Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
30 / 31
30 / 31

Ematua e 27 — Inkulie baa e nchakenisho naaitadedeyieki

John Norton Loughborough

GSAM 442.1“Neinyototo Yehoshafat nejo, Entoning'a nanu, loo Yuda, o intae oomanya Yerusalem; entiruko Olaitoriani Enkai inyi, naa intasheyieki; entiruko iloibonok lenyena, naa intumuntumu enkishiaa.”1

GSAM 442.2Too larin ootuluso, eishoruno enchakenisho te nkoitoi e Enkishooroto e naibon, nchere eton mebaya enkiting'oto, keisuaari inkardasini naaitapukaki e ena sipata “anaa imbenek loo lkeek tenetuny te nkata enye.” Nebulu enkikilikuanata too ltauja loo ltung'ana kumok, nchere kaji eidimayu nena tenemepankaki anaa neiturrurri lelo ooiruk esipata pee eas esiaai. Te nkoitoi e ramatata e Enkai, ketumoyu nkatitin kumok imbaa kituaak eing'uaa enkiterunoto kiti oleng; neaku neijia te mbulunoto e nkoitoi e siaai naterutuo atua iyiook.

GSAM 442Enchula oo mbukui kutiti o elikioroto ororei le Enkai

GSAM 442.3Te nkata naaku olari le 1870, esiaai oo nkanasharak kunini naashipa Enkai te South Lancaster, Mass., naiteruyie enkitamanyunoto e Enchula oo mbukui kutiti o elikioroto ororei le Enkai. Etemua kuna kanasharak te nkata nabo aairrwaa te posta inkardasini e kanisa ang naaitapukuni te nkata o te nkata, o imbukui kutiti too ltung'ana loo nkulie kirukot, neisiraki ninche ilbaruat tesiadakinye. Neriku ena iltung'ana kunini meirruko esipata, neaku neng'oru Olpayian S. N. Haskell ena kikilikuanata, “Kainyoo pee meas iltung'ana lang pooki ina nataasa nkanasharak kunini?” Te lari le 1871, oleng naa, eimakaki ena bae te nkata o te nkata too nkardasini e Enjurrunoto o Olalikoroni. Te nkiguana nageluni e Enkiguana kitok e kanisa pooki naataasi te nkolong e 29 o lolapa le 12, 1871, etii Olpayian Haskell neitodolu enaretisho e ena chula te siaai. Nerukurri enkikokoreta pee eitobiri inchulani oo mbukui kutiti. Neitayu Ilpayiani S. N. Haskell, W. H. Littlejohn, J. N. Andrews, J. H. Waggoner, o I. D. Van Horn meaku olturrur oitobir inkipankat e nkitobirunoto e kuna chulani.

GSAM 443.1Ena chula naiteruyie enkata ng'ejuk te rikoroto dukuya e siaai lo Olkilikuai. Eton eitu eiteru, esiaai lo laiteng'enani oiro openy naing'ataa ake enkiteng'enare e sipata. Te larin kumok, easa Olpayian Haskell te ngolon pooki esiaai le njurrunoto o enkitodoyioo oo nkipankat pee etum Enchula oo mbukui kutiti o elikioroto ororei le Enkai enkishiaa. Esipata naipirta ninye tenekijo ninye apa oloiteruyie ina oitoi e siaai. Meipirta ena inchulani oo mbukui kutiti o elikioroto ororei le Enkai oo nkuaapi naaitobir United States ake; amu ninye apa oiturukie te lari le 1878 te Enkiguana kitok e kanisa pooki, nashulare te Battle Creek, enkipankata e Enchula kitok oo Mbukui Kutiti, naipotoki tesiadakinye Enchula oo Loshon Pooki. Ore ewueji e siaai enye naa inkuaapi naatii oriong oo nkiguana oo nkanisani ang, te America o sii too nkulie kuapi.

GSAM 443Ilasirak oodim esiaai — Maria Huntley

GSAM 443.2Te ramatata enye, eitoponua Olaitoriani ilasirak oodim esiaai, ootaretua Olpayian Haskell oleng te ena chula. Enkanashe Maria Huntley nabo e lelo ootaasa esiaai meurar, o te nkata nainosua ninye emion sapuk o sesen too larin ootupukuo tesiadakinye. Netua eton eas esiaai enye, etabayioki ilarin 14. Too ngolon enyena, etumoyieki tenedukuya inkoitoi kumok e siaai naatasho taata too nkulie kuapi. Eponikikito kulie sirak ina siaai, naa ore amu ebulu ewueji e siaai, neaku eata oltung'ani enkolat oo lasirak ooiyiolo inkutukie naapaasha.

GSAM 444Enataasa ena too nkanisani e pooki wueji

GSAM 444.1Kake ore eng'anashe kitok oleng naatautua enkiterunoto e siaai e nchula oo mbukui kutiti atua iyiook, naa enataretuo aitoponu neitubulu oltau le likioroto ororei le Enkai too nkipankat oo nkanisani e pooki wueji. Eishoo pooki tung'ani enkata nasipu pee eas entoki te nkigeroto oo lbaruat o te ng'arunoto oo ntokitin naaisomi, nening sii engolon naing'uaa esiaai oaas openy te njeunoto oo ltauja.

GSAM 444Enchakenisho naipirta esiaai oo mbukui kutiti

GSAM 444.2Pee kitodolu enatiu enkiteng'enare naishoruno te Enkiyang'et e naibon, naipirta esiaai oo mbukui kutiti o elikioroto ororei le Enkai, kinyorraa kulo rorei te Imbaa e nchakenisho te kanisa, inamba 29 o 30:—

GSAM 444.3“Tenaa etii esiaai obo oisul kulikae te nkitok, naa esiaai le nkitabaikinoto oo mbukui ang too ltung'ana pooki, pee eriku ninche meing'oru Inkigerot Sinyat. Esiaai le likioroto ororei le Enkai — aaijinguo imbukui ang too nkang'itie, aaikilikuanare iltung'ana neomonisho eboitare ninche, neomonokini — naa esiaai sidai, naa ninye oiteng'en ilewa o inkituak pee eas esiaai le ramatata oo lairukok.

GSAM 444.4“Meeta pooki tung'ani enkidimata e ena siaai. Lelo ooata inkishoorot sidain oleng o enkidimata, ooning ina siaai neas te nkipankata, nerik dukuya te ngolon nemeurar, ninche naa ooishiaakino negeluni. Eipirta netii enkipankata naitobiraki oleng; naa eipirta neibung'i te sipata. Eipirta neata nkanisani e pooki wueji eyieunoto sapuk oleng te siaai oo mbukui kutiti o elikioroto ororei le Enkai.”

GSAM 444.5“Ore esiaai oo mbukui kutiti o elikioroto ororei le Enkai naa esiaai sidai. Esiaai e Enkai. Meipirta neidimayu aitadou te nkoitoi ake nabo; kake etii nkatitin pooki enkasuroto e nkitapong'oroto enye aitung'uaa enayieunie te sipata. Eyieuni ilooimir imbukui pee eas esiaai te wueji e likioroto. Meidim iltung'ana ooata imbaa torrok e nkitanyaanyukoto aas ena siaai. Ilewa o inkituak ooata eng'eno e nkitokino oo ltung'ana, neyiolo aairoro sidai, nedol imbaa eton eitu ebau, neyiolo aagelu sidai, neyiolo sii enkitok oo ltauja, ninche naa ooidim atum enkishiaa.”

GSAM 445.1Ore enkimirata oo mbukui, imbukui kutiti o inkardasini oo lkilikuai, naaishiu $8,000,000 alang, nataasua nkanisani ang o ilooimir imbukui te larin 12, naa enchakenisho sapuk naitodolu enaretisho te sipata e siaai e Enchula oo mbukui kutiti o elikioroto ororei le Enkai.

GSAM 445Enaibon o eng'eno e nkop

GSAM 445.2Eishoruno ororei le naibon oipirta esiaai te Europe, naa etabaye te nkoitoi naijo enatejo, metaa eipirta nikiimaki te ene wueji. Etejo iltung'ana o ilaisiaayiok nchere meidimayu neasi esiaai tene anaa te America, oleng te Scandinavia. Kake neing'as ninche tenetejo Enkitok White nchere, meidimayu ake netum esiaai enkishiaa, kake keidim sii aitobir te nkoitoi nabo anaa te America. Nejoki ninche eitodua Enkai ninye nchere tenaa eiteru aaitayu Ematua e tomon, o te mpisai kutiti ake naatum, keishoo Enkai ninche enkishiaa nalan eyieunoto enye oleng. Nejoki sii ninche nchere keidim ilooimir imbukui aaimir imbukui te Scandinavia te nkigeroto oo nkarna oo laitayunok, neaku keishiaakino. Etejo ilaituruk loo Nkajijik e nkitapukunoto oo mbukui te nena kuapi, “Meidimayu naa neasi;” “eitu apa emirri imbukui te ina oitoi.” Ore nena naatupukuo tesiadakinye eitodua nchere ina naitodua olmalaika lo Olaitoriani ninye te ena bae eishiaa alang eng'eno oo laimirak loo mbukui o ilaitapukunok loo mbukui le nkop oleng. Eishiaakinoto esiaai loo loimir imbukui tene, aiteru te nkiterunoto enye. Eaku kulikae loo lelo ooterutua aaitayu te siaai Ematua e tomon e mpisai enye kutiti, aaku ilooimir imbukui. Nemeidimie ake inkishui enye, kake netum impisai kumok alang pooki kata naaji, neaku eidim aaitayu Ematua e tomon kitok oleng alang apa.

GSAM 445.3Te lari le 1895, etimira ilooimir imbukui imbukui naaishiu $40,000 alang, e nena naitapukaki te Nkaji ang e nkitapukunoto oo mbukui te Christiana, Norway. Entodol ena anaa enkae naibon natabaye, o nemeeta oltung'ani oitu aitang'or, te kanisa o te boo, ejo meidimayu naa neasi.

GSAM 445.4Te naipirta esiaai oo nchulani oo mbukui kutiti naiteruyieki te 1871 nerik dukuya, keidimayu aajo te sipata nchere iltung'ana oorikokino esipata too ngolon oo laisiayiok le nena chulani eitu epaasha oleng te nkumoi le lelo oorikokino esipata too ngolon oo lairritak openy. Te ina oitoi eliki Olkilikuai too loshon pooki o inkutukie pooki e nkop.

GSAM 446Inkisiraret o esiaai oo mbukui kutiti

GSAM 446.1Etolikie Enchula oo mbukui kutiti o elikioroto ororei le Enkai te California enkatini naishiaa te lolapa le 4, 1873. Etolimuo nchere ore inkisiraret naishooruno te nchula e lelo ooitang'amutua esipata te ina kop, metaba ina kata, eidipaki aaitailioo, aatem nena siaanitin, neimirri anaa enashiu esahabu o efedha natii atua, aaku $200 pooki. Eaisishoreki nena mpisai pooki aing'ueenu imbukui kutiti o inkardasini naaitapukuni te nkata o te nkata, neng'ari. Eata sii nchula enayiolo te sipata nchere etii iltung'ana 20 ooirruko esipata te nkoitoi oo mbukui naing'uenaki too mpisai e nkimirata oo nkisiraret. John I. Tay le Oakland, Cal., apa obo loo lelo ootayiolo esipata te nkisomata.

GSAM 446San Francisco, ewueji e likioroto ororei le Enkai

GSAM 446.2Te 1875, eishoruno enchakenisho kitok te kanisa e San Francisco, nikinyorraki taata amu etabaye te nkoitoi naing'as oleng. Aiteru dukuya eata ena kanisa enkolat e nkopoto oo nkajijik kituaak te nkisomare. Naa eyieuni impisai kumok te ena nkopoto, neeta sii inyamalaritin, amu meidimayu neasare inkisomaritin kumok naasujakino, amu eyieuni nena ajijik te nkatitin kumok too nkulie siaaitin.

GSAM 446.3Too nteipan e 14 o e 20 o lolapa le 4, 1875, eipotoki ilaituruk le kanisa e San Francisco metum te nkaji e Enkitok J. L. James te Fifth Street, nasieku Market Street. Neitoki Enkitok White atolikini iyiook ine nena naitodua ninye te Enduaata naipirta enatiu imbaa. Ore nena naa, keaku San Francisco nkatitin pooki ewueji e likioroto, naidimayu aas esiaai; naa tenaa epankaki nena baa te ng'eno, keponari iltauja ooing'amu esipata. Tenaa einosuni enkaji e nkomono, ewueji naidimayu aaipotu iltung'ana, naidimayu aas esiaai, keponikini ninche kulie ltauja. Naa ore lelo, neret sii aaitayu impisai e siaai, neitayu esile nayieuni eing'uenye enkitobirunoto e nkaji e ntumo.

GSAM 447.1Neitoki Enkitok White aajo etoduaa ninye nchere, teneiteru aaitarrishaki te kanisa e San Francisco enkitok e nkitobirunoto e nkaji e nkomono, keaku te nena tung'ana lelo nkicanak anaa enkitasho te naimin. Kake etanapaki ninye metolimuo nchere ore tenetasho, kedol eramatata e Enkai ebolu enkoitoi te dukuya ninche, enkeju nabo te nabo, neitoponi ilchoreta te nkoitoi pooki metaba te nkiting'oto eaku esile pooki eitu etii.

GSAM 447.2Amu ara obo loo lelo kunini ootumore te nena tumot nidipaki aaimaki, aidim aajo nchere ore enkitamanyunoto e lelo turrur, laa nkicanak e nkop apa iltung'ana aaku pooki, pee eiteru ainosu enkaji e ntumo naata inkejek 35 x 80, te nkang kitok naa ketii enkidimata ake e nkop nemeishiu $6,000 adou, etiu dede anaa “enkitasho te naimin.” Ina ake naitotiwuo ninche metasho, enkirukoto enye pooki nchere e Enkai ena chakenisho naishoo Enkitok White ninche, naa ketabayu te sipata.

GSAM 447.3Amu aboita nanu ina siaai, te nkata o te nkata, aiteru enkiterunoto enye metaba taata, ayieu tene atolimuo nchere etabaye ina chakenisho tenebo o mbaa pooki naatii atua. Ore pee kiteru aing'oru inkipetet oo nkop, nikitum enkipetet naishiu $6,000 te $4,000. Nejo enkanashe nabo keishoo $1,000 tenaa eidim aamir ewueji enye. Neitoki ninye aisho ewueji enye te nkata ina orikoni le nkimirata oo nkop, nejoki ninye nchere eadou ina shoto. Eton eitu ebaya iwikin i are, neimirri ewueji enye too mpisai nalan nena natejo ninye tenedukuya te $1,000, neitayuni enaisiligayie. Ore likae, olalashe nkican, leitu edol enkoitoi naidimayu ainosu kanisa, kake otejo, “Tenaa ejo Olaitoriani eipirta neasi, kebolu enkoitoi te nkoitoi ake nabo,” neing'as tenetum nchere eidipaki aapank masaa e oltung'ani obo le olmarei lenye otua, neaku etang'amutua $20,000. Neishoo $1,000 te nkitobirunoto e nkaji, neng'ueenu ematua nabo e nkop e kanisa naorokino okuni, pee einosu enkaji enye. Te nena oitoi pokira are, neitaret ninye enchula.

GSAM 448Enkishooroto kitok te San Francisco

GSAM 448.1Keidim nikilikoo inkishoorot o inkitaretot kumok naatumore ilo turrur oipanka esiaai eton eya dukuya enkinosunoto e nkaji. Eibayu tenekijo nchere einosaki enkaji e kanisa, tenebo o nkop, te mpisai naaaku $14,000. Nena alang ematua e mpolos naitayuni too nkishoorot, eton eitu eidip enkinosunoto. Ore Laguna Street, te nkop naing'uenye enkaji, naa ematua e nkang kitok, ewueji natoni enkolo oo nkajijik e nkisoma. Neaku ore eton eitu eiteliki shumata e nkaji, nelotu enkiguana e nkisoma pee eop inkajijik e abori pee eiteng'enieki inkera ine. Ore $75 naatumoki anaa enkopoto te pooki olapa, too larin ootarikia aaku are, naitayua impisai naaponari te sile o nena naitayuni te ramatata e nkaji. Neisho enchula metisishore nena mpisai pooki neidim atum, pee eitayu esile natelekutua.

GSAM 448Enkaji e nkitoreisho te nkare

GSAM 448.2Te ena kata, ematua kiti e sile naing'uenye ina nkata eton etii. Naa te abori e nkaji e kanisa etii enkaji e nkitoreisho te nkare, naata ntokitin pooki nayieuni. Meeta ina aji enyamali e mpisai, neishiu oleng alang ina sile natelekutua, naidipayu te nkata naadoru.

GSAM 448.3Ore ematua e nchakenisho naipirta iltauja ooing'amu esipata, etabaye te nkoitoi naing'as oleng. Ilkumok oobaya imwaak, amu eishiaa alang itomonin ake, ooitang'amutua ewang'an e sipata te ina kang kitok, naa eiserate taata too nkererin naapaasha e nkop. Te nkata o te nkata tenashomo San Francisco, adol iltung'ana aiteru are metaba tomon ooitang'amutua esipata aiteru ina kata niduaa nabo katukul; naa eton eitu ebaya enkiting'oto.

GSAM 449Enkeeya o Olpayian White

GSAM 449.1Te nkata naaku olari le 1880, eiteng'enaki Enkitok White te Enkiyang'et e naibon, pee ejoki olpayian lenye, Olpayian James White, metapal kumok e nena baa naairridu o isiaaitin naaya apa, neisho kulie kaek, e lelo ooata ilarin kutiti alang ninye, meting'iria. Ore ninye openy, eipirta neitobiraki “enkibelekenyata enye e nkiting'oto” — eutu nchere eadoru naa enkiting'oto e nkishui enye e nkop. Neiteru aibung ena kiteng'enare, naa eipirta apa nedung'o ina kata, amu te lari le 1881, neidip isiaaitin lenyena, neirura tiatua Yesu. Te nkolong e 31 o lolapa le 7, neibung emalaria naiput osesen enkijoto. Te nkolong e 3 o lolapa le 8, neyauni aitung'uaa enkaji enye metaba Enkaji e biyotisho e Battle Creek. Neramataki te nkoitoi pooki naidimayu, kake eitu eretu ena. Nerikua amu enyamali dukuya. Aiteru enkiterunoto e ntamuoi enye, etayiolo te nkata enye nchere ebau ina “kibelekenyata enye e nkiting'oto.”

GSAM 449Enatejo Olpayian Smith

GSAM 449.2Ore eimaki Olpayian Uriah Smith ena bae, nejo: “Ore imbaa naashulare enkata e nkeeya enye, etiu anaa meidimayu neaku sidain alang nena. Te nkata pooki nayiolita eton eishu, too nkolong'i okuni e nkiting'oto e ntamuoi enye, eishorua enchakenisho nchere meeta emion ake nabo. Etashe olturrur kitok loo lchoreta loo ltauja sidain, ooishirita, tiatua enkaji o te boo, teina dama sidai e Sabato, eshomo enkishui enye aasipu katiti te katiti. Anaa oleirura te eseriani, neijia eshomo ninye te nkeeya; naa ore pee eidip nena pooki, etiu anaa eboikitoto eseriani sidai enkomom enye pooki. Etiu anaa eitoki ena omono atayiolouni:

GSAM 449.3“‘Inchoo nanu ena kata nairura, eton eitu kishoo ina chipai ino nemeeta enkirura; inchoo nanu enkolong nabo e nguyeng'yunoto te nkop, eton eitu abau esiaai e keper.’”

GSAM 449.4Ore te nkata natua ninye eata ilarin 60 o inkolong'i are. Ore enkanyit natii ninye te Battle Creek eibaluyie enatiu iltung'ana ootii enkiburata enye, te nkolong e 13 o lolapa le 8, laa eton meadou 2,500. Nesuji ninye metaba ewueji enye e nguyeng'yunoto e nkiting'oto, te wueji oo lmeneng'a le Oak Hill, te nkoitoi naareta inkarritin 95 naaitarik iloitogua, o olturrur kitok loo ltung'ana oopuonu too nkejek.

GSAM 450.1Too nchakenishot kumok naishoruno etua ninye, naitapukaki te Enjurrunoto o Olalikoroni, kinyorraa ene nena naigero Olpayian S. N. Haskell:—

GSAM 450.2“Tenadam eng'eno enye sidai e nkiguana, te nkata aaku pooki e nyamali, o enkitimisho o oltau lenye o enkitok e nkishui enye, nena naitodua too lelo ootaasa imbaa torrok, o sii too lelo ooitarruoiyie ninye, pooki kata natedol inkitoduaat e nkirridunoto enye, o enyorrata enye e nena nairuko ninye aajo esipata, aidim dede aajo, Etua papa te Israel. Naa ore ninye eyeng'iyeng'a, kening esiaai o iltung'ana kumok enkolo e ndolunoto enye oo mbaa eton eitu ebau o eramatata enye anaa papa.”

GSAM 450.3Ore pee etua, nejo ilmang'ati lang nchere eipirta taa nedip Olkilikuai. Kake eitu eaku neijia. Ore nena ajijik e siaai naitobira ninye te nkaina e Enkai, eteseraki metubulu oleng alang apa, neaku anaa “ilkeek oitununua Olaitoriani,” laa atua ninche eing'uaa ilng'usidin kumok ooisho ilng'anayio.

GSAM 450Etayioloi dukuya enkitobirunoto oo nkitanapat naipirta enkirukoto

GSAM 450.4Etabayioki ilarin 58, aiteru nelo otolikioo Olkilikuai lo lmalaika li okuni, pee ejo kelotu enkata, anaa enaibon e Embolunoto 13, nesilisili iltung'ana te United States o too nkulie wuejitin, te nkipirta naibung'ita Inkitanapat e Enkai. Te mbuku naigero Enkitok White, naipoti Inkigerot e dukuya, kisom kuna baa naipirta ena kiteng'enare:—

GSAM 450.5“Nejo olmalaika, ‘Entodol!’ Neibelekenyaki endolunoto ai metaba lelo arruok, anaa lelo meeta enkirukoto. Einyotokita ninche pooki. Eyieunoto sapuk o engolon natii iltung'ana le Enkai naitonyotua ninche neitogor ninche. Enkirusia, enkirusia apa te pooki wueji. Nadol inkipankat naaipirta ilo turrur oata ewang'an o engolon e Enkai, pee eitadou. Nebulu enaimin natonyua ninche; kake netashe ake aaitarrishaki, etang'amutua Enkai ninche neata enesilig Enkai. Nadol eiputakini ninche enyamali; nening tesiadakinye eigirita too Enkai te nkirridunoto. Te nkolong o te nkewarie eitu epal enkigilata enye: ‘Enkai, metaa eyieunoto ino! Tenaa keisho enkarna ino enkisisa, tobolo enkoitoi e njeunoto te ltung'ana linono! Entajeu iyiook te lelo meiyiolo iyie, ootonyua iyiook. Etipikaki iyiook metaa keeya kiaata; kake engolon e nkaina ino naidim ayau enjeuare.’”2

GSAM 451.1“Nadol tesiadakinye ilaituruk le nkop eiguanarita tenebo, netii Shaitani o ilmalaika lenyena te mbata ninche, easita esiaai. Nadol enkigeroto, naiseraki inkardasini enye too nkererin naapaasha e nkop, naitanapa nchere tenaa meisho lelo sinyat enkirukoto enye napaasha, nemetapal Sabato, nemeibung Enkolong e dukuya e wiki, ore te nkata nabo naigero, etum iltung'ana enkitayunoto pee ear ninche.”3

GSAM 451Enkinyialata te Amerika

GSAM 451.2Etejo ilmang'ati lang ajo meidimayu katukul nelotu enkinyialata te nkop ena, amu kejo Enkitanapata kitok oo Nkuapi naateyiana e Amerika inchere, ‘Meitobir enkiguana oo laigerok loo nkitanapat enkitanapata naitashal enkirukoto nabo, aashu naibok elakounoto e sujore enye.’ Neponari ina, ore ‘Enkardasi oo naishiakino iltung'ana’ too nkuapi kumok, neibok enkitobirata oo nkitanapat e nkirukoto. Ata etii kuna kirorot, eton epuo iltung'ana lang dukuya aaliki olkilikuai le nkikokino, o enkitobirata naishiakino pee etumore enchankar.

GSAM 451.3Te 1863, eitobiraki enchula naata enkipankata eibelekeny Enkitanapata kitok oo Nkuapi naateyiana e Amerika o inkitanapat e nkop, pee eidim aaishiaakino iltung'ana tesujore e nkirukoto. Esioki oleng inkatitin nang'amu iltung'ana kuna damunot. Nebulu sii endamunoto eishiaakino iltung'ana pee eas esidano, o nekitok te ipirta enkorikore e nkolong e dukuya e wiki. Neaku eterutua enkinyialata te sipata too nkuapi kumok, ata nena naata inkitanapat e nkolong e dukuya e wiki naapal iltung'ana ooirukie iltauja lenye eanyit ai olong. Neikenaki iltung'ana tiatua enkaji oo leenak te nemeanyit enkolong e dukuya e wiki.

GSAM 452Enkibung'ata oo ltung'ana 116

GSAM 452.1Etii tiatua inkaik aaine enkardasi naigeroki enkibung'ata oo ltung'ana 116 loo Ilairukok le nkolong e naapishana ooanyu elotunoto e are e Kristo te Amerika, aiteru olari le 1878 abaya olapa li okuni le 1896. Ore too ninche, neng'oruaki 109 ajo eata torroni. Eikenaki kumok too ninche tiatua enkaji oo leenak inkolong'i 20 abaya 60. Neishiaakino anaa itomon o are anaa aatas esiai te ‘enchula naeenaki inyororo’, te nebo ilarok, o ilapurrak, o iltung'ana torrok oleng. Ore too mbaa pooki, etejo lelo ooiguanare ninche ajo ninche iltung'ana sidain oleng le nkop.

GSAM 452Enchula e lakounoto e nkirukoto

GSAM 452.2Te nkolong e 21 o lolapa li oopishana, 1889, eitobiraki te Battle Creek, Michigan, enchula naji Enchula e nkop e lakounoto e nkirukoto. Ore enkipankata enye naa eibok enkitobirata oo nkitanapat e nkirukoto, neitayiolo iltung'ana kumok enatiu esipata e nkirukoto o enkitoria oo ltung'ana, neretu lelo ooitamieki te sujore oo ltauja lenye. Etasua ena chula esiai kitok e nkitapashare oo mbukui, o enkitayiolounoto oo ltung'ana isiaaitin o inkurrukut oo nkatitin tiatua enkop ang. Te sipata, etasua esiai kitok e nkitapashare oo rorei le nkikokino ootii olkilikuai le Embolunoto 14:9-12.

GSAM 452Eretoto oo nkardasini oo lomon leme loo nkirukoto

GSAM 452.3Ore inkinyialat naagilunore apa Ilairukok le nkolong e naapishana ooanyu elotunoto e are e Kristo, neng'amu iltung'ana oogero inkardasini oo lomon, anaa New York Sun, New York World, o Chicago Inter Ocean, o inkulie, aiger nena baa too rorei lenye. Netupuku inkigerot naairoro te lakounoto te ipirta enkoitoi torrono naasishoreki olopeny enkop oo Nkuapi naateyiana e Amerika, te nkirukoto e oltau lenye o te nyanyukie e nkolong naperoi enkitanapata. Te kuna kigerot oo nkardasini oo lomon, eitayiolo enyamali ena iltung'ana millioni ooisom. Ti olapa obo, eitayioloki esipata na kitok e Olkilikuai lo lmalaika li okuni iltung'ana kumok alang lelo nikindimata aitayiolo tiatua ilarin ootumok alang 20.

GSAM 453Eitaaki engoro o ltung'ani pee eisis Olaitoriani

GSAM 453.1Neaku kedoluni ajo enkitam oo ltung'ana eibok esiai e Enkai, o enkinyang'are oo nkitanapat naaretu ai Sabato naing'uaa ilo oitanapaki tiatua enkitanapata e ong'uan, etaretua aabol enkoitoi pee epuo esipata dukuya te nesioki.

GSAM 453.2Ore pee kidamu nena naataasi tiatua ilapaitin kutiti te kuna oitoi, nepuonu inkigerot are sinyat te ngolon atua endamunoto. Kejo nabo, ‘Meeta toki nikindim aataas pee kirrisho esipata, kake nikindim aataas pee kiretu esipata;’4 Nejo enkae, ‘Te sipata, kintaisis iyie engoro o ltung'ani; ore engoro natelekutua, ninye inibok.’5

GSAM 453Enaibon naipirta inkitanapat e nkolong e dukuya e wiki

GSAM 453.3Tiatua Enchakenisho e namba 32, naitapukunoki te 1885, etii ororei oipirta enkoitoi neshoriaki inkitanapat e nkolong e dukuya e wiki too Nkuapi naateyiana e Amerika. Kejo ena, ‘Pee etum ennyor oo ltung'ana o eretoto enye, netijing'a ilaigerok loo nkitanapat enkomono e nkitanapata e nkolong e dukuya e wiki.’6 Metadamu tenakata enkoitoi naidipata atabayie ina.

GSAM 453Inkitanapat e nkitodolunoto oo masaa e nkop pooki

GSAM 453.4Te 1892, eomonoki enkiguana oo laigerok loo nkitanapat pee eibok enkitodolunoto oo masaa e nkop pooki pee meboli te nkolong e dukuya e wiki. Eitobiraki pee etii enkitodolunoto ina te Chicago, Illinois, aiteru olapa le imiet abaya olapa le tomon lo lari ilo. Eishoriaki ina kitanapata te nkolong e 19 o lolapa li oopishana, 1892, te nkitidimata nanyukie ina naibonoki te dukuya. Naa metadamu ajo ina olong e dukuya natobir enkiguana oo laigerok loo nkitanapat oo Nkuapi naateyiana e Amerika e Kaskazini inkitanapat naipirta Sabato.

GSAM 453.5Eirriwua nkanisani inkardasini kituaak oo nkarn, o inkomonot, o ilkiliku loo waya. Meti enkomono ake eomon enkiguana oo laigerok loo nkitanapat, kake neitayiolo sii te nkishon sidai (?) lelo laigerok inchere, ‘Te ena, kiretu ororei le nkirukoto te iyiook maate o te pooki obo o likae, ajo aiteru taata mikigelu, nimikiretu sii, pee etum esiai ake, aashu ewueji ake naitasiligaki oltung'ani, ilo obo otii enkiguana oo laigerok loo nkitanapat, naa olpayian le nkiguana aashu olaitodolu iltung'ana, ong'amu enkae retoto ake e nkitodolunoto oo masaa e nkop pooki, teneitu esuji nena naitobiraki te kuna nguanat.’ Ore nena naitobiraki naa pee eikeni enkitodolunoto te nkolong e dukuya e wiki.

GSAM 454Inkiboro te nkiguana oo laigerok loo nkitanapat, 1892

GSAM 454.1Pee idamu enkitanyaanyukoto oo rorei oiroki te nkiguana oo laigerok loo nkitanapat, pee eshoriaki ina kitanapata, isoma kuna naasujita:

GSAM 454.1‘Ayieu nadol irorei le nkimikirata egeroki te nkardasi naibor too rorei narok, neitodolu enkiguana oo laigerok loo nkitanapat oo Nkuapi naateyiana e Amerika. Tigero. Kaji iiko tingero? ... Incho irorei, tiniata oltau; teretu, tiniata oltau; kaji ejaa lelo ootang'amua ina ooidim aashukokino ene aare? Meeta oltung'ani, te siligi ai. Ikiintaa intae maate tiatua enkurrukur tenirrishirishi ina.’

GSAM 454Enkirrepoto e kanisa

GSAM 454.2Ore lelo ootomon, netum sii pee eshoru enkiguana oo laigerok loo nkitanapat ina kitanapata, etejo ajo etumua enkishulata kitok te nkipankata enye e nkitobirata oo nkitanapat e nkirukoto. Keibalayu ina, amu ororei otejo obo loo lairritak kituaak te likioroto e Pittsburg, Pennsylvania, eton eitu eado enkata eidipa ina, naa ena:—

GSAM 454.3‘Ore ajo eata kanisa engolon te nkiguana kitok e nkoitoi e nkop aashu e nkitoria, etoduaaki ina oleng ti ena bae e nkitodolunoto oo masaa e nkop pooki naataasi, pee ening enkiguana oo lpayiani oo Nkuapi naateyiana e Amerika, ina na kitok oleng tiatua enkop, oltoilo le nkirukoto. Neishoru enkitanapata naishoru $5,000,000 te nkitodolunoto oo masaa e nkop pooki, eata ororei oitobira kanisa pee meboli inkutukie e ina kitodolunoto kitok te nkolong e dukuya e wiki. Keitadamu ena bae kitok sidai Olkristiano ajo, teneidimayu ena, neidimayu sii inkulie baa naishiakino anaa ina. Kebulu engolon e kanisa inkatitin pooki, nening'oki oltoilo lenye tiatua enakata nalotu inkatitin kumok alang apa.’

GSAM 454.3Neaku kidol enkoitoi natabayie ina nchakenisho naishorunoki te 1885, neton eatabayieki.

GSAM 455Enkibeetoto oo Lkatoliki o Ilprotestanti

GSAM 455.1Te ipirta ina, metadamu ai naibon naishorunoki te 1885, natumoyu sii tiatua Enchakenisho e namba 32:—

GSAM 455.2‘Ore pee eitadoyo enchula oo Lprotestanti enkaina enye alang olbalbal pee eibung enkaina e nkitoria e Roma; ore pee eitadoyo enkaina alang olodo pee eibung'are inkaik o enchula e nkirotoroto o nkiyang'eta oo ltuata; ore pee eibung ena kiboroto oo nchulat okuni enkop ang, neny enkop ang endamunoto pooki e Nkitanapata enye kitok, netapal enkitoria oo Lprotestanti o enkigelunoto oo laitoriak te ltung'ana, neitobir inkoitoi e nkitapashare oo lejaria o enkilejilejata oo Lpapa, ina kata nikindim aayiolou ajo ebawua enkatini naa ng'asia e siaai le Shetani, neitinyikua enkiting'oto.’7

GSAM 455.3Pee kitodolu enkoitoi nagira eatabayieki ematua e dukuya e ena naibon, keyieu ake nikintodolu nena naagilunore iyiook. Entodol Ilprotestanti, ilairritak o iltung'ana pooki, eimaki pee enyor Ilkatoliki ninche, neitonyua ninche pee elotu intumoi enye, o inkulie. Metadamu ajo, te 1885, pee eshorunoki ina nchakenisho naigeroki shumata, eitu eibalayu apa, ata kiti, nena naadoluni taata te ena.

GSAM 455.4Pee aitodolu enkoitoi naanyita Ilprotestanti enkaina o eretoto oo lairukok loo Lpapa, alimu irorei le Olakir e Kansas City (Missouri) le nkolong e 18 o lolapa li okuni, 1896.

GSAM 455Ilmethodisti o Enkolong e Patrick Sinyati

GSAM 455.5Eishorua Dr. Mitchell, olairritani le kanisa kitok oo Lmethodisti te Kansas City, enkiroroto tiatua Enkaji e nkisinkolio e Coates, Kansas City, Missouri, te Nkolong e Patrick Sinyati, te nkolong e 17 o lolapa li okuni, 1896. Kejo Olakir te ipirta ematua e ina kiroroto inchere ‘enkitodolunoto kiti nanyukie enkitanyaanyukoto oo ltung'ana.’ Eiteng'eje iltung'ana inkaik te ngolon te nkishipata te Dr. Mitchell pee ejo ena:—

GSAM 455.6‘Enkishilata e nkirukoto nemeeta eng'eno naa enkerai e nemeiyolounoto. Kiatua ina kishilata amu mikiyiolo ilmareita lang te niyiolounoto sidai. Eiteng'enaki iyiook Ilprotestanti pee kiruk imbaa torrok oleng nemeliki te ipirta Ilkatoliki. Neiteng'enaki Ilkatoliki pee eiruk imbaa torrok oleng nemeliki te ipirta Ilprotestanti. Taata nikiyiolou ajo etiapaa indamunot ang te pooki obo o likae, ore pee kiitinyikino pee king'oru inkonyek e pooki obo o likae, nikiibung'are inkaik; ti nikiyiolouna iyiook maate oleng, nikinyorraa pooki obo o likae oleng. Kitashe aaing'uaa, nikijo mbaa torrok te pooki obo o likae. Naa enkurruna too lo osuj Kristo omayianat. Ilkristiano pooki eitalakaki te ina sarge nabo naata tipat; nikireti te ina ng'ur nabo e Enkai, nikisilig nikibaya ina shumata nabo. Entoning, ilalashera, enaikash nikiyiolouno iyiook maate ene kop.’

GSAM 456.1Neitoki Olakir ajo:—

GSAM 456.2‘Neibelekenya Dr. Mitchell aing'oru Papa Dalton [olasayiani Olkatoliki] oton apa te siadi ninye, neitadoyo enkaina enye, nejo, “Ena, Olalashe Dalton, enkaina ai.” Neitasho Papa Dalton neibung ina aina naitadoyoki. Ore pee eitikie Dr. Mitchell enkaina enye, nejo, “Ekurruna oleng ti nikinyoo olmalaika pee eitayiolo iyiook maate te shumata, eidipa aton ilarin kumok tiatua ina anasa nabo ti enkop. Metiyiolouno iyiook maate ene kop.” Neiteng'eje iltung'ana inkaik te nkishipata. Ore pee eton Papa Dalton, nepuo Dr. Mitchell dukuya te nkiroroto enye.’

GSAM 456Enkai toki kitok nadung enkoitoi

GSAM 456.3Kilimua irorei too lkulie kiliku, ooigeroki te Melbourne, Australia, te nkolong e 18 o lolapa li are, 1892:

GSAM 456.3‘Eitoduaaki nanu enshumata pooki eng'orita enkoitoi naatupukunyie imbaa. Eibalunyeki enyamali kitok tiatua ina chanar kitok naadoru e nkitoria e Enkai ti enkop. Kelotu enkai toki kitok nadung enkoitoi, nelotu te nesioki oleng.’

GSAM 456‘Enkop oo Lkristiano’ e Oladung'oni le nkiguana Brewer

GSAM 456.4Ore inkolong'i 11 eidipa aigeroki ena kardasi, eton eitu ebaya Inkuapi naateyiana e Amerika, netii enkai bae nataasi najo Ilprotestanti o Ilkatoliki ajo ninye nadung enkoitoi nalang enkop ena. Aipirta enkiguana nadung'u Enkaji kitok oleng e nkiguana oo Nkuapi naateyiana e Amerika inchere, ‘Ena naa enkop oo Lkristiano,’ naishorua Oladung'oni kitok le nkiguana Brewer te nkolong e 29 o lolapa li are. Anaa nikiidipa aaitodolu, eishoriaki te nkolong e 19 o lolapa li oopishana lo lari ilo enkitanapata e nkenata e nkitodolunoto oo masaa e nkop pooki te nkolong e dukuya e wiki. Ore ilairritak ootomon te ngolon pee eshorunoi, netomon te nkisiligata inchere, amu etejo Enkaji kitok oleng e nkiguana ajo ena enkop oo Lkristiano, neishiakino pee eripi Sabato oo Lkristiano pee meitaruoyi. Neija sii eiko enchula e Nkibelekenyata e nkop adamu. Amu ena enkop oo Lkristiano, neishiakino pee eiruk Enkai o inkitanapat enyena anaa olkitamanyunoto le nkitoria, o inkulie. Te sipata, etaasaki enkai toki kitok nadung enkoitoi te ena chanar e nkiting'oto, ‘te nesioki oleng.’

GSAM 457Iloibonok loo nkatitin e apa

GSAM 457.1Ore induaat naishorunoki ilaisiaayiak le Enkai, naa iloibonok, etiu anaa eata mpukunot are: nabo naji ‘enduaata edolita oltung'ani eton meirura,’ naa ina naishorunoi eeta iltung'ana enaidimie aadol ilo tung'ani etii enduaata; ore enkae naa ‘enduaata e nkewarie.’ Eipirtua ina dukuya nduaat 1 Samuel 3:1, nenotieki ina nataasa enkerai Samuel te kulo rorei: ‘Eata ororei lo Laitoriani enkishurot ti nena olong'i; nemetii enduaata edolita oltung'ani eton meirura.’

GSAM 457Induaat nedolita iltung'ana eton meirura

GSAM 457.2Naa enduaata e ena pukunoto (enduaata edolita oltung'ani eton meirura) apa ina natii enkaina o Laitoriani shumata olmaibon Esekiel. Ore etonito ilpayiani le Yuda te dukuya ninye, etoduaa ninche ninye etii enduaata edolita oltung'ani eton meirura.8 Te nkai kata, etayieki olmaibon Daniel atua enduaata tiatua ilaitoriak loo Lkaldaya. Ti neton ninche, neidimayu netoduaa ninye etii enduaata, kake ‘eitodoki ninche enkuriyet kitok, neaku eisig aaisudori.’9

GSAM 457Induaat e nkewarie e Enkitok White

GSAM 457.3Ore induaat e dukuya e Enkitok White pooki, naa induaat nedolita iltung'ana eton meirura. Aiteru 1884, etibelekenya ena pukunoto e induaat, amu taata naa nena naji too Nkigerot sinyat ‘induaat e nkewarie.’ Naa meti inkitoduaat e nkiirura ake; amu kepukunye ilo malaika owang onoto apa, neiteng'en ninye, anaa apa too larin te induaat nedolita iltung'ana eton meirura. Eigeroki inkitanyaanyukot kumok e ‘induaat e nkewarie’ tiatua Biblia, anaa enaidoluni te nesioki tenesomi Enkiterunoto 46:2; Daniel 2:19; 7:13; Iasat 16:9; 18:9; 23:11; 27:23-25.

GSAM 458.1Tiatua kuna nduaat e nkewarie e Enkitok White, eishorunoki imbaa kumok naata tipat naibonoki, naatabayieki te sipata oleng, anaa naidipaki aiger te dukuya. Taata alimu inkulie nduaat naa too nkatitin naatasujua.

GSAM 458Enkaimutoto alo Washington

GSAM 458.2Te 1893, etejo Enkitok White:

GSAM 458.2‘Etaata eitururruni isiaaitin kumok oleng te Battle Creek. Ti neori nena siaaitin, netipiki inkulie anasani, enaidim ewang'an o eyiolounoto aamayian inkulie wuejitin, naa esujita enkipankata e Enkai. Meyieu Olaitoriani Yerusalem e are te Battle Creek. Ore teneasi enayieu Enkai, keyieu imbelekenyat kituaak, o enkibelekenyata oo mbaa, o enkaimutoto oo masaa e siaai o inkajijik e siaai.’

GSAM 458.3Te Enkiguana kitok e kanisa pooki te Oakland, California, ti olapa li okuni le 1903, etejo ninye:

GSAM 458.3‘Etasua ilarin eishorunoi enkikokino te ltung'ana lang inchere, Entung'uaa Battle Creek. Kake te nkumoi oo siaaitin naitobiraki te ine, neishiakino aaton te ine, nemeidim iltung'ana aadol enkaraki naishiakino pee eimu.’

GSAM 458.4‘Ore enkikilikuanata naishorunoki te ipirta enkatonoto te nkai wueji, ainyal nanu ajo, Eee. Metayieki inkajijik e siaai e Enkiguana kitok e kanisa pooki o esiai e nkitapukunoto oo mbukui te Battle Creek. Maiyiolo enetii ina wueji, tenaa te nkutuk e naiposha e Atlantiki aashu te nkai wueji. Kake alimu ena, emipik katukul osoit aashu ematofali te Battle Creek pee itoki ashet enkaji e siaai e Enjurrunoto o Olalikoroni te ine. Eata Enkai ewueji naikash te ina.’

GSAM 458.5Ore eidipa atoning ena kiteng'enata, neng'amu enkiguana oo lairukok inchere, ‘Metayieki inkajijik e siaai e Enkiguana kitok e kanisa pooki te Battle Creek, Michigan, aaya nkai wueji te nkutuk e naiposha e Atlantiki.’

GSAM 459.1Ore tiatua enkiguana oo laitoriak e Enkiguana kitok e kanisa pooki, naitobiraki te Battle Creek eidipa ina tumo e Enkiguana kitok e kanisa pooki, neng'amu iltung'ana inchere, ‘Kinyor nikipik enkaji kitok e siaai e Enkiguana kitok e kanisa pooki te neitinyikie enkanasa e New York.’ Neaku eigelunoki enchula kitok e njurrunoto pee einyang'aki ewueji naishiakino. Neliki ina chula enkipankata enye Enkitok White, neikilikuan tenaa eata ewang'an naaponari te ninche. Neinyal ajo:—

GSAM 459.2‘Metaretu Olaitoriani iyiook pee kiimu te ng'eno o te nkomono. Ayiolo te sipata ajo keyieu ninye nikiyiolou, te nesioki oleng, enishiakino pee kipik enkaji e nkitapukunoto oo mbukui ang. Ayiolo ajo enkoitoi ang nabo naata eserian naa pee kitobirakino aaimu te ina kata naimu enkatampoi. Metoomon pee erikoo ninye iyiook. Eitoduaaki ninye iyiook te ramatata enye ajo keyieu nikintung'uaa Battle Creek....

GSAM 459.3‘Keyieu New York esiai ang, kake maidim ajo tenaa neishiakino pee eitobiraki enkaji ang e nkitapukunoto oo mbukui te ine. Maidim adamu ajo ewang'an naidipua atanang'amu keibal oleng pee aretu ena kaimutoto.’

GSAM 459.4Ore eidipa anaa iwikini are einyang'aki enkanasa e New York o inkanasani naang'arita, neitu etum enchula e njurrunoto ewueji naishiakino te nkaji e nkitapukunoto oo mbukui. Te ina kata nelotu embarua naigeroki te nkolong e 30 o lolapa le imiet, najo Enkitok White:—

GSAM 459.5‘Ore einyang'aki ilalashera lang ewueji e Enkaji e nkitapukunoto oo mbukui e Enjurrunoto o Olalikoroni, neishiakino pee einyang'aki Olaitoriani te nguton. Neishiakino pee epuo te nkiripoto kitok, eishololo neomon, eyiolo inkatitin pooki enashal ninche maate. Menare nikisilig enkiguana oo ltung'ana. Keyieu nikinyang'aki eng'eno naishoru Enkai....

GSAM 459.6‘Ore te ipirta enkitobirata e ina aji e siaai te New York, keyieu nanu nalimu ajo, Entorip. Manyor nanu pee etii ina neitinyikie New York. Maidim taata aliki nena baa pooki naa karaki, kake ayiolo te sipata ajo ewueji ake natii tiatua imaili 30 te ina anasa, neitinyik oleng. Entisoma enatiu inkuapi naang'arita inkulie wuejitin. Ayiolo te sipata ajo neishiakino pee ejurri te nguton isidain e Washington, D.C.

GSAM 460.1‘Menare nikintobir ena aji e siaai tiatua enkanasa aashu too wuejitin naang'arita enkanasa. Neishiakino pee eitobiraki te nkop e nkang'itie, enaidim pee eng'arishoreki enkop.’

GSAM 460Enaibon e nkishorunoto e nkimirata sidai

GSAM 460.2Te ena yiolounoto, neteru enchula e njurrunoto aainyang'aki neitinyikie Washington te nkomono. Nelotu embarua e okuni naata ena kiteng'enata:

GSAM 460.2‘Kitoomonita ewang'an te ipirta ewueji e siaai ang te nkop enetapukunye enkolong, neewua ewang'an enetii iyiook te nkoitoi naibal oleng. Eishooki nanu ewang'an naibal ajo eishorunoki iyiook iwuejitin pee kinyang'u, ooitodokieki iropiyiani kumok too ltung'ana ooata iropiyiani pee easishore te lakounoto. Eye ilopeny nena ajijik kituaak, aashu nepik indamunot enye nkai toki, neimiraki ina masaai te nkima naidadoi oleng....

GSAM 460.3‘Te wang'an naishooki nanu, ayiolo ajo, ti ena kata, neishiakino pee etii enkaji kitok e siaai e Enjurrunoto o Olalikoroni neitinyikie Washington.’

GSAM 460Etumoki ewueji naibonoki

GSAM 460.4Eata enchula e njurrunoto kulo kiliku tiatua inkaik, neteru aainyang'aki ewueji tiatua enkiti nkop e Columbia. Kake eitu etum enkop naidim aanyang'aki te nkima naidadoi alang $1,000 te ekari nabo. Te nkiting'oto, nelikini ninche Takoma Park. Ena enalimu enchula e njurrunoto:—

GSAM 460.5‘Kitutumo enkop naata anaa ekari 50 te boo ina kiti nkop, kake etii atua ilkereri le nkanasa e Takoma Park, nikindim aainyang'u te $6,000, aashu $120 te ekari nabo. Nikijur ena wueji te nguton. Nikiyiolou ajo eigelunua olabauni le Boston ilarin ake ootulusoitie pee eitaa ewueji e nkaji e biyotisho. Kejoki ajo etaasishore anaa $60,000 te nkima nainyang'aki o te nkitukuore oo lkukuuti, o ilkeek ootushukia, o inkulie toki torrok. Enyamali oo ropiyiani eibok ninye pee meitabayie inkitaduat enyena. Nelo enkop ina atua inkaik o lpayian oata esile nakiendikaki ina kop, te nkima e $15,000 nainyang'aki ninye.

GSAM 461.1‘Ore iltung'ana le Takoma Park, oitulakie olaiguanani le nkanasa o inkulie payiani kituaak, neitonyua iyiook te nkishipata kitok te ina wueji. Neitasilig iyiook ajo era ilchoriet, neretoo iyiook pee kiitabayie inkitaduat ang.

GSAM 461.2‘Tiatua ilwuat ang pooki o enkinyang'ata ang, eitu kitum ai wueji naitabayie te lulung'ata, anaa ena, nena naitanapa imbaa e nchakenisho. Kikiruk ajo eramatata e Enkai narikoo iyiook ewueji nayieu ninye pee kiton.’

GSAM 461.3Ore te nkumoi oo mbaa e nchakenisho naatabayieki, naitoduaaki tiatua ena bolunoto o nena naatung'uaa, metaa ‘kiruk Olaitoriani Enkai ang, pee kitashal; nikiruk olmaibon lenye, pee kitum esidano,’ pee kitobirakino too mbaa naaton etii tiatua enakata nalotu, pee meitoki aairridu iyiook eitu kiyiolou.

Notes

  1. 2 Intepen 20:20. ↩
  2. Inkigerot e dukuya, enkardasi 272. ↩
  3. Ina buku ake, inkardasini 282-283. ↩
  4. 2 Ilkorintio 13:8. ↩
  5. Olkerempe le Nkai 76:10. ↩
  6. Imbaa e nchakenisho te kanisa, ematua e 5, enkardasi e 451. ↩
  7. Imbaa e nchakenisho te kanisa, ematua e 5, enkardasi e 451. ↩
  8. Esekiel 8:1. ↩
  9. Daniel 10:7. ↩

Note

Back