Kapitulo 10 — Ti Panagpukkaw iti Tengnga ti Rabii
GSAM 160.1“Iti tengnga ti rabii adda nagpukkaw, Adtoy, umayen ti nobio; rummuarkayo a sumabat kenkuana. Idiay a kanito nagbangon amin dagidiay birhen, ket inurnosda dagiti silawda.”1
GSAM 160.2Nasaritan tayon ti tiempo ti panagur-uray a naipakita iti daytoy a pangngarig maipapan kadagiti “sangapulo a birhen,” ket itan ipamaysa tayo ti panangimatang iti pasetna a naiyammo iti teksto iti ngato, nga inawagan dagiti Adventista iti “panagpukkaw iti tengnga ti rabii.” Maysa a nalatak a mannurat maipapan iti daytoy a banag, iti peryodiko a maawagan iti Panagpukkaw iti Tengnga ti Rabii, idi Oktubre 3, 1844, ti nagkuna:—
GSAM 160.3“Ngem kasano a dimteng tayo iti daytoy a rabii ti panagur-uray? Agsipud ta inrugian tayo ti sirmata [ti sirmata maipapan iti 2300 nga aldaw] iti panawen ti panagsaringit, imbes nga iti panawen ti panagregreg dagiti bulong, idi 457 sakbay ni Cristo. Nagkurang tayo iti innem a bulan ken sumagmamano pay nga aldaw tapno madanon ti pantalan a papanan tayo. Dayta ti nangiyeg kadatayo iti rabii ti panagur-uray, nga innem a bulan.”
GSAM 160.4Sabali pay a mannurat, ni S. S. Snow, iti Panagpukkaw idi Agosto 22, 1844, ti nagkuna maipapan iti 2300 nga aldaw:—
GSAM 160.5“Nangrugida idi naiparuar ti bilin a mangisubli ken mangibangon iti Jerusalem. Ti bilin ket immuna nga inaramid ni Ciro, inulit ni Dario, ken kinumpleto ni Artaxerxes Longimanus iti maikapito a tawen ti panagturayna. Naiwaragawag ken nangrugi a maipatungpal iti panawen ti panagregreg dagiti bulong idi tawen 457 sakbay ni Cristo, idi ni Esdras, a nakadanon iti Jerusalem babaen iti naimbag nga ima ti Apo, ket insublina ti pagilian dagiti Judio, nangdutok kadagiti agturturay ken ukom, ken inrugina ti panangibangon iti bakod.”2
GSAM 160.6Agsipud ta ti tiempo ti sirmata ket 2300 a naan-anay a tawen, masapul ti sibubukel a 457 ken sibubukel a 1843 tapno magun-od ti 2300, ket no ti bilin ket saan a naiparuar agingga iti maikapito a bulan ti 457 sakbay ni Cristo, naisuro a ti panawen ket saan nga agpatingga agingga iti maikapito a bulan ti 1844. Kas ti panangsalimetmet iti maikasangapulo nga aldaw ti maikapito a bulan ket kas la isu ti pasamak a nangilasin iti rugi ti panawen, kasta met a naipakita a silalawag nga iti maikasangapulo nga aldaw ti maikapito a bulan (iti panangbilang dagiti Judio iti tiempo), Oktubre 22, 1844, agpatingga ti 2300 nga aldaw, ket dumteng ti tiempo ti pannakadalus ti santuario. Amin a pammaneknek a nausar para iti pagpatinggaan ti panawen iti 1843 ket isu met laeng ti pigsana iti panangbilang para iti 1844, ket kaduana ti talged a nasarakanda ti kas la sigurado a pannakailawlawag ti gapu ti pannakapukaw ti namnamada. Ti wagas a panangiwaragawag dagiti Adventista iti “pudno a panagpukkaw iti tengnga ti rabii,” kas iti pannakaawagna idi, ket awan ti nasaysayaat a pangiladawan no di ti panangadaw kadagiti sinurat dagidiay nanguna iti trabaho iti dayta a tiempo.
GSAM 161“Rummuarkayo a Sumabat Kenkuana”
GSAM 161.1Iti Panagpukkaw idi Oktubre 3, 1844, adda artikulo a sinurat ni George Storrs, iti sirok ti paulo a “Rummuarkayo a Sumabat Kenkuana,” a kinunana iti kastoy:—
GSAM 161.2“Alaek ti plumak agraman kadagiti rikna a di ko pay pulos napadasan idi. Awan duadua iti panunotko a ti maikasangapulo nga aldaw ti maikapito a bulan ket isu ti pannakaiparang ti Apotayo a Jesu-Cristo kadagiti ulep ti langit. Sumagmamano laeng nga aldaw ti nabati sakbay dayta a pasamak—nakabutbuteng a kanito kadagiti saan a nakasagana, ngem nadayag kadagiti nakasagana.
GSAM 161.3“‘Adtoy, umayen ti Nobio’ iti daytoy a tawen; ‘rummuarkayo a sumabat kenkuana.’ Nalpasen ti aramiden tayo kadagiti iglesia nga iti nagan laeng ken kadagiti amin a nadangkes, malaksid iti mabalin nga epekto daytoy a panagpukkaw kadakuada. Ti trabahotayo itan ket ti mangriing kadagiti ‘birhen a nangala kadagiti silawda ket rimmuar a sumabat iti nobio.’ Sadino ti ayan tayo itan? ‘No agtaktak ti sirmata, urayem.’ Saan kadi a dayta ti sungbat tayo nanipud idi napalabas a Marso wenno Abril?—Wen. Ania ti napasamak bayat ti panagtaktak ti Nobio?—Nagtukki ken naturog amin dagiti birhen, saan kadi? Saan a napaay dagiti sao ni Cristo; ket ‘dagiti Sursurat saan a mabali.’ Awan mamaay ti panagpammarang tayo a siriing; nagtukki tayo, saan a maipapan iti kinapudno ti yaay ni Cristo, no di ket maipapan iti tiempo. Dimteng tayo iti tiempo ti panagur-uray; saan tayo nga ammo no ‘kasano kabayag’ ti panagtaktakna, ket iti dayta a banag nagtukki tayo. Adda kadatayo a nagkuna iti turogtayo, ‘Dikay mangituding iti sabali pay a tiempo!’ ket kasta a naturog tayo. Itan, ti narigat ket ti panangriing kadatayo. Apo, tumulongka, ta awan mamaay ti tulong ti tao. Sika a mismo ti agsao, Apo. O, koma ta ti ‘Ama’ ket ‘ipakaammona’ itan ti tiempo.
GSAM 162Ti Tengnga ti Rabii ti Mensahe
GSAM 162.1“Kasano kabayag ti tiempo ti panagur-uray?—Kagudua ti tawen. Kasano ti pannakaammoyo?—Agsipud ta kuna ti Apotayo, ‘iti tengnga ti rabii,’ bayat ti panagtaktak ti Nobio. Ti sirmata ket para iti ‘2300 a malem-agsapa,’ wenno aldaw. Ti maysa a ‘malem,’ wenno rabii, ket kagudua ti maysa kadagita nga aldaw ti padto, ket gapuna innem a bulan. Dayta ti sibubukel a kabayag ti tiempo ti panagur-uray. Ti agdama a napigsa a panagpukkaw maipapan iti tiempo ket nangrugi iti agarup tengnga ti Julio, ket naiwaras a sipapardas ken sipipigsa unay, a kinadua ti pannakaipakita ti Espiritu a di ko pulos nakita idi ti panagpukkaw ket ‘1843.’ Itan ket litiral nga, ‘Rummuarkayo a sumabat kenkuana.’ Adda panangpanaw iti amin a di ko pulos pinanunot a mabalin a makita. No daytoy a panagpukkaw ti mangtengngel iti puso, panawan dagiti mannalon dagiti talonda agraman dagiti mulmulada. Adda napigsa a panagpukkaw agraman lulua, ken panangikonsagrar iti amin iti Dios, a di ko pay pulos nakita. Adda panagtalek iti daytoy a kinapudno a di pulos narikna iti isu met laeng a rukod iti immuna a panagpukkaw, ken adda iti daytoy dayag a mangpataud iti lulua wenno mangpaluneng iti puso, a labsanna ti amin a pannakaawat, malaksid kadagiti nakarikna iti dayta.
GSAM 162.2“Gapu iti parabur, maituredko nga italek ti amin iti daytoy nga agdama a kinapudno, ket mariknak a ti panangpalubos iti duadua maipapan iti dayta ket panangpasakit iti Dios ken panangiyeg iti bagik iti ‘napardas a pannakadadael.’ Natalgedak nga itan, iti lugar a daytoy a panagpukkaw ket naiyammo a nasayaat, ‘siasinoman nga agsapul a mangisalakan iti biagna,’ babaen ti panangpalubos iti panunot a ‘no saan nga umay,’ wenno iti panagbuteng nga agtalek iti daytoy a kinapudno, ‘mapukawnanto ti biagna.’ Masapul ti isu met laeng a pammati a nangiturong ken Abraham a mangidaton ken Isaac, wenno ken Noe a mangaramid iti daong, wenno ken Lot a pumanaw iti Sodoma, wenno kadagiti annak ti Israel nga agtakder iti intero a rabii a mangur-uray iti ipapanawda manipud Egipto, wenno ken Daniel a sumrek iti rukib dagiti leon, wenno kadagiti tallo a Hebreo a sumrek iti umap-apuy a horno. Impagarup tayo a sumrektayonto iti pagarian nga awan ti kasta a pannubok ti pammati, ngem natalgedak a saan a kasta. Daytoy a maudi a kinapudno ti mangiyeg iti kasta a pannubok, ket awan ti agtured nga agtalek iti daytoy malaksid dagidiay maitured a maibilang a maag, agmauyong, wenno aniaman a kayat nga ipasang dagiti taga-Sodoma sakbay ti Layus, ti iglesia a saan a nabara wenno nalamiis, wenno dagiti matmaturog a birhen, kadakuada. Maminsan pay, ipukkawko koma, ‘Agtarayka tapno maisalakan ti biagmo;’ ‘Dika tumaliaw;’ ‘Laglagipem ti asawa ni Lot.’”
GSAM 163Ti Patag a Bato ni Storrs
GSAM 163.1Iti Panagpukkaw iti Tengnga ti Rabii idi Oktubre 10, 1844, naipablaak ti sumaganad a sinurat ni George Storrs, iti sirok ti paulo a “Ti Panungpalan,” ngem inawagan dagiti Adventista iti “Ti Patag a Bato ni Storrs”:—
GSAM 163.2“Kasano ti panagsagana tayo para iti dayta nga aldaw?—Patienyo ti kinapudno ti Dios, ket situturedkayo nga agtalek iti dayta, babaen iti napigsa a pammati a mangted iti dayag iti Dios. Masapul a ti kasasaad ti panunottayo ket kas met la iti kasasaadna no ammotayo a mataytayonto iti dayta nga aldaw, ti isu met laeng a naan-anay a pannakaikonsagrar iti Dios ken pannakatay maipapan iti lubong.
GSAM 163.3“Awan ti nasaysayaat a pangiladawanko iti kayatko a sawen no di ti panangipagarup iti maysa a dakkel a patag a bato iti tengnga ti taaw. Maysa a nadayag ken mannakaabalin a prinsipe ti nagkari nga iti maysa a naituding a tiempo ibaonnanto ti maysa a napintas a bapor tapno alaenna amin a tattao a masarakanna sadiay, nga addaan iti pammaneknek a naan-anay a pinatida ti saona, ket ipanna ida iti maysa a nadayag a pagilian. Adu ti situtured a mapan iti bato. Dagiti dadduma, no natalgeddan iti rabaw ti bato, putdenda ti tali, ket ti bilog a nagluganan a napan sadiay ket iyanud ti danum nga umadayo kadakuada; saandan nga imatang pay, no di ket ur-urayenda ti idadateng ti bapor. Awan duaduada iti kinapudno ti kari, ket italekda ti amin iti dayta. Dagiti dadduma nga umay sadiay ipagarupda a makaanayen ti kaaddada iti rabaw ti bato. Ngem kayatda ti agbalin a ‘masirib’ ket saanda a pagpeggaden unay ti bagida.
GSAM 164.1“‘Kas iti pammatim, maaramid koma kenka’ ti naiyammo sakbay ti tiempo a ninamnama ti bapor. Dimteng ti aldaw. Mabalin a dagiti naannad ket panggepda a putden dagiti tali dagiti bilogda ket bay-an ida a maiyanud no makitada nga um-umay ti bapor. Makitan; ngem itan naladawen tapno ibulosda dagiti bilogda a di madlaw; ken maysa pay, ti isu met laeng a kinaannad ti mangibaga itan a saanda koma a bay-an a maiyanud dagiti bilogda agingga a masiguradoda a saanda a nagkamali maipapan iti um-umasideg a bapor. Itan asideg unayen, isu a dida mabalin a putden dagiti tali a di madlaw.
GSAM 164.2“Dimteng ti bapor iti bato. ‘Ania ti pammaneknek a naan-anay ti panagtalekyo iti kari ti idadateng ti bapor?’—‘Naputed dagiti tali dagiti bilogmi, ket naiyanuddan nga umadayo kadakami, isu a saanmin a mabalin a madanon ti daga, ket napukawkami koma no saan a dimteng ti bapor, ta daytoy ket bato a di pulos paglabasan ti sabali a sasakyan.’ ‘Makaanay dayta,’ impukkaw ti kapitan ti bapor; ‘sumangkaykayo; ti kasta a panagtalek ket saan a mauppapay.’
GSAM 164.3“Dagidiay nangibati kadagiti bilogda a nakatali iti bato ket agurnongda itan iti aglawlaw ken ikagumaanda ti sumangkay iti bapor. Dinamag ti kapitan, ‘Ania ti kayat a sawen dagita bilog a makitak a nakatali kadagiti bato sadiay, wenno naputed laeng dagiti talida idi makitanak nga um-umay?’ Insungbatda, ‘Pinanunotmi ti agannad, tapno no saan a dumteng ti bapor, adda usarenmi nga agsubli iti daga.’ ‘Nagsaganakayo ngarud para iti lasag,’ impukkaw ti kapitan, ‘ket nagduaduakayo kadagiti saok? Kas iti pammatim, maaramid koma kenka. Ti pammaneknek ket maibusor kadakayo. Nagsaganakayo iti pagsubliyo, ket itan masapul nga apitenyo ti bunga ti diyo panamati.’ ‘Isu a saanda a nakastrek gapu iti saan a panamati.’ O, nakabutbuteng a kasasaad ti pannakaawan ti namnama!
GSAM 164.4“Putdenyo itan dagiti taliyo, kakabsat; bay-anyo a maiyanud dagiti bilogyo agingga a saanen a makita; wen, agdardaras kayo sakbay nga ‘agparang ti pagilasinan ti Anak ti tao.’ Iti dayta a kanito naladawto unayen. Agturedkayo itan, ket italekyo ti amin. O, nasakit ti pusok para kadakayo; dikay agtantan; itulodyo dayta a bilog nga umadayo, wenno mapukawkayo; ta ‘siasinoman nga agsapul a mangisalakan iti biagna, mapukawnanto dayta,’ kasta ti sao ni Jesu-Cristo, nga Apotayo ken Ukomtayo. Agdardaras kayo ngarud, maminsan pay a pakaasiakayo, O, agdardaras kayo! Ibulosyo ti tunggal bilog a panggepyo nga usaren itan a paglibasan a mapan iti daga ‘no saan nga umay.’ Dayta a ‘no’ ti mangdadael kadakayo. Daytoy itan ti maudi a pannubok ken sulisog. Aramidenyo ti inaramid ti Apotayo iti maudi a sulisog ti diablo—‘Pumanawka, Satanas,’ kinunana. Kalpasanna pinanawan ti diablo, ket ‘adtoy, dimteng dagiti anghel ket nagserbida kenkuana.’ Kasta met ti mapasamak kadakayo no nagun-odyon daytoy a balligi.”
GSAM 165Ti Napardas a Trabaho ti Panagpukkaw iti Tengnga ti Rabii
GSAM 165.1Maipapan iti kinapardas, pannakabalin, ken epekto ti mensahe ti “panagpukkaw iti tengnga ti rabii,” magun-od tayo ti umiso a pannakaawat manipud kadagiti sao ni N. Southard, nga editor ti peryodiko a nangadawan tayon iti napalabas—ti Panagpukkaw iti Tengnga ti Rabii. Iti kopia a napetsaan iti Oktubre 31, 1844, kinunana:—
GSAM 165.2“Idi rugi, kaaduan ti nangsuppiat iti naituding a tiempo; ngem kas la adda di mapagkedkedan a pannakabalin a kinadua ti pannakaiwaragawagna, a nangparukob iti amin iti sanguananna. Sinakupna ti daga a kas iti kinapardas ti maysa nga alipugpog, ket nadanonna dagiti puso kadagiti nadumaduma ken adadayo a lugar iti dandani agpapada a kanito, ken iti wagas a mailawlawag laeng no ipagarup nga adda ti Dios iti dayta. Pinataudna iti sadinoman ti kauunegan a panangsukisok iti puso ken panagpakumbaba ti kararua iti sanguanan ti Nangato a Langit. Pinagsardengna ti panagayat kadagiti banbanag daytoy a lubong, pinagsardengna dagiti riri ken panagginnura, pinataudna ti panangipudno kadagiti biddut, ti panagpakumbaba iti sanguanan ti Dios, ken dagiti sibababawi ken nadunor ti puso a pakaasi kenkuana para iti pammakawan ken pannakaawatna kadakuada. Pinataudna ti panangibaba iti bagi ken ti panagrukob ti kararua a di pay pulos nasaksianmi idi. Kas imbilin ti Dios babaen ken Joel, inton asidegen ti naindaklan nga aldaw ti Dios, pinataudna ti panangpisang kadagiti puso ket saan a kadagiti kawes, ken ti panagsubli iti Apo agraman panagayunar ken panagsangit ken panagleddaang. Kas kinuna ti Dios babaen ken Zacarias, naibukbok kadagiti annakna ti espiritu ti parabur ken panagpakaasi; kinitada ti dinuyokda, ket adda dakkel a panagleddaang iti daga, tunggal sangapamiliaan a bukod, ken dagiti assawada a babbai a bukod; ket dagidiay mangur-uray iti Apo ket pinagtuokda dagiti kararuada iti sanguananna.”
GSAM 166Dagiti Tattao a Natignay babaen iti Pannakabalin a Nangatngato ngem iti Tao
GSAM 166.1Kinunana manen maipapan iti daytoy a mangtignay iti puso a pannakaiwaragawag:—
GSAM 166.2“Kas la iti panagkitami ket naan-anay a saan a nagdepende iti aramid ti tao, isu nga awan ti sabali a pannakaibilangmi iti dayta no di ti pannakatungpal ti ‘panagpukkaw iti tengnga ti rabii,’ kalpasan ti panagtaktak ti Nobio, ken ti panagtukki ken pannaturog dagiti birhen, idi masapul nga agbangonda amin ken urnosenda dagiti silawda. Ket kas la naaramiden ti maudi a trabaho; ta awan pay pulos tiempo idi a dagiti agduduma a bunggoy ti yaay ket kasta kasayaat ti pannakasaganada para iti yaay ti Apo.”
GSAM 166Dagiti Nailubongan a Sanikua a Nailako wenno Naited
GSAM 166.3Babaen iti mangtignay iti puso a pannakaiwaragawag ti doktrina ti yaay, adu ti nangilako wenno nangited kadagiti nailubongan a sanikuada, nga inusarda ti kukuada a pangtulong kadagiti agsasao iti publiko iti trabahoda, wenno pangiwaras kadagiti naimprenta a peryodiko ken babassit a babasaen, wenno pangipaay kadagiti kasapulan dagiti marigrigat. Iti kasta, intedda iti lubong ti kasayaatan a pammaneknek ti kinapasnekda ken kinapudnoda; bayat a dagidiay nangpetpet kadagiti naindagaan a sanikuada, ket saan a nangaramid iti naisangsangayan a sakripisio para iti trabaho, ket imbilang dagiti nailubongan a tattao a saan a pudno a mamati iti ibunannagda. Tapno iladawanko daytoy, mangitedak iti dua a pagarigan, maysa iti tunggal sikigan ti daytoy a banag.
GSAM 166Maysa a Taltalon ti Patatas
GSAM 166.4Ti umuna ket maipapan iti maysa a mamati nga agnanaed idi iti New Ipswich, N.H., nga agnagan iti Hastings, nga addaan iti dakkel a taltalon ti napipintas a patatas a binay-anna a di nakali. Dagiti kaarrubana ket nagdanag maipapan kadagita, ket immayda kenkuana nga agidiaya a kalida ken idulinda dagita iti bodegana iti sirok ti daga nga awan bayadna, no palubosanna ida, “ta,” kinunada, “mabalin a kasapulam dagita.” “Saan!” kinuna ni Apo Hastings, “bay-ak dayta a taltalon ti patatas a mangikasaba iti pammatik iti asidegen a panagparang ti Apo.”
GSAM 167.1Iti dayta a panawen ti panagregreg dagiti bulong, kas maammuan manipud iti Agila ti Claremont (N.H.), ti Pudno nga Init ti New York, ken nadumaduma pay a peryodiko para iti publiko, dandani napukaw ti sibubukel nga apit ti patatas gapu iti “panagbulok ti patatas.” Kas naibaga iti Init, “Anian a sakitna a maammuan a ti sibubukel nga apit daytoy a napateg a makan ket nadadael gapu iti panagbulok. Maysa a mangipatulod iti damag iti peryodiko ti Philadelphia ti mangibaga a nadadael ti apit ti patatas iti dayta nga Estado. Ti laeng a paset a bassit ti madngngeg a reklamo ket ti Maine, ngem uray sadiay saan a nakalibas ti apit iti sakit.”
GSAM 167.2Agsipud ta saan unay a nalamiis dayta a panawen ti panagregreg dagiti bulong, ket dagiti patatas ni Apo Hastings ket nabati iti daga agingga iti Nobiembre, awan ti nagbulok kadakuada. Gapuna, adda nawadwad a saganana para iti bagina ken kadagiti dakes ti gasatda a kaarrubana, a nagdanag unay para iti pagimbaganna idi napalabas nga Oktubre, ket idi panawen ti panagsaringit, napilitanda a gumatang kenkuana iti patatas a maimula, ket naragsakanda a mangbayad iti nasayaat a presyo kadagita. Ti impagarupda a dakkel a didigra a dumteng ken Apo Hastings ket pinagbalin ti Dios a bendision iti daytoy a biag, ket saan laeng a kenkuana no di pay ket kadagiti kaarrubana.
GSAM 167Inlibakna ti Pammatina
GSAM 167.3Ti maikadua a pagarigan ket napasamak iti mismo a lugar a pagnanaedak. Maipapan daytoy iti maysa a miembro ti iglesia nga adu ti ibagbagana iti gimong maipapan iti yaay ti Apo iti panawen ti panagregreg dagiti bulong iti 1844. Maysa isuna a lalaki nga addaan iti adu a sanikua, ket malaksid iti dadduma pay a banag, adu dagiti baboyna nga adda iti umiso a tawen tapno taraknen agingga iti paglakuan iti panawen ti panagsaringit. Maysa nga ulitegko, a saan nga agpammarang a narelihioso, ket ti pagbiagna ket panaggatang ken panaglako iti taraken nga animal, ti napan iti daytoy nga agkunkuna nga Adventista tapno gatangenna dagiti baboyna. Ngem naammuanna manipud kenkuana a saanna a kayat nga ilako dagita, ta taraknenna agingga iti sumaganad a panawen ti panagsaringit kas “baboy a padakkelen.” Ni ulitegko immay ken lolok, a mamati nga Adventista, ket kinunana, “Dayta a tao ket saanna a patien ti ibunannagna.” “Apay?” dinamag ni lolok. “Agsipud ta,” kinuna ni ulitegko, “ibagana nga umayen ti Apo, ket agpatinggan ti lubong iti daytoy a panawen ti panagregreg dagiti bulong, ngem kayatna a taraknen dagiti baboyna agingga iti sumaganad a panawen ti panagsaringit. Awan kasapulan nga agsao pay isuna kaniak; awan ti uray maysa a sao iti dayta a patienna.”
GSAM 168Ti Sanikua a Naidiaya a Naladaw Unayen
GSAM 168.1Adda dagiti lallaki a nangpetpet iti sanikuada, a kanayon a nakiranget iti pannakaammo a masapul nga usarenda dayta a mangidur-as iti trabaho, agingga a naladaw unayen tapno maipaayda. Dagita ti immay kadagiti agim-imprenta iti mensahe, a sipupunno ti lulua a mangpakaasi kadakuada nga awatenda ti kuartada, ngem ti sungbat ket, “Naladawkayon unay! Nabayadanmin amin a babasaen a kabaelanmi nga iwaras sakbay ti panungpalan. Nangabangkami iti sumagmamano a makina a pagimprentaan nga agtartrabaho iti rabii ken aldaw; saanmin a kasapulan ti ad-adu pay a kuarta.” Maysa a nakakita mismo ti nangpaneknek kaniak a nakitana dagiti lallaki a nangikabil iti rinibu a doliar iti lamisaan iti sanguanan ti mangipablaak iti Timek ti Kinapudno, ket iti tuok ti espirituda nagdawatda kenkuana nga alaenna ken usarenna dayta. Ti sungbat ket, “Naladawkayon unay! Saanmin a kasapulan ti kuartayo itan! Saanmi a mausar dayta!” Kalpasanna dinamagda, “Saan kadi a mabalin nga ited kadagiti napanglaw?” Isu met laeng ti sungbat, “Naisaganamin dagiti dagus a kasapulan dagiti amin a kasta a mabalinmi a madanon.” Iti panagleddaang ti panunotda, inyawidda ti kuartada, nga imbunannagda nga adda kadakuada ti pungtot ti Dios gapu iti panagkurangda iti pammati, ken gapu iti kinaagum a nangiturong kadakuada a mangipaidam iti sanikua para iti trabaho ti Dios idi kasapulan dayta ken siraragsak koma a nausar.
GSAM 168Dagiti Mangaywan a Naidutok
GSAM 168.2Ti kababalin ken dagiti prinsipio dagidiay nangpanaw kadagiti mulada a saan pay a naapit ken kadagiti pagtrabahuanda a nabaybay-an, tapno iwarasda dagiti naimprenta a babasaen wenno makisarita ken makikararag kadagiti tattao iti tunggal balay, ket awan pakapilawan. Saan a nagduadua dagiti tattao a dagita a lallaki ken babbai ket patienda ti tunggal sao nga ibagada, ket maysa pay, adda kasta a pannakabalin a kinadua ida, isu a dagiti napudno ti pusoda ket saanda a kabaelan a suppiaten wenno pagkedkedan dagiti saoda. Rinibu ti naiturong babaen iti daytoy a wagas a mamati iti kinapudno, ket sinapul ken nasarakanda ti asi ti Dios.
GSAM 169.1Nupay kasta, dagiti managuyaw a managbasol ken dagiti agkunkuna a mamati ngem nailubongan ket inkeddengda a daytoy a trabaho ti panangiwaras kadagiti babasaen ti yaay ket masapul a maisardeng. Dagitoy a lallaki a mangsakup iti maysa nga ili wenno sibubukel a kondado ket mapan iti tunggal balay nga addaan iti daytoy a doktrina ti yaay, a baybay-anda ti pagbiaganda ken pamiliada, ket agmauyongda la ketdi, kinunada, ket gapuna masapul a madutokan ida kadagiti mangaywan. Dagiti maipagarup a pammaneknek ti saan a nasayaat a panunot a naipakita dagiti mamati (a panagtrabaho laeng para iti pannakaisalakan dagiti padada a tattao, nga awan ti pammaneknek a dagiti pamilia ket agrigrigat gapu iti panangpanawda iti pagbiaganda) ket saan a makaanay a pammaneknek ti panagmauyong; gapuna, bassit laeng a tattao ti naikabil iti panangaywan ti sabali. No ibatay iti kinalaka ti panagsao dagiti bumusbusor iti agdama maipapan iti daytoy a banag, mapanunot ti tao nga adu dagiti kasta a pasamak; ngem iti amin a panagtrabahok kas ministro nga Adventista, iti panawen a nasurok a limapulo ket innem a tawen, dua laeng a kaso dagiti “Millerista” a naikabil iti panangaywan dagiti sabali ti nasabatko. Mabalin a maitutop ti ababa a pannakaisalaysay dagitoy.
GSAM 169Isuna a Mismo ti Mangaywan iti Bagina
GSAM 169.2Ti umuna ket napasamak iti Estado ti New York, iti saan pay a tallopulo a milia manipud iti pagnanaedak idi. Maysa a lalaki a ti sanikuana ket agarup $100,000 ti nangawat iti doktrina ti yaay. Intedna ti agarup kagudua daytoy a kantidad iti asawa ken annakna, a saan a kadduana iti pammati. Ti nabati ket imbilangna a kukuana nga usaren iti aniaman a wagas a makitana nga umiso; ket idi adda pasetna a naited iti trabaho ti yaay, nagsuppiat dagiti annakna, ket nakipatanggayada iti maysa nga ukom, a nagpakaasida a madutokan ti amada iti mangaywan. Kalpasan nga inlawlawag ti ukom kadakuada dagiti pagrebbengan ken pannakabalin ti maysa a mangaywan iti panangtaripato iti sanikua, dinamagna a mangitudingda iti kayatda a dutokanna. Kalpasan ti sumagmamano a panawen a panagpapatangda, inkeddengda nga awan ammoda a tao a maitured a pagtalkan iti sanikua, ket impakaammoda iti ukom a pinilida ti amada nga agbalin a mangaywan iti mismo a bagina. Sinango ti ukom ti lalaki ket kinunana, “Apo _____, pinili daka dagiti annakmo kas maitutop a tao a mangtaripato iti bukodmo a sanikua. Dagiti banagmo ket kas met laeng idi sakbay a naiyegka iti pangukoman.”3
GSAM 170Maysa a Nakakatkatawa a Kasasaad
GSAM 170.1Ti sabali a kaso ket maipapan ken Stockbridge Howland, taga-Topsham, Maine. Isuna ket maysa kadagiti kasayaatan a panday iti amin a dayta a paset ti pagilian, maysa a nalaing unay a trabahador iti panangibangon kadagiti pagilingan ken rangtay. Iti daytoy a panaggunay ti “panagpukkaw iti tengnga ti rabii,” ni Apo Howland ket nagkabayo a nangsarungkar iti sumagmamano nga ili, nga inwarasna dagiti peryodiko ken babassit a babasaen ti yaay iti tunggal balay, a nangparurod unay kadagiti bumusbusor ken managuyaw, a nagreklamo nga iti daytoy a panangiwarasna kadagiti babasaen ket binaybay-anna ti pagbiagna. Isu a dagus nga impadutokanda iti maysa a mangaywan, a nakasarak iti ad-adu a trabaho ngem iti ninamnamana, ta inturong ni Apo Howland kenkuana amin nga agsingsingir iti buis, ken iti kinapudnona, tunggal maysa nga umay nga addaan iti bayadan a singir; “ta,” kinunana, “saanak a maibilang a makabael a mangaramid iti aniaman a negosio.” Di nagbayag kalpasanna, kinayat ti kondado ti mangibangon iti maysa a rangtay iti rabaw ti Karayan Kennebec,—maysa a rangtay a makadaer iti napigsa nga agus ti naunget a danum ken dagiti agtaytayapaw a yelo iti panawen ti panaglayus iti panagsaringit. Dagiti komisionado ti kondado ken dagiti napili nga opisial ti ili ket inkeddengda a ni Stockbridge Howland ti tao para iti dayta a trabaho. Idi immayda nga addaan kadagiti pagannurotan ken kontrata para iti panangibangonna iti rangtay, kinunana a siuuyaw, “Apo, masapul a mapankayo iti mangaywan kaniak. Ammoyo a saanak a maibilang a makabael a mangtaripato iti bukodko a pagbiag, ket umaykayo kaniak tapno mangibangonak iti rangtay!” Ti kasasaad ket nakakatkatawa unay para kadagiti addaan iti umiso a panunot, ket dagus a nagpatingga ti pannakaikabilna iti panangaywan ti sabali. Makaanayen nga ibaga a dagidiay nangidadanes kenkuana ket kalpasanna sipapakumbaba unay a nangamin iti saan a nalinteg ken awan gapuna nga inaramidda.