Sirmata nga Addaan iti Nakaskasdaaw a Panangusar iti Biblia
GSAM 269.1Ti sumaganad a salaysay maipapan iti daytoy a gimong ket inted ni Apo Alexander Ross, idi Enero 4, 1884, nga isu ti maysa kadagiti tallopulo ket lima a bukel dayta a bassit a pagtitipon. Kinunana:—
GSAM 269.2“Ni Kabsat White, bayat nga adda iti sirmata, nagtakder ket inawitna ti Biblia ti pamilya iti kannigid nga imana; ti libro ket gagangay ti kadakkelna. Bayat nga aw-awitanna a nakalukat iti nangato, a saan a kumitkita iti dayta, pinagbalbaliwna dagiti panid babaen iti kannawan nga imana manipud iti maysa a teksto agingga iti sabali, ket itudona ti ramayna iti teksto ti Nasantoan a Surat ken ibagana dagiti sasao iti dayta. Kinitak ti adu kadagiti teksto tapno maammuak no ibagbagana ti teksto nga itudtudona. Siak wenno ti dadduma kadagiti adda sadiay ket kinitami amin dagita. Iti tunggal gundaway, saan laeng nga imbagana ti teksto nga itudtudona, no di ket inaramidna daytoy bayat a nakatangad dagiti matana ken nakaturong iti sabali a sikigan manipud iti Biblia. Dagitoy a sasao ti Nasantoan a Surat nga imbagana ti nangburak kadagiti saan a pudno a sursuro dagiti mangsalimetmet iti Aldaw a Panaginana a nagtitipon idiay Volney, idi Agosto, 1848, ken nangguyogoy kadakami nga agkaykaysa iti kinapudno.”
GSAM 269.3Pudno unay a ti tao a saan a nangilaksid iti biddut a sursuro a natul-id iti kasta a kasasaad, babaen kadagiti nalawag a teksto a naadaw iti Biblia iti daytoy a nakaskasdaaw a wagas, ket narigat koma a kombinsiren. Daytoy a bunggoy dagiti mangsalimetmet iti Aldaw a Panaginana iti Kondado ti Oswego, kalpasan a natul-id iti kasta dagiti biddutda ken nagkaykaysada iti kinapudno, ket rimmuarda manipud iti dayta a gimong tapno iwarasda ti lawag iti sabsabali. Dagiti bunga ket sigurado a nangipaneknek a trabaho daytoy ti Dios. Ni Satanas ket kanayon a nakasagana a mamagsisina, mangriribuk, ken mangiwaras, iti aniaman a pamay-an a kabaelanna nga usaren. “Ta ti Dios ket saan a Dios ti gulo, no di ket ti talna, kas kadagiti amin nga iglesia dagiti sasanto.”3
GSAM 270Dagiti Datdatlag a Pannakaagas
GSAM 270.1Kalpasan ti kumperensia a nadakamat, naangay dagiti gimong iti Kondado ti Madison, Port Gibson, Port Byron, ken iti Siudad ti New York. Simmaruno kadagitoy ti maysa a sapasap a gimong iti Connecticut. Iti dadduma kadagitoy a lugar, immay ti Apo a nagasideg unay kadagiti adipenna, ket ti pannakabalin a mangpaimbag ti Naindaklan a Mangngagas ket dimteng kadagiti masaksakit kas sungbat kadagiti napasnek a kararag dagiti tattaona, bayat a sinurotda ti pagannurotan a naited iti Surat ni Santiago.4 Uray dagiti tattao a naibaga dagiti mangngagas nga awanen ti namnamada ket naagasan kadagiti saksakitda. Dagiti kasta a pasamak ket masansan a napadasan iti nadumaduma a tiempo sipud idi 1845.
GSAM 270Dagiti Nangirugi ket Nagibtur kadagiti Rigat
GSAM 270.2Ni Elder White, iti Review and Herald ti Pebrero 5, 1880, idi nagsao maipapan kadagidiay aldaw dagiti nangirugi, kinunana:—
GSAM 270.3“Kadagiti immuna a panagtrabahomi, nagsagabakami iti bisin gapu iti kinaawan ti umdas a taraon, ken iti lam-ek gapu iti kinaawan ti umiso a kawes. Inikkatmi kadagiti bagimi uray dagiti kasapulan iti biag tapno makatiponkami iti kuarta para iti trabaho ti Dios. Bayat met iti dayta, nakaro unay ti pannakabannogmi iti panangikaguma a mangtungpal iti adu a trabaho a kas la kasapulan nga aramiden iti panagsurat, panangurnos kadagiti maipablaak, panagbiahe, ken panangasaba manipud iti maysa nga Estado agingga iti sabali.”
GSAM 270.4Ti tawen 1848 ket malagip unay, saan laeng iti pakasaritaan dagiti Adventista, no di ket iti politika met. Nalawag unay a nailawlawag dagiti kinapudno ti mensahe ti maikatlo nga anghel, ket maluklukatan ti dalan iti nadumaduma a turong para iti panagdur-as ti trabaho. Iti daytoy a tiempo, dagiti pasamak iti lubong ti moralidad ken politika ket agbalbalin a mangriing manen iti imatang dagiti agad-adal iti padto. Saan laeng nga adda nakaro a gulo kadagiti nasion ti Daan a Lubong, no di ket idiay Hydesville, Kondado ti Wayne, N.Y., nangrugi dagiti panagparang ti moderno nga Espiritismo, nga imbaga dagiti agad-adal iti Biblia a masapul nga isu dagiti “espiritu dagiti demonio, a mangurnong kadagiti nasion ti daga para iti gubat iti aldaw ti Apo.”
GSAM 271Ti Gulo dagiti Nasion idi 1848
GSAM 271.1Iti maika-21 nga aldaw ti Pebrero, 1848, idi nagtitipon iti aglawlaw ni Louis Phillippe, ti Francia, dagiti tattao ti palasionna, kinunana: “Awan pay ti kanito a natibtibker ti panagtugawko iti trono ti imperio ngem ita a rabii.” Iti sumipnget ti sumaganad a malem, a nakakawes iti ababa a nalagda a tsaketa, a nagpammarang a kutsero ti abangan a karwahe, nagtalaw iti ruar dagiti pader ti siudad ti Paris tapno agsapul iti pagkamangan para iti bukodna a kinatalged. Maibagbaga a ti nakaigapuan daytoy a dakkel ken kellaat a panagbalbaliw ket ti dadduma nga aramidna a nangsuporta iti panangagaw ti papa iti turay, a nangpasair kadagiti iturayanna ken kadagiti soldadona. Iti dayta nga aldaw, kalpasanna a nangusisa iti dakkel a parada ti buyot dagiti soldado ti Francia iti siudad ti Paris, ket idi naurnongen dagiti igamda, nagsubli iti palasio. Ket kellaat a maysa nga ubing a lalaki ti limmagto iti rabaw ti maysa a kanyon, a nangiwagayway iti bandera nga addaan iti tallo a maris, nga impukpukkawna, “MAIBABA TI PAPA! MAIBABA TI PAPA!!” Sinurot dagiti soldado ti pukkaw, ket napardas a nagwaras iti intero a pinilaan, a bumilbileg bayat ti panagwarasna, agingga a naitipon iti dayta ti pukkaw a, “KEN MAIBABA TI ARI!” Iti las-ud ti sumagmamano nga oras, nagbalin ti intero a Paris a lugar ti nakaro unay a gulo. Dagiti soldado, nga awitda dagiti paltog, a kinadua ti maysa a naranggas a bunggoy, ket nagdardaras nga agturong iti palasio ti ari. Isu met, idi naipakaammo kenkuana ti riribuk, ket nagdardaras a nagtalaw nga agpampammarang a sabali a tao.
GSAM 271Dagiti Nasion a Nairaman iti Panagriri
GSAM 271.2Ti riribuk ken kinaawan ti talna idiay Francia ket napardas a nagwaras kadagiti sabali a pagilian. Ti Prusia, Hannover, Sardinia, Sicilia, Napoles, Venecia, Lombardia, Toscana, ken Roma ket naakaran iti isu met laeng nga espiritu ti naranggas a bunggoy. Iti uneg ti tallo a bulan, nariribukan ti amin nga Europa, ket nasurok a tallopulo nga imperio ken pagarian ti adda iti nakaro a gulo. Dagiti trono ket napuoran kadagiti kalsada, ket dagiti ari ken emperador ket agtatartaray ken aglemmeng gapu iti butengda a mapukaw ti biagda. Impadto dagiti politiko nga adda mapasamak a sapasap a rebolusion a maibusor kadagiti gobierno ti lubong.
GSAM 272.1Adu kadagiti ministro nga Adventista a saan pay a nakangngeg iti mensahe ti maikatlo nga anghel ti nakakita iti daytoy a gulo, ket impagarupda a dayta ket ti panagtitipon dagiti nasion para iti “gubat iti dakkel nga aldaw ti Dios a Mannakabalin-amin.”5
GSAM 272Nasapulan ti Mensahe ti Panangselyo
GSAM 272.2Iti daytoy a mismo a tiempo, maad-adal dagiti Adventista ti Maikapito nga Aldaw manipud kadagiti Nasantoan a Surat a ti Aldaw a Panaginana iti maikapat a bilin ket isu ti pagilasinan, wenno selyo, ti sibibiag a Dios, ken dimtengen ti tiempo a maipakaammo ti mensahe ti panangselyo iti Apocalipsis 7:1-4. Agpanpanunotda kadagiti pamay-an ken kasapulan tapno maidanonda daytoy a mensahe kadagiti tattao. Bayat nga agsagsagana dagiti tattao a mangsalimetmet iti maikapito nga aldaw para iti daytoy a trabaho, kuna dagiti Adventista ti umuna nga aldaw ti lawas, “Naladawkayon unay iti mensaheyo ti panangselyo, ta ti gubat iti dakkel nga aldaw ken ti pudno a yaay ti Apo ket asidegen unay kadatayo.”
GSAM 272Ti Riribuk ket Kellaat a Nagtalna
GSAM 272.3Kalpasan ti agarup tallo a bulan, nagtalna ti riribuk kadagiti nasion; nupay kasta, saan a gapu ta narisut dagiti reklamo, no di ket iti maysa a wagas a saan a mailawlawag uray dagiti mannurat iti pagiwarnak. Maipapan iti daytoy a riribuk, kinuna ni Horace Greeley iti New York Tribune: “Nakaskasdaaw kadakami amin no ania ti nangrugi a kellaat iti dayta a gulo kadagiti nasion; ngem nakarkaro pay ti pannakasdaawmi no ania ti nangpasardeng iti dayta.”
GSAM 272Ni Senador Choate Maipapan iti Kasasaad ti Daan a Lubong
GSAM 272.4Idi dimtengtayo iti 1851, masarakantayo ni Senador Choate nga agsasao iti sangoanan ti Kongreso ti Estados Unidos maipapan iti kasasaad ti Daan a Lubong, ket kinunana:
GSAM 272.4“Maawatanyo a naan-anay no ania a talaga dayta a kasasaad ken langana, a kasla adda pagtaengan dagiti anniniwan, ulep, ken sipnget; no kasano ti naan-anay a kinaawan ti kinatalgedna. Para kaniak, kasla dagiti naisangsangayan a turay dagiti korona, ken dagiti kalintegan dagiti tattao, ken dagiti naurnong a pungtot iti sangaribu a tawen ket asidegen nga aguyot iti kampilan para iti maysa a gubat a pagayusan ti dara, a kas iti sirmata iti Apocalipsis, ‘agingga kadagiti renda dagiti kabalio,’ ken iti dayta ket mapukaw ti maysa a sibubukel a puli ti tattao; iti dayta ket aguni ti dakkel a kampana ti tiempo a mangipakaammo iti sabali pay nga oras; iti dayta ket ti mismo a gimong ti tao ket masuot babaen iti apuy ken landok, no dayta ket nagtaud iti nakaparsuaan ken iti Dios ti nakaparsuaan wenno saan.”
GSAM 273“Pammaneknek” idi Nobiembre 18, 1848
GSAM 273.1Bayat a dagidiay a nangibagbaga a daytoy a riribuk kadagiti nasion idi 1848 ket mangiyuna iti yaay ti Apo ket nakasagrap iti nakalkaldaang a pannakapukaw ti namnama, kasano met dagiti Adventista ti Maikapito nga Aldaw a nangibagbaga a dimtengen ti tiempo a maiparang kadagiti tattao ti “selyo ti sibibiag a Dios”? Kas sungbat, adawenmi ti maysa a trakt a impablaak ni Elder Joseph Bates iti bulan ti Enero, 1849. Iti panangisaritana iti maysa a napasamak idi Nobiembre 18, 1848, kinunana:—
GSAM 273.2“Maysa a bassit a bunggoy dagiti kakabsat a lallaki ken babbai ti naguummong iti maysa a pagtitipon idiay Dorchester, iti asideg ti Boston, Massachusetts. Sakbay a nangrugi ti pagtitipon, adda kadakami a nangsuksukisok iti sumagmamano a banag iti mensahe ti panangselyo; adda panagduduma ti kapanunotan maipapan iti kinahusto ti pannakaawat iti sao a ‘pumangpangato,’ ken dadduma pay. Yantangay nga inkarkararagmin ti panangipablaak iti mensahe iti kumperensia idiay Topsham [Maine] sakbay iti dayta, ket saan pay a nalawag unay ti pamay-an a pangipablaak, nagkaykaysakami ngarud a nangikeddeng a mangitalek amin iti Dios. Kalpasan ti sumagmamano a panawen a napasnek a panagkararag para iti lawag ken pannursuro, inted ti Dios ken Kabsat White ti sumaganad babaen iti sirmata.”
GSAM 273.2Adawenmi dagiti sao a kas iti panangisaona kadagitoy bayat nga adda iti sirmata:—
GSAM 274Dagiti Sao a Naibaga iti Sirmata
GSAM 274.1“Sadino ti nagparangan ti lawag? Bay-am a ti anghelmo isurona kadakami no sadino ti nagparangan ti lawag. Nangrugi iti bassit, idi nangtedka iti maysa a lawag kalpasan ti sabali. Ti pammaneknek ken dagiti bilin ket nagsisilpu, saanda a mabalin a pagsinaen; umun-una dayta, ti sangapulo a bilin, a naggapu iti Dios. Naragsakan unay idi nangrugi a rimmuar ti lintegna a buyogen ti pannakabalin, ken nangrugi a nabangon manen dagiti narba a disso. Manipud iti kinakapsut, nagbalin a napigsa babaen iti panagsukisok iti saona. Ababa pay laeng ti tiempo a nagbalin dayta a pangsuot. Isu ti selyo! Pumangpangato! Agtubtubo, a mangrugi iti pagsingisingan ti init. Kas iti init, nalamiis iti rugi, kalpasanna umim-imudot ken mangiwarnak kadagiti silnaganna. Idi rimmanuay dayta a kinapudno, bassit laeng ti lawag nga adda iti dayta, ngem dimmakkelen. O ti pannakabalin dagitoy a silnagan! Dumakdakkel ti pigsana. Ti kadakkelan a kinapateg ken lawag ket adda iti dayta a kinapudno, ta agtalinaed dayta iti agnanayon, inton saanen a masapul ti Biblia. Rimmanuay sadiay daya; nangrugi iti bassit a lawag, ngem dagiti silnaganna ket mangagas. O anian a nagpigsa dayta a kinapudno; isu ti kangatuan kalpasan a makastrekda iti naimbag a daga, ngem agtultuloy a dumakkel agingga a maaddaanda iti biag a saan a matay. Nangrugi iti pagsingisingan ti init, agtultuloy iti dalanna a kas iti init, ngem saan a pulos a lumnek.”
GSAM 274.2“Tengngel dagiti anghel dagiti uppat nga angin. Ti Dios ti manglapped kadagiti pannakabalin. Saan pay a nangibulos dagiti anghel, ta saan pay a naselyoan amin dagiti sasanto. Inton tumakder ni Miguel, daytoy a riribuk ket adda iti amin a daga. Wen, nakasaganadan nga agpuypuyot. Adda nanglapped gapu ta saan pay a naselyoan dagiti sasanto. Wen, ipablaakmo dagiti banag a nakitam ken nangngegmo, ket kaduanto ti bendision ti Dios. Kitaenyo! Dayta a panagpangato ket napigsa, ken ad-adda a lumawlawag.”6
GSAM 274.3Kalpasan a nalpas daytoy a sirmata, kinuna ni Mrs. White iti asawana,
GSAM 274.3“Adda mensahek para kenka. Masapul a mangrugika nga agimprenta iti bassit a pagiwarnak ken ipaw-itmo kadagiti tattao. Bassit koma iti rugi; ngem bayat a basaen dagiti tattao, mangipaw-itdanto kenka iti kuarta a pagimprenta, ket agballiginto manipud pay iti rugina. Manipud iti daytoy a bassit a pangrugian, naipakita kaniak a dayta ket kasla dagiti agus ti lawag a nanglikmut iti sibubukel a lubong.”
GSAM 275Pagduaduaan Manipud iti Panangkita ti Tao
GSAM 275.1Dagitoy a padto ket naibaga idi 1848 maipapan iti panagtaud ken panagwaras ti kinapudno ti Aldaw a Panaginana. No kitaen ti kasasaad manipud iti panangkita ti tao iti dayta a tiempo, ibaga ti panagrasrason, “Dayta a padto ket saan a pulos a matungpal.” Maysa a lalaki ti nangibaga iti maysa kadagiti agtrabtrabaho kadakami di nagbayag kalpasan a naibaga ti padto, “Masapulyo ti 144,000 a tawen tapno maaramidyo ti panggepyo.” “Ania!” kunada koma, “tallo a mangaskasaba—ni Elder White ken ti asawana, ken ni Elder Bates—a pulos nga awan kuartada, nga addaan iti basbassit ngem sangagasut a pasurot, a pulos met nga awan kuartada, rumuarda a mangawit iti sumagmamano a gasut a kopia ti trakt nga addaan iti walopulo a panid maipapan iti Aldaw a Panaginana, tapno mangted iti mensahe ti pakdaar iti amin a lubong! Nakauy-uyaw a panagpagarup!” Bayat a dagidiay nga agrasrason iti kasta ket kinunada, “Saan a mabalin!” ti pammati iti mensahe ken iti pammaneknek a mangipatalged iti balligi ket kinunana, “Iti nagan ti Dios ti Israel, maaramidto! Ket iti panagtalek iti pigsana, masapul a maaramid!”
GSAM 275No Kasano a Naimprenta ti Umuna a Pagiwarnak dagiti Adventista ti Maikapito nga Aldaw
GSAM 275.2Manipud idi naited ti pammaneknek maipapan iti trabaho ti panagipablaak, adu a kararag ti indaton dagiti mangsalimetmet iti maikapito nga aldaw, tapno ti Apo ilukatna ti dalan para iti pannakaimprenta ti maysa a “bassit a pagiwarnak.” Ti kangrunaan a pagkurangan ket kuarta a pangbayad iti pannakaipablaak ti umuna a bilang. Iti bulan ti Hunio, 1849, adda gundaway ni Elder White a mangapas iti uppat a pulo nga akre ti ruot a timoteo, babaen iti dakkel a pangapas nga agusaren iti ima, iti pitopulo ket lima a sentimo iti tunggal akre; ket iti kasta kabaelanna a naiparuar ti umuna a bilang ti bassit a pagiwarnak. Maitutop ngata nga ikabil ditoy ti eksakto a kopia ti umuna a panid ti bassit a pagiwarnak. Makita ti agbasbasa iti umuna a kolumna dagiti sao ni Elder White, a kinunana, “Saan a nailukat ti dalan a pangrugian iti trabaho agingga ita.” Ket makitayo pay a ti panagsakripisiona iti bagina ti “nangilukat iti dalan.”
GSAM 276Ti Salaysay ni Mrs. White Maipapan kadagiti Umuna a Pagiwarnak
GSAM 276.1Kinuna ni Mrs. White maipapan iti panangrugi ti trabaho ti panagipablaak:—
GSAM 276.2“Nangrugi ti asawak a nangipablaak iti bassit a pagiwarnak idiay Middletown, walo a milia manipud iti Rocky Hill, Connecticut, ket masansan a magnana daytoy a kaadayo ken agsubli manen, uray no pilay idi. Idi inyawidna ti umuna a bilang manipud iti imprentaan, nagparintumengkami amin iti aglawlawna, a buyogen dagiti napakumbaba a puso ken adu a lua, a dumawdawat iti Apo a ti bendisionna ket agtalinaed kadagiti nakapsut a panagregget ti adipenna. Kalpasanna, insuratna kadagiti pagiwarnak ti pagnaedan dagiti amin nga impagarupna a mangbasa kadagitoy, ket inawitna dagitoy iti koreo iti maysa a maleta a naaramid iti karpet. Tunggal bilang ket naipan manipud iti Middletown agingga iti Rocky Hill, ket kanayon a sakbay a maisagana dagitoy para iti koreo, nailatagda iti sangoanan ti Apo, ket napasnek a kararag a nalaokan iti lua ti naidaton iti Dios, tapno ti bendisionna ket kumadua kadagiti naulimek a mensahero. Di nagbayag, dimteng dagiti surat a nangyeg iti kuarta a pangipablaak iti pagiwarnak, ken iti naimbag a damag maipapan iti adu a kararua nga umaw-awat iti kinapudno.”7
GSAM 276Natungpal ti Padto Maipapan iti Pannakasuporta iti Pagiwarnak
GSAM 276.3Buyogen ti naun-uneg a rikna ngem iti gagangay nga interes, iparangmi daytoy nga umuna a panid ti umuna a pagiwarnak nga impablaak dagiti Adventista ti Maikapito nga Aldaw. Ti sibubukel a bolumen ti Agdama a Kinapudno ket nabukel iti sangapulo ket maysa a bilang nga addaan iti walo a panid, a dua ti kolumna ti tunggal maysa. Ti lugar a naisuratan iti panid ket 4 5/8 a pulgada ti kaakabana ken 8 a pulgada ti kaatiddogna. Dagiti Bilang 1 ken 4 ket naimprenta iti Hulio, Agosto, ken Setiembre, idiay Middletown, Connecticut. Dagiti Bilang 5 agingga iti 9 ket naimprenta idiay Oswego, New York, ket adda petsada a Disiembre, 1849, Marso, Abril, ken Mayo, 1850. Ti Bilang 11 ket adda petsana a Nobiembre, 1850, ken naimprenta idiay Paris, Maine. Iti Bilang 6, kinuna ni Elder White, “Bayat ti panangipablaak kadagiti umuna nga uppat a bilang, nasursurok ngem iti kasapulan ti kuarta a dimteng a pangbayad kadagiti pagiwarnak. Nausar dayta a pangbayad kadagiti gastosmi kadagiti pagtitipon a pinapananmi.” Bayat ti tawen 1849, gapu iti impluensia dagitoy a pagiwarnak, ken kadagiti nangrugian a panagtrabaho ni Elder Bates, adu ti nangawat iti mensahe idiay Vermont, Michigan, ken dadduma pay nga Estado.
GSAM 278.1No idasig iti kasasaad ti trabaho idi 1848 a kasla awan namnamana, kitaentayo ti sumagmamano a kinapudno maipapan iti agdama a kasasaadna iti 1905, tapno nasaysayaat a maukomtayo ti maudi a pagbanagan daytoy a trabaho: no husto dagidiay nangsuppiat iti napakumbaba a panangrugi ti mensahe, wenno ti Dios ti langit a nagsao babaen iti adipenna a babai maipapan iti “dumakdakkel” a pigsa ti trabaho ti “panangselyo.”
GSAM 278Ti Panagdur-as ti Trabaho ti Panagipablaak
GSAM 278.2Daytoy a kinapudno ket maipakpakaarwarag ken maim-imprenta ita iti agarup uppat a pulo kadagiti kangrunaan a pagsasao ti lubong. Imbes a tallo a ministro, no bilangen dagiti naordenaran ken dagiti naikkan iti pammalubos nga agministro, adda nasurok a 600, malaksid kadagiti ginasut pay nga agtrabtrabaho kas dagiti doktor, mangisuro iti Biblia, mannursuro, ken misyonero iti panangagas. Ti literatura ti denominasion ket maiparang iti nasurok a limapulo a nadumaduma a peryodiko, a maim-imprenta iti dandani duapulo a balay ti panagipablaak a masarakan idiay Europa, Asia, Africa, Amianan ken Abagatan nga America, dagiti isla ti Pasipiko, ken Australia. Kadagitoy a balay ti panagipablaak, maim-imprenta ti nasurok a sangaribu ken sangagasut a nadumaduma a libro, babassit a libro, ken trakt. Tapno makagun-od iti maysa a kopia ti tunggal maysa, agraman dagiti peryodiko iti maysa a tawen, masapul ti agarup $340. Imbes a sangagasut laeng a pasurot, adda dandani 100,000 nga agragragsak iti daytoy a kinapudno. Pudno unay a daytoy a mensahe, a kas iti init, ket “pumangpangato,” ket mabalintayo nga ibaga, iti pagsasao ti pammaneknek idi 1848, “O ti pannakabalin dagitoy a silnagan!”
GSAM 278Ti Kasasaad dagiti Nasion
GSAM 278.3Bayat nga agdur-as ti mensahe iti kasta, ania ti nagbalin a kasasaad dagiti nasion? Manipud iti dayta a tiempo agingga ita, masansan a makabasatayo kadagiti pagiwarnak iti sinasao maipapan iti sapasap a gubat nga asidegen a mapasamak idiay Europa. Nupay adda panagriri ditoy, ken panagburak ti riribuk sadiay, malaplapdan ti sapasap nga “alipugpog,”—saan a mapalubosan dagiti “uppat nga angin” nga agpuyot nga agpapada, “agingga a maselyoan dagiti adipen ti Dios.” Nalawag iti amin nga adda dagiti banag a paggapuan ti panagriri ken gubat, ngem saan a bumtak gapu ta mapawilanda.
GSAM 279.1Ni Henry Ward Beecher, di nagbayag sakbay ti ipapatayna, ninagananna ti panangmantener kadagiti kasta kadakkel a buyot idiay Europa nga isu ti “panangparuar a nasaksakbay iti dara a mangted biag, gapu iti buteng a dayta ket maibukbok.” Ti kasasaad dagiti nasion, agraman dagiti pungtot ken gurgurada, ken ti panagpipinnangtada iti maysa ken maysa, impadisna iti maysa a “kasasaad nga awan makaitignay,” a pinataud ti maysa a bunggoy dagiti lallaki a mangitudo kadagiti punialda kadagiti barukong ti maysa ken maysa, nga awan uray maysa kadakuada ti makaitured a mangduyok, gapu iti buteng a maduyok met. “Ngem,” kinunana, “iti mabiit ket adda maysa kadakuada a makakita iti umno a gundaway a mangduyok, ket kalpasanna umay ti sapasap a panagririnnanggas.”
GSAM 279Panangidilig kadagiti Armas ti Gubat
GSAM 279.2Manipud idi 1848, naaramid dagiti armas ti gubat a no idilig kadagitoy dagiti kasayaatan iti dayta a tiempo, maibilang laengen dagita ita a kas ay-ayam. Ti “Gimong para iti Kappia” idiay America, iti panangayabna para kadagiti panagdaydayaw para iti kappia iti Domingo ti Kappia,—Disiembre 15, 1895,—kinunana: “Ita, nupay adda nalawag a panagdur-as ti sibilisasion, iti sabali a bangir ket ad-adda a dakkel ti panagsagana dagiti nasion para iti gubat ngem iti aniaman a napalabas a tiempo.”
GSAM 279Ni Heneral Miles Maipapan kadagiti Panagsagana para iti Gubat
GSAM 279.3Ni Heneral Nelson A. Miles, iti maysa a palawag iti dakkel a pagtitipon dagiti tattao idiay Washington, D.C., Enero 12, 1904, kinunana:—
GSAM 279.4“Iti daytoy a nalawagan a panawen ti panagdur-as ken ti sibilisasion nga addaan iti sirib ken naurnos a kababalin, maragsakantayo koma a mamati a bimmassiten dagiti dadagsen ken peggad ti gubat; ngem uray no kasla nakaskasdaaw, awan pay pulos iti pakasaritaan ti lubong ti tiempo a kasta kaadu ti kinabaknang a nasayang iti panagsagana para iti gubat, wenno kasta kaadu a milion a tattao a nasanay, nalaing, ken nadisiplina, a naarmasan kadagiti armas a kadakkelan ti pannakabalinda a mangdadael, ti naikkat kadagiti dalan ti natalna a panagtrabaho, a kas iti agdama a tiempo.”
GSAM 280.1Ngem agtaktak pay laeng ti alipugpog ti gubat, bayat nga agtultuloy ti trabaho ti panangselyo.