Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
24 / 31
24 / 31

Embolunoto 21 — Enkaina narikoo te siaai

John Norton Loughborough

GSAM 322.1“Kaaitaarriyian nanu iyie naaiteng’en enkoitoi niim.”1

GSAM 322.2Ore ilo oisilig Olaitoriani, neibalayu eramatare enye anaake te ninye. Kake eeta nkatitin naayiolouni ena ramatata oleng alang inkulie katitin, anaa te neitajeuni oltung’ani too mbaa torrok o too nkae onyoto, nena naadoluni o nena nemedoluni, o te neboloki Enkai inkoitoi metilimu esipata enye too nkulie wuejitin. Kuna baa naimaki ena bolunoto.

GSAM 322Enduaata e dukuya te Michigan

GSAM 322.3To lolapa le 5, 1853, etuo Olpayian White o enkitok enye aatoliki Michigan. Ena apa kata e dukuya nepounye ninche enkalo e keper e Buffalo, N.Y. Ore te Sabato e nkiting’oto eilo lapa netii ninche Tyrone, naa ine eituaki Enkitok White Enduaata, neitodoluaki isiritin nemeekure nabo oo looibung Sabato tiatua ina kop, neisho inkikookot naaipirta mbaa naaidim aaitanyamal ninche. Te nkolong e 2 e lolapa le 6, te Jackson, neisir inkardasini naabori 8 naasipa olodoo e nkardasi sapuk, eimaki inkulie baa naitodoluaki ninye. Naisho nanu esirat e Enduaata naisira te nkalamu, nejoki pee aigilaki ninye aaisir aibalunye te nkalamu o rangi e nkisirat.

GSAM 322Enkitok natejo kesinya

GSAM 322.4Ti atua inkulie baa naitodoluaki, nelimuni embae e nkitok nayieunita nejing iltung’ana lang hoo nemeipotoki. Etejo Enkitok White ajo ejo ena kitok kesinya oleng. Eitu etum Enkitok White ninye apa, nemeeta eyiolounoto enye o metaba anaa ina nataaishooki te ena duaata. Eitu eimaki ake enkoitoi e nkias enye, kake etejo sii ajo ore te neikooki, neitodolu te nkomom enye ajo kesinya, nejo, “Olaitoriani—eyiolo—oltau—lai.” Etejo ajo keimita ena kitok enkop eboitare olbarnoti, etii olpayian lenye, oltung’ani otumuroyie, ang easita esiaai pee eisho ninche imasaa naaret ninche too nkiasin enye torrok. Etejo Enkitok White ajo eitudua ninye Olaitoriani ajo, “Hoo naa kejo ena kitok kesinya, ninye o ilo barnoti oitaruoyie enkitanapata e naapishana.” Etii ina sirata naimaki ena bae ti atua embene ai, naanyu te nyamali kiti pee adol enatiu kuna baa.

GSAM 323Eumata te Vergennes, Mich.

GSAM 323.1Nikitumote aaiteng’enisho te Jackson, Battle Creek, Bedford o Hastings, nikintoki aabau Vergennes, tiatua erubata e nkop naji Kent, naa ine nitum ajo emany ena kitok. Nikibau ina wueji nikiruko te nkewarie, te nkolong e 11 e lolapa le 6, eton eitu ejing Sabato. Enkaji e Olpayian White apa nikiruko, laa ninye apa olalikioroni tiatua kanisa naji Enkanisa oo Lairukok le Kristo. Amu enkop naiteruni eton nejeku emanyatta, eitobiraki ewueji e ntumoto ang tiatua enkaji sapuk ng’ejuk e nkisudoroto oo ndai, natii maili 3 dukuya. Neaku nikitum sii ajo ore ena kitok natudua te Enduaata nemany maili 2 te siadi ina wueji e ntumoto.

GSAM 323Enchakenisho e nkitok napejaa te nkirukoto nemesipa

GSAM 323.2Te nkolong e 12 e lolapa le 6, te saa 10:30 e tadekenya, nikitum tiatua ina aji e nkisudoroto oo ndai. Eton Enkitok White enkalo e kedienye e wueji e loirorieki, naton nanu embata enye, neton Olpayian Cornell embata ai, etii Olpayian White enkalo e tatene e wueji e loirorieki, eirorita. Ore pee eiroro anaa dakika 15, nejing oltung’ani kitumoyie o olbarnoti te nebo, netonie ilorikan le dukuya, enapiakino ina wueji e loirorieki. Eboitare ninche enkitok naado, natasaash, narok osesen, natonie ewueji napuikie enkutuk aji. Ore pee eidung’oki Olpayian White enkilimunoto kiti, neinyototo Enkitok White, neiteru irorei lenyena eimaki enarikino ilalikiorok pee errip ate, pee meinyal ina siai naishooki ninche. Neasishore ele rorei, “Entisinya ate, intae lelo oonapita imasaa o Laitoriani.” Etejo ajo metii enkipankata e Enkai pee eipot enkitok neim enkop eboitare olpayian oje alang olpayian lenye. Ore te nkiting’oto nejo aibalunye,

GSAM 323.2“Ore ina kitok natonia tene, te wueji napuikie enkutuk aji, nejo Enkai naipoto ninye alikio ororei. Keimita enkop eboitare ele barnoti otonia taata te dukuya emisa; ore ele tung’ani kitumoyie, olpayian lenye—metung’ur Enkai ninye!—neasita esiaai nagol te nkang pee etum imasaa naasishore ninche aataas ing’ok enye. Ejo kesinya oleng—eteitiaki sinyati—kake hoo naa keitodolu esinyatisho, aaitodua Enkai ajo ninye o ele barnoti oitaruoyie enkitanapata e naapishana.”

GSAM 324.1Eyiolo iltung’ana pooki ootii ine ajo eitu edol Enkitok White lelo tung’ana o metaba anaa pee ejing ina aji. Ore pee eoru Enkitok White lelo tung’ana, neimaki impukunot enye te ina oitoi, netum kuna baa ewueji too ndamunot oo lelo ootii ine, neponari osiligi lenye, neitagol enkirukoto enye too nduaat.

GSAM 324Irorei loolimuni anaa enatejoki eton eitu eaku

GSAM 324.2Ore eishoo Enkitok White Enchakenisho enye, neing’or iltung’ana Enkitok Alcott, ina kitok naikooki, eyieunita neyiolou enaning ninye irorei loolimuni o enaaku eas nejo. Tenaa meeta eng’oki naikenaki ninye, neiruk oltung’ani ajo keinyototo neany pooki nena baa. Tenaa kake easa, nitorrono oleng oltau, ebaiki neany pooki hoo naa eyiolo ajo esipa. Kake eitu eas ina; etaasa anaa enatejo ina Chakenisho ajo keas te neikooki. Neinyototo aitashe te nkiti-kiti, eishololo nkonyek pooki ninye, neitodolu te nkomom enye ajo kesinya, nejo te nkiti-kiti, “Olaitoriani—eyiolo—oltau—lai,” neitoki aton nemejo ae rorei. Etejo anaa enatejo ina Chakenisho ajo kejo, nejo sii te ina oitoi ake.

GSAM 325Etang’amaki eng’oki

GSAM 325.1Esipa, eyiolo Enkai iltauja lenye, neyiolo sii ninche ajo etaasa eng’oki naikenakaki ninche. Amu ore te siadi, netiliki ilo barnoti Olpayian Gardner, otii ina manyatta, oikilikuanishoo ninye oleng te nena baa, “Olpayian Gardner, esipa oleng nena natejo Enkitok White naaipirta iyiook.” Ore ina kitok, pee etiliki Enkitok Wilson, te Greenville, to lari le 1862, ajo “meidim ajo ororei nabo torrono oitanya Enkanashe White, pee metumi ajo earrare Enkai,” neng’amu ajo esipa nena naitodoluaki naaipirta ninye o ilo barnoti.

GSAM 325Esirit e Olkipaaret

GSAM 325.2Ti atua enkata nasuj enkata e nkirowuaj to lari le 1853, etutumo iltung’ana kutiti leitu eshipa te Michigan, neiteru aaitapuku enkardasi naji Olkipaaret le Sipata. Ore esiaai e na kardasi o lelo oorikoo ninye, nedoli ajo enkinyalata o enkmena, meeta enkitagoloto. Eipiki inkumok oo mbaa e lejare tiatua inkardasini enyena, naaitanyamal iyiook te siai e Olkilikuai. Amu ena apa kata e dukuya nikitum enkirorokinoto naibala anaa ena, nikidamu aajo esiaai ang pee kintodolu ajo meeta esipata irorei lenye oo nkurrata. Ore enikias ina, nenyau enkata nanyorraa nikiasishore pee kintilimu dukuya esipata naishooki iyiook pee kirrip. Ena neshukoyu iyieunot e Shetani, laa meeta olng’ash ajo ninye oitopua ena arrabal. Neton kuna baa neijia o metaba anaa enkewarie e nkolong e 20 e lolapa le 6, 1855, pee kidipa entumo te Oswego, N.Y., Olpayian White o enkitok enye, Olpayian Cottrell o nanu. Aaitanyamala iyiook te ina tumo oltung’ani oji Lillis, otujing’o neorokini iltung’ana nena sirat e nkurrata. Neitoki aipotoki enkilikuanata ajo kainyoo esiaai ang te ena bae. Ore pooki apa enikintema aawal elejaritin enye, neitaa ninche inkulie elejaritin naaponari.

GSAM 325Enkikokoto o enaibon e mbaa naaku

GSAM 325.3Te ntumo e nkomono nateyieu ina kewarie tiatua enkaji e John Place, te nkanasa e Oswego, neishori Enkitok White Enduaata. Neitodoluaki ajo tenikibik te siai ang, nikilikio esipata, nikimintoki aapik iltung’ana laa “esirit e Olkipaaret” atua ndamunot ang, naa keiteru ninche aarrarare ate, nepong’ori enkardasi enye. Ore pee eaku ina, nikitum ajo etodou enkikena ang aaku nkatitin are. Amu nikiruko aajo enchakenisho naing’uaa Olaitoriani ena, nikinteru tena kata aaas anaa enajo.

GSAM 326Enkibatata e sirit e Olkipaaret o enkardasi enye

GSAM 326.1Eshomo esiaai e sipata dukuya te nkisiokinoto, etii “esirit e Olkipaaret” atua inyamalaritin tiatua kewan. Te nkata kiti neshalari ina sirit, amu inkumok oo larikok lenye etapala Sabato. Neishunye enkardasi enye tena kata amu eishunye eretoto; ore ilo oing’orita nkitobirata enye te nkata, neing’or esiaai e nkisoma, neiteru aiteng’enisho. Kake amu eton eitu eiteng’enu aitorioo kewan, nemeidim katukul aitorioo ilasomak lenyena. Ore eitemita aitarriyian nabo too layiok le nkisoma enye, neitayu entoki kiti naishieki irisasini, nedamore kake eitu eitasheyie enkima. Ore pee eikordoo te iltung’ana ooyieu neyar ninye metii enkiguana, neiririkaki pee eisik te nkewarie alo Canada.

GSAM 326Enatiu esiaai e lotunoto e are e Kristo te nena baa

GSAM 326.2Te ina kata, eeta iltung’ana lang naboisho o enkishirata e ndamunot sidai naalang opa pooki. Ore enikinyokita aailimu Olkilikuai too nkulie wuejitin, neboluni enkoitoi to lkalo pooki.

GSAM 326.3Te nkardasi e nkikena 10, te mbuku e 11 e Enjurrunoto o Olalikoroni, e nkolong e 14 e lolapa le 1, 1858, nejo oloitobir enkardasi, eimaki nena nataa te siai e Olkipaaret: “Te nkata enataana enkishalana, pee etemaki aainyal Enjurrunoto o Olalikoroni, naa $700 ake eitoti imasaa e kanisa natii enkaji e siai e nkardasi. Ore ebaiki ina kata neponari aabaya $5,000. Etii apa iltung’ana oolaak enkardasi anaa 1,000, kake etii taata 2,000, o inkulie kumok ooishori pesho.”

GSAM 326.4Amu nikibaya taata ina kata (1858) neshala “esirit e Olkipaaret” nesaaya, neishunye Olkipaaret, neeta nena kikenat e shumata tipat kitok. Anaa enatodou enkikena oo loolaak Enjurrunoto o Olalikoroni aaku nkatitin are katukul, netodou sii enkikena oo lairukok aalang nkatitin are. Neikoni neijia eitabayioki nena naibonokieki te Enkitok White to lolapa le 6, 1855.

GSAM 327Enkikokoto e dukuya e Eumata to lng’obor

GSAM 327.1Ore too nkolong’i e dukuya oo Olkilikuai, nikitaasa ntumot too nkajijik e nkisoma te nimikitum ewueji naikishiaan. Te nabo kata tiatua enkaji anaa ena, etutumo iltung’ana kumok oleng, metaa hoo inkajijik are e nkisoma naaya ina kishaa menap ninche. Ore pee ening iltung’ana pooki, neitashe olairorioni te dirisha nabolo, neirorie lelo ootii enkaji o lelo kumok alang ninche ootonie inkarrian enye o shumata onkijita. Enkidoloto e na tumo kitok naitopua enkitanyanyukoto e ntumo te Eumata to lng’obor.

GSAM 327Eumata to lng’obor e dukuya te Battle Creek, Mich.

GSAM 327.2Neaku te nkolong e 22 e lolapa le 5, 1854, neitutu Olpayian James White o ilkulikae te nkiguana ajo enkipankata naidimi pee easishoreki ing’oborri too ntumot. Te ina kata, mekumok ing’oborri kituaak naasishoreki too nkulie siaaitin, o metaba anaa too nkiguranat oo laitaa iloik, te nkitodolunoto oo ng’uesin o too nkulie nguranat nemeekure nabo. Michigan enkop e dukuya netema Ilairukok le nkolong e naapishana ooanyu elotunoto e are e Kristo ena oitoi e siai. Eiteru Eumata to lng’obor e dukuya te Battle Creek, te nkolong e 10 e lolapa le 6, 1854. Ore taata etobulua ena oitoi e ntumoto te nkata e nkirowuaj, nesapuku oleng.

GSAM 327Enkikokoto e Eumata te nkampi

GSAM 327.3To lari le 1868 neitoki aaas ae bae nairetu esiaai dukuya. Nejurri aaitobiraki ajo tenaa enkipankata sidai pee eatae Eumata te nkampi, nedung’i ajo ena enkoitoi sidai oleng naatum iltung’ana lang kumok ewueji te ntumoto sapuk e pooki. Tenaa eatae olng’obor sapuk loo nkisiaai e iltung’ana pooki, o ing’oborri kutiti loo lmareita, netum iltung’ana enkiyeng’iyeng, neaku eidimi aatum inkolong’i kumok naadupa te nkiguana o te nseremare.

GSAM 328Eumata te nkampi e dukuya te Wright, Mich.

GSAM 328.1Etaasayioki Eumata te nkampi e dukuya te Wright, Mich., too nkolong’i 1-7 e lolapa le 9, 1868. Etobulua kuna tumot kituaak, natii tipat te iltung’ana lang pooki, aabaya nikiata alang ntumot 50 e nkampi to lari pooki, too mbaat nemeekure nabo e nkop neasi esiaai. Etaasayioki kuna Eumata te nkampi te America, neasayioki sii te Europe, Australia, New Zealand o Africa e Kedo.

GSAM 328.2Ore entumo kitok oleng e nena nataasa iltung’ana lang, naa ina nateyieu to lari le 1893 te Lansing, Mich. Ti atua ina tumo kitok, etii iltung’ana 3,400 oomany ing’oborri loo lmareita naalang 500. Etasishoroki e nkitobirata oo ng’oborri pooki le nkampi enkila nagol naalang iardini 150,000.

GSAM 328Enjeunoto te nkinyalata e ngarri e nkima

GSAM 328.3Ore enkolong nasuj ina nidung’ie embae pee kinyang’u olng’obor lang le dukuya le futi 60 (enkolong e 23 e lolapa le 5, 1854), etii Olpayian White o enkitok enye Jackson, Mich., nelotu enkata naiteru enkoitoi enye aapuo Wisconsin, ewueji nepwo aaisiaaisho te nkata. Nikitum endama tiatua enkaji e D. R. Palmer, enapiakino ewueji natashei enkarri e nkima. Te nkatitin kumok te ina dama, neiroro Olpayian White nejo, “Atoning’o entoki enking’asia te nkiterunoto e na oitoi; kake, Ellen, eeta iyiook entumo natashe, naa meeta ninkuna metaa kipuo. Tenaa mikiaata ina tumo, maalo nanu ena kewarie.”

GSAM 328.4Ore etataana enkewarie, enapiakino enkata elotunoto e ngarri e nkima, nikitum erishata e nkomono. Eitodoli anaa keirikoo pooki oltung’ani meomon te nkordunoto e Olpayian White o enkitok enye te ena oitoi. Ore pee kinyototo, neimaki Olpayian White enkirukoto enye ajo keramat Olaitoriani ninche neirrip.

GSAM 328.5Te saa 8 nashomo nanu aboita ninche o metaba anaa enkarri e nkima, pee aretu ninche aatum iwuejitin netonie, naitobir imasaa enye. Nikijing enkarri nabo naata ilorikan ooado te nkalo e nkoriong, naji apa te nena olong’i “engarri e njioto”. Nejo Enkitok White, “James, maidim nanu aabik tiatua ena karri, kayieu napuku tene.” Naretu ninche aatum ewueji netonie tiatua empolos e ngarri nasuj ena. Neton Enkitok White, neiteleiki imasaa enyena shumata enkoshoke enye, kake nejo, “Maaning’ita nanu eseriani tiatua ena karri e nkima.” Nedamore oltuala, nejokini ninche te nkisarrisar, “Esere,” napuku nalo sioki tiatua enkaji e Cyrenius Smith pee aruko ine te nkewarie.

GSAM 329.1Te saa 10 anaa eibung’a iyiook pooki enking’asia kitok pee kining Olpayian White eing’osing’osita enkutuk aji pee ebolokini, ninye nikijo etii apa sioki enkoitoi e Chicago. Etejo ajo etupukunye enkarri e nkima te nkoitoi e sinkei, maili 3 te nkalo e keper e Jackson; eitiakaki ainyalaki erubata sapuk e ngarri e nkima, o mashini nadut ninye. Kake hoo naa etuata iltung’ana, eikordua ninye o Enkitok White metii emion natum ninche. Netum sioki embarta o enkarri, nepuo eboitare Abram Dodge aayau Enkitok White. Etanapa Olpayian ninye too nkaik enyena te nkata e nkoitoi, eim enkop natasha naa enapui nemeeta enkop nagol, neim olkeju kiti, o metaba anaa ewueji e nkordunoto nailachaki ewueji enkinyalata.

GSAM 329.2Tadekenya siioki te nkolong nasuj ina, nashomo nanu aboita Olpayian Dodge aaitadol enkinyalata. Te wueji neim enkoitoi ina oitoi e sinkei te nkirragata, eteiragie olmongo kewan te shumata ina oitoi aiyeng’iyeng’a. Meeta ina mashini e dukuya entoki naitadashoo nkishu; neaku ore pee enang ina ng’ues, nepikinye enkalo e kedienye aing’uaa ina oitoi. Ore te nkinang’ata e dukuya e ina mashini te nkop, netapika enkarri e misigiyio, natii esanduku oo mbukui e Olpayian White, aaing’uaa enkoitoi katukul, neitu einyalaki. Te ina kata nabo neori enkarri oo lasulot natii enkiting’oto e ngarri e nkima te nkulie pooki metii oltung’ani oretuo, neitashe te seriani shumata enkoitoi e sinkei. Neshomo ina mashini o enkarri naasuj naa ina e nkare o nkan oo nkima, te nkop te oriong enkoitoi, te nkaasa oo rodin 6 aashu 8. Nenang ina mashini entonata e olchani onyaanyukie olng’aboli, naata enkipimare oo futi 3 anaa te mpolos. Etogola ina karri oleng, metaa etibelekenya ina mashini ainyal olotii abori aaku shumata, neibelekenya erubata e siadi e ina karri e nkare o nkan, neirrag aaiken ina oitoi. Nepuo inkarrian sapukin too ngolon enye pooki, nenang ina mashini nainyalaki, neitaa ina enkinang’ata e are. Ore enkarri e dukuya nanang ina mashini, naa enkarri oo masaa naayauni sioki, naa eng’amaamu aaku nkuliekanini oo nkan e nkima. Etii ninye o pooki masaa naatii atua tiatua enkinyalata nateineni shumata o mbat e ngarri e nkare o nkan. Nasuj ninye enkarri e rubata e are, naata ilasulot 18; etua nabo te ninche, netum lelo kulikae pooki imion, inkulie kituaak o inkulie kutiti. Eng’ela ena karri aaku are, enang ina karri e njioto neim atua ninye. Eng’amaki erubata e dukuya e ngarri e njioto, neing’amaki katukul ilo orika leitu ening Enkitok White eseriani pee eton tiatua.

GSAM 330Enchakenisho e njeunoto naing’uaa Enkai

GSAM 330.1Ore pee kidol ina nyalata, nikintoki aadol ina karri nabulie Olpayian White o enkitok enye te nkata e mpong’oto, etashe te seriani ake naiori, te nkaasa oo rodin 15 anaa te oriong enkinyalata, nikining too ltauja lang pee kijo etoning’o Enkai enkomono. Amaa, kaing’ae oyiolo tenaa eirriwayie ninye olmalaika lenye meoru ina karri pee eikord ilaisiaayiani lenyena metum emion? Eibung’a ena damunoto iyiook oleng, enajo oltung’ani oitasheyie enkarri ajo eitu eoru ninye, nejo sii ajo metii apa oltung’ani te wueji e ntashe e ngarri pee eaku ina, naa embae naishung’are ninye o iltung’ana le siai e ngarri e nkima pooki enkoitoi naasayioki ina. Ore embae natonyuaa ninche oleng, naa ore entoki naen inkarrian o encheitoi enye e sinkei nemeeta hoo nabo natang’amaki; ore encheitoi eboitare olkonchoorr lenye neper shumata ewueji e ntashe e ngarri nainyalaki, anaa eitipika ine enkaina nabarani.

GSAM 330.2Ore ebaiki enkolong e 24 teipa, naa etayioki entorroni tiatua enkoitoi e sinkei o metaba anaa neitoki inkarrian e nkima aapuo anaa apa. Nejing Olpayian White o Enkitok White inkarrian nepuo te seriani o metaba anaa ina tumo enye te Wisconsin.

GSAM 330Eikooki ilarrabalan

GSAM 330.3Eitu eitoki Israel apa aatum enkoitoi nalulung’a te seriani. Eeta ilmang’ati te oriong ooyieunita neitanyamal ninche te pooki elototo enye dukuya. Ore ina “tumo naitulutulayioki” o lelo leitu eisho ate katukul Enkai tiatua enkampi, neaku imasaa naidim Shetani aasishore pee eibalunye enkishalana, olarrabal, enkilam o enkararata. Ore ina sipata ajo etii enkaina e Enkai naitobirisho te nebo lelo ooisilig ninye, netum ninche enkilanyata too nkiasin enye, naa enchakenisho ina ajo etumoto ele orere olng’ur te dukuya ninye—ajo erikita ninche enkaina o Laitoriani.

GSAM 331.1Neijia etiu sii enkiterunoto o embulunoto e Olkilikuai lo lmalaika li okuni. Eitu eshomo dukuya te nkaraki era nena sipat naitodoluaki entoki naiship oltau le tung’ani anaa enatiu apa. Kake ore esipata natii empolos e Olkilikuai—Sabato e Olaitoriani—nearrarare iyieunot e kewan o enkop, neor lelo ooning ninye te siaai e nkinyang’a e nkop too nkolong’i are te wiki nabo. Eeta esiaai e Esipata e taata ilmang’ati te oriong, oonyok nemeishunye eyieunita neinyal esiaai. Eidimi aaimaki ninche too rorei lo lasirani loo lkerempeta ajo, “Tenaa eitu ebik Olaitoriani enkalo ang, nchoo Israel elimu taata; tenaa eitu ebik Olaitoriani enkalo ang, pee einyototo iltung’ana aarare iyiook, anaata eijoo ninche iyiook kiishu, pee etapejoki iyiook engoro enye.”2

GSAM 331.2Einyototo iltung’ana ooata iyieunot e kewan o lelo lemeishipayu tiatua iyiook too nkatitin naasha, eimaki mbaa kituaak naaku easi te neitabayioki iyieunot enye. Kake anaa ewang’an e nkima nelejisho, eishunye opa oleng iwangan enyena. Eton esiaai e Esipata e taata epuo dukuya te nkidipata o te nkitasheata tiatua enkop pooki, eponari enkitasheata o engolon te pooki elototo dukuya.

GSAM 331Ilpayiani Stephenson o Hall

GSAM 331.3Te nkata e nkirouaj o lari le 1855, neitem ilpayiani Stephenson o Hall aaiteru enkiarariata te nkop e Wisconsin. Etiyioloti oleng too lalashera ooturukito ajo etayieu ninche aaitem imbaa pooki ake e nkirukoto ang te nkisoma enye e ‘Enkata nalotu’; netayieu oleng pee eiteng'eni Ilairukok le nkolong e naapishana ooanyu elotunoto e are e Kristo enkisoma e nkata e ntemata o enkibelekenyata te siadi elotunoto e are e Kristo.

GSAM 331Enaibon naipirta ninche

GSAM 331.4Te nkolong e 20 o lolapa le 11, 1855, neishori Enkitok White enduaata naitodolu enkoitoi enye, tenebo enaibon naipirta enkiting'oto enye, too kuna rorei: ‘Idamu, iyie oltung'ani lemeeta engolon, ajo iidim aibooyo esiaai e Enkai? Oltung'ani lemeeta engolon, enkibung'ata nabo ake o lolng'ojino lenye neidim aaiterriu. Keishoo iyie enkata kiti ake.’

GSAM 332.1Etejo ilmaang'ati lang ajo etii tene enduaata natejo keishunye kuna payiani aaie te nkata kiti, naa amu etishua te larini kumok, eton eitu etabai enduaata. Meeta enduaata imbaa naipirta enkeeya enye. Eitoduaaki ninche etiu anaa iltung'ana ooing'oru aaibooyo esiaai o Olkilikuai lo lmalaika li okuni. Eilikioki ninche enatiu etelelek te Enkai aaibooyo ninche, neponi ajo, ‘Keishoo iyie enkata kiti ake.’ Kaa easa? — Eitu emirisho te larrabal lenye anaa enatesiligie, kake etiu anaa eteekaki pee eishankar tiatua enaimin. Too iwikini kutiti nepal Sabato nemetaa esuj; neibelekenya aaitaa ilmaang'ati lenye. Etesiligie aaitobir enchula e ‘Enkata nalotu,’ etaa ninche ilarikok. Kake ore pee epal Sabato, neishunye aibung iltung'ana lang, nemeitabai ena naitayieu. Te nkoitoi enye oopeny neitaruoo aaitabai enaipankata te dukuya. Nejo iltung'ana lang, ‘Esipa, eteishoo Enkai ninche “enkata kiti ake.”’

GSAM 332Enkiting'oto e nkishui naitieu osina

GSAM 332.2Ore imbaa e nkiting'oto oo kuna payiani are, esidai pee kilimu imbaa naatejo ilalashera lenye oopeny, ilairukok le ‘Enkata nalotu,’ ootii tenebo ninche te siadi empalata e Sabato, naipirta osina ootaasa. Too larini 37 ootuluso apa, netomoda Hall kiti (etapuku ena amu etananau olelukunya); ore enkaraki ena naa enkimin e masaa kumok amu enelejarie ilkulikae. Eibung'a enkilejare ajo tene epuku aulo, keigilari aaku olalaa, anaa aigilari te nkop. Meitaruoo ilkulikae, kake too kuna arini ooidipaye aado, etiu nemeidim ata esiaai nabo o lalikoroni.3

GSAM 332.3Etua Olpayian Stephenson, netuluso ilarin oobaiki 16. Too larini kumok eton eitu eye, eitu sidai enkue enye (etomoda), hoo duo nemeitaruoo ilkulikae. Eton eitu eaku neijia, netum te ndamunoto enye elakunoto te nkisoma nateiruko ajo mmeeta enkitanapata, nepal enkitok enye; mmeeta oltung'ani oetayu imbaa torrok naipirta enkitok ino (eitu eidim adung enkiyama metii tenere esiaayie olang'oroni le nkujit nemeeta esipata), neiyam enkitok ai natii kiti oleng te larini alang enkitok enye e dukuya. Etorrono ena asata, neshal inkitanapat e nkishui sidai oleng, netum sii ilalashera lenye le ‘Enkata nalotu’ aany enkoitoi enye, nemeishoo metu aiteng'en ninche ake.

GSAM 333.1Ore imbaa naatejo ilalashera lenye oopeny naipirta inkolong'i e nkiting'oto oo kuna payiani, neitodolu olng'ur sapuk oleng; kake naa imbaa naasipa, naitayioki meeta enkiba anaa enkiguana e nchoto. Te kuna baa kincho ilaisomak lang metum enkiguana enye oopeny, naipirta enkoitoi natumore enasipa e nchakenisho too seseni lenye.

GSAM 333Eng'amaa Olpayian J. H. Waggoner Olkilikuai

GSAM 333.2To lari le 1852, neiruk Olpayian J. H. Waggoner, oturukito enkardasi e nkilikuaat e nkutoto e Wisconsin, Esipata e taata, naa to lari oosuj, neishor kewan pooki te siaai e likioroto. To lari le 1857 neiger imbukui kutiti are naata tipat oleng, naata enkardasini oobaiki 200 ke nabo. Ore enkarna e dukuya naa, Enatiu o Enkoitoi e Nkirukoto oo Nkiyang'eti oo Lelo Ootuata e Kuna Katitin, ore e are naa, Enkitodolu ajo Mesipa Enkisoma e Nkata nalotu. Ore na dukuya, naa eitu eretu ake iltung'ana kumok pee meirieki ilo rreshet le Sheitani; kake te mayianata e Enkai neibol inkunyukie oo lkumok leitu eyiolou enatiu kuna kitoduaat e kuna katitin.

GSAM 333.3Ore embuku enye e Enkitodolu ajo Mesipa Enkisoma e Nkata nalotu, naa enkitodolu oleng oo nkisomani e nkujit naajo keeta ilaing'okok enkata e ntemata o enkibelekenyata te siadi elotunoto e are o Olaitoriani lang. Etodolu oleng ajo mesipa ina kisoma, nemetaa eitu ewaliki ake; sii eitum eitu kidol ata enkitemata nabo e walata. Eitodolu embuku te nkoitoi naawang oleng nemeado, ewueji e Kristo etaa olpadiri to lorika lo nkitoria o Papa lenye (empadirisho enye e Melkisedek) te nkata naatii taata, o ewueji neleru to lorika lenye oopeny, te nkitoria enye nalotu nemeish, — olorika lemeata empadirisho e mpolos e Enkai o iltung'ana.

GSAM 334.1Te siadi ake, neiger Olpayian Waggoner embuku kiti e okuni, natii enkitoshe enye anaa nija, naaji, Enkitoning'oto o Enkai te Wang'an e Ng'eno o Enkibalunoto. To lari oobaiki 1884, nejuri ake neitobiri neitasapuki, metaa embuku naata enkardasini oobaiki 400. Naa enkisoma naawang nemeado naipirta ina ba naitodolu enkarna enye.

GSAM 334.2Aiteru ina kata, nerubare oleng esiaai e nkitapukunoto oo mbukui, etaa olakigeroni o olaitobirani loo nkigerot. Neshomo sii dukuya too siaaitin lenye e likioroto, neton too larini lenye e siadi te Europe.

GSAM 334.3Te nkolong e 17 o lolapa le 4, 1889, netua te nkata nabo te Basel, Switzerland, eton eishiaaki aidip aiger embuku enye e siadi, Aiteru Eden abaki Eden. Te nkolong e 16, easa esiaai e nkigeroto enkolong pooki, neiger kuna baa te mbuku enye naigero imbaa e inkolong'i: ‘Atasa esiaai naagol enkolong pooki.’ Netumori kuna baa te lkilikuai ooteigero ilalashera le Europe naipirta ena nateyieki:—

GSAM 334.4‘Te tasakutore e nkolong e 17, te saa naabaiki 5:30, neir te nkaji enye napiki ndaa etua, meeta enkikokoto ata kiti, amu etapal oltau lenye esiaai. Eteisiaa oleng pee eidip embuku enye ng'ejuk naigeroki te nkutuk oo Lngereza, netesiligie aiteru osafari le London te nkolong e dukuya e wiki nasuj, pee eretu esiaai natii ine, eton eitu eshuko America te nkata e nkirouaj nalotu.’

GSAM 334.5Aiteru 1854, eton Olpayian Waggoner te dukuya oo ltung'ana, etiyioloti oleng, eirripita esipata te nkiteng'enare o too nkigerot. Te nkata natua, eata ilarin oobaiki 69. Enukari te Basel, te nkolong e 20 o lolapa le 4. Eino aitarru oltung'ani ai loo laisiaayiani le dukuya, eton etii ewueji e siaai enye.

GSAM 334Enkishiunoto te nkirukoto

GSAM 334.6Te nkiterunoto e nkata e mbulunoto oo ndupai o lari le 1858, etamueita Enkitok White oleng too nkolong'i kumok, neirrag te rruat neaku ebaiki nemeidim aas entoki. Teipa nabo, enyikita empolos e nkewarie, neiterre; neitem olmarenyi inkoitoi pooki neyiolo pee eshukunye ayiolo enatii, kake eitu eidim. Neton neijia alang enusu saa, neipotoki nanu o Olpayian Andrews te siore te Olpayian White, pee kintutum aasai. Ore pee kitairrishaki aisai te nalo erruat enye, newal Olaitoriani to lng'ur, neishoo eshukunye ayiolo enatii, neitonyo etaa bioto anaa apa. Ore esisita Enkai, neibung'i te nduaata, eton eirrag te rruat. Etumoi aaisom inkulie baa naitoduaaki te nduaata ena, te ‘Enchakenisho te kanisa,’ enamba 5.

GSAM 335Enkitoduaata e sesen naing'asia

GSAM 335.1Etii enkitoduaata nabo e sesen nemeoshi, narubare ena duaata, nikiyieu pee ing'ura oleng. Etonita Olpayian White o nanu te nalo nabo e rruat, neton Olpayian Andrews te nalo ai. Ore inkaik enye, neibung'akin te shumata e lgoo enye, neibelekenya ake aitoki aailo too nkoitoi enye naalesh naaisidai anaa oshi, eishoo inkaik enye epuo inalo oo nkulie kitoduaat naadolita. Etilepaki erubata e shumata e sesen enye aing'uaa erruat, nemetaa etii empash naabaiki inchi 8 anaa 9 te mpolos oo loilila lenye o entoki nairretene enkue. Te nkulie rorei, etigila sesen enye aiteru ololua abaki shumata, etaa enkigilata naabaiki inkigerunot 30. Neton te ina bikoto enkata pooki naton te nduaata, naaji idakika 30. Meidim oltung'ani te ngolon enye ake aton neijia, tenemeeta enkirretena oo nkaik o ilpirankashi, hoo ake aton neijia te nkata naado ino. Tene ake etii enkitodolu ajo etii engolon nemeeta enkitoreisho enye, narubare enduaata.

GSAM 335Enaibon ai

GSAM 335.2Te nkolong e 1 o lolapa le 10, 1858, netumore Olpayian White o Enkitok White o olakigeroni aaitobir eumata oo ltung'ana pooki te Rochester, N.Y. Aing'uaa ena umata, nerubare olakigeroni ninche to safari loimir nkop e New York o nkuapi e New England. Te Sabato nabo, neishori Enkitok White enduaata, neitoduaaki, tiatua nkulie baa, ajo te wueji nabo to safari lang nikintobirita, keyieu Sheitani aiarri ninye te ngolon sapuk, naa keyieu Olpayian White o nanu pee kibik eibung'ita ninye te nkirukoto, neitajeu Olaitoriani ninye.

GSAM 336Enyamali e Enkitok White

GSAM 336.1Etii sii tene enaibon e mbaa naalotu. Ore imbaa naasuj neitodolu enatiu etabai te sipata. Te Sabato e dukuya te siadi eumata e Rochester, kitii Roosevelt, naa te Sabato nasuj kitii Brookfield, te nkutoto e Madison. Te wiki nasuj nikintobir intumo te nkaji sapuk napiki ndaa e Olpayian Ballou, te Mannsville, te nkutoto e Jefferson. Ore kilotito te ngarri e nkima aing'uaa Brookfield alo Mannsville, neiteru enkikomom e Enkitok White aadoru te abori inkunyukie. Eata emion sapuk, nemetaa te nkata nikibaya Mannsville, etumore ashome erruat enye. Neponari enjian too nkolong'i 2, neibooyo ninye metum enjiu, nemeishoo sii erubare intumo. Etejeyuo elukunya enye abaki neutiki inkunyukie pokira are, neibelekenya enkikomom enye oleng, nemetaa meitodolu ake enkikomom o ltung'ani. Tiatua kuna mion sapukin o enkirikirata oleng natapukute te meeta enjiu, neitem olmaang'at oleng aishoo eiroro torrono aigur Enkai. Neton imbaa neijia abaki enkitishoto oo ntumo naipankataki.

GSAM 336.2Ore pee eish intumo, neajoki Olpayian White nanu,

GSAM 336.2‘Olalashe John, ena enkiarriata e Sheitani te nkitok ai nikinkoiki te Rochester. Idamu ajo eishoroki iyiook enkisiligata nijo, tene kintutum aibung ninye te nkirukoto, mikimpalaa ata kiti tene elotu enjiarare, keigilari engolon o lmaang'at, neitajeuni ninye. Matijing'a nabaa, nikintutum aasai.’

GSAM 336Enjeunoto anaa enateibonoki

GSAM 336.3Nikijing'a nabaa ina aji nairragita Enkitok White te rruat, nikiteru enkisaiyata e nkaitairrishata naipirta ninye, eton eibikita ilalashera te nkisaiyata e nkirinyin tiatua enkaji nikintobirita intumo. Too ndakikani oobaiki 10, aiteru nkata nikiteru aasai, nedou engolon o Olaitoriani, neiboru enkaji. Neish emion pooki e Enkitok White te nkata nabo, nerik nabaa ndaa. Etii ena te saa naabaiki 5 e nkata e dama. Ebaya saa 7, eishunye enjian pooki te nkikomom enye, neshomo eumata e teipa ino, eitodolu etaa bioto anaa apa.

GSAM 337.1Te nkirikanata oo ltung'ana le ine, neishori olomon teipa naipirta ‘Enjung'ore oo Ltung'ana Sinyatin,’ naa te nkiting'oto enye, neitarruoi Enkitok White ninche. Etii Olpayian White aulo tenebo enkayioni enye kiti, W. C., neibung'i ninye te nduaata te dukuya ina umata sapuk. Etumoi aaisom inkulie baa naitoduaaki ina kata te nkigeroto e siadi e Nchakenisho enamba 5, naata enkolong e Mannsville, N.Y., olapa le 10, enkolong e 21, 1858.

GSAM 337.2Ore enkishiunoto natumo Enkitok White te ina kata naimaki, netaa naasip anaa enateibonoki te nduaata naishoroki te Rochester. Eitu elotu ake enyamali e nkoitoi ino to safari ino, nikitum empikoto e nkitoo te sipata too wuejitin pooki.

GSAM 337Enaibon o Larrabal loo Ltung'ana le America oopeny

GSAM 337.3Te Sabato, te nkolong e 12 o lolapa le 1, 1861, ilapaitin 3 ooitabaya te nkolong, eton eitu epokori oltulelei le dukuya te Fort Sumter (inaa enkiterunoto o larrabal oishoo elakuni irrindiki le Africa 4,000,000 te America), neishori Enkai enkaji e ntumo oo Ilairukok le nkolong e naapishana ooanyu elotunoto e are e Kristo te Parkville, Mich. Etii ina saiata Olpayian White o enkitok enye, ilpayiani Waggoner o Smith, o olakigeroni. Eish olomon lo Olpayian White, neitarruoi Enkitok White iltung'ana te rorei ogol, neidip neitore te lorika. Etodolu enduaata eton etii neijia. Eiboru iltung'ana enkaji, netaa ewueji e nkanyit oleng. Ore pee epuku te nduaata, neitasho, neing'or aimanaa enkaji, nejo:—

GSAM 338.1‘Meeta oltung'ani tiatua ena aji otoduaa ata te nduaata e nkirura enyamali nalotu te ena kop. Eitukuena iltung'ana enkitanapata e South Carolina e mpashare e nkuapi naatumore, kake aaitoduaaki taata ajo keiboita nkuapi kumok oleng ina kop, neaku etii olarrabal torrono oleng. Te nduaata ena atodua injorin sapukin e inaloi pokira are, eatumore te wueji e njiarare. Atining'o enkiroloto oo ltulele oonkituak, natoduaa lelo ootuata o lelo ooishunye aaie too naloi pooki. Naidip natoduaa ninche epikino aarrer aaijiarare ng'ena [eremore ilalem oonkitoki too ltulele]. Naidip natoduaa ewueji e njiarare te siadi olarrabal, eiboru lelo ootuata o lelo ooishunye aaie pooki. Naidip naayai nkajijik naeen iltung'ana, natoduaa osina loo lelo oota enyamali naatawa, eishunye engolon. Naidip naayai nkajijik oo lelo ootiaa ilpayiani, inkayiok, anaa ilalashera too larrabal. Atodua osina lenye o emion enye.’

GSAM 338.2Naidip, eing'orita enkaji pooki te nkirinyin, nejo, ‘Etii iltung'ana tiatua ena aji ooiminaki inkayiok te ilo arrabal.’

GSAM 338Enchakenisho e Enkitok Ensign naipirta induaati

GSAM 338.3Pee eitadedeyieki ina ba naimaki, neitodol ajo eishoroki enaibon te ina olong natejoki, neitodol sii enkoitoi natening'ie eumata neitaras, neishori ena chakenisho nasuj:—

GSAM 338.4‘Eitadedeyie ena ajo atamanita enkutoto e St. Joseph, Michigan, to lolapa le 1, 1861, too mailini oobaiki 6 aing'uaa Parkville. Eitu ataa Olairukoni oaanyu elotunoto e are e Kristo. Te nkolong e 12 o ilo apa, nesham ilkulie latiak laainei Parkville pee erubare intumo. Ore pee eshukunye nkang'ite, neaaliki ajo etii enkitok te nkutumo nateibung'i te nduaata, natejo kelotu olarrabal torrono oleng te Nkuapi Naatumore e America; ajo keitobiri injorin sapukin too naloi pokira are, te Kedianye o te Moikuape, naa keeta iltung'ana kumok osina too nkajijik naeen iltung'ana; naa ketum inkang'ite kumok enyamali naagol e ntokitin naatawa, amu etamin ilpayiani o inkayiok o ilalashera te larrabal; ajo etii ilpayiani te nkaji ooiminaki inkayiok te ilo arrabal.’ Eigeraki enkarna, ‘Martha V. Ensign, Wild Flower, enkutoto e Fresno, California, olapa le 1, enkolong e 30, 1891.’

GSAM 339.1Erubare enaibon o ilo arrabal oitoreisho, neponiki Enkitok White ajo ore Ilairukok le nkolong e naapishana ooanyu elotunoto e are e Kristo, ‘keya ninche ilarrabal atua inyamalaritin naagol, naa esiaai oo ltung'ana pooki pee eisai te nkaitairrishata, metum enkishooroto e ng'eno pee eyiolou enaas too nkatitin e ntemata natii te dukuya enye.’

GSAM 339Enkitoshe o Larrabal loo Ltung'ana le Nkop nabo oopeny

GSAM 339.2Te nkata naishoroki enduaata, ore iltung'ana le Moikuape, etayiolo kiti ake enatiu olarrabal onyikito, hoo tenetii oyiolo. Sii Olaitoriani kitok Lincoln, too lapaitin 3 te siadi (olapa le 4, enkolong e 12, 1861), etaa eturubare nkuapi kumok South Carolina te nkitanapata enye e mpashare, nepokori oltulelei le dukuya te Fort Sumter, eipot ilpayiani 75,000 ake, naa te nkata kiti oo lapaitin 3.

GSAM 339.3Ore iltung'ana pooki ooteigeroki te njore e Nchula e Nkuapi te nkata o larrabal naa 2,859,132. Ejo Embuku e Ng'eno Pooki e Britannica ajo ‘ore enjore e Nchula e Nkuapi e Kedianye, eata ilpayiani oobaiki 700,000 te nkiterunoto o lari le 1863,’ kake egol aayiolou empikata pooki nateigeroki. Eiger enkitishaata oo lelo ootuata etaa ‘ilpayiani oobaiki 300,000.’ Etegelua inkulie mbukui e ng'eno pooki e kuna katitin empikata oo lelo ootamin te nalo e Nchula e Nkuapi (ootaaraki te njiarare, anaa ootuata te nkume anaa ntamueyia naatumote te wueji e njiarare anaa too nkajijik naeen iltung'ana), etaa 359,528. Ore esile e nalo e Nchula e Nkuapi, nejo Britannica:—

GSAM 339.4‘Etabaya esile enkitoshe enye sapuk oleng te nkolong e 31 o lolapa le 8, 1865, netaa $2,845,907,626.56. Eteisiaayioki sii impesai oobaiki $800,000,000 oo mbata, ooteisiaayioki oleng te larrabal; nkuapi, nkang'ite kituaak, nkutot, o nkang'ite kutiti, eteisiaayie enkodi enye oopeny, nepik esile enye oopeny te siaai o larrabal; naa ore enkilipata oo lelo ooidipa te siaai e njore, nebaiki nebaya $1,500,000,000 te nkiting'oto. Meidim aayiolou aikoekunake impesai naateisiaayie Enchula e Nkuapi e Kedianye; naa egol oleng aagelu enkitoshe e masaa naateitaruoo injorin e Nchula e Nkuapi o injorin e Nchula e Nkuapi e Kedianye; naa ore enkitoshe oo mpesai oo rrindiki te Kedianye ($2,000,000,000), neitamin olarrabal. Ore pooki tenebo, hoo duo nemeidim aagelu oleng impesai ooteisiaayioki te larrabal, naa $8,000,000,000 naa enkitishaata neme sapuk alang esipata.’4

GSAM 340Enkitadedeyie ai e nduaata

GSAM 340.1Ore enaibon naipirta ilpayiani ootii enkaji e ntumo e Parkville, ooiminaki inkayiok te larrabal, kaalim ake ajo te nkata e nduroto oo mbene to lari le 1883, atumoto olpayian le kanisa e Parkville, otii sii etaa olpayian to lolapa le 1, 1861, te nkata naishoroki enduaata; naiking'ae tenaa edamu irorei ootejo Enkitok White, elikita enduaata naipirta olarrabal. ‘Ee,’ nejo, ‘kadamu.’ ‘Iidim aaliki iltung'ana aja iyiolo ootii enkaji ina olong, ooiminaki inkayiok te larrabal?’ Nedamu nabaa inkarna oo lpayiani 5, nejo, ‘Kayiolo ajo etii lelo ine, naa etamin inkayiok enye te larrabal; naa tene atii nkang', nanu naidim aairoro iltung'ana laainei, kaidim aisho iyie inkulie arna. Kadamu,’ neitoki ajo, ‘ajo etii ilkulie 5 sii, emetii lelo latolimua.’

GSAM 340.2Ore enjiarare e Kedianye neleitu eishunye too larini 4 o sii alang ino, abaki etaa enyikita enusu oo ltung'ana pooki ooteitumutua te njore, etua te njiarare anaa te ntamueyia, neitodolu te nkoitoi naing'asia enkitabainoto e naibon naimaki.

GSAM 340Enkisinkanisho o olarrabal

GSAM 340.3Elikita enduaata naishoroki te nkolong e 4 o lolapa le 1, 1862, nejo Enkitok White:—

GSAM 340.4‘Eitayieki nkalifuni oo ltung'ana metijing'a enjore, eyiolo ajo ena arrabal pee eitamini enkisinkanisho; kake taata, etaa eteibung'i metii ine, netum ajo eteilejoki, ajo mme enkipirta o larrabal aaitamin enkisinkanisho, kake aaing'oru pee ebik anaa enatiu.’

GSAM 341.1Ore kuna baa naimaki neishoroki te nkata naitanapaki iltung'ana le njore pee eretu aaitushuko irrindiki pooki ooisigua aajing ilolongan e Nchula e Nkuapi, metushukoki ilkituaak lenye. Neitodol iltung'ana le njore ejo, ‘Tene kitum empikoto aaibooyo ena kiarariata, kaa kitumuta?’ Newal eishunye osiligi, ‘Meeta entoki. Eton eitu eitayioki ina ba naitayio ena kiarariata. Ore enkipankata e nkisinkanisho, nateitaruoo olosho lang, nepalaki ebik, pee eitonyo enkiarariata ai.’ Ore kuna rorei naeyaki te Nchakenisho enamba 7, ewueji nailimu imbaa pooki o larrabal te nkoitoi naitoreisho oleng, te abori olkong'u ‘Enkisinkanisho o olarrabal,’ naa mejo nemeitami aikoekunake enkisinkanisho, kake eitodolu imbaa anaa enaaidolita iltung'ana le njore ina kata. Te siadi kiti, te ina chakenisho nabo, etii enaibon naijo ena:—

GSAM 341Enaibon e mpikoto e Moikuape

GSAM 341.2‘Hoo duo neijia, neibalunyeki empalata e ndaa te losho pooki! Ejo Olaitoriani, “Mme ena empalata e ndaa nategelua, pee ilak ilkeri le ntorroki, ilaku inerrueta nairoshi, ninchoo ilooisilisili elotu elakuno, ninigil ilkeri pooki le nkurring'ata?” Tene eibung olosho lang empalata e ndaa nategelua Enkai, ina kata kening nkisaiyare enye naipirta olarrabal; kake taata, mejing'u enkiyiaa enye.’

GSAM 341.3Ore iloo yiolo imbaa o larrabal ootuluso, neyiolo empalata e mpikoto, inkitaruoret, enkintanana, o inkulie ake, naaturubare enkitemata e Moikuape pee emiru injorin e Kedianye, abaki enkata naibalunyeki enkilakua e lakunoto — olapa le 1, enkolong e 1, 1863. Ore aiteru ina kata abaki enkiting'oto o larrabal, nesioyo oleng empikoto! Eibala oleng enkitabainoto e ina naibon e nkolong e 4 o lolapa le 1, 1862, too lelo oodolita enatiu eshomo esiaai dukuya. Ore pee eitayioki inerrueta, nelakuni ilkeri le neenare neigili olkeri lo nkurring'ata te orrindik! Eibala oleng ajo etining'o Enkai inkisaiyare oo ltung'ana lenyena, neitamayiana enkitemata e nkiting'oto o larrabal, te nkata nategelua empalata e ndaa nanyor ninye!

GSAM 342Enchakenisho o Olaitoriani o Nkop St. John ooidipa te siaai

GSAM 342.1Te olomon o Olaitoriani o Nkop John P. St. John, le Kansas, ooidipa te siaai, te Ottawa, Ill., latining'o te dama e nkolong e 29 o lolapa le 6, 1891, nejo kuna baa:—

GSAM 342.2‘Eitu aatum osina le siligi leitu ebaya oiro ake, alang ilo latumua te nkata netimira [iltung'ana le Nchula e Nkuapi e Kedianye] iyiook te Bull Run. Kake etii ena pooki te nkipankata e Enkai. Tenikitemiru [iltung'ana le Nchula e Nkuapi e Kedianye], keitobiru iltung'ana loo nkiguana eseriani, neitoki Enchula e Nkuapi abik tenebo enkisinkanisho, nikintoki sii aata taata. Too larini 2, etipik [iltung'ana le Nchula e Nkuapi e Kedianye] iyiook; kake ore pee eibalunye Lincoln enkilakua e lakunoto nayioloti oleng, nikibelekenya aashomo enalo e Enkai, nemeidim aitum enkimirata.’

Notes

  1. Olkerempe le Nkai 32:8. ↩
  2. Olkerempe le Nkai 124:1-3. ↩
  3. Elimu olmarenyi lenye kuna baa naimaki te siadi, neiliki Olalashe Frederickson, le Dakota, to lolapa le 4, 1892. ↩
  4. Embuku e Ng'eno Pooki e Britannica (enkipukoto e 9), embuku 23, enkardasi 780. ↩

Note

Back