Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
02 / 31
02 / 31

Irorei le dukuya le mbuku naitobiraki to lari le 1992

John Norton Loughborough

GSAM -[Enkiterunoto e omodati e CD-ROM: Kiti enkitabuni e lari le 1992 neinguaa ilomon e Loughborough nemeishoriaki dukuya (te Enkayian A), natii enkiteng'ena aing'or ena mbuku o inkaiyani naipirta ena.]

GSAM 5Enkitare e nkishui

GSAM 5.1John Norton Loughborough neishoruoki pee eidipa e doli enkiterunoto e kanisa oo Ilairukok le nkolong e naapishana ooanyu elotunoto e are e Kristo. Te ilomon kutiti naaing'uaa ororei enye, enkishui enye o siaai enye (naing'oraki te Enkayian A), neishoru entalipa oo ntepen te mbuku ena naitobiraki.

GSAM 5.2Aatoyiuoki te Victor, Ontario County, N.Y., Olapa le 1, nkolong 26, 1832. Ena boma natii iltunganak 200 o nkulie, naaing'uaa enkop e nkisumati naimanita iltung'ana kumok te nkop pooki. Natii te nkoitoi e enkaji e olmail naing'uaa Albany too Buffalo. Te boma ena aibung Enkisoma e Jumapili o siaai e iltunganak too enkitami e 1848, ne Rochester, N.Y. nenaing'uaa enkaji. Baba o tata aare ilpayiani e kanisa e Metodisti, kake naaing'uaa ninche....

GSAM 5.3... Te wiki e nkiting'oto e olapa le 12 e 1843, aing'or olkilikuai wueji dukuya e elotunoto. Naing'uaa Olalashe James Barry, te nkaiyani, “Enkata e njurrunoto enye neisho.” Enkai naitodolu engolon sapuk neibung esipata naishori. Aitodolu ajo kejidum natii too enkata e njurrunoto e Enkai. Te nkipirita naishoriaki tiatua, nake o iltunganak kumok, aing'or enkitare pee aisho enkipirita. Te nena enkata aata enkaina e dukuya e nkipirita o enkishooroto Enkai....

GSAM 5.4Te nkata e nkirobi e 1852, pee metaa aishori Olkilikuai le olmalaika le okuni, aing'or najo aishori olkilikuai, aashu aasisho too nkaik aainei pee aramat kewan o enkitok ai, enduaata naing'uaa Enkanashe White te eumata ang Rochester te Sabato, o nchakenisho naitodoluaki naaing'or nake pee metaa aimut, kake aing'or eitoriki olkilikuai, naa Olaitoriani oibung nkoitoi pee aishori....

GSAM 6.1Ake aing'or te siaai, te nkata e dukuya, etii entoki naitodoluaki naa eitu ayiolou enkipirta enye. Ena: te eumata pooki naata tipat e nkop nkulie, nenaishoriaki Olalashe o Enkanashe White, nenaing'or aing'uaa. Ajo te nkaji, “Aji naa metaa ilpayiani nena naaing'or, naa nake pooki?”

GSAM 6.2Naa te nkulie, te inkatitin uni naarruok iltung'ana te 1853 too 1865, neiteru ninche inkulie pepa okuni, nabo te nkatitin nena, aainyoo pee atii nanu o adol eniteru ninche aarruok too nkatitin nena pooki? Naa te nkulie, aji naa nake naata pee aing'or Enkanashe White te nkishoorinot enye, nkaiyani 40 o nkulie, aing'or naiteng'enaki te ildakitarin, aing'or najo ilomon le enaibon naidipa e tang'ua—entoki naipirta te ilomon nejo inkulie iltunganak nemeidim, kake naidipa e doli oleng? Ajo te nkaiyuk, inkaiyani ena nemeeta enkishorunoto, kake naa entoki neitu ayiolou enkipirta enye. Ajo te nkaji, “Aji ena pooki?”

GSAM 6.3... Te 1890, Enkiguana kitok e kanisa pooki aing'or nake aishori te nkalo e oloosaen loo Rocky Mountains. Naaing'or ena nchakenisho, naitayio Olpayian O. A. Olsen, naaing'oraki enkopi nake: “Ajo Olpayian Loughborough aishori siaai naata enkiyioo eibungaki te nkanisani. Olaitoriani oyiolo ajo ororei enye eibungaki ajo ororei le John, aishori ilomon neidipa e doli te nkiterunoto o embulunoto lo lkilikuai le olmalaika le okuni. Nchoo Olpayian Loughborough eitasho te wueji enye naishiaakino, ake Caleb neishori dukuya, aibung nchakenisho naata enkipirta naibala, te dukuya e nemeiruk, o enkishooroto, ‘Ekindim aailiep aaya ina kop sidai.’ Mintobik Olpayian Loughborough te nkaji nabo. Mintobik ninye te enkiguana nabo. Eitoiki ena o ena, o pooki, aishori nena aing'or, aiyiolo, o aibung te nkiterunoto o embulunoto lo lkilikuai le olmalaika le okuni.”

GSAM 6.4(Doli Enkayian B pee iyieu inkaiyani e enkishui e Loughborough.)

GSAM 7Enkipototo naje pee eitapashaki embuku e Loughborough

GSAM 7.1Te nkibelekenyata e olkarne, ake Olpayian Loughborough aishori Enkiterunoto o embulunoto lo lkilikuai le olmalaika le okuni, naata enkiterunoto e Enchula sapuk oo lairukok ooanyu elotunoto e are e Kristo, Ellen White aishori ilomon ena:

GSAM 7.2Aata enkipirta oleng te nkai ang taata. Kenare nikias taata esiai naata aasayioki apa. Kenare nikisuj nkoitoi naiteng'enaki Moses, ake iltunganak Israel eidip aaim olpurkel neimany too rishat e Jordan. Moses naaing'or pee aishori ilomon pooki e nkaiyani e Olaitoriani naipirta tiatua enkoitoi e olpurkel. Enkitare e enaishori natii enkitabuni e Deuteronomi.

GSAM 7.3Enkitare e nkishui naidipa iltunganak oo Enkai te nkata e dukuya e siaai ang aisidai eishoriaki. Iltunganak naaing'uaa te sipata taata nemeiyiolo nkoitoi naitobir Enkai. Enkitare e William Miller o iltunganak enye, o Captain Joseph Bates, o inkulie lpayiani te olkilikuai e lotunoto, etii dukuya e iltunganak ang. Mbuku e Olpayian Loughborough aisidai aibungaki. Ilpayiani ang kutok etang'or nena eidim eikiaki pee eishori mbuku ena.

GSAM 7.4Kenare nikisom pee kitum ayiolou enkoitoi sidai oleng nikindim aing'urie enkishui ang te nkiterunoto e siaai ang, te nkata nikitapaasha too nkanisani, nikipuo dukuya kutiti kutiti te wang'an naishoo Enkai iyiook. Te nkata ena nikitonyorraa aajo Enkitabuni, o Enkitabuni ake, naa ninye nikirik iyiook; naa menare nikitung'uaa ena pirta. Kiinoto inkitodoluata naang'asia oo ngolon e Enkai. Inkaiyani naaing'or. Inkatitin kumok, te nkata nikitujing'a inkatitin naagol, neitodoluaki engolon e Enkai pee eret iyiook. —Enchakenisho 105, 1903 (CWE145) (enkiteng'ena e nkaiyani).

GSAM 7Aji naaishoriaki?

GSAM 7.5Te nkaiyani nena nchakenisho, matadamu ilomon naipirta aji naaishori Olpayian Loughborough aibung enkitare ang, o aji nikining'o enkiteng'ena pee kiishoru ilomon enye te siaai taata.

GSAM 8—Enkipototo pee kidamu

GSAM 8.1Oleng, enkitare e nkaiyani e ilomon oo ntepen neishoo iyiook erishata pee kisuj enkaina e Enkai te siaai, o pee kidol inkaiyani e eramatisho enye. Ena eibung enkirukoto, neiteng'en iyiook imbaa e nkata naing'uaa, imbaa sidain o imbaa torrok. Eibung enkiterunoto e Enkitabuni e kanisa, o itodolu enkiyang'et e mpolosata oo ilpayiani naaing'or osina. Eibung nkaiyani e enkirukoto ang. Ake Olpayian Loughborough aajo te p. 33, “Tenenaa kesidai te Israel pee edamu enkoitoi nairiko Olaitoriani ninche, aimesidai sii te iyiook? Te nkishooroto, olsuj e nkirukoto aajo, ‘Tamayiana Olaitoriani, iyie nkishui ai, nimirikino isupati enyena pooki.’”

GSAM 8—Enkata naipasha too ntepen

GSAM 8.2Ilarin e enkiterunoto e siaai oo Ilairukok le nkolong e naapishana ooanyu elotunoto e are e Kristo naaing'or enkata naipasha too ntepen. Natii inkaiyani okuni naipirta enkata nena.

GSAM 8.3(1) Te nkata naitabayieki enaibon kitok. Te nkata ena, iltunganak nemeidim e doli oleng o pooki. Naa ena aibung enkiteng'ena e nkata naata tipat pee aany dukuya, pee aidipa eiyiolo enkituugunoto e enaibon—olkilikuan naitobir Olaitoriani pee taa esipata e taata te nkata ena too ntepen e enkop.

GSAM 8.4(2) Te nkata naitobiraki enkiterunoto pee Olaitoriani aishori siaai naipasha. Te nkata nena, keeta tipat oleng a doli nkoitoi naitobiraki inkiti e enkaji, inkaiyani naaing'uaa Enkitabuni o inkaiyani e Olaitoriani, naiteng'enaki enkaina te enkaina ilpayiani, naaing'or pee eibung olkilikuai o siaai naata Enkai.

GSAM 8.5(3) Te nkata naibungaki enkibelekenyata kitok tiatua siaai e Ewueji sinyati, naiteng'enaki. Kiti enkoitoi e Enkai “etii Ewueji sinyati” (Zaburi 77:13), keeta tipat oleng pee kiyiolou nikisuj te nkirukoto nena easita Olaitoriani pee eishunye enyamali e ng'oki. Ena aibungaki oleng te nkulie nkoitoi aare eibelekenyaki o nena e enkiterunoto e nchula e lotunoto. Olaitoriani ayieu aany nena naidipa te nkibelekenyata naaing'uaa ewueji naibung'a olkeri e boo e Ewueji sinyati too Ewueji sinyati (too Kalfari too Enkilepunoto e Kristo alo keper), o aji iltunganak naaing'uaa Enkai te nkata nena naaing'or nemeidim ilomon, o naaing'or osina kitok, kake te nkata nena naaing'or enkiti e nkaiyani te nkoitoi e enkishui e Enkai. Enkijape e ninche eibung emetere e iltunganak naaing'or te 1844 o te nkata naaing'uaa, te nkibelekenyata too Ewueji sinyati too Ewueji sinyati sapuk (too Nkomono naomonoki iyiook Kristo too Nkiguana e Nkomono naomonoki iyiook Kristo).

GSAM 9.1Inkaiyani okuni nena nikidol tiatua enkata e enkiterunoto, naitodolu te mbuku e Olpayian Loughborough. Nikiyieu nikibung o kijing atua ina kiyang'et nabo e iltunganak naaing'or esipata “anaa intokitin e nkarsisisho naaisudoro,” naaing'or, naaing'or pooki pee eishori.

GSAM 9—Enkiguanata e Enkiyang'et e enaibon

GSAM 9.2Enkaiyani inkulie e naishoriaki enkitare e Loughborough naa aibung te nkata ang taata enkitare e Enkanashe Ellen White too ntepen o te Enkitabuni, te siaai e enkitapuk, e nkipirta, o e nkishooroto naipasha e enkiyang'et, nena aishori te irorei le dukuya.

GSAM 9—Enkitare e iltunganak naaing'or enkiterunoto e esipata

GSAM 9.3Inkaiyani etodolu inkaiyani okuni naipirta aji Ellen White aing'or enkiteng'ena te nkata e ilarin 90 dukuya, pee eishori mbuku ena te iltunganak pooki, o pee eishori ilomon o inkaiyani oo iltunganak naaing'or inkiti e siaai. (1) Egira lelo shakenik ootoduaa nena baa too nkonyek enye aaye, neaku kegira aagiri nchakenisho enye naijo makewan. (2) Ilomon nkulie tausani naaing'or te kanisa nemeeta enkaiyani enye e enkiterunoto o iltunganak e enkiterunoto; nena naaing'or kanisa nemeiyiolo enkiti e enkop naitobiraki Enkai. (3) Keitem inkiteng'enat neme esipata ena kanisa, oleng te nkata nemedol, anaa enaitodolu enkaiyani e Minneapolis naa ninye naitoduaa ena kanisa. Naa enkirukoto e iltunganak naa aing'or oleng, too nkoitoi kumok naapaasha o naasudoro, naaipirta ajo Olaitoriani naaing'or te nchula ena. Keeta tipat oleng pee inkaiyani e nkaina enye e siaai eishoriaki too lomon naibala o naagol.

GSAM 9Ilomon naipirta Enkayian A

GSAM 9.4Enkiguanata o enkirukoto nemeeta iltunganak naaing'or naaing'or te nkishui e Olpayian Loughborough. Natii entoki nabo naitobir enkitare pee aishori ena naa aata te nkaiyani ena. Kining aajo erishata sidai o esiai ang pee kipik nchakenisho enye te mbuku ena, nena naishori dukuya. Kiyiolo aajo natii te ilomon e L. E. Froom, Finding the Lost Prophetic Witnesses. Kilikua ilomon e Froom naipirta enkishui e enkitabuni naata Enkayian A:

GSAM 10.1Natii entoki naata tipat te nkulie mbukui: enkitabuni naitayio te ntarimboto oleng, naitobir J. N. Loughborough te nkoitoi e telegraph e Blick, pooki te nkaiyani sapuk. Naa enchakenisho enye, naitayio te 1918 dukuya ake enkatini enye, aibung ilomon oo inkulie iltunganak naaajo ilomon nemeeta esipata, naitobiraki, naaipirta imbukui enye e dukuya naipirta enkiterunoto e nchula e lotunoto. Te nkata naata aishoriaki enkitapukunoto, enkitabuni neeta enkiyioo e iltunganak pooki nemeidipa aishori. Neaku neishukunyeaki olaigeroni.

GSAM 10.2Te nkata e nkishui enye naaing'uaa Olpayian Loughborough enkitabuni te H. A. Washburn, neiteng'ena oo ntepen te Pacific Union College, neibung oleng o aibungaki. Te nkata nabo nepejoo enkima enkaji e olaiteng'enani katukul, tenebo enkiturrurroto enye pooki oo mbukui. Imbukui kutiti naata naaing'or te mesa enye te koleji. Te nkulie mbukui natii enkitabuni ena, natii enkiteng'ena “Some Experiences.” Te nkata e omodati e dukuya oo nkaiyani e Olosuj William Miller, naiteng'enaki pee aishori te nkata naing'or Enkisoma e Enkitabuni naaiteng'ena imbaa e nguton te Pacific Union College, Olpayian Washburn aing'or enkitabuni naaishori nake, naajo, “Taata aiyiolo enkaraki natajeuo enkitabuni ena aata te inkulie entoki kutiti naitobiraki enkaji ang, te mesa te koleji. Enkai ayieu aibungaki pee aishori te siaai ena. Aibung te Enkibungata e Mbukui e Lotunoto.”—pp. 48, 49

GSAM 10Enkainunoto e Olaitoriani o iltunganak

GSAM 10.3Te nkaiyani e nkaiyani e iltunganak naitodolu te nkaji ang, kiyiolo oleng iltunganak naaing'or Olaitoriani pee aishori siaai. Kiishoru mbuku ena pee kiitogol enkirukoto te nkoitoi naitobir Olaitoriani, kake metaa aibung enkirukoto nemeeta esipata te nkaiyani e iltunganak naaing'or Enkai aing'or siaai enye. Mikishoru enkaiyani pee eibungaki inchalan e iltunganak nena, ake iltunganak naaing'or Enkai, te nkata ena o te mbukui nkulie e nkata nena. Enkai naaing'or siaai te enkainunoto o iltunganak, te enkainunoto e iltunganak o Enkai (Efeso 2:20). Mataning ororei enye, naa te ororei naipirita e iltunganak. “Emimen enaibon; entem intokitin pooki; entibung'a ena sidai.” (1 Tesalonike 5:20, 21). (Doli Ilkilikuai naitore te 3:342-347)

GSAM 11Enkata e enkiterunoto e nkaiyani

GSAM 11.1Kidol aajo enkaiyani kitok e mbuku ena naa aing'uaa ilkilikuan kumok naaipirta enkata e enkiterunoto o ilarin le dukuya. Inkulie ilomon naipirta enkishui e kanisa te nkiting'oto e olkarne le 19 o naaing'or taata, aisidai eibungaki te nkulie mbukui. Olkilikuai le Olaitoriani aishori te nchakenisho enkaiyani e kanisa te nkata nena, enkaiyani naata aishori Olaitoriani te 1888, o inkaiyani naing'or, te nkata nena o too nkulie larin naabaiki taata, te nkata naatanya kanisa olkilikuai ena.

GSAM 11.2Keeta tipat a doli enkituugunoto tiatua enkata e eanyunoto e iltunganak, naata iltunganak oo Enkai tiatua inkata pooki naaing'or naa karibu enaaishore Olaitoriani kake neinoto enchakenisho ajo mme enkatini enye, o enkituugunoto e Olaitoriani te nkata naata ajo te Israel apa aing'or ang iltunganak too nkop e Canaan, aajo, “Aikang,” naa mete aing'or te nkop te nkirukoto nemeeta. Matayiolou ewueji nikitii o enkaraki nikitii tene. Matisom ilomon e ilpayiani ang, matalimu enkishooroto o enkira e Olaitoriani, nikincho ninye eas tiatua iyiook o te iyiook nena nemeidipa aishori te nkata e ilarin 100 dukuya.

GSAM 11.3(Doli Enkayian C)

GSAM 11Enkitemata e kanisa taata

GSAM 11.4Te irorei le dukuya e Olpayian Loughborough, aajo ilairukok 100,000 le nkolong e naapishana ooanyu elotunoto e are e Kristo naaata kanisa te nkata nena, neitodolu engolon o enyuaata neitanyaanyukieki iltunganak 2,000,000. Te nkipirta nabo, ekindim aajo taata iltunganak 6,000,000 ang naa 120,000,000? Kaa nkitemat naing'or kanisa taata te nkaiyani e ilarin le dukuya naishori Loughborough?

GSAM 12.1Nikilekoki intae inkaiyani nemeeta enkishirito, nikisai pee enkitabuni ena aibungaki pee eibung iltunganak ang:

GSAM 12.2(1) Aji naaing'uaa “nchula” ena?

GSAM 12.3(2) Keisiligayu ena nchula too lkitamanyunot lenyena?

GSAM 12.4(3) Te nkipirta ana eidim eishori inkibelekenyatin naaing'or te kanisa ake enkata e Loughborough naaing'or inkibelekenyatin tiatua iltung'ana, o te siaai e Olaitoriani tiatua ang?

GSAM 12.5(4) Aji natii ang taata, te ilarin 150 naaing'uaa enkata naing'or nchula e dukuya aishori elotunoto e Kristo naing'or karibu?

GSAM 12.6Te nkaiyani oo ntepen ang e dukuya, aing'or enkaina pooki naaing'or pee aata wueji taata, eidim aajo, Isisa Enkai! Ake aany nena naitobir Olaitoriani, aata enkishorunoto o enkirukoto te Kristo neiteng'ena. Meeta entoki nikigure te nkata nalotu, meteleku tinikirikino enkoitoi nairiko Olaitoriani iyiook, o enkiteng'ena enye too ntepen ang oo apa.—Imbaa e nkishui e Ellen G. White, 196

GSAM 12.7Mishurtu olkirrie musana oitashoo iloo papa linono.—Mithali 22:28 Enkiguana e Adventist Pioneer Library Loma Linda, California, Olapa le 3, nkolong 1, 1992

Note

Back