Kapitulo 21 — Ti Ima a Mangidalan iti Trabaho
GSAM 322.1“Isuroka ken sursuroanka iti dalan a papanam.”1
GSAM 322.2Iti tao nga agtalek iti Apo, kanayon a makita ti panangaywanna. Ngem adda dagiti tiempo a nangnangruna a marikna daytoy a panangaywan, kas iti naisangsangayan a pannakaisalakan manipud kadagiti kinadakes ken peggad, makita man wenno saan, ken dagiti gundaway a mismo ti Dios ti mangilukat tapno maiwaras ti kinapudnona. Dagitoy ti saritaen daytoy a kapitulo.
GSAM 322Ti Umuna a Sirmata idiay Michigan
GSAM 322.3Idi bulan ti Mayo, 1853, sinarungkaran ni Elder White ken ti asawana ti Michigan. Dayta ti umuna a panagdalliasatda iti laud ti Buffalo, N.Y. Iti maudi nga Aldaw a Panaginana iti Mayo, addada idiay Tyrone, ket sadiay, naipakita ken Mrs. White iti sirmata dagiti nadumaduma a bunggoy dagiti mangsalimetmet iti Aldaw a Panaginana iti estado, agraman dagiti ballaag maipapan kadagiti impluensia a mabalin a kumontra kadakuada. Idi Hunio 2, idiay Jackson, nagsurat iti walo a panid ti atiddog a papel, nga insalaysayna ti dadduma kadagiti naipakita kenkuana. Inikkannak iti kopia ti sirmata a naisurat iti lapis, iti kondisyon nga ikkak met isuna iti nalawag a kopia a naisurat iti pluma ken tinta.
GSAM 322Maysa a Babai nga Agkunkuna a Nasantoan
GSAM 322.4Karaman kadagiti dadduma a naipakita ti kasasaad ti maysa a babai a mangpadas a sumrek iti tengnga dagiti kakabsattayo. Kinunana a daytoy a babai agkunkuna a nakaro ti kinasantona. Saan pay a pulos a nasabat ni Mrs. White daytoy a babai, ket awan ti ammona maipapan kenkuana malaksid iti naipakaammo kenkuana iti daytoy a sirmata. Saan laeng nga insalaysayna ti wagas ti panagaramid ti babai, no di ket kinunana pay a no mababalaw, agparang a kasla nasantoan ket kunaenna, “Ti—Apo—ammona—ti—pusok.” Kinunana nga agdaldaliasat daytoy a babai iti pagilian a kaduana ti maysa nga agtutubo a lalaki, bayat a ti asawana a lakay adda iti pagtaengan nga agtrabtrabaho tapno suportaranna ida iti dakes nga ar-aramidda. Kinuna ni Mrs. White nga impakita ti Apo kenkuana a “nupay agpammarang ti babai a nasantoan, isuna ken ti agtutubo a lalaki nakabasolda iti panangsalungasing iti maikapito a bilin.” Adda iti bulsak ti naisurat a pannakailadawan daytoy a kasasaad, ket nagur-urayak a medyo madanagan tapno makitak no kasano ti mapasamak.
GSAM 323Ti Pagtitipon idiay Vergennes, Mich.
GSAM 323.1Nangidalan kami kadagiti pagtitipon idiay Jackson, Battle Creek, Bedford, ken Hastings, sa kami dimteng idiay Vergennes, iti kondado ti Kent, a nagparang a isu ti lugar a pagnanaedan ti babai. Idi Hunio 11, apagbiit sakbay a sumangpet ti Aldaw a Panaginana, dimteng kami iti lugar a pagyananmi iti dayta a rabii. Nagdagus kami iti pagtaengan ti maysa nga Elder White a sigud a ministro ti denominasion a Kristiano. Gapu ta kabaybayag laeng a napagtaengan dagiti tattao daytoy a lugar, naisagana ti maysa a dakkel ken kabarbaro a kamalig a tallo a milia iti ad-adayo para kadagiti pagtitiponmi. Ket ti babai a nakita iti sirmata, kas iti naammoanmi, agnanaed pay iti dua a milia iti ad-adayo ngem iti lugar ti pagtitipon.
GSAM 323Pammaneknek iti Maysa a Panatiko
GSAM 323.2Idi Hunio 12, iti 10:30 iti agsapa, naguurnong kami iti kamalig para iti pagtitipon. Nagtugaw ni Mrs. White iti makannigid nga ungto ti entablado, nagtugawak iti abayna, ni Elder Cornell iti abayko, ket adda ni Elder White iti makannawan ti entablado nga agsasao. Kalpasan ti agarup sangapulo ket lima a minuto a panagsaona, simrek a sangsangkamaysa ti maysa a lakay ken maysa nga agtutubo a lalaki, ket nagtugawda iti sango a tugaw nga asideg iti entablado. Kaduada ti maysa a natayag, nakuttong, ken kayumanggi a babai a nagtugaw iti asideg ti ruangan. Kalpasan ti ababa a panagsao ni Elder White, timmakder ni Mrs. White ket rinugianna ti panagsaona babaen ti panangibagana iti panagannad a masapul nga adda kadagiti ministro tapno saanda a dadaelen ti trabaho a naitalek kadakuada, nga inaramatna ti teksto, “Agdaluskayo, dakayo a mangaw-awit kadagiti alikamen ti Apo.” Kinunana a saan a bilin ti Dios ti panangayab iti maysa a babai nga agdaldaliasat iti pagilian a kaduana ti sabali a lalaki a saan nga asawana. Iti kamaudiananna, nalawag a kinunana,
GSAM 323.2“Dayta a babai a nagtugaw iti asideg ti ruangan iti apagbiit a napalabas agkunkuna nga inayaban ti Dios isuna a mangikasaba. Agdaldaliasat a kaduana daytoy nga agtutubo a lalaki a katugtugawna iti sangoanan ti lamisaan, bayat a daytoy a lakay, ti asawana—kaasian koma ti Dios isuna!—agbambannog iti pagtaengan tapno makategged iti kuarta nga ar-aramatenda a mangituloy iti kinadakesda. Agkunkuna a nasantoan unay,—a napagsantoan,—ngem, iti amin a panagpammarangna a nasantoan, impakita ti Dios kaniak a daytoy a babai ken daytoy nga agtutubo a lalaki nakabasolda iti panangsalungasing iti maikapito a bilin.”
GSAM 324.1Amin nga adda sadiay ammoda a saan pay a pulos a nakita ni Mrs. White dagitoy a tattao agingga a simrekda iti kamalig. Ti panangtudona kadakuada ken ti panangiladawanna iti kababalinda iti kasta a wagas ket nakaapekto iti panunot dagiti adda sadiay, ket pinadakkelna ti panagtalekda ken pinapigsana ti pammatida kadagiti sirmata.
GSAM 324Dagiti Sao a Naibaga Kas iti Naipadto
GSAM 324.2Bayat nga ibagbaga ni Mrs. White ti pammaneknekna, dagiti tattao sidadanag a kumitkita ken Mrs. Alcott, ti babai a mababalaw, tapno makitada no kasano ti panangawatna iti naibaga, ken no ania ti aramiden ken ibagana. No awan ti basolna iti pammabasol a naibaga maibusor kenkuana, gagangay laeng a namnamaenda nga agtakder ket ilibakna ti amin. No nakabasol ken nakaro ti kinadakesna, mabalinna pay laeng nga ilibak ti amin, uray ammona a pudno. Ngem ti inaramidna ket isu met laeng ti kinuna ti pammaneknek nga aramidenna no mababalaw. In-inut a timmakder, bayat a nakaturong kenkuana ti mata ti amin, ket nagparang a kasla nasantoan, sa in-inut a kinunana, “Ti—Apo—ammona—ti—pusok,” ket nagtugaw a saannan a nagsao. Naibagana ti mismo a kinuna ti pammaneknek nga ibagana, ken iti isu met laeng a wagas.
GSAM 325Ti Pannakaamin ti Basol
GSAM 325.1Pudno, ammo ti Dios dagiti pusoda, ket ammoda a nakabasolda iti naipabasol kadakuada; ta kalpasanna, kinuna ti agtutubo a lalaki ken Mr. Gardner, nga agnanaed iti isu met laeng a lugar ken nangsaludsod kenkuana a siaannad maipapan iti daytoy, “Mr. Gardner, pudno unay ti kinuna ni Mrs. White maipapan kadakami;” ket ti babai, kalpasan nga imbaga ken Mrs. Wilson idiay Greenville, idi 1862, a “saanna a maitured ti agsao iti uray maysa a sao a maibusor ken Kabsat White, amangan no masarakan nga aglablaban a maibusor iti Dios,” inaminna a pudno ti naipakita maipapan kenkuana ken ti agtutubo a lalaki.
GSAM 325Ti Bunggoy ti Mensahero
GSAM 325.2Iti panawen ti panagregreg dagiti bulong idi 1853, nagkaykaysa ti sumagmamano a saan a napnek idiay Michigan ket rinugianda ti panangipablaak iti maysa a peryodiko a naawagan iti Mensahero ti Kinapudno. Ti panggep daytoy a peryodiko ken dagiti mangidaldalan iti daytoy ket kasla panangdadael ken panangpadakes imbes a panangbangon. Adu a kinaulbod ti naikabil kadagiti panidna, a nangriribuk kadakami iti trabahomi iti mensahe; ket gapu ta daytoy ti umuna a kapadasanmi iti kasta a nalatak a panangraut, impagarupmi a pagrebbenganmi ti mangsungbat kadagiti panangpadakesda. Ti panangaramid iti daytoy ket nangibus iti tiempo a rumbeng koma a nausar iti panangidur-as iti kinapudno a naitalek kadakami, ket nasayaat daytoy kadagiti panggep ni Satanas, nga awan duadua a nangsugsog iti daytoy a panangkontra. Ket nagtultuloy ti kasta a kasasaad agingga iti rabii ti Hunio 20, 1855, idi kalpasmi laeng iti maysa a pagtitipon idiay Oswego, N.Y., a kadua ni Elder White ken ti asawana, ken ni Elder Cottrell. Nariribukkami iti pagtitiponmi gapu iti maysa a Lillis a simrek ken nangiwaras kadagiti tattao kadagidiay a surat a mangpadakes. Rimsua manen ti saludsod no ania ti pagrebbenganmi iti daytoy a banag. Amin a napalabas a panagreggetmi a mangsungbat kadagiti kinaulbodda ket nagbanag laeng iti panangpartuatda iti ad-adu pay.
GSAM 325Balakad ken Padto
GSAM 325.3Iti maysa a pagtitipon ti panagkararag a naaramid iti dayta a rabii iti balay ni John Place, iti siudad ti Oswego, naikkan ni Mrs. White iti sirmata a nangipakita kenkuana a no ituloymi ti trabahomi a mangikasaba iti kinapudno, a saanmi nga ikankano dagiti kas iti “bunggoy ti Mensahero,” aglalabanlabananda ket agpatingga ti peryodikoda, ket no mapasamak dayta, masarakanmi a nadoble ti bilangmi. Gapu ta mamatikami a daytoy a pammaneknek ket naggapu iti Apo, dagus a rinugianmi ti agtignay a maitunos iti daytoy.
GSAM 326Ti Pannakarba ti Bunggoy ken ti Peryodiko ti Mensahero
GSAM 326.1Napardas a nagdur-as ti trabaho ti kinapudno, bayat a nagriririda ti “bunggoy ti Mensahero.” Iti ababa a tiempo, nagwawara ti bunggoy, ket adu kadagiti panguloda ti nangbaybay-an iti Aldaw a Panaginana. Saan a nagbayag, nagsardeng ti peryodikoda gapu iti kurang a suporta, ket ti nagserbi a kas editor iti apagbiit ket nagbalin a manursuro iti eskuela; ngem gapu ta saan pay a nasursurona ti mangituray iti bagina, namimpinsan a napaay iti panangituray kadagiti adalanna. Iti panangpadasna a mangdisiplina iti maysa kadagiti ubbing a lalaki iti eskuelaanna, inuksotna ti rebolber a naglagitik, ngem saan a pimmutok. Tapno malibasanna ti panangpatay kenkuana dagiti naunget a tattao nga awan panangukom, napilit nga immadayu iti rabii a napan idiay Canada.
GSAM 326Epektona iti Trabaho ti Maikadua a Yaay
GSAM 326.2Iti daytoy a tiempo, dakdakkel ti panagtutunos ken panagkaykaysa dagiti kakabsattayo ngem iti aniaman a napalabas a tiempo; ket bayat a nairanta dagiti panagregget a mangiwaras iti mensahe, nalukatan ti dalan iti amin a turong.
GSAM 326.3Iti Blg. 10, Tomo 11, ti Review, Enero 14, 1858, kinuna ti editor maipapan iti nagbanagan ti trabaho ti Mensahero: “Idi tiempo ti saan a pannakapnek, idi pinadasda a dadaelen ti Review, ti sanikua ti iglesia nga adda iti opisina ket nabukodan laeng iti $700. Manipud idi, dimmakkel daytoy iti $5,000. Idi, adda agarup sangaribu nga agbaybayad a mangala iti peryodiko; ita, adda dua ribu, malaksid iti atiddog met a listaan dagiti makaawat iti ‘libre.’”
GSAM 326.4Gapu ta nadanonmin ti tiempo (1858) a nagbibingay ken nagwawara ti “bunggoy ti Mensahero,” ket nagsardeng ti Mensahero, napateg dagiti bilang a naibaga iti ngato. Kas iti apagisu a pannakadoble ti bilang dagiti agbaybayad a mangala iti Review, kasta met a nasurok a nadoble ti bilang dagiti mamati. Iti kasta, natungpal ti padto a naited babaen ken Mrs. White idi Hunio, 1855.
GSAM 327Ti Umuna a Panangisingasing kadagiti Pagtitipon iti Tolda
GSAM 327.1Idi damo a panawen ti mensahe, ugalimi ti mangaramid kadagiti pagtitipon kadagiti eskuelaan no awan ti nasaysayaat a lugar a mausar. Iti maysa a kasta a pasdek, adda naminsan nga adu unay a tattao ti naguurnong a saan ida a malaon ti uray dua nga eskuelaan a kasta ti kadakkelna. Tapno mangngeg ti amin, timmakder ti agsasao iti silulukat a tawa ket nagsao kadagiti adda iti uneg ti pasdek ken iti ad-adu a dumdumngeg a nakatugaw kadagiti karuaheda ken iti ruot. Ti pannakakita iti daytoy a dakkel a panaguurnong ti nangiturong iti panangpanunot iti panangaramid kadagiti pagtitipon iti tolda.
GSAM 327Ti Umuna a Pagtitipon iti Tolda idiay Battle Creek, Mich.
GSAM 327.2Gapuna, idi Mayo 22, 1854, nagdesision ni Elder James White ken dagiti dadduma iti panagbibinnalakad a mabalin a maipatungpal ti plano a panangusar kadagiti tolda para kadagiti pagtitipon. Iti dayta a tiempo, manmano unay a maus-usar dagiti dadakkel a tolda malaksid kadagiti sirko, panangipabuya kadagiti narungsot nga ayup, ken nadumaduma a buya. Michigan ti umuna nga estado a nangrugian dagiti Adventista ti Maikapito nga Aldaw iti kasta a wagas ti panagtrabaho. Nalukatan ti umuna a pagtitipon iti tolda idiay Battle Creek, idi Hunio 10, 1854. Iti agdama, dimmakkel unayen daytoy a wagas ti panangaramid kadagiti pagtitipon iti panawen ti kalgaw.
GSAM 327Ti Panangisingasing kadagiti Pagtitipon iti Kampo
GSAM 327.3Iti tawen 1868, naaramid ti sabali pay a natibker nga addang. Siaanus a pinagpanunotan no maitutop ti panangaramid kadagiti pagtitipon iti kampo, ket nakeddengan a daytoy ket nasayaat unay a wagas a mangipaay iti pagyanan dagiti adu a kakabsattayo a naguurnong kadagiti sapasap a pagtitipon. No adda dakkel a tolda para kadagiti panagdaydayaw ti amin ken babassit a tolda dagiti pamilya, nasayaat ti panagyan dagiti tattao, ket iti kasta, mabalin nga agyan iti sumagmamano nga aldaw a napno iti pagimbagan iti panagbibinnalakad ken panagdaydayaw.
GSAM 328Ti Umuna a Pagtitipon iti Kampo idiay Wright, Mich.
GSAM 328.1Naaramid ti umuna a pagtitipon iti kampo idiay Wright, Mich., idi Septiembre 1-7, 1868. Dimmakkel dagitoy napateg a sapasap a panaguurnong dagiti kakabsattayo, agingga a nasurok a limapulo a pagtitipon iti kampo ti maar-aramid iti tunggal tawen kadagiti nadumaduma a lugar ti trabaho. Saan laeng nga idiay America a maaramid dagitoy a pagtitipon iti kampo, no di pay ket idiay Europa, Australia, New Zealand, ken South Africa.
GSAM 328.2Ti kadakkelan a panaguurnong iti kastoy a wagas a naaramid dagiti kakabsattayo ket idi tawen 1893, idiay Lansing, Mich. Iti dayta a dakkel a panaguurnong, adda 3,400 nga agnanaed iti nasurok a 500 a tolda dagiti pamilya. Nasurok a 150,000 a yarda ti nalagda a lupot ti nausar iti pannakaaramid dagiti nadumaduma a tolda iti kampo.
GSAM 328Ti Pannakaisalakan manipud iti Didigra ti Tren
GSAM 328.3Iti aldaw kalpasan a naikeddeng a gatangen ti umuna a toldami a 60 a pie ti rukodna (Mayo 23, 1854), ni Elder White ken ti asawana, nga adda idi idiay Jackson, Mich., ket agturongda koman iti panagdaliasatda a mapan idiay Wisconsin, a pagtrabahuanda iti apagbiit. Nagyan kami iti malem iti balay ni D. R. Palmer, nga adda iti ababa laeng a kaadayo manipud iti estasion. Iti adu a gundaway iti malem, nagsao ni Elder White a kinunana, “Adda naisangsangayan a mariknak maipapan iti panangrugi iti daytoy a panagdaliasat; ngem, Ellen, adda naituding a pagtitipontayo, ket masapul a mapantayo. No awan koma ti naituding a pagtitiponko, saanak a mapan ita a rabii.”
GSAM 328.4Idi rumab-rabiin, nga asidegen ti oras ti isasangpet ti tren, naggian kami iti panagkararag. Kasla amin ket natignay nga agkararag para iti kinatalged ni Elder White ken ti asawana iti daytoy a panagdaliasat. Idi timmakder kami, inyebkas ni Elder White ti pammatina nga aywanan ken salakniban ti Apo ida.
GSAM 328.5Iti alas otso, kinaduak ida a napan iti tren tapno tumulongak iti panangsapul kadagiti tugaw ken panangisimpa kadagiti awitda. Simrek kami iti maysa a bagon nga addaan kadagiti nangato a sadsadagan dagiti tugaw, a maawagan kadagidiay nga aldaw iti “bagon a pagturog.” Kinuna ni Mrs. White, “James, saanak a makatugaw iti daytoy a bagon, masapul a rummuarak ditoy.” Tinulongak ida a makasapul iti tugaw iti tengnga ti sumaruno a bagon. Nagtugaw ni Mrs. White a nakaparabaw iti lapina dagiti awitna, ngem kinunana, “Saan a natalna ti riknak iti daytoy a tren.” Naguni ti kampana, ket kalpasan ti napardas a panagpakadak kadakuada, dagus a pimmanawak a napan iti balay ni Cyrenius Smith tapno agyan iti dayta a rabii.
GSAM 329.1Iti agarup alas dies, nasdaaw kami amin idi nangngegmi ni Elder White, nga impagarupmi nga adayon iti panagdaliasatna a mapan idiay Chicago, a kumatok tapno makastrek. Kinunana a dimmawer ti tren iti riles iti tallo a milia iti laud ti Jackson; a ti kaaduan a paset ti tren, agraman ti lokomotora, ket namimpinsan a nadadael; ngem nupay adda sumagmamano a natay, nakalibas isuna ken ni Mrs. White nga awan sugatda. Dagus a nakasapul iti kabayo ken karuahe, ket kaduana ni Abram Dodge, napan alana ni Mrs. White, nga inawit ni Elder iti sangabassit a kaadayo, a bimmallasiw iti nabasa ken napitak a daga ken iti bassit nga ayus ti danum, tapno maisangpet iti natalged a lugar nga adayo iti nakapasamakan ti didigra.
GSAM 329.2Iti nasapa a bigat iti sumaruno nga aldaw, kinaduak ni Mr. Dodge a napan nangkita iti nadadael a tren. Iti lugar a ti kalsada ket sumabat a nasuli iti riles, adda ti maysa a baka a nagidda nga aginana iti mismo a riles. Awan ti salaknib iti sangoanan ti lokomotora a mangiwas kadagiti baka, ket gapuna, idi nadungparna ti ayup, naitapuak iti kannigid a bangir ti riles. Iti umuna a panagkintayeg idi dumsa ti lokomotora iti daga, ti bagon dagiti awit, a naglaon iti baul dagiti liblibro ni Elder White, ket namimpinsan a limmagto a rimmuar iti riles ket saan a nadadael; iti isu met laeng a kanito, ti bagon dagiti pasahero iti likudan ti tren ket naisina kadagiti dadduma a bagon nga awan ti tulong ti tao, ket naulimek a nagsardeng iti riles. Nagtaray ti lokomotora ken ti bagon a naglaon iti panggatong ken danumna iti daga iti ruar ti riles iti agarup innem wenno walo a baston a pangrukod, ket nadungpar ti lokomotora ti pungtot ti maysa a kayo nga ensina nga agarup tallo a pie ti kalawana. Nakaro unay ti puersa ti tren ta nabalintuang ti lokomotora a simmango iti ngato ti sirokna, ket ti likudan ti bagon ti panggatong ket naiwasiwas a bimmallasiw iti riles. Ti kangrunaan a paset ti tren a sipipigsa a tumartaray ket dumsa iti daytoy a nadadael a lokomotora, a nangpataud iti maikadua a panagkintayeg. Ti umuna a bagon a dumsa iti lokomotora ket maysa a bagon para iti ekspres a panangipatulod kadagiti kargamento, a narumek a nagbalin a kasla babassit a kayo a pangsungrod. Daytoy, agraman dagiti kargana, ket nagbalin a bunton dagiti rugit iti rabaw ken iti aglawlaw ti bagon ti panggatong. Ti sumaruno ket maysa a bagon ti maikadua a klase a naglaon iti sangapulo ket walo a pasahero, a ti maysa kadakuada ket natay ken amin a natda ket nasugatan iti nadumaduma a kinarigatna. Daytoy a bagon ket nabingay iti dua gapu ta sinalputan ti bagon a pagturog. Ti sangoanan ti bagon a pagturog ket naburakburak, ket ti tugaw a saan a kinatalnaan ni Mrs. White nga ayanan ket namimpinsan a narumek.
GSAM 330Pammaneknek ti Panangisalakan ti Dios
GSAM 330.1Idi kitkitaenmi ti nadadael a tren, ken kalpasanna ti bagon a nagluganan ni Elder White ken ti asawana iti tiempo ti aksidente, a naulimek nga agtaktakder nga agmaymaysa iti agarup sangapulo ket lima a baston a pangrukod ti kaadayona iti nadadael a tren, nariknami nga ibaga iti pusomi a dinengngeg ti Dios ti kararag, ket siasino ti makaammo no imbaonna ti anghelna a mangisina iti dayta a bagon tapno makalibas dagiti adipenna nga awan dangranda? Nangnangruna a naimaldit daytoy a kapanunotan iti panunotmi idi kinuna ti mangiggem iti preno a saan nga isuna ti nangisina iti bagon, ken kinunana pay nga awan ti asinoman iti plataporma idi napasamak dayta, ket maysa daytoy a misterio kenkuana ken kadagiti amin nga agtrabtrabaho iti tren no kasano a naaramid dayta; ket ti ad-adda pay a misterio kadakuada, saan a naburak ti singsing a pagsilpo ken ti perno, ket ti perno a kaduana ti talikalana ket nakapallang iti plataporma ti nadadael a bagon a kasla inkabil sadiay ti maysa a naannad nga ima.
GSAM 330.2Iti rabii ti maika-24, nailisinen dagiti rugit iti riles tapno makataray manen dagiti tren a kas iti gagangay, ket simrek manen ni Elder White ken ni Mrs. White kadagiti bagon ket sitatalged a nakadanonda iti naituding a pagtitiponda idiay Wisconsin.
GSAM 330Dagiti Kumonkontra a Nababalaw
GSAM 330.3Saan nga amin ket nalaka para iti nagkauna nga Israel. Adda dagiti kabusorda iti ruar a mangpaspadas a manglapped iti panagdur-asda iti tunggal addang. Ti “nalaoklaok a bunggoy dagiti tattao” ken dagiti saan a naikonsagrar iti uneg ti kampo ket nakasagana nga alikamen, a babaen kadakuada pinadas ni Satanas a parnuayen ti saan a pannakapnek, panagriri, panagtanabutob, ken panagsukir. Ti kinapudno nga adda kadagiti agtaltalek ti ima ti Dios a mangparang-ay, ken nga addaan iti balligi dagiti panagreggetda, ket pammaneknek a daytoy nga ili ket nakasarak iti parabur iti imatangna—a ti ima ti Apo ti mangidaldalan kadakuada.
GSAM 331.1Kasta met iti pannakabangon ken panagdur-as ti mensahe ti maikatlo nga anghel; saan a nagdur-as gapu ta dagiti naiparang a kinapudno ket makaay-ayo iti gagangay a puso ti tao. Iti kasumbangirna, ti mismo a kangrunaan a kinapudno ti mensahe—ti Aldaw a Panaginana ti Apo—ket sumupiat kadagiti naimbubukodan ken nailubongan a paginteresan, a mangisina kadagiti agtungpal iti daytoy manipud kadagiti negosio ti lubong iti dua nga aldaw iti maysa a lawas. Ti trabaho ti agdama a kinapudno ket addaan kadagiti kabusor iti ruar, a sipipinget ken agtultuloy iti panagreggetda a mangdadael iti trabaho. Maipapan kadakuada, mabalin nga ibaga kadagiti sao ti salmista, “No saan koma a ti Apo ti adda iti dasigtayo, ibaga koma ita ti Israel; no saan koma a ti Apo ti adda iti dasigtayo, idi timmakder dagiti tattao a maibusor kadatayo; inallunatayon koma a sibibiag, idi naggil-ayab ti ungetda a maibusor kadatayo.”2
GSAM 331.2Adda rimsua manen ken manen iti tengngatayo a managimbubukod ken saan a napnek a tattao, nga agibagbaga kadagiti dadakkel a banag a maaramid no matungpal dagiti panggepda; ngem kas iti apuy a mangallilaw iti napitak a lugar, nabayagen a naiddep dagiti silawda. Kabayatanna, ti trabaho ti agdama a kinapudno ket sigurado ken agtultuloy a nagwaras iti intero a lubong, a dumakdakkel ti kinatibker ken pigsana iti tunggal addang ti panagdur-as.
GSAM 331Dagiti Elder Stephenson ken Hall
GSAM 331.3Bayat ti kalgaw ti 1855, pinadas dagiti Elder Stephenson ken Hall a mangpataud iti panagrebelde iti Estado ti Wisconsin. Nalawag a naammuan dagiti kangrunaan a kakabsat a kayatda a padasen dagiti amin a sabali a banag ti pammatimi babaen ti doktrina da ti “Edad a Sumarsaruno”, ken kayatda unay a masuroan dagiti Adventista ti Maikapito nga Aldaw iti doktrina ti panawen ti pannakaprobasyon kalpasan ti Maikadua a Yaay ni Cristo.
GSAM 331Padto Maipapan Kadakuada
GSAM 331.4Idi Nobiembre 20, 1855, naipakita ken Mrs. White iti sirmata ti dalanda, agraman ti padto maipapan iti maudi a pagbanagan dayta, kadagitoy a sasao: “Panunotenyo, nakapuy a tao, a mabalinyo a pasardengen ti trabaho ti Dios? Nakapuy a tao, maysa laeng a sagid ti ramayna ket mabalinna nga itumba ka. Anusannaka laeng iti apagbiit.”
GSAM 332.1Kinuna dagiti bumusor kadakami a daytoy ket sirmata a nangipakaammo a dagitoy a tattao ket matayda iti saan a mabayag, ket gapu ta nagbiagda iti adu a tawen, saan a natungpal ti sirmata. Awan iti sirmata ti maipapan iti ipapatayda. Naipakitada kas tattao a mangpadas a mangpasardeng iti trabaho ti mensahe ti maikatlo nga anghel. Nupay naipakaammo kadakuada no kasano kabassit ti banag a kasapulan tapno pasardengen ida ti Dios, nainayon: “Anusannaka laeng iti apagbiit.” Ania ti inaramidda? Imbes a nagballigi iti gubatda a kas iti namnamaenda, kasla nabaybay-an ida a mangsapul iti dalanda iti sipnget. Iti sumagmamano a lawas, pinanawandan a naan-anay ti Aldaw a Panaginana, ket nagbalinda a bumusor iti dayta. Namnamaenda a mangbukel iti maysa a partido ti “Edad a Sumarsaruno”, nga isuda a mismo ti agbalin a pangulo. Imbes a nagballigi iti daytoy, babaen ti panangibati iti Aldaw a Panaginana naikkatda a naan-anay ti pannakabalinda kadagiti tattaomi. Gapuna, babaen iti bukodda a dalan, naan-anayda a nangpukaw iti immuna a panggepda. Kinuna dagiti tattaomi, “Pudno, ‘inanusan ida ti Dios iti apagbiit laeng.’”
GSAM 332Maysa a Naladingit a Panagpatingga ti Biag
GSAM 332.2Maipapan iti pagbanagan dagitoy dua a lallaki, nasayaat a mangted iti sumagmamano a pahayag maipapan iti naladingit a gasatda, a naibaga dagiti bukodda a kakabsat, dagiti mamati iti “Edad a Sumarsaruno”, a nakikadua kadakuada kalpasan ti panangibati iti Aldaw a Panaginana. Tallo a pulo ket pito a tawen ti napalabas, nakapuy ti panunot ni Mr. Hall (gapu iti pannakalukneng ti utek), gapu iti pannakapukaw ti dakkel a paset ti sanikua babaen iti panangallilaw dagiti sabali. Nagbiag isuna iti ilusyon a no rummuar isuna iti ruar, mapatad isuna wenno bumaba iti daga. Saan isuna a makadangran, ngem siyempre, iti nabayag a tawen ket saanen a naan-anay a maikari iti trabaho ti panagministri iti aniaman a kapasidad.3
GSAM 332.3Agarup sangapulo ket innem a tawenen manipud natay ni Elder Stephenson. Iti adu a tawen sakbay ti ipapatayna, saan a nasalun-at ti panunotna (baliw), nupay saan a napeggad kadagiti sabali. Sakbay a nagbalin a kasta, babaen ti wayawaya a pagarupna nga adda kenkuana iti teoria nga awan ti linteg a sinurotna, pinanawanna ti bukodna nga asawa, maysa a babai a saan a naakusaran iti aniaman a kinakillo (mabalinna laeng a makagun-od iti diborsio babaen iti panangempleo iti manangallilaw a abogado), ket nakiasawa iti sabali a babai nga ub-ubing unay ngem iti immuna nga asawana. Daytoy a tigtignay ket kasta unay a nalatak a panaglabsing iti moralidad a ti bukodna a kakabsat ti “Edad a Sumarsaruno” ket saan a nangaprobar iti dalanna, ket saanen a pinalubosda isuna a mangikasaba para kadakuada.
GSAM 333.1Dagiti pahayag dagiti bukodda a kakabsat maipapan kadagiti maudi nga aldaw dagitoy a lallaki ket mangipakita iti nauneg unay a asi; ngem dagitoy ket dagiti saan a naballikog a kinapudno, a naited nga awan ti gura wenno panangidumduma. Babaen daytoy, baybay-anmi dagiti bumasa a mangaramid iti bukodda a konklusion maipapan iti pisikal a pannakaipakat ti pammaneknek.
GSAM 333Ni Elder J. H. Waggoner Tanggapenna ti Mensahe
GSAM 333.2Idi 1852, ni Elder J. H. Waggoner, a mangimaton iti maysa a pahayagan ti distrito iti Wisconsin, tinanggapna ti agdama a kinapudno, ket iti sumarsaruno a tawen intedna a naan-anay ti bagina iti trabaho ti panagministri. Idi 1857, nagsurat isuna iti dua a napateg unay a polyeto a tunggal maysa ket agarup dua gasot a panid. Ti umuna ket naulogan iti Ti Kinasigud ken ti Tendensia ti Moderno nga Espiritualismo, ken ti maikadua, Ti Pannakasungbat iti Edad a Sumarsaruno. Ti immuna ket saan laeng a nagbalin a wagas a mangisalakan iti adu manipud iti pannakatnag iti dayta a palab-og ni Satanas, no di ket babaen ti bendision ti Dios, nalukatanna dagiti mata ti adu a saan a makaawat no ania ti aramiden kadagitoy a modern a pannakaiparang.
GSAM 333.3Ti Pannakasungbatna iti Edad a Sumarsaruno ket naan-anay unay a pannakaibutaktak ti ulbod a teoriya ti pannakaprobasyon dagiti managbasol kalpasan ti maikadua a yaay ti Apomi. Naan-anay unay dayta a sungbat iti dayta a doktrina, isu a saan laeng a saan a nasungbatan, no di ket awan pay pulos a padas a sumungbat a dimteng iti pannakaammomi. Ti libro ket mangiparang, iti nalawag ken naurnos a wagas, iti saad ni Cristo kas padi iti trono ti Amana (ti pannakapadian ni Melquisedec) bayat ti agdama a dispensasion, ken iti saad nga alaenna iti bukodna a trono, iti masakbayan nga agnanayon a pagarian na, maysa a trono a saan a nakikadua iti aniaman a pannakapadian a mangibabaet.
GSAM 334.1Iti ud-udi pay, nagsurat ni Elder Waggoner iti maikatlo a polyeto a kasla isu met laeng ti kadakkel, nga intitulongna, Ti Panangabbong iti Basol iti Lawag ti Rason ken ti Paltiing. Iti agarup tawen 1884, daytoy ket narebisar ken napalawa a nagbalin a tomo a naglaon iti agarup 400 a panid. Nalawag ken naurnos daytoy a tratado maipapan iti banag a naipakita iti titulo na.
GSAM 334.2Manipud iti daytoy a tiempo, naikadua isuna a nasinged iti trabaho ti panagipablaak, kas mannurat ken editor. Tinuloyna met dagiti trabahona a ministerio, ket dagiti maudi a tawenna ket nausar idiay Europa.
GSAM 334.3Idi Abril 17, 1889, kellaat a pimmusay isuna iti Basel, Switzerland, kalpasan laeng a nalpasna ti maudi a librona, Manipud Eden agingga Eden. Idi 16, nagtrabaho isuna iti sangkabuklan nga aldaw iti panagsurat, ket insuratna iti talaan na, “Nagtrabaho iti narigat nga aldaw.” Manipud iti report dagiti kakabsat iti Europa maipapan iti kasasaadna, naala dagitoy a pannakaammo:
GSAM 334.4“Iti bigat ti 17, iti agarup alas singko y medya, natnag a natay isuna iti kusina na, awan iti apagisu a pakdaar, gapu iti paralisis ti puso. Nagtrabaho isuna iti napigsa unay tapno malpasna ti Ingles nga edisyon ti baro a libro na, ket namnamaenna a pumanaw iti London iti sumaruno a Domingo, tapno agtrabaho a kadua ti trabaho idiay, sakbay nga agsubli idiay Amerika iti sumaruno a kalgaw.”
GSAM 334.5Manipud 1854, ni Elder Waggoner ket agtultuloy ken nalatak a naiparang iti publiko iti panangdepensa iti kinapudno, iti pulpito ken iti pahayagan. Idi natay, dandani innem a pulo ket siam a tawen ti edadna. Naitanem isuna iti Basel, Abril 20. Kasta a natnag iti saad ti pagrebbenganna ti maysa pay kadagiti immuna a trabahador iti daytoy a trabaho.
GSAM 334Pannakaagas babaen ti Pammati
GSAM 334.6Iti panangrugi ti primabera ti 1858, naapektaran unay ni Mrs. White iti adu nga aldaw, a naipaksek iti pagiddaanna iti kasla awan ti kabaelanna. Maysa a rabii, iti asideg ti tengnga ti rabii, napukaw ti puotna; pinadas ti pamilia na dagiti amin a wagas a naammuanda tapno isubli ti puotna, ngem napaayda. Nagtaeng isuna iti daytoy a kasasaad iti ad-adu pay ngem kagudua ti oras, idi napartak a pinatawag ni Elder White ni Elder Andrews ken siak tapno makikadua iti oras ti kararag. Iti sungbat kadagiti napasnek a dawat a naiparang iti abay ti pagiddaanna, impaayna ti Apo a naasi a nagsubli ti puotna, ket pinatakyagna iti kadawyan a salun-atna. Bayat ti panangipaayna iti panagyaman iti Dios, naala isuna iti sirmata, a nakaiyayo pay laeng iti pagiddaanna. Mabalin a mabasa ti sumagmamano kadagiti banag a naipakita kenkuana iti daytoy a sirmata iti “Pammaneknek para iti Iglesia,” Numero 5.
GSAM 335Nakaskasdaaw a Pisikal a Pannakaiparang
GSAM 335.1Naisangsangayan a pisikal a pannakaiparang ti naikadua iti daytoy a sirmata, a pangituronganmi iti naisangsangayan nga atension. Ni Elder White ken siak ket nakatugaw iti maysa a sikigan ti pagiddaanan, ken ni Elder Andrews iti sabali a sikigan. Dagiti imana ket agsinnublat a nagakob iti barukongna wenno ginuyodna dagiti takiagna iti kadawyan a wayawaya ken napintas a wagasna a mapan kadagiti nadumaduma a buya a kitaenna. Ti ngato a paset ti bagina ket naipangato manipud iti pagiddaanan, isu a adda iti nagbaetan ti abagana ken ti unan ti agarup walo wenno siam a pulgada. Iti sabali a pannao, ti bagina manipud iti pinget agingga iti ngato ket nakurba iti anggulo nga agarup tallopulo a degri. Ket iti dayta a saad nagtalinaed isuna bayat ti panagtultuloy ti sirmata, a nagtalinaed iti tallopulo a minuto. Awan ti tao a mabalin a mangala iti dayta a saad iti natural a wagas, awan ti suporta dagiti ima ken takiag, saan pay a kabaelanna a pagtalinaeden isuna iti kasta a nabayag. Ditoy met, pammaneknek dayta a ti sumagmamano a pannakabalin a saan a kontrolado na ket naikadua iti sirmata.
GSAM 335Sabali pay a Padto
GSAM 335.2Iti umuna ti Oktubre 1858, nagtipon dagiti Elder ken Mrs. White ken ti mannurat iti Rochester, N.Y., iti maysa a sapasap a miting. Manipud iti daytoy a miting, nakikadua ti mannurat kadakuada iti panagbiahe iti intero nga Estado ti New York ken kadagiti Estado ti New England. Maysa nga Aldaw a Panaginana, naited ken Mrs. White ti sirmata a pakitana, kadagiti sabali a banag, a iti sumagmamano a lugar iti nakaplano a biahe mi, ni Satanas ket mangaramid iti nabileg a panangraut kenkuana, ken ni Elder White ken siak ket masapul a pumetpet kami kenkuana babaen ti pammati, ket isalakan ti Apo.
GSAM 336Ti Pannakarigat ni Mrs. White
GSAM 336.1Ditoy met adda padto iti mapasamak. Ipakita ti sumarsaruno a pasamak no kasano a naipatungpal dayta iti kinaeksakto. Iti immuna nga Aldaw a Panaginana kalpasan ti miting iti Rochester, adda kami iti Roosevelt, ken iti sumaruno nga Aldaw a Panaginana iti Brookfield, Madison County. Iti simmaruno a lawas, nagmiting kami iti nalawa a kusina ni Mr. Ballou, iti Mannsville, Jefferson County. Bayat ti panagbiahe babaen ti tren manipud Brookfield agingga Mannsville, nagrasa ti rupa ni Mrs. White iti babaen dagiti mata. Napakasakit daytoy isu a idi dimteng kami iti Mannsville, napilit isuna a mapan iti pagiddaanna. Nagtultuloy ti pannakarasi iti dua nga aldaw, a nangpukaw iti turogna ken nanglapped kenkuana a makipaset iti miting. Nagbukel ti ulona isu a naikkat ti pannakalukat dagiti dua a mata, ken nadadael unay ti langa ti rupana isu a saanen a kasla rupa ti tao. Iti tengnga ti amin daytoy a makariribuk a sakit ken napalalo a nerbiyos gapu iti pannakapukaw ti turog, pinadas ti kabusor a mangpataud kenkuana iti panagreklamo maibusor iti Dios. Kasta ti kasasaad agingga iti pannakapatingga dagiti naituding a miting.
GSAM 336.2Kalpasan a nalpas dagiti miting, kinuna ni Elder White kaniak,
GSAM 336.2“Kabsat John, daytoy mismo ti panangraut ni Satanas iti asawak a naipakdaar kadakami idiay Rochester. Laglagipem a naited idi ti kari a no agtitipon kami ken agpetpet kami kenkuana babaen ti pammati, a saan a bumtaw iti uray apagbiit idi dimteng ti pannakigubal, mapukaw ti pannakabalin ti kabusor, ket maisalakan isuna. Sumrek tayo a dagus ket mangaramid iti tiempo ti kararag.”
GSAM 336Pannakaisalakan a Kas iti Napadto
GSAM 336.3Dagus kami a napan iti siled a pakaiyoyan ni Mrs. White iti pagiddaanna, ket napasnek a nagkararagmi para kenkuana, bayat a dagiti kakabsat iti siled a pakaiturturonganmi iti miting ket nagtalinaed iti naulimek a kararag. Iti agarup sangapulo a minuto kalpasan ti panangrugi mi iti kararag, bimmaba ti pannakabalin ti Apo ken napnona ti siled. Dagus a naikkat ken Mrs. White ti amin a sakit, ket nagkiddaw a dagus iti taraon. Daytoy ket agarup alas singko iti malem. Iti alas siete, napukaw amin ti pannakabukel iti rupana, ket nakipaset isuna iti miting iti dayta a rabii, a kasla nasalun-at a kas idi napalabas.
GSAM 337.1Iti dawat dagiti umili, naited ti diskurso iti rabii maipapan iti “Tawid dagiti Nasantoan,” a iti patinggana ket nangted ni Mrs. White iti pammagbaga. Bayat nga adda iti ruar ni Elder White agraman ti babassitna nga anak a lalaki, ni W. C., naala isuna iti sirmata iti sangoanan dayta a dakkel a gimong. Mabalin a mabasa dagiti sumagmamano a banag a naipakita kenkuana iti dayta a tiempo iti maudi nga artikulo ti Pammaneknek Numero 5, a naituding iti Mannsville, N.Y., Oktubre 21, 1858.
GSAM 337.2Ti pannakaliwliwa a naawat ni Mrs. White iti napakdaaran a pasamak ket kas epektibo a kas iti napadto iti sirmata a naited idiay Rochester. Awanen ti kasta a rigat a napasamak iti dayta a biahe, ket nagun-odmi ti nadayag a panagballigi para iti kinapudno iti tunggal lugar.
GSAM 337Padto Maipapan iti Gubat Sibil ti Amerika
GSAM 337.3Iti Aldaw a Panaginana, Enero 12, 1861, tallo laeng a bulan sakbay ti aldaw a naipaputok ti umuna a kanyon iti Fort Sumter (a pudno a panagrugi ti gubat a nangiturong iti pannakawayawaya dagiti 4,000,000 nga Aprikano nga adipen iti Amerika), naitalaga ti balay ti panagmiting dagiti Adventista ti Maikapito nga Aldaw iti Parkville, Mich. Timmabuno iti serbisyo ni Elder White ken ti asawana, dagiti Elder Waggoner, Smith, ken ti mannurat. Iti patingga ti diskurso ni Elder White, nangted ni Mrs. White iti napigsa a pammagbaga, kalpasan dayta ket nagtugaw isuna iti tugaw. Iti daytoy a saad naala isuna iti sirmata. Napno ti balay kadagiti tattao, ket pudno a maysa a napasnek a lugar. Kalpasan a rimmuar iti sirmata, timmakder isuna, ket bayat ti panangkitana iti aglawlaw ti balay, kinunana:
GSAM 338.1“Awan ti uray maysa a tao iti daytoy a balay a napanunotna pay laeng ti riribuk a mapasamak iti daytoy a daga. Pagay-ayam dagiti tattao ti ordinansa ti pannakaisina ti South Carolina, ngem naipakita kaniak itan nga adu nga estado ti makikadua iti dayta nga estado, ket adda ti nakabutbuteng unay a gubat. Iti daytoy a sirmata, nakitak dagiti dadakkel nga buyot dagiti dua a sikigan a natipon iti nakigubatan. Nangngegko ti panagpukkaw dagiti kanyon, ken nakitak dagiti natay ken matmatay iti amin a sikigan. Kalpasanna, nakitak ida a rumarumar a nakigubal iti asideg a pannakigubat [agsugsugatan iti bayonet]. Kalpasanna nakitak ti tay-ak kalpasan ti gubat, a naan-anay a nasakupan dagiti natay ken matmatay. Kalpasanna naipanak kadagiti pagbaludan, ket nakitak ti pannakarigat dagiti agkasapulan a tattao, a mapukpukawda. Kalpasanna naipanak kadagiti balay dagiti napukaw dagiti asawa, annak a lallaki, wenno kakabsatda iti gubat. Nakitak ti pannakaburak ken pannakariribukda.”
GSAM 338.2Kalpasanna, bayat ti nainayad a panangkitana iti aglawlaw ti balay, kinunana, “Adda dagiti tattao iti daytoy a balay a mapukawda dagiti annak a lallakida iti dayta a gubat.”
GSAM 338Pammaneknek ni Mrs. Ensign Maipapan kadagiti Sirmata
GSAM 338.3Kas pammaneknek iti naibaga a kinapudno, ken kas pammaneknek a naited ti padto iti naibaga nga aldaw, ken kas ilustrasion no kasano a naawatan ken naipaay iti sirkulasion ti kongregasion, naited daytoy a pammaneknek:
GSAM 338.4“Daytoy ket mangpasingked a nagnaedak idiay St. Joseph County, Michigan, idi Enero 1861, iti agarup innem a milya manipud Parkville. Saanak nga Adventista. Iti maika-12 nga aldaw dayta a bulan, adu kadagiti kaarrubak ti napan idiay Parkville tapno umattend iti miting. Idi nagsubli da iti balay, imbaga da kaniak a adda babai iti miting a nakatrans, ken kinunana nga adda nakabutbuteng a gubat a dumteng iti Estados Unidos; a dagiti dadakkel a buyot ket mabukelda iti dua a sikigan, iti Abagatan ken iti Amianan, ket adu ti agrigrigat iti pagbaludan; ken marikna ti napigpigsa a kasapulan iti adu a pamilia gapu iti pannakapukaw dagiti asawa, annak a lallaki, ken kakabsat iti gubat; ken adda dagiti lallaki iti balay a mapukawda dagiti annak a lallakida iti dayta a gubat.” Napirmaan, “Martha V. Ensign, Wild Flower, Fresno County, California, Enero 30, 1891.”
GSAM 339.1Iti pannakikadua iti padto maipapan iti dayta a nakabutbuteng a gubat, kinuna pay ni Mrs. White a dagiti Adventista ti Maikapito nga Aldaw ket “maipan iti narigat a kasasaad gapu iti gubat, ken pagrebbengan ti amin a napasnek a mangkararag a maited kadakuada ti sirib tapno maammoanda no ania ti aramiden iti narigat a panawen a sangoenda.”
GSAM 339Kadakkelan ti Gubat Sibil
GSAM 339.2Idi naited ti sirmata, dagiti tattao iti Amianan iti sapasap ket bassit laeng, no adda man, ti pannakaawatda iti asideg a gubat. Uray ni Presidente Lincoln, tallo a bulan kalpasanna (Abril 12, 1861), idi sumagmamano nga estado ti nakikadua iti South Carolina iti ordinansa ti pannakaisina na, ken idi naipaputok ti umuna a kanyon iti Fort Sumter, nangted laeng iti awis para iti 75,000 a lallaki, ket para iti ababa a termino a tallo a bulan.
GSAM 339.3Ti bilang dagiti buyot a nairehistro iti sikigan ti Union bayat ti gubat ket 2,859,132. Kinuna ti Encyclopedia Britannica a “ti buyot ti Confederacy ket bilangna, iti rugi ti 1863, agarup 700,000 a lallaki,” ngem narigat a maammuan no mano a pudno a nairehistroda iti amin. Inestima na ti bilang dagiti natayda iti “agarup 300,000 a lallaki.” Dagiti sumagmamano a kabarbaro a ensiklopedia ket ibilangda ti pannakapukaw iti sikigan ti Union (dagiti napapatay iti gubat, wenno natay gapu iti sugat wenno sakit a naala iti tay-ak wenno iti pagbaludan) iti 359,528. Maipapan iti utang iti sikigan ti Union, kinuna ti Britannica:
GSAM 339.4“Ti utang ket dimteng iti kadakkelanna idi Agosto 31, 1865, a dimmanon iti $2,845,907,626.56. Naggastos pay iti agarup $800,000,000 a kita, kangrunaan a para iti gubat; dagiti estado, siudad, distrito, ken ili ket naggastos iti bukodda a buwis ken nangurnong iti bukodda nga utang para kadagiti panggep ti gubat; ti bayad kadagiti pensiones ket nalabit a sumang-at iti $1,500,000,000 iti panungpalan. Saan a pulos a maammoan ti gastos ti Confederacy, saan a nalaklaka a maestima ti sanikua a dinadael dagiti buyot ti Pederal a gobierno ken dagiti buyot ti Confederacy; ken ti pateg ti kuarta ($2,000,000,000) dagiti adipen iti Abagatan ket napukaw babaen iti gubat. Iti sangkabuklan, nupay saan a maibilang iti eksakto ti gastos ti gubat, ti $8,000,000,000 ket maysa a nababassit a estima.”4
GSAM 340Sabali a Pammaneknek iti Sirmata
GSAM 340.1Maipapan iti padto a dagiti lallaki iti balay ti miting iti Parkville ket mapukawda dagiti annak a lallakida iti gubat, ibagak laeng a idi otonio ti 1883 nakisabatak iti elder ti iglesia ti Parkville, a isu met laeng ti elder idi Enero 1861, idi naited ti sirmata; ket sinaludsodko kenkuana no malagipna ti sasao ni Mrs. White idi nangibagana iti sirmata maipapan iti gubat. “Wen,” kinunana, “malagipko.” “Mabalinmo kadi nga ibaga kaniak no mano ti ammom a adda iti balay iti dayta nga aldaw a napukaw dagiti annak a lallakida iti gubat?” Dagus a nalagipna dagiti nagan ti lima, ket kinunana, “Ammok a adda dagitoy, ken napukawda dagiti annak a lallakida iti gubat; ket no addaak iti balay, a pakasaoak kadagiti tattaok, maitedko pay kenka ti ad-adu a nagan. Panunotek,” tinuloyna, “adda pay lima a sabali, malaksid kadagitoy a naibagak.”
GSAM 340.2Ti uppat a tawen ken ad-adu pay a napinget a panaggubat iti sikigan ti Abagatan, agingga a nagbalin a dandani kagudua ti amin a buyot a natipon ket napukawda gapu iti ipapatay iti gubat wenno sakit, ket mangipakita iti napateg a pannakatungpal ti naibaga a padto.
GSAM 340Ti Panang-adipen ken ti Gubat
GSAM 340.3Iti panangibagana iti sirmata a naited kenkuana idi Enero 4, 1862, kinuna ni Mrs. White:
GSAM 340.4“Ribu-ribo ti naallukoy a sumrek iti buyot agraman ti pannakaawat a daytoy a gubat ket mangpukaw iti panang-adipen; ngem ita a naikabil da, masarakanda a naallilawda, a ti panggep daytoy a gubat ket saan a mangpukaw iti panang-adipen, no di ket salimetmetanna a kas iti adda.”
GSAM 341.1Ti naibaga iti ngato ket naited iti tiempo a dagiti soldado ket naibilin a tumulong iti trabaho ti panagsubli kadagiti amo da kadagiti amin nga adipen a nakalibas iti linya ti Union, ket nairepresentar dagiti soldado a kunada, “No balligi kami a mangpukaw iti daytoy a panagrebelde, ania ti nagun-od?” Sungbatda iti nakapuy a wagas, “Awan. Saan a naikkat ti gapu a nangpataud iti panagrebelde. Ti sistema ti panang-adipen, a nangdadael iti nasiontayo, ket naibati a sibibiag tapno mangpataud iti sabali pay a panagrebelde.” Dagitoy a sasao, a naala iti Pammaneknek Numero 7, a pakaiyeg ti napno a napigsa a istoria ti gubat, iti babaen ti ulona “Ti Panang-adipen ken ti Gubat,” ket saan nga ibagana a saan a pulos a maikkat ti panang-adipen, no di ket ipakitana ti kasasaad a kas iti panangkita dagiti soldado iti dayta a tiempo. Iti bassit a sumaganad iti dayta a pammaneknek adda ti padto a kas iti sumaganad:
GSAM 341Padto ti Panagballigi ti Amianan
GSAM 341.2“Ket nupay kasta, naipakaammo ti maysa a nasion a panagayunar! Kinuna ti Apo, ‘Saan kadi a daytoy ti panagayunar a pinilik, tapno lukatan dagiti tali ti kinadakes, ikkaten dagiti narigat a dadagsen, ken palubosan dagiti naidadanes a rumuar iti wayawaya, ken pagburakenyo ti tunggal sangol?’ Inton salimetmetan ti nasiontayo ti panagayunar a pinili ti Dios, isu ket umawat kadagiti kararagda maipapan iti gubat; ngem ita, saanda a sumrek iti lapayag na.”
GSAM 341.3Dagiti makaammo iti pakasaritaan ti gubat ket ammuda dagiti pannakapaay, didigra, pannakailadaw, ken dadduma pay a naikadua kadagiti padas ti Amianan a parmeken dagiti buyot ti Abagatan agingga iti pannakaipablaak ti proklamasion ti pannakawayawaya—Enero 1, 1863. Kalpasanna, kasano kapartak dagiti panagballigi manipud iti dayta a tiempo agingga iti pannakapatingga ti gubat! Kasano a nalawag kadagiti mangbantay iti panagdur-as ti trabaho ti pannakatungpal dayta a padto idi Enero 4, 1862. Kalpasan a naipangato dagiti dadagsen, nalukat ti pannakaadipen ken naburak ti sangol manipud iti adipen! Nalawag unay a nangngeg ti Dios dagiti kararag dagiti tattaona, ken pinaboranna ti padas a mangpatingga iti gubat idi pinilida ti panagayunar a makaay-ayo kenkuana!
GSAM 342Pammaneknek ti Ex-Gobernador St. John
GSAM 342.1Iti maysa a pagsao ni Ex-Gobernador John P. St. John ti Kansas, iti Ottawa, Ill., a dinngegko iti malem ti Hunio 29, 1891, nangted isuna iti daytoy a pahayag:
GSAM 342.2“Saanak a pulos a naupay a kas idi pinarmekdakami dagiti [Confederate] iti Bull Run. Ngem paset dayta amin ti plano ti Dios. No pinarmekmi dagiti [Confederate], dagiti politiko ket nagaramidda koma iti kappia, ket nagtultuloy koma ti Union agraman iti panang-adipen, ket adda koma dayta kadakami ita. Iti dua a tawen, adda iti pabor dagiti [Confederate]; ngem kalpasan a nangipablaak ni Lincoln iti nalatak a proklamasion ti pannakawayawaya, nagsubli kami iti sikigan ti Dios, ket saan kami a mabalin a maabak.”