Isahluko 26 — Imisebenzi Yethu Yezithunywa Kwamanye Amazwe
GSAM 403.1“Kulotshiwe ukuthi: Labo abangazange batshelwe ngaye bazabona; lalabo abangazange bezwe bazaqedisisa.”1
GSAM 403.2Umsebenzi wethu wokuqala wezithunywa ensimini engaphandle kwe-United States wavulwa ngo-1874, lapho uMdala J. N. Andrews ethunyelwa eSwitzerland, waqalisa khona umsebenzi.
GSAM 403INSIMU YASEYUROPHU EPHAKATHI
GSAM 403.3Ngaleso sikhathi izizwe eziyisificaminwembili zazifakwe kulomsebenzi wezithunywa; okuyiSwitzerland, France, Italy, Turkey, Belgium, Spain, Portugal, leGreece, insimu eyayilabantu abangu-140,000,000.
GSAM 403.4Kungaba luncedo ukukhuluma ngalesi sikhathi ngezimo ezaholela abantu bakithi ukuba bangene emsebenzini wezithunywa omkhulu kangaka ngensimu, ngesikhathi ihlelo lethu laliselincane ngenani.
GSAM 403UMdala Czechowski
GSAM 403.5Ngomnyaka ka-1865, uMdala M. B. Czechowski, umpristi wamaKatolika wasePoland owayeseguqukile futhi wamukela iqiniso lamanje, wayefisa ukuthi abantu bakithi bamthume njengomthunywa eYurophu ePhakathi. Njengoba lokho kwakungenzeki ngaleso sikhathi, wethula indaba yakhe kuma-Adventist osuku lokuqala aseBoston, Mass., abamhlawumbe bacabanga ukuthi wayengasahlangananga lakancane labantu bakithi. Kungakhathaliseki lokho, bathola imali eyayidingeka, bamthumela emsebenzini wezithunywa ayewufisa.
GSAM 404Abagcini beSabatha eSwitzerland
GSAM 404.1Ngo-1866, wafundisa iqiniso leSabatha lomlayezo wengilosi yesithathu eTramelan, eSwitzerland; lowo msebenzi wabangela ukuba kuvele iqembu labagcini beSabatha. Masinyane emva kwalokho wabashiya waya kufundisa umlayezo eHungary. Kazange atshele iqembu laseTramelan ngomsebenzi wethu eMelika, kodwa uAlbert Vuilleumier, owayengomunye wabo, wayekwazi ukufunda isiNgisi. Ngenhlanhla wabona ikhophi yeSibuyekezo Sokuza. Ngalokho kwaqalisa ukuxhumana ngezincwadi phakathi kwamazwe lawo womabili.
GSAM 404UMdala Erzenberger Uthunyelwa eMelika
GSAM 404.2Ngo-1869 uJames Erzenberger waseTramelan wathunyelwa eMelika ngenjongo yokufunda isiNgisi lokujwayelana kakhulu lezimfundiso lemikhuba yama-Adventist osuku lwesikhombisa. Wafika eBattle Creek ngoJune 18, wahlala eMelika umnyaka lengxenye. Wasuka eNew York ebuyela ekhaya ngoSept. 9, 1870. NgoJune walowomnyaka uAdemar Vuilleumier wavakatshela lelilizwe, wahlala lapho phose iminyaka emine. Ekubuyeleni kwakhe ekhaya wayehamba loMdala Andrews. Bafika eNeuchatel ngoOct. 16, 1874.
GSAM 404.3Ngo-1875, uMdala D. T. Bourdeau lomdeni wakhe basuka eMelika baya eFrance, lapho ikomiti lababeka khona ukuba basebenze.
GSAM 404Kwaqalwa Iphephandaba LesiFulentshi
GSAM 404.4Ngomnyaka owalandelayo, ngoJuly 1876, kwaqalwa eBasel, eSwitzerland, ukushicilelwa kwephephandaba ngesiFulentshi elalibizwa ngokuthi Les Signes des Temps (Izibonakaliso Zezikhathi). NgoMay 13, 1882, ngemva kweminyaka eyisithupha, uMdala Haskell wahamba ngomkhumbi esuka eNew York City esiya eYurophu. Kuloluhambo lwezithunywa wahlala okwesikhathi esithile eSwitzerland.
GSAM 405UMdala Whitney Uya EBasel—Ukufa KukaMdala Andrews
GSAM 405.1NgoJuly 26, 1883, uMdala B. L. Whitney lomdeni wakhe bafika eBasel; wayebekwe yiKomiti yeNgqungquthela Jikelele ukuba aphathe lowomsebenzi wezithunywa, esiza uMdala Andrews, owayesephelelwa ngamandla masinyane. Ngemva kwezinyanga ezimbalwa, ngoOctober walowomnyaka, uAndrews wafa.
GSAM 405.2UMdala Andrews kazange athole amathuba ezikolo eziphezulu lamakolitshi esakhula, kodwa wayefunde kakhulu, engumuntu umhlaba ombiza ngokuthi wazifundisa kumbe wazakha yena. Ngokuzinikela ekufundeni waba yingcitshi yesiLatini, isiGriki lesiHebheru, kwathi eminyakeni yamuva wafunda isiFulentshi. Wafunda isiFulentshi ukuze simsize ekuvuleni lasekuqhubekiseni umsebenzi eMsebenzini Wezithunywa WaseYurophu ePhakathi, lapho asebenza khona iminyaka eyisithupha yokucina kwempilo yakhe, ebhalela futhi eshicilela Izibonakaliso Zezikhathi ngesiFulentshi, njalo etshumayela ngalolimi. Kwathi esebenza ngaleyondlela wathathwa yikufa.
GSAM 405UDokotela Kellogg E-Yurophu
GSAM 405.3Entwasahlobo ka-1883, uDkt. J. H. Kellogg wavakatshela iYurophu ngenxa yocwaningo lwezokwelapha. Wahlala insuku ezimbalwa emsebenzini wezithunywa ngamunye wethu, futhi ukuvakatshela kwakhe kwaba yisikhuthazo esikhulu kubasebenzi; ikakhulu uMdala Andrews wakuthakazelela kakhulu ukweluleka kwakhe ngomsebenzi waseBasel.
GSAM 405UMdala Butler Uvakatshela IYurophu
GSAM 405.4ENgungqutheleni Jikelele eyabanjwa ngoOctober 1883, kwatuswa ukuba kuqalwe masinyane ukushicilela iphephandaba eNgilandi. Ngenxa yelinye ivoti eladluliswa kulengqungquthela, abadala uGeo. I. Butler, uM. C. Wilcox, loA. C. Bourdeau baya khona ukuyancedisa emsebenzini eYurophu laseNgilandi. UMdala Butler wehla eGlasgow, eScotland, ngoFeb. 27, 1884. Enye injongo yokuvakatshela kwakhe imisebenzi yezithunywa kwamanye amazwe kwakuyikubona ngamehlo akhe ubunzima bokuqhubekisa umsebenzi emazweni angaphandle lokuthi bungaqedwa njani. Laye wahlala okwesikhathi esithile eBasel lasensimini yaseYurophu ePhakathi. U-A. C. Bourdeau wasebenza phakathi kwabantu abakhuluma isiFulentshi ezigodini zeAlps, phakathi kwamaWaldenses; uM. C. Wilcox yena wahlanganyela lomsebenzi wokushicilela lokuhlela eNgilandi, wahlala kwaze kwaphela u-1886.
GSAM 406Kwakhiwa Indlu Yokushicilela EBasel
GSAM 406.1Ngo-1884 kwakhiwa eBasel indlu yokushicilela, ebizwa ngokuthi Imprimerie Polyglotte (okutsho ukuthi, ukunyathelisa ngezilimi ezinengi). NgoMarch 1885, uH. W. Kellogg wavunyelwa yiKomiti yeNgqungquthela Jikelele ukuba avakatshele eBasel athenge imitshina eyayidingeka endlini yokushicilela. Wakwenza lokho, kwasekumiswa edolobheni elidala laseBasel indawo yokushicilela elamathuluzi apheleleyo, eyayingeyama-Adventist osuku lwesikhombisa.
GSAM 406.2Ngesikhathi sokuvakatshela kukaMdala Butler eYurophu, kwanyatheliswa e-ofisini yaseBasel iphephandaba lesiJalimane elalibizwa ngokuthi Herold der Wahrheit (uMmemezeli Weqiniso). Ngawo lowomnyaka kwakhitshwa kuleli-ofisi futhi iphephandaba lesiRomania elalithi Adevărulu Prezentu (Iqiniso Lamanje). Kwaphinda kwakhitshwa elinye ngesiTaliyane elalithi L’Ultimo Messagio (Imilayezo Yokucina). La maphephandaba womabili okucina ayengamakhasi alitshumi lesithupha njalo ephuma kane ngomnyaka. ENkomfeni yamabandla aseSwitzerland ngoOctober 1884 kwathiwa kulowomnyaka kwanyatheliswa kwasakazwa amakhophi angu-146,000 ala maphephandaba amane. Kuze kube ngu-1895, lapho indawo yokunyathelisa yasuswa eBasel yasiwa eHamburg, eGermany, ngenxa yokuhlukuluzwa, kwasekunyatheliswe khona izincwadi lamapheshana ngezilimi ezilitshumi lanye: isiFulentshi, isiJalimane, isiTaliyane, isiRomania, isiSpanishi, isiBohemian, isiRashiya, isiDashi, isiHungary, isiArmenia, isiTurkey, lesiTurkey-isiGriki. Ngakho-ke, njengokutsho kwegama layo, yayiyisikhungo ‘esinyathelisa ngezilimi ezinengi.’
GSAM 407UNkosikazi White Uvakatshela IYurophu
GSAM 407.1NgoSept. 3, 1885, uNkosikazi White, indodana yakhe uW. C. White, lomdeni wakhe bafika eBasel. Bahlala umnyaka lengxenye emazweni amadala, bevakatshela imisebenzi yezithunywa eyayisensimini yaseYurophu ePhakathi, lapho kwenziwa khona umsebenzi ongelakulinganiswa emisebenzini yezithunywa etshiyeneyo.
GSAM 407INkomfa Yamabandla ESwitzerland Iyahlelwa
GSAM 407.2NgoSept. 10, 1885, iNkomfa yamabandla aseSwitzerland yahlelwa. Embikweni owethulwa ngalesosikhathi kwathiwa inkomfa yayilomfundisi ogcotshiweyo oyedwa, abanye abafundisi abayisikhombisa ababelayisensi, amabandla alitshumi, lamalunga angu-224. Lawo malunga ayekhokhe okweshumi ngomnyaka owawudlule okungama-$1,645.11. Phezu kwalokho, kwakwenziwe iminikelo yomsebenzi engama-$2,041.22.
GSAM 407UMdala Waggoner E-Yurophu
GSAM 407.3UNkosikazi White, loW. C. White lomdeni wakhe, babuyela eMelika ngo-1887. Ngawo lowomnyaka uMdala J. H. Waggoner wamenywa ukuba ahlanganyele loMsebenzi Wezithunywa WaseYurophu ePhakathi. Wasebenza kulensimu okwedlula iminyaka emibili, ehlala eBasel ngalesosikhathi. Kwakulidolobho leli lapho afela khona ngoApril 20, 1889, njengokwatshiwo ngaphambili.
GSAM 407.4Ukugula kukaMdala Whitney lokufa kwakhe okwalandelayo (ngoApril 9, 1889) kwaba yisigameko esibuhlungu futhi kulomsebenzi wezithunywa.
GSAM 407UMdala Robinson E-Yurophu
GSAM 407.5UMdala D. A. Robinson, owayesebenza eNgilandi, wakhethwa ukuba angene esikhundleni sikaMdala Whitney. Wasebenza kuhle kulisifunda okweminyaka engaba yisithupha; kwathi ngo-1895, ngokumenywa yiNgqungquthela Jikelele, wasuka waya eIndia. Ukususwa kwakhe kwenza kwadingeka kubekwe omunye umphathi.
GSAM 408UMdala Holser Ungumphathi Wensimu
GSAM 408.1UMdala H. P. Holser nguye owakhethwa kulesisikhundla; njalo phezu kwalomsebenzi wakhethwa ukuba abe ngumphathi wawo wonke uMsebenzi Wezithunywa WaseYurophu ePhakathi. Lapha wasebenza ngokungadinwa langempumelelo kwaze kwaba ngu-1901, lapho laye waphoqeleka ukuba anqotshwe yikugugudeka kwesifo. Wafela eCanyon City, Colorado, ngoSept. 11, 1901.
GSAM 408.2Lanxa kwakulezimo eziphambanisayo, umsebenzi wezithunywa wakhula lomsebenzi waqhubeka, njengokuboniswa ngumbiko owawunikezwe iNgqungquthela Jikelele ngo-1895, owawusithi iNkomfa yaseYurophu ePhakathi yayilamabandla alitshumi lesificamunwemunye, ilamalunga angu-484, ayekhokhe okweshumi ngomnyaka owawudlule okungama-$4,378.18. Ngalesosikhathi babelabafundisi abagcotshiweyo abane labafundisi abahlanu ababelayisensi.
GSAM 408UMSEBENZI WEZITHUNYWA WASEJALIMANE-RASHIYA
GSAM 408.3Ngo-1870, uJ. H. Linderman, umfundisi webandla eliseduze le-Elberfeld ePrussia, lamalunga alo angamatshumi amane, baqalisa ukugcina iSabatha losuku lwesikhombisa ngokufunda iBhayibhili, bengazi ukuthi kukhona elinye iqembu lamaKhristu emhlabeni eligcina lolosuku lube yiSabatha. Ulwazi ngaleliqembu lwafika ebantwini bakithi ngendlela emangalisayo. Omunye umncengi wafika ekhaya lomsebenzi wezithunywa eBasel ngeSabatha. Umdeni wawufunda isifundo sesikolo seSabatha, amabhayibhili evuliwe phambi kwawo. Lokho okwabonwa yindoda kwamthinta, kwaze kwenza wabuza imibuzo.
GSAM 408Iqembu Lase-Elberfeld
GSAM 408.4Esezwile ukuthi babengewona amaJuda kodwa bengamaKhristu agcina iSabatha losuku lwesikhombisa, wakhuluma ngaleliqembu lase-Elberfeld. UMdala Andrews wabona kufanele ahlole lokho okwatshiwo; ngalokho waya ePrussia ekuqaleni kuka-1875 loMdala Erzenberger, lapho bafica khona iqembu linjengoba lalichaziwe. UMdala Erzenberger wahlala okwesikhathi esithile esebenza kuleyondawo yaseGermany, kwathi ngoJan. 8, 1876, kwabhabhathizwa abantu abayisificaminwembili e-Elberfeld, kwaba yikubhabhathizwa kokuqala kwama-Adventist osuku lwesikhombisa eGermany.
GSAM 409.1Iqiniso lase lithole indawo yokuma eRashiya kusukela ngo-1882, ngezincwadi ezazithunyelwe ngabazalwane baseJalimane eMelika kubangane babo emakoloni aseJalimane eRashiya.
GSAM 409UMdala Conradi E-Yurophu
GSAM 409.2Ngo-1885 uMdala L. R. Conradi wasuka eMelika waya ensimini yaseYurophu ePhakathi, ukuba asebenze phakathi kwamaJalimane. NgoJune 28, 1886, wasuka eBasel waya eCrimea, eRashiya. Lapho, ehamba loMdala Perk, waya eBerdebulat, lapho kwabhabhathizwa khona odade ababili kwasekuhlelwa ibandla elilamalunga alitshumi lesificamunwemunye; lelo kwaba libandla lokuqala lama-Adventist osuku lwesikhombisa eRashiya.
GSAM 409Abadala uConradi loPerk Bayabotshwa
GSAM 409.3Masinyane emva kwalokho abadala uConradi loPerk babotshwa ngenxa yokufundisa okuphikisana lokholo olwamukelwayo, bagcinwa entolongweni okwamaviki amahlanu ePerekop. Esekhululiwe, ngokungenelela kukameli we-United States, uMdala Conradi wavakatshela impumalanga yeRashiya, wasebuyela eSwitzerland.
GSAM 409Umsebenzi EVolga, E-Rashiya
GSAM 409.4Kwakungalo lowomnyaka uMdala Laubhan aqalisa ukusebenza eRashiya, eduze lekhaya lakhe elalisemfuleni iVolga. Ngo-1880, uMdala Klein waseKansas waqalisa umsebenzi eJalimane-Rashiya; ngaleyondlela kwavuswa izisebenzi zalensimu enzima elukhuni, futhi lanxa abakholwayo babedingiswa begcinwa entolongweni, iNkosi yawubusisa kakhulu umsebenzi.
GSAM 409Impumelelo Yabahambisi Bezincwadi EJalimane
GSAM 409.5Ngo-1888, abahambisi bezincwadi baqalisa umsebenzi eRheinish-Prussia, eWürttemberg, eBaden, laseAlsace. Abasebenzi abayisificaminwembili kumbe abalitshumi, abakhutheleyo labathembekileyo, baphumelela kakhulu okokuthi ngomnyaka owodwa kwathengiswa izincwadi ezilandelayo: Impilo KaKhristu, 3,000; Kusukela E-Edeni Kusiya E-Edeni, 2,000; lamapheshana angu-12,000. Ngenxa yalomsebenzi, cishe kuyo yonke indawo lapho izincwadi ezazithengiswa zifundwa khona, abanye, oyedwa kumbe abanengi, bamukela iqiniso.
GSAM 410Kuvulwa Umsebenzi Wezithunywa EHamburg
GSAM 410.1NgoMay 1889, umsebenzi wezithunywa wavulwa eHamburg, eGermany, nguMdala Conradi, futhi kungakayi ngaphi kwasungulwa isikolo sokuqeqesha abasebenzi. NgoOctober owalandelayo kwahlelwa isikolo seSabatha esilamalunga angamatshumi amabili lesificaminwembili. Ngalowomnyaka uMdala Haskell wavakatshela lomsebenzi wezithunywa, kwahlelwa ibandla elilamalunga angamatshumi amabili, kwasekumiswa lendawo yokugcina izincwadi.
GSAM 410.2UMdala J. T. Boettcher wayesebenza ngalesosikhathi emsebenzini wamaJalimane eBarmen. Ngo-1890 kwanikezwa umbiko eNgqungqutheleni Jikelele owawusithi emsebenzini wezithunywa waseJalimane-Rashiya kwakulamabandla aficamunwemunye ahleliweyo, elamalunga angu-422 esewonke, ngaphandle kwabantu abangamatshumi ayisikhombisa lanhlanu abangabagcini beSabatha ababengakahlelwa. NgoApril 7 walowomnyaka kwabhabhathizwa abanye abalitshumi lambili, bahlanganyela lebandla laseHamburg. NgoDecember amalunga alelibandla ayesefike amatshumi amane. Imali eyamukelwa ngokuthengiswa kwezincwadi endaweni yokugcina izincwadi eHamburg, eHolland, eRashiya, lasezindaweni ezitshiyeneyo zeGermany, yayingama-$5,000.
GSAM 410Impumelelo EYurophu
GSAM 410.3Kancane kodwa ngokuqinisekileyo umsebenzi waqhubeka eMsebenzini Wezithunywa WaseYurophu ePhakathi, njengokuboniswa ngumbiko owethulwa eNgqungqutheleni Jikelele ngo-1891. Ngalesosikhathi kwakulamabandla amahlanu eGermany, elamalunga alikhulu lamatshumi amane, angamatshumi ayisithupha lane engamalunga ebandla laseHamburg. Okweshumi okwakhokhwa kwakungama-$1,000. Izincwadi ezathengiswa emikhunjini ngumthunywa womkhumbi eHamburg zazingama-$500, kuthi ukuthengiswa kwabahambisi bezincwadi ngalowomnyaka ensimini yonke kube ngama-$6,000. Abantu abalikhulu lamatshumi amahlanu base bemukele iqiniso e-Austria, futhi eRashiya kwakulamabandla alitshumi lantathu, elamalunga angamakhulu amane.
GSAM 411Abagcini BeSabatha Abahlanu BaseRashiya Bayadingiswa
GSAM 411.1Ngalesisikhathi (1891), amalunga amahlanu ebandla laseRashiya, kuhlanganise lomkhokheli, ayebotshiwe ngenxa yokufundisa izimfundiso eziphikisana lebandla elamiswayo, agwetshelwa ukudingiswa okweminyaka emihlanu eTrans-Caucasus. Kwakumele babotshwe ngamaketane ndawonye, bahambe amamayela angamakhulu amahlanu. Kuloluvivinyo ukholo lwabo lwabasekela, njalo babejabula eNkosini. Ngalowomnyaka kwalungiswa ipheshana elalifana lokufundwa kweBhayibhili ngesiRashiya, likhuluma ngokuhlupheka kukaKhristu, ukulala kwabafileyo, ukuthi yiluphi usuku njalo kungani, lokuthi singakwazi yini ukwazi.
GSAM 411.2Ngesikhathi seNgqungquthela Jikelele ngo-1895, amalunga aseGermany ayesekhule aba ngu-368, njalo okweshumi komnyaka owawudlule kwakungama-$2,327.43.
GSAM 411Abanye Abagcini BeSabatha ERashiya
GSAM 411.3ERashiya, lanxa abanengi kakhulu babethuthele kwamanye amazwe, amalunga ayesekhule aba ngu-467, akhokha okweshumi okungama-$841.60.
GSAM 411.4Esitatimendeni esenziwa ngunobhala womsebenzi wezithunywa kwamanye amazwe ekufundweni kweviki lomthandazo ngo-1896, sifunda ukuthi
GSAM 411.4“ensimini yaseJalimane-Rashiya ngomnyaka owawudlule amandla abo ngenani ayesecishe aphindwe kabili; inani labo lengezwa ngabantu abangaphezu kwamakhulu amane. EBerlin, eGermany, abangamatshumi ayisithupha babesiya ezinkonzweni zeSabatha ezijwayelekileyo. Ukwakhiwa kwendlu yokukhonzela yomsebenzi wezithunywa eHamburg kwaqinisa umsebenzi lapho. EMunich, eBavaria, abanye babelindele ukubhabhathizwa. Kwakulabakholwayo eLeipsic, Königsberg, Magdeburg, Posen, Stuttgart, lakwamanye amadolobho amakhulu eGermany. Kwakukhona leqembu eRotterdam, eHolland.”
GSAM 412.1“ERashiya, abahambisi bezincwadi basebethole izimvumo kuhulumende. Izincwadi zasezihunyutshiwe ngezilimi zesiLettish lesiEsthonian. Iphephandaba lesiJalimane lasuswa eBasel lasiwa eHamburg, njalo kulelo-ofisi babenyathelisa iqiniso ngezilimi ezilitshumi lane.”
GSAM 412Ukubhabhathizwa EHungary
GSAM 412.2Ngalowomnyaka kwaba lokubhabhathizwa kokuqala eHungary, lenkonzo yokuqala yeSidlo SeNkosi eBohemia. Kwasekumiswe umsebenzi wezithunywa emkhunjini eGalatz, eRoumania, ukuze kusetshenzwe emfuleni iDanube laseLwandle Olumnyama.
GSAM 412Umsebenzi Wabahambisi Bezincwadi EJalimane
GSAM 412.3Kumagazini iMthunywa Wasekhaya kaDecember 1895, uMdala Spies wakhuluma kanje ngomsebenzi wabahambisi bezincwadi ensimini yaseJalimane,
GSAM 412.3“Labo ababephatha umsebenzi wabahambisi bezincwadi, ngesikhathi uqaliswa kulensimu, kabazange bayekele ukuwuqhubekisela phambili, lanxa abanye babashicileli abakhokhelayo labathengisi bezincwadi eLeipsic babeqinisekise ukuthi ‘ukuthengisa izincwadi ngokubhalisa kwakuzakwehluleka.’
GSAM 412.4“NgoAugust 1887 kwakhitshwa uhlelo lokuqala lweMpilo KaKhristu ngolimi lwesiJalimane. Ngesikhathi lelibhuku selilungele ukusakazwa, kwabanjwa umhlangano wokuqeqesha abahambisi bezincwadi eBasel; lokhu kwaba yikuqala komsebenzi wabahambisi bezincwadi, kungabi seGermany kuphela kodwa kuyo yonke iYurophu. Khathesi uhlelo lwesikhombisa lwalelibhuku seluphume emshinini wokunyathelisa ngesiJalimane.
GSAM 412.5“Kusukela ngoJan. 1, 1895, abahambisi bezincwadi abatsha abalitshumi lambili bangene ensimini. NgoJune 1895, umbiko watshengisa ukwanda ngamaphesenti angamatshumi amahlanu ekuthengisweni. Khathesi kwenziwa umzamo okhethekileyo ngeHerold der Wahrheit (uMmemezeli Weqiniso), iphephandaba lethu lesiJalimane. Amanye amabandla, lanxa emancane, athatha amakhophi angamatshumi amahlanu kusiya kwamakhulu amabili, awathengise. Futhi aba lokuhlangenwe lakho okuhle kakhulu labathengi. Kumagazini weSibuyekezo wangoFeb. 18, 1896, uMdala Conradi wathi, ‘Sivalelisa u-1895 silabagcini beSabatha abayinkulungwane lamakhulu amahlanu ensimini yaseJalimane-Rashiya.’”
GSAM 413UMSEBENZI WEZITHUNYWA ESCANDINAVIA
GSAM 413.1Umsebenzi wezithunywa ebantwini baseScandinavia waqaliswa nguMdala John Matteson ngomnyaka ka-1877. Mhlaka 6 Nhlangula wafika eVejle, eJyeland, eDenmark. Ekuyeni kwakhe kulelolizwe kwakulabalutshwana ababeqalisile ukugcina iSabatha ngokubala amaphephandaba lamapheshana ababewathunyelwe ngabangane babo eMelika.
GSAM 413.2Nxa silandela ukuqala kwalumsebenzi, sithola ukuthi ngo-1850 abantu abane ababesuke eNorway baya eMelika baqalisa ukugcina iSabatha leNkosi. Babehlala eOakland, eWisconsin. Ababili babo babenguyise lonina kaMdala O. A. Olsen. Ngo-1863 uMdala John Matteson waqalisa ukugcina iSabatha losuku lwesikhombisa. Wayehlala ePoysippi, eWisconsin. Ezinyangeni eziyisithupha ezalandelayo, ngomsebenzi wakhe, abantu beDenmark leNorway ababephosa babe ngamatshumi amane bamukela izimfundiso zama-Adventist osuku lwesikhombisa. Umtshumayeli wokuqala owayesebenza ngokukhuthala owahlanganyela laye enkonzweni kwakunguMdala J. F. Hanson waseMinnesota.
GSAM 413Incwadi Yokuqala Eyashicilelwa NgesiDanishi LesiNoweyi
GSAM 413.3Ngomnyaka ka-1866, uMdala John Matteson wacela kubaphathi bendlu yokushicilela yeSibuyekezo loMemezeli ukwazi ukuthi babengashicilela yini amabhukwana lamapheshana ngolimi lwabantu baseScandinavia, ukuze bawasebenzise. Watshelwa ukuthi ukuswelakala kwemali endlini yokushicilela kwakubavimbela ukukwenza lokho; kodwa kwakulabantu besizwe sakhe eWisconsin laseMinnesota ababelesifiso esikhulu sokuba iqiniso lishicilelwe ngolimi lwabo lwendabuko. Lanxa babengelamali enengi, njalo bengafiki kumatshumi amahlanu, baqoqa imali engu-$1,000 bayifaka ezandleni zakhe ukuze yenze lowomsebenzi. Eselalemali lemibhalo eminengi eyayilungiswe kuhle, uMdala Matteson weza eBattle Creek, waphinda wacela ukuba izincwadi zishicilelwe. Njengoba wayeselungiselele ukuphendula izizatho ezazikade ziphikisa isicelo sakhe, isifiso sakhe savunyelwa. Mhlaka 18 Mbimbitho 1867 waqalisa ukubalela uMdala J. N. Andrews lami imibhalo ayeyilungisele incwadi yakhe ethi Liv og Død (Impilo loKufa). Ngalesosikhathi sasingamalunga ekomidi lokushicilela. Ngamanye amazwi, wasitshela ngesiNgisi lokho imibhalo yakhe eyayikutsho ngesiDanishi lesiNoweyi.
GSAM 414UMdala Matteson Uba Ngumshicileli
GSAM 414.1Ngalesosikhathi kwakungelamshicileli owayengatshiya eminye imisebenzi yakhe ukuze amhlelele izinhlamvu zokunyathelisa; ngakho wancenga ukuba avunyelwe ukufunda ukuzihlelela yena. Waqhubeka ngalumsebenzi waze washicilela amakhasi aphosa abe yinkulungwane amabhukwana lamapheshana ngolimi lwakhe.
GSAM 414.2Eselalindlela entsha yokusabalalisa iqiniso phakathi kwabantu bakibo, waphuma elesibindi esivuselelweyo, ebamba imihlangano ezifundazweni ezitshiyeneyo. Kusukela ngalesosikhathi umsebenzi wathuthuka ngokuphangisa phakathi kwabantu baseScandinavia.
GSAM 414Iphephabhuku Lokuqala Ngolimi Lwelinye Ilizwe
GSAM 414.3Umsebenzi phakathi kwabantu beDenmark leNorway wawusukhule kakhulu kwaze kwacelwa iphephabhuku lenyanga, abantu balesosizwe ababengathola kulo imfundiso lesikhuthazo ngolimi lwabo. Ngakho mhlaka 1 Zibandlela 1872, endlini yokushicilela yeSibuyekezo loMemezeli kwakhutshwa iphephabhuku lesiDanishi elaliphuma nyanga zonke, lilamakhasi angamatshumi amabili lane, libizwa ngokuthi Advent Tidende (Izindaba Zokuza). Ngomnyaka olandelayo ubukhulu baleliphephabhuku bengezwa baba ngamakhasi angamatshumi amathathu lambili. Kwakuyilo iphephabhuku lokuqala elakhutshwa ngama-Adventist osuku lwesikhombisa ngolimi lwelinye ilizwe.
GSAM 414.4Ngo-1874 amakholwa ayekhuluma isiSwidi ayelesifiso esikhulu kangangokuthi kwaqaliswa iphephabhuku lenyanga ngololulimi, lilamakhasi alitshumi lesithupha, libizwa ngokuthi Svensk Härold.
GSAM 414.5Ngesikhathi uMdala Matteson eqalisa umsebenzi wezithunywa ebantwini baseScandinavia (ngoNhlangula 1877) elizweni lakibo, amakhophi angu-266 eTidende ayethunyelwa eDenmark evela eMelika nyanga zonke, kuthi angu-60 ethunyelwa eNorway. Ngokubala la amaphephabhuku abantu abathile basebevele begcina iSabatha eScandinavia. Ngenxa yomsebenzi wakhe womnyaka owodwa eDenmark, kwavela amaqembu amakholwa ezindaweni ezitshiyeneyo ezinengi.
GSAM 415Indlu Yokushicilela ENorway
GSAM 415.1Ngemva kwalokho uMdala Matteson waya eNorway, lapho ahlela khona ibandla lamalunga angamatshumi amathathu lasificaminwembili mhlaka 7 Nhlangula 1879, ngenxa yomsebenzi wakhe eChristiana. Ngalesosikhathi uMdala J. P. Jasperson, evela eMelika, wahlanganyela laye enkonzweni. Ngawo lowomnyaka kwabuye kwabunjwa inhlangano yokushicilela eNorway, kwathengwa lendawo eChristiana yokuba lendlu yokushicilela, indawo yokuhlangana ekukhonzeni kwebandla, lamakamelo okuhlala, ngentengo engu-$14,580. Okwesikhathi esithile kwakhutshwa amakhophi amalutshwana ephephandaba elithi Tidernes Tegn maviki wonke endlini yokushicilela yaseChristiana.
GSAM 415.2Ekuqaleni kwekwindla ka-1880 uMdala Matteson weza eMelika ukuzodinga uncedo lokwandisa umsebenzi waseScandinavia. Wangena eNgqungqutheleni Jikelele yalowomnyaka, wabuyela eYurophu ngoMabasa 1881 esekhuthazeke kakhulu. Ngemva kwesikhatshana ebuyile, kwathengwa umtshina wokushicilela olesilinda wafakwa endlini yokushicilela yaseChristiana.
GSAM 415Amaphephabhuku Ezempilo NgesiDanishi LesiSwidi
GSAM 415.3Bahle baqalisa ukushicilela iphephabhuku lezempilo ngesiDanishi, elalibizwa ngokuthi Sundheds Bladet. Ngo-1883 wakhupha iphephabhuku elifanana lalo ngesiSwidi, kanye lephephabhuku lezenkolo elalibizwa ngokuthi Sanningens Härold. Ngo-1884 babelamathuluzi endlu yokushicilela ayebiza i-$2,563. Phakathi kwalowomnyaka kwakushicilelwe kwasatshalaliswa amaphepha angu-115,000 esewonke, ngaphandle kwamapheshana azinkulungwane ezinengi lezinye izincwadi.
GSAM 415UMdala Haskell EScandinavia
GSAM 415.4Umsebenzi emazweni aseScandinavia wathola uncedo olukhulu ekuvakatyeni kukaMdala Haskell ngo-1882. Ngo-1884 bancediswa kakhulu ngumsebenzi wabaDala George I. Butler, B. L. Whitney, A. B. Oyen, lo-E. G. Olsen.
GSAM 416UNkosikazi White Unceda Kakhulu IScandinavia
GSAM 416.1Ngo-1885 uNkosikazi E. G. White lendodana yakhe, uW. C. White, bavakatshela eScandinavia. Ukuvakatshela kwabo kwaba losizo olungelakulinganiswa emsebenzini kuleyondawo. Abanye basebecabanga ukuthi abayanga balelolizwe babengeke bakhiphe okweshumi, lokuthi kwakungancedi ukuzama ukuhambisa izincwadi. Ubufakazi obanikelwa nguNkosikazi White bafika ngesikhathi esifaneleyo, bamukelwa kuhle ngabantu, njengoba kwabonakala empendulweni yabo ngamazwi athi: “Konke iNkosi ekukhulumileyo sizakwenza, silalele.” Phakathi kwalokhu kuvakatshela kwaba lenguquko epheleleyo emsebenzini waseScandinavia, eyabangelwa ikakhulu ngumsebenzi ongadinwayo kaNkosikazi White.
GSAM 416Kwakhiwa Isakhiwo Esitsha Sendlu Yokushicilela ENorway
GSAM 416.2Ngo-1886 abaDala O. A. Olsen loN. Clausen bavakatshela amazwe aseScandinavia, kwathi owesibili wahlala khona isikhathi eside kakhulu. Ngo-1885 kwakhiwa isakhiwo esitsha sendlu yokushicilela eChristiana. Ngomnyaka owaphela mhlaka 1 Mpandula 1886, indlu yokushicilela yathola imali engu-$5,386.68 ekuthengiseni izincwadi lamapheshana kuphela, kanti imali eyamukelwa ngokubhadalela amaphephabhuku ayethunyelwa ngezikhathi ezimisiweyo yayiyi-$3,146.03.
GSAM 416Amabandla Angamatshumi Amabili Lanhlanu EScandinavia
GSAM 416.3Umbiko owanikelwa eNgqungqutheleni Jikelele ngo-1889 wathi emsebenzini waseScandinavia kwakulamabandla angamatshumi amabili lanhlanu, elamalunga angu-926, akhipha okweshumi okungu-$2,548.75. Kwakulabafundisi abayisithupha, abane abalemvumo yokutshumayela, labahambisi bezincwadi abangamatshumi amahlanu lambili. Ukuthengiswa kwezincwadi eNorway laseSweden ezinyangeni ezintathu kwaletha i-$2,161.26.
GSAM 416Isikolo EChristiana
GSAM 416.4Ngalesosikhathi kwakulesikolo esasisebenza eChristiana, silabafundi abangamatshumi amahlanu. Ngo-1891 abaDala O. A. Olsen lo-E. J. Waggoner baqhuba izifundo zeBhayibhili eChristiana, ezangenwa ngabafundi abalikhulu. Kulezizifundo kwafundiswa ngokugcweleyo ngomsebenzi wokuhambisa izincwadi.
GSAM 417Amabandla Angamatshumi Amane EScandinavia Ngo-1895
GSAM 417.1Ngemva kweminyaka eyisithupha, ngo-1895, sibona umbiko owanikelwa nguMdala D. A. Robinson, owayengumphathi wesifunda somsebenzi kwamanye amazwe ngalesosikhathi. Ubonisa ngokucacileyo ukukhula okukhulu komsebenzi phakathi kwalesosikhathi, ngakho sicaphuna kanje: “IScandinavia ilamabandla angamatshumi amane, lamalunga angu-1,458. Okweshumi kwalowomnyaka kwakuyi-$5,585.55. Kulabafundisi abagcotshiweyo abalitshumi lanhlanu, abalemvumo yokutshumayela abalitshumi lanye, njalo ukuthengiswa kwezincwadi ngomnyaka kuletha i-$40,000. Lelinani elikhulu livela ikakhulu ekukhuthaleni kwabahambisi bezincwadi, njalo lokho kuselizweni lapho, ngo-1885, abathengisi bezincwadi, labafundisi bokholo lwethu uqobo, baqinisa ukuthi kwakungeke kwenziwe ukuthengisa izincwadi ngokuzihambisa.
GSAM 417Izinkomfa Ezintathu Zamabandla EScandinavia
GSAM 417.2Emsebenzini waseScandinavia kukhona khathesi izinkomfa zamabandla esifundazweni ezintathu, ezahlelwa ngalezizinsuku: eDenmark, mhlaka 30 Nkwenkwezi 1880; eSweden, mhlaka 12 Mbimbitho 1882; eNorway, mhlaka 10 Nhlangula 1887. UMdala John Matteson, owaqala umsebenzi wezithunywa eScandinavia wawuvula ngokuphumelela okukhulu, wasebenza ngokukhuthala langokuzinikela ukuze abantu bakibo bathuthuke, wahlaselwa yisifo esibulalayo sofuba. Wafela eEl Monte, eCalifornia, mhlaka 30 Mbimbitho 1896, eleminyaka engamatshumi ayisithupha lanye.
GSAM 417UMSEBENZI WEZITHUNYWA EBRITHANI
GSAM 417.3UWilliam Ings, owazalelwa eHampshire, eNgilandi, kodwa engumMelika ngomoya langemfundo, ngoba wayehlala eMelika kusukela esengumfana, wafika eSouthampton evela eBasel, Switzerland, mhlaka 23 Nkwenkwezi 1878. Ngalesosikhathi wahlala okwesikhathi esifitshane, amaviki amabili kuphela, wasebuyela elizwekazini laseYurophu okwesikhatshana. Kodwa masinyane ngemva kwalokho waphinda waya eSouthampton. Lapho, ngemva kwezinyanga ezine esebenza endlini ngendlu esabalalisa amapheshana, esenza laloba yiwuphi umsebenzi wezithunywa owawuvela, wabika ukuthi kwakulabalitshumi ababegcina iSabatha. Mhlaka 30 Mpalakazi walowomnyaka, mina lomkami safika eSouthampton, lapho sahlanganisa khona umsebenzi wethu lowo kaMdala Ings, sibamba imihlangano ebusika eShirley Hall lasendlini esasiyiqhatshile. Ehlobo lika-1879 sabamba imihlangano yetende eSouthampton. Ngalesosikhathi lakuleyondawo iNkosazana Maud Sisley (khathesi esenguNkosikazi Boyd) yahlanganyela emsebenzini, ifundisa iBhayibhili njalo isebenza endlini ngendlu. Ngenxa yalumzamo abantu abathile bamukela iqiniso. Ebusika obalandelayo sabamba imihlangano eholo eliseRavenswood Villa, isakhiwo esasihlala kuso njalo sigcina kuso izincwadi zethu.
GSAM 418Umhlangano Wetende ENgilandi
GSAM 418.1Ehlobo lika-1880 uMdala Andrews, lanxa wayebuthakathaka emzimbeni, weza evela eSwitzerland ukuzoncedisa emhlanganweni wetende eRomsey, lapho abanye abantu abamukela khona umlayezo.
GSAM 418.2Mhlaka 11 Zibandlela 1880 kwahlelwa inhlangano yamapheshana. Amalunga ayewuthakazelela kakhulu lumsebenzi, njalo kwasatshalaliswa imibhalo eminengi.
GSAM 418.3Mhlaka 8 Nhlolanja 1880 kwaba lobhabhathizo lwethu lokuqala, lapho okwabhabhathizwa khona abantu abayisithupha. Kuze kube mhlaka 2 Ntulikazi 1881, abantu abangamatshumi amabili lasificamunwemunye basebecwiliswe emanzini eSouthampton.
GSAM 418Izisebenzi Ziyanda ENgilandi
GSAM 418.4Ngesinqumo seNgqungquthela Jikelele eyabanjwa ekwindla ka-1881, uMdala A. A. John lomkakhe, uGeo. R. Drew, leNkosazana Jennie Thayer baya eNgilandi, bahlanganyela emsebenzini wezithunywa kulelolizwe. Phakathi komnyaka ka-1882, uMdala Haskell wavakatshela umsebenzi waseYurophu, wahlala izinsuku ezithile lezisebenzi zomsebenzi wezithunywa eNgilandi, enika uncedo oluligugu ngezeluleko lokuqondisa.
GSAM 418.5NgoMbimbitho 1882 kwaqaliswa ukushicilelwa isengezo saseBrithani esilamakhasi amabili seZibonakaliso Zezikhathi, sasinamathiselwa kumakhophi ayinkulungwane eZibonakaliso ayethunyelwa evela eMelika. La ayesetshenziswa emsebenzini wezithunywa eBrithani Enkulu. Umbiko womsebenzi wamhla ka-1 Mfumfu 1883 ubonisa ukuthi ngalolosuku kwakulabagcini beSabatha abalikhulu. Okweshumi okwakukhutshiwe kusukela ekuqalisweni komsebenzi wezithunywa kwakuyi-$2,078.71.
GSAM 419Umsebenzi Wezithunywa Emikhunjini
GSAM 419.1Ngomusa wabagcini bemikhumbi, uMdala Ings wavunyelwa ukuthumela izinyanda zamapheshana lamaphephandaba kungelambadalo emathekwini angamatshumi ayisificaminwembili aqakathekileyo eNkampani Yemikhumbi Yomusi yasePeninsula laseMpumalanga, eNingizimu Afrika, e-East Indies lase-West Indies, eMelika Ephakathi laseziqhingini zeBay. Kwakungenxa yemibhalo yokubala eyathunyelwa ngalindlela lapho abantu baqala khona ukuthakazelela iqiniso esiqhingini seDemarara. Lolulwazi saluthola ngezincwadi ezazivela kulesosiqhingi.
GSAM 419“Imbali YeSabatha” Ifakwa Ezindlini Zezincwadi ZaseNgilandi
GSAM 419.2Ikhophi yencwadi kaMdala Andrews ethi Imbali YeSabatha yayisifakwe njalo ezindaweni ezingamatshumi ayisithupha, izindlu zezincwadi zomphakathi lamakamelo okubalela kungelambadalo, kulo lonke elaseBrithani Enkulu. Izincwadi zilokhu zikhona lapho, zilandisa imbali kulabo abathanda ukubala.
GSAM 419.3Ngo-1884 uMdala Butler wavakatshela eNgilandi ehamba lezinye izisebenzi zalumsebenzi. AbaDala S. H. Lane loRobert Andrews basuka eBoston ngomkhumbi mhlaka 9 Nkwenkwezi 1885, besiyahlanganyela emsebenzini wezithunywa eBrithani Enkulu. Ukuvakatshela kukaNkosikazi White eNgilandi kwaba ngumthombo wamandla lesikhuthazo ezisebenzini. UNkosikazi White lendodana yakhe bahlala lapho amaviki amalutshwana bengakabuyeli eMelika bevela emsebenzini waseYurophu.
GSAM 419Kuqaliswa “Iqiniso Lamanje”
GSAM 419.4Ekuqaleni kuka-1884, masinyane ngemva kokufika kukaMdala Butler eNgilandi, kwanqunywa ukuthi kuqaliswe eGrimsby iphephandaba elilamakhasi ayisificaminwembili, elalizaphuma kabili ngenyanga, libizwa ngokuthi Iqiniso Lamanje, uM. C. Wilcox engumhleli walo. Lona selishicilelwa khathesi eLondon, eNgilandi, liyiphephandaba leviki elilamakhasi alitshumi lesithupha, njalo kukhutshwa amakhophi angaba ngu-18,000 ngeviki.
GSAM 420.1Ngo-1889 uMdala Holser wabika ukuthi umsebenzi wezithunywa eBrithani wawulamabandla ayisificaminwembili, elabagcini beSabatha abangamakhulu amabili, abangamatshumi ayisithupha lanhlanu kubo beseLondon. Okweshumi komnyaka owawudlulile kwakuyi-$1,244.58. Kwakulabafundisi abagcotshiweyo ababili, ababili abalemvumo yokutshumayela, izithunywa ezimbili ezazisebenza emikhunjini, lezisebenzi zeBhayibhili eziyisikhombisa. Kwakungaba yilesisikhathi lapho abaDala Wm. Hutchinson loFrancis Hope baqalisa khona ukusebenza emsebenzini wezithunywa eNgilandi.
GSAM 420Indlu Yokushicilela IPacific ELondon
GSAM 420.2Phakathi komnyaka ka-1890 iNkampani Yokushicilela iPacific, yaseOakland, California, yavula igatsha e-48 Paternoster Row, eLondon, lendlu yokushicilela e-451 Holloway Road, eLondon, N. Ngomnyaka wokuqala, ukuthengiswa kwezincwadi ezazivela kuleyondlu, ngentengo yokuthengisela abathenga ngobunengi, kwaletha i-$9,556.89.
GSAM 420.3NgoNhlolanja 1895 uMdala Robinson wanika umbiko olandelayo:
GSAM 420.3“EBrithani Enkulu kulamabandla alitshumi lanye, amalunga angu-363, abafundisi abahlanu, loyedwa olemvumo yokutshumayela. Okweshumi komnyaka odlulileyo kwakuyi-$5,077.20, okutsho isilinganiso se-$13.98 ngelunga ngalinye. Impahla yendlu yokushicilela khathesi ingeyeNhlangano Yamapheshana Yamazwe Ngamazwe, Elomlandu Olinganiselweyo, inhlangano ebhaliswe eNgilandi, njalo yiyo eyiphetheyo.”
GSAM 420.4NgoMpalakazi 1895 uNobhala Womsebenzi Wezithunywa Kwamanye Amazwe wabika ukuthi eBrithani Enkulu kwakulamalunga angu-560. Okweshumi kwakwande nge-$1,000 phakathi kwalowomnyaka. Ngalesosikhathi amaqembu ayisificaminwembili ayehlangana ngeSabatha ezindaweni ezitshiyeneyo eLondon.
GSAM 420.5Umsebenzi wezithunywa kulelolizwe wathuthuka ngalindlela, ngezinye izikhathi ungathi awubonakali. Imbewu kayihlumi ngokuphangisa ngokufananayo emihlobeni yonke yomhlabathi. Kweminye ihluma kancane, kodwa ukukhula kwayo kuqinisekile njalo ilamandla okumelana lobunzima. Kunjalo langeqiniso lomlayezo wesithathu kulombuso. Imbewu yalo isihlanyelwe, yagxila impande, yakhula kancane, kwaze kwathi khathesi isifinyelele ebukhulwini obubonakalayo.
GSAM 421UMSEBENZI WEZITHUNYWA E-AUSTRALASIA
GSAM 421.1Mhlaka 10 Nkwenkwezi 1885, abaDala S. N. Haskell, J. O. Corliss lemuli yakhe, M. C. Israel lemuli yakhe, Wm. E. Arnold, loHenry Scott basuka eSan Francisco ngomkhumbi ukuyavula umsebenzi wezithunywa eAustralia. Eminyakeni elitshumi lanye ngaphambi kwalokhu, ngo-1874, emhlanganweni owawuseBattle Creek, uNkosikazi White wathi izizwe ezinengi zazisazalamukela iqiniso, lokuthi wayebone imitshina yokushicilela isebenza, lezincwadi lamaphephandaba kushicilelwa emazweni atshiyeneyo. Ebuzwa ukuba aqambe amazwe ayekhuluma ngawo, waphendula wathi iAustralia yilo lodwa ibizo ayengalikhumbula.
GSAM 421Inanela LeBhayibhili
GSAM 421.2Ngokusebenza ngokukhuthala langempumelelo kukaMdala Haskell labanye ayelabo, umlayezo wathuthuka ngokuphangisa kangangokuthi kwabonakala kudingeka ukushicilela iphephabhuku eAustralia. Ngakho kwenziwa amalungiselelo okushicilela, kwathi mhlaka 1 Zibandlela 1886 kwakhutshwa eMelbourne iphephabhuku lenyanga elilamakhasi alitshumi lesithupha, elalibizwa ngokuthi Inanela LeBhayibhili leZibonakaliso Zezikhathi. Ekukhutshweni kwalo okokuqala kwashicilelwa amakhophi azinkulungwane eziyisithupha, kodwa inani elalijayelekile ekukhutshweni kwalo laliyizinkulungwane ezintathu kuphela.
GSAM 421Ibandla Lokuqala Liyahlelwa EAustralia
GSAM 421.3NgeSonto, mhlaka 10 Mabasa 1886, kwahlelwa ibandla lokuqala lama-Adventist osuku lwesikhombisa eAustralia. Kwakukhona abantu abalitshumi lasificaminwembili ababesayine isivumelwano, njalo abanye abayisikhombisa bacela ukwamukelwa ngokubhabhathizwa. Laba babhabhathizwa ngeSabatha elilandelayo. NgeSabatha ngalinye okwamaviki athile kwengezwa amalunga, ibandla laze laba lamalunga angamatshumi amahlanu lanhlanu. Kuze kube nguNkwenkwezi 1886, inani lonke lababhalisiweyo lalingamatshumi ayisificamunwemunye. Ngaphandle kwalaba, kwakulabangaba ngamatshumi amathathu lanhlanu kwezinye izindawo ababegcina iSabatha.
GSAM 421.4Endlini yokushicilela kwakulemitshina yokushicilela emibili emihle lenjini, konke sekubhadaliwe njalo kungokwama-Adventist osuku lwesikhombisa kulelolizwe elikhatshana kakhulu—elingaba ngamamayela azinkulungwane eziyisikhombisa ukusuka endlini yethu enkulu yokushicilela eseOakland, eCalifornia.
GSAM 422.1Phakathi kuka-1886 umlayezo wafinyelela eNew Zealand. Umbiko ovela emsebenzini waseAustralia uthi kwakulabagcini beSabatha abangamatshumi amahlanu eNew Zealand. Imali eyamukelwa ngokuthengiswa kwezincwadi endlini yokushicilela yayiyi-$700. Ngaphandle kwalokhu, abahambisi bezincwadi babethengise amakhophi angamakhulu amane encwadi ethi Impikiswano Enkulu eNew Zealand, lamakhophi ayinkulungwane encwadi ethi Imicabango NgoDanyeli eAustralia.
GSAM 422Isakhiwo Sehhovisi e-Australia
GSAM 422.2Embikweni owethulwa mhlaka 19 kuNtulikazi, 1889, sithola okulandelayo: Isakhiwo sehhovisi lokudinda eMelbourne sesiphelile, futhi silendlu yokukhonzela eyemihlangano yebandla.
GSAM 422Ukungena eTasmania
GSAM 422.3Kwahlelwa inkomfa yamabandla esifundazweni se-Australia lenye eNew Zealand, njalo oMdala Israel loSteed bawunabisela eTasmania umsebenzi. Kuleyondawo sekuhlelwe amabandla amathathu, alamalunga alikhulu lamatshumi amathathu lesithupha esewonke. Ngaphandle kwawo kulabanye abagcini beSabatha abasabalele ezindaweni ezitshiyeneyo, abangakahlelwa babe ngamabandla.
GSAM 422.4Okweshumi komnyaka ensimini yomsebenzi e-Australia kwakuyi-$9,371. Kwakulabahambisi bezincwadi abalitshumi lanhlanu kulensimu, abathengisa izincwadi zenani le-$19,500.
GSAM 422.5Ohambweni lwesibili lukaMdala Haskell lokuzungeza umhlaba, waphinda wavakatshela e-Australia, waya emhlanganweni wenkomfa yabo owenziwa ngoNcwabakazi, 1889, wasiza kuhle ngezindlela ezinengi. Lolusizo lwabongwa kakhulu yileloqembu elalisanda kuhlelwa. Izisebenzi ezitshiyeneyo ezivela eMelika zazivakatshela e-Australia ngezikhathi ezitshiyeneyo ngenxa yomsebenzi owodwa omkhulu—ukwakha lokuqinisa umsebenzi kaNkulunkulu.
GSAM 422UNkosikazi White e-Australia
GSAM 422.6Ekwindla lika-1891, uNkosikazi E. G. White, indodana yakhe uW. C. White, uMdala Geo. B. Starr, labanye basuka eCalifornia baya e-Australia, bafika khona ngoMpalakazi—phakathi kwehlobo kulelolizwekazi. Lanxa uNkosikazi White wayehlutshwa yikugula komzimba phakathi kweminyaka eyisificamunwemunye ayihlala kulelolizwe, ubufakazi bakhe basiza kakhulu ekumiseni umsebenzi ngendlela ehambelana lomoya lalokho okutshiwo ngumlayezo wengilosi yesithathu. Ngesikhathi bese-Australia, uMdala J. O. Corliss waphinda wahlanganyela lomsebenzi lapha, kwathi uW. A. Colcord labanye bangena ensimini njengabafundisi, ababalisi, labanye abasebenzi.
GSAM 423UMdala Olsen e-Australia
GSAM 423.1Ngesikhathi uMdala O. A. Olsen engumongameli weNgqungquthela Jikelele, wavakatshela zonke izikhungo zethu eziqakathekileyo ezweni lonke. Lokhu kwakudinga ukuhamba umango omude—uhambo lokuzungeza umhlaba. Waluthatha ukuze azazi ngcono izidingo zazo kanye lesimo semisebenzi etshiyeneyo yezithunywa, ukuze alungele ukuyinceda yonke engakhethi. Kukuloluhambo, ngo-1893, lapho ahlala khona amaviki amanengi e-Australia.
GSAM 423Inkomfa Yomanyano ye-Australasia
GSAM 423.2Ngalesisikhathi kwahlelwa Inkomfa Yomanyano ye-Australasia, eyayibunjwa yizinkomfa zamabandla esifundazweni se-Australia laseNew Zealand kanye lezinsimu zomsebenzi wezithunywa e-Australia. Linkomfa ihlangana kanye eminyakeni emibili, njalo iqhutshwa ngohlelo lwezinkomfa zomanyano zakwamanye amazwe. Ngomnyaka ka-1893 abahambisi bezincwadi abalutshwana ababekulensimu bathengisa amakhophi angu-5,000 ohlelo lwencwadi ethi Izinyathelo Zokuya kuKhristu, kwasekudindwa uhlelo lwesibili lwamakhophi alenani elifanayo. Ehlobo lika-1894-95, phakathi kwezinyanga ezine, bamukela izicelo ezingu-4,000 zezincwadi ezithengwa ngokubhalisela.
GSAM 423UMdala Prescott e-Australia
GSAM 423.3Ngo-1895 uMdala W. W. Prescott, uMabhalane Wezemfundo webandla, wahlala izinyanga ezinengi kulinkomfa, wanikela isikhathi esinengi lokucabangisisa kuleligatsha lomsebenzi. Ngalesosikhathi waqhuba isifundo sokuqeqetsha kwezemfundo esabanceda kakhulu.
GSAM 424.1Umbiko womsebenzi womnyaka owethulwa kuNgqungquthela Jikelele wanikezwa nguMdala W. C. White, njalo uthi:
GSAM 424.1“Inkomfa Yomanyano ye-Australia ibunjwa ngamabandla alitshumi lesikhombisa alamalunga angu-1074, akhipha okweshumi okungama-$9,810.10 ngomnyaka owandulelayo. Linkomfa ilabafundisi abagcotshiweyo abalitshumi lambili, ababili abaphiwe imvumo yokutshumayela, izisebenzi zeBhayibhili ezintathu, labahambisi bezincwadi abangamatshumi amahlanu, abathengisa izincwadi zenani le-$28,731.11 phakathi komnyaka. Phakathi komnyaka ikholoni yeNew South Wales, elamabandla ayisithupha lamalunga angu-321, yehlukaniswa leNkomfa Yamabandla Esifundazweni se-Australia, yabizwa ngokuthi yiNkomfa Yamabandla Esifundazweni seNew South Wales.”
GSAM 424UMSEBENZI WEZITHUNYWA ENINGIZIMU AFRIKA
GSAM 424.2KuNgqungquthela Jikelele eyabanjelwa eBattle Creek ngo-1886, kwaxoxwa ngendaba yokuqalisa umsebenzi wezithunywa eNingizimu Afrika. Njengoba kwathathwa isinqumo sokuwusekela lumsebenzi, ekuqaleni kwehlobo lika-1887 kwenziwa umzamo wokumisa umsebenzi kulelolizwe elikhatshana, lapho abambalwa abasebeqalise ukugcina iSabatha babecela khona izisebenzi.
GSAM 424OMdala Boyd loRobinson eNingizimu Afrika
GSAM 424.3Ngalokhu, mhlaka 11 kuNkwenkwezi, uMdala C. L. Boyd lemuli yakhe, uMdala D. A. Robinson lomkakhe, kanye lezinye izisebenzi, basuka ngolwandle edolobheni leNew York, belibangise e-Afrika bedlula eLiverpool leLondon. Ngemva kweminyaka emithathu, kuNgqungquthela Jikelele, uMnumzana P. W. B. Wessels wathi ngesikhathi izisebenzi lezi zifika e-Afrika kwakulabantu abangaba ngamatshumi amane ababesevele begcina iSabatha lomthetho wesine ngenxa yokubala izincwadi ezikhuluma ngalindaba lokufunda iMibhalo.
GSAM 424.4OMdala Robinson loBoyd baqalisa umsebenzi wezithunywa eCape Town, kwathi usuka lapho wanabela enyakatho-mpumalanga, phose amamayela angamakhulu ayisificaminwembili, waze wafika eKimberley, lapho okwakulemigodi yamadayimane khona.
GSAM 424.5Kuze kube ngumnyaka ka-1889, kwakulabafundisi ababili kuphela, oyedwa ophiwe imvumo yokutshumayela, amabandla amane, lamalunga angamatshumi ayisificaminwembili; laba bakhipha okweshumi okungama-$2,798.36. Phakathi kwalumnyaka uMdala Ira J. Hankins waseMelika wasebenza eCape Town kwaba lezithelo ezinhle, njalo uMnumzana loNkosikazi Druillard bavela eNebraska bezohlanganyela lomsebenzi kuleyondawo, bahlanganyele emisebenzini enzima lokuswela okwehlela labo ababizelwe ukuqalisa umsebenzi ensimini entsha. Umsebenzi kaNkosikazi Druillard wawugxile kakhulu endaweni yokugcina lokwaba izincwadi, lapho ayebekwe khona ukuphatha umsebenzi waleligatsha; kanti uMnumzana Druillard wayesebenza emsebenzini wezithunywa jikelele. Phakathi komnyaka wathengisa izincwadi zenani le-$750 emikhunjini eyayifika kulelitheku.
GSAM 425UMdala Haskell e-Afrika
GSAM 425.1KwakungoNcwabakazi walowomnyaka lapho uMdala Haskell afika eCape Town. Izinyanga ezinhlanu wazisebenzisa kuhle evakatshela amaqembu atshiyeneyo eNingizimu Afrika esebenza lawo. Ngaloluhambo umsebenzi waqiniswa wakhiwa, lenhliziyo yakhe yakhuthazeka ngoba wabona izithelo zomsebenzi wakhe. Kwavuswa isifiso ngomsebenzi wezemfundo, kwaze kwaba labafundi abalitshumi lambili abavela e-Afrika beza eMelika ukufunda ezikolo zebandla lethu.
GSAM 425.2Ngalesosikhathi umsebenzi wabahambisi bezincwadi wanakwa ngokufaneleyo. Kwabanjelwa eCape Town isifundo sokuqeqetsha ngalumsebenzi, siqhutshwa nguMnumzana E. M. Morrison, esavuselela impilo lamandla kuleligatsha eliqakathekileyo lomlayezo. Masinyane ngemva kwezimfundiso ezanikezwa kulesosifundo, abahambisi bezincwadi abalitshumi lantathu bathengisa bahambisa izincwadi zenani le-$5,621.28 ngezinyanga eziyisithupha. Impela, izicelo zezincwadi zazinengi kakhulu zaze “zalikhulela” ihhovisi laseLondon, ngoba izincwadi zazingeke zilungiswe masinyane ngokwaneleyo ukuze kuhlangatshezwane lazo.
GSAM 425.3Ngomnyaka ka-1892, uMdala A. T. Robinson wahlanganyela lomsebenzi eNingizimu Afrika. Ngalesosikhathi umsebenzi wawusukhule kakhulu kwaze kwadingeka indawo entsha yokugcina lokwaba izincwadi esikhundleni sendala. Ngakho kwakhiwa isakhiwo esitsha esikhulu ngokwaneleyo ukuthi sibe lendawo yemihlangano yebandla.
GSAM 426Isakhiwo Sekholitshi e-Afrika
GSAM 426.1Ngokunjalo umsebenzi waqhubeka uthuthuka inyathelo ngenyathelo, kwaze kwakhiwa eClaremont, indawo eseceleni kwedolobha leCape Town, isakhiwo sekholitshi esabiza ama-$35,000. Usizo olulodwa olwalufunwa kubazalwane baseMelika kwakuyikuthi bathumele iqembu lababalisi abafaneleyo ukufundisa izifundo zekholitshi, kuthi bona bathwale indleko. Isicelo lesi samukelwa, isikolo savulwa mhlaka 1 kuNhlolanja, 1893.
GSAM 426Inkomfa Yamabandla Esifundazweni seNingizimu Afrika
GSAM 426.2Inkomfa Yamabandla Esifundazweni seNingizimu Afrika yahlelwa ngo-1892. KuNgqungquthela Jikelele ka-1893 kwamukelwa ngevoti ukuthi ibe yingxenye yeNgqungquthela Jikelele. Ngalesosikhathi yayilamabandla amahlanu, lamalunga alikhulu lamatshumi amathathu lesificaminwembili, akhipha okweshumi okungama-$34,077.32 ngomnyaka owandulelayo. Kulowomhlangano Inkomfa Yamabandla Esifundazweni seNingizimu Afrika yayimelwe nguPeter Wessels, owanikela ngokukhulu ukupha ama-$16,000 kuNgqungquthela Jikelele, okwakudlula imali iNgqungquthela Jikelele eyayiyichithe ekuqaliseni umsebenzi eNingizimu Afrika. Phezu kwalesisipho, yena lomunye wabafowabo banikela ngama-$40,000 ukuze kuqaliswe umsebenzi wokwelapha lokupha imithi kungahlawulwa edolobheni leChicago.
GSAM 426.3KuNgqungquthela Jikelele ka-1895 uMabhalane Womsebenzi Wezithunywa Kwamanye Amazwe wathi ngensimu yomsebenzi e-Afrika:
GSAM 426.3“Inkomfa yamabandla esifundazweni seNingizimu Afrika isileminyaka emibili kuphela ihleliwe, kodwa ngalesosikhathi iNgqungquthela Jikelele isithumele izisebenzi ezilitshumi lambili kulensimu. Ababili balaba bangene phakathi kwelizwe njengezithunywa ezizondlayo, kanti abanye bangene emsebenzini emagatsheni atshiyeneyo. Linkomfa ilesikolo esithuthukayo, ikhaya lezintandane, lesikhungo sokwelapha esisakhiwayo. Izibalo zitshengisa ukuthi amalunga ayo angu-184.”
GSAM 426Amaphephandaba Adindwa eNingizimu Afrika
GSAM 426.4Indaba yenkululeko yokukhonza eNingizimu Afrika ikhuthaze abantu bethu ezinyangeni ezisanda kwedlula ukuthi badinde amaphephandaba amabili, elilodwa ngolimi lwesiHolandi, elibizwa ngokuthi De Wachter; elinye ngesiNgisi, elibizwa ngokuthi The South African Sentinel and Gospel Echo. Leli lokucina lisabalalisa amakhophi angu-4,000.
GSAM 427Inkomfa Yomanyano yeNingizimu Afrika
GSAM 427.1NgoZibandlela, 1903, kwahlelwa Inkomfa Yomanyano yeNingizimu Afrika, ibunjwa yizinkomfa zamabandla esifundazweni sekholoni yaseKapa leNatal-Transvaal, kanye lemisebenzi yezithunywa eBasutoland lakoMthwakazi eyayingaphansi kokuphatha kweNkomfa Yomanyano. Kulinkomfa kulamabandla ahleliweyo alitshumi lanhlanu alamalunga angu-595, amaqembu ayisificamunwemunye angakahlelwa abe ngamabandla, alamalunga angamatshumi ayisificamunwemunye, labagcini beSabatha abangamatshumi amathathu abahlala bodwa,—sebebonke bangu-715, abakhipha okweshumi okungama-$7,850. Kwakulezisebenzi ezingamatshumi amathathu lesificamunwemunye, ezingamatshumi amabili lanye zazo zaziholiswa yizinkomfa ezitshiyeneyo.
GSAM 427INSIMU YOMSEBENZI EPOLYNESIA
GSAM 427.2Ngomnyaka ka-1876, uMdala James White lomlobi bathumela umqulu wephephandaba elithi Izibonakaliso Zezikhathi lamanye amapheshana, kanye lencwadi, esiqhingini sePitcairn. Imibhalo le yafakwa emkhunjini owawusiya eNew York ujikeleza iCape Horn. Saqinisekiswa ukuthi umkhumbi wawuzakuma ePitcairn, lapho okwakuzathululwa khona iphasela. Sasingazi muntu kulesisiqhingi, singazi lutho langesiqhingi ngokwaso ngaphandle kokuthi sasidume ngokuba labantu abazinikeleyo, abesaba uNkulunkulu. Amaphephandaba athunyelwa singakwazi okwakuzakwenzeka.
GSAM 427Ukuvakatshela ePitcairn
GSAM 427.3Asizwanga lutho ngalababantu langemibhalo yethu kwaze kwaba yikuvakatshela kukaMnumzana John I. Tay esiqhingini ngomnyaka ka-1886, ngemva kweminyaka elitshumi. Yikho lapho esezwa khona ukuthi ngenxa yokubala umqulu wephephandaba elithi Izibonakaliso Zezikhathi lamapheshana, ngesinye isikhathi bonke ababehlala esiqhingini bacina sebeseduze lokuvumelana ukuguqula usuku lwabo lokukhonza, belususa osukwini lokuqala lweviki belusa osukwini lwesikhombisa, bagcine iSabatha leNkosi. Kodwa lokhu kabakwenzanga kwaze kwaba yisikhathi sokuvakatshela kukaMnumzana Tay. Kwasekuyisikhathi eside esizwa ngaphakathi kwakhe isifiso esikhulu sokuvakatshela esiqhingini, kodwa wayengabazi mathupha abantu bakhona, engazi langesifiso seqiniso esasesivukile kubo.
GSAM 428.1Esebuyele eMelika, wancenga ngokukhuthala okukhulu ukuthi kwakhiwe umkhumbi owawuzathwala izithunywa zisuka kwesinye isiqhingi zisiya kwesinye oLwandlekazi lwePacific. Waya kuNgqungquthela Jikelele eyabanjwa ngomnyaka ka-1889, lomcabango uphezulu engqondweni yakhe, njalo lapho wancengela umsebenzi eziqhingini zePolynesia. Ingqungquthela, ibona ukuthi umsebenzi lo ulusizo, yavotela ukuthi kuqoqwe imali engama-$12,000 ngeminikelo, yokwakha kumbe ukuthenga umkhumbi owawuzasebenza phakathi kweziqhingi zoLwandlekazi lwePacific.
GSAM 428Ukwakhiwa kwePitcairn
GSAM 428.2Ngokuvumelana lalesisinqumo umkhumbi iPitcairn wakhiwa ehlobo lika-1890, eduze leBenicia, umango ongaba ngamamayela angamatshumi amathathu usuka e-Oakland, eCalifornia, ubiza ama-$12,035.22. Ezingxenyeni ezintathu kwezine zomnyaka imali le yaqoqwa, yanikelwa yizikolo zeSabatha ngenxa yalenhloso kuphela, njalo kwakungakaze kube lesipho esiphiwa ngentokozo langokutshiseka okungaka. Umkhumbi wanikelwa kuNkulunkulu e-Oakland, eCalifornia, mhlaka 25 kuMpandula, 1890. Abantu abangaba yinkulungwane lamakhulu amahlanu babuthana emkhunjini lasesikhumulweni ukuze babone lumkhosi.
GSAM 428Uhambo Lokuqala lwePitcairn
GSAM 428.3Umkhumbi wasuka eSan Francisco ohambweni lwawo lokuqala, usiya ensimini yawo yomsebenzi ekhatshana, mhlaka 20 kuMfumfu. Ababegade njengezithunywa kwakunguMdala E. H. Gates lomkakhe, uMdala A. J. Read lomkakhe, uJohn I. Tay lomkakhe, kanye leqembu labasebenza emkhunjini ababeyizithunywa, bekhokhelwa nguKaputeni Marsh. Lumkhumbi waqala waya esiqhingini sePitcairn, amamayela ayizinkulungwane ezine eningizimu yeSan Francisco, lapho owafika khona mhlaka 25 kuLwezi. Lapho umkhumbi usuka esiqhingini, mhlaka 17 kuMpalakazi, abantu abadala abangamatshumi ayisificaminwembili lambili basebebhaphathiziwe, bahlelwa baba libandla lama-Adventist osuku lwesikhombisa. Umkhumbi wasusiya emaqenjini eziqhingi zeSociety, leHervey, leSamoa, leFriendly, leFiji, utshiyela abantu abakhuluma isiNgisi izincwadi zokukholwa lamapheshana ezempilo lokuzithiba. Phakathi kwezinyanga eziyisificaminwembili, kuze kube nguMpandula, 1891, izithunywa zathengisa izincwadi zenani le-$1,900, ngaphandle kokwaba imibhalo eminengi kungahlawulwa.
GSAM 429.1Izithunywa zabekwa ngale indlela: uMdala Read eTahiti; uMdala Gates wasala ePitcairn ukuze aqede umsebenzi owawusuqalisiwe khona; kanti uMnumzana Tay wakhetha ukusebenza esiqhingini seFiji. Ephephandabeni elithi Isibuyekezo loMemezeli langomhlaka 14 kuMabasa, 1904, uMdala Fulton uthi ngomsebenzi eFiji: “Khathesi kulabagcini beSabatha abedlula ikhulu lamatshumi amahlanu kulensimu yomsebenzi wezithunywa.” Usuka eFiji, umkhumbi waya e-Aukland, eNew Zealand, ukuze uyelungiswa, uthuthukiswe lapho okwakudingeka khona, njalo uyethatha ezinye izincwadi.
GSAM 429Ukufa Kwezithunywa
GSAM 429.2Ngemva kokuba ungekho okomnyaka owodwa, izinyanga ezilitshumi lanye, lezinsuku ezilitshumi lesificaminwembili, iPitcairn yabuyela eSan Francisco, yafika mhlaka 9 kuMfumfu, 1892. Phakathi kwalesisikhathi uKaputeni Marsh wayesetshonile, wangcwatshwa esiqhingini seNew Zealand. UMnumzana Tay wabanjwa yinyumoniya, engazange asinde kuyo. Laye watshona ngokuthula, wayangcwatshwa elizweni elikhatshana leFiji; ngalokho impilo ezimbili eziligugu zanikelwa masinyane kangaka emsebenzini wezithunywa ePolynesia.
GSAM 429.3Izithunywa ezazibekwe esiqhingini seTahiti, ePapaete, zathokoza zibona izithelo zomsebenzi wazo phose zisanda kuqalisa. Ngalesisikhathi zenelisa ukuthumela elizweni lakibo umbiko okhuthazayo wabantu abangamatshumi amane ababephendukile, bahlelwa baba libandla lama-Adventist osuku lwesikhombisa.
GSAM 429Uhambo Lwesibili lwePitcairn
GSAM 429.4Umkhumbi wasuka eSan Francisco ohambweni lwawo lwesibili, mhlaka 17 kuZibandlela, 1893, ulezithunywa ezilandelayo: uB. J. Cady lomkakhe, uJ. M. Cole lomkakhe, uE. C. Chapman lomkakhe, loM. G. Kellogg, M.D. UNkosazana Hattie Andre, wase-Ohio, wahamba labo njengombalisi wesiqhingi sePitcairn. Ekwindla lika-1893, uMnumzana Cady wavula isikolo eRaiatea, esiseqenjini leziqhingi zeSociety, silabafundi abangamatshumi ayisithupha. Ekupheleni kwesikhathi sokuqala sokufunda inani laselekhuphukile laba likhulu lanhlanu. Ekuqaleni kwesikhathi sesibili sokufunda kwakulabafundi abalikhulu lamatshumi amabili ababefunda khona.
GSAM 430Uhambo Lwesithathu lwePitcairn
GSAM 430.1Uhambo lwesithathu lomkhumbi lwenziwa ngo-1893-94. Izithunywa zaloluhambo kwakunguG. O. Wellman lomkakhe loLillian White, bonke bevela eMichigan, ababemiselwe ukuya eRaiatea, lapho ababezancedisa khona uMdala Cady emsebenzini wakhe. UMnumzana Stringer lomkakhe bahamba njengezithunywa ezizondlayo. Bama eRurutu. ERaratonga (lapho abantu ababegcina uMgqibelo njengosuku lweSonto), kwabekwa uDokotela Caldwell lomkakhe; kanti uMdala Buckner lomkakhe, baseCalifornia, batshiywa ePitcairn. Ngesikhathi ehlala lalababantu, kwaqaliswa imisebenzi emitsha eminengi eyaba lusizo kwababehlala khona ngezindlela ezinengi. Kuqala kwakhiwa umtshina oqhutshwa ngumoya wokuchola umumbu osulinywa esiqhingini, njalo lawo mandla omoya aqhuba imitshina emincane, okwavula eminye imisebenzi ababengayazi ngaphambili abantu besiqhingi.
GSAM 430Uhambo Lwesine lwePitcairn
GSAM 430.2Mhlaka 15 kuMpalakazi, 1895, uMabhalane Womsebenzi Wezithunywa Kwamanye Amazwe wathi:—
GSAM 430.3“IPitcairn khathesi isethekwini ngemva kohambo lwayo lwesine.... Umsebenzi usumisiwe emaqenjini eziqhingi ayisificamunwemunye atshiyeneyo, njalo kulezisebenzi ezilandelayo ezisebenza kuwo:—
GSAM 430.4“Esiqhingini sePitcairn, ababalisi, uE. S. Butz lomkakhe, loHattie Andre. Esiqhingini seNorfolk, ezinye izithunywa ezizondlayo ezavela e-Australia ziyasebenza lapha. Eziqhingini zeSociety, umfundisi, uB. J. Cady; izithunywa zezokwelapha, uMnumzana loNkosikazi R. A. Prickett. ERaratonga, izithunywa zezokwelapha, uDokotela J. E. Caldwell lomkakhe, oNkosazana Lillian White loMaude Young; ababalisi, uG. O. Wellman lomkakhe, uMdala J. D. Rice lomkakhe. EFiji, uMdala J. M. Cole lomkakhe. Eziqhingini zeFriendly, uMdala E. Hilliard lomkakhe. ERurutu, uMnumzana loNkosikazi Stringer, izithunywa ezizondlayo. EHawaii, uMdala E. H. Gates lomkakhe; ababalisi, uH. H. Brand lomkakhe. ESamoa, uDokotela F. E. Braucht lomkakhe. UMdala D. A. Owen lendodana lendodakazi yakhe, izithunywa ezizondlayo.
GSAM 431.1“IPitcairn ithengise njalo yaphana ngemibhalo eminengi kakhulu phakathi kohambo lwayo olune. Ngenxa yalokho, sekuvele abagcini beSabatha ezindaweni ezinengi. Sekuhlelwe amabandla esiqhingini sePitcairn, eNorfolk, laseTahiti.”
GSAM 431Ukuthengiswa kwePitcairn
GSAM 431.2Njengoba khathesi sekulezindlela zokufika ensimini yasePolynesia ezazingekho ngesikhathi umkhumbi usakhiwa, umkhumbi usuthengisiwe, kwasetshenziswa ezinye izindlela zokuqhubekisela phambili umsebenzi. UMdala E. H. Gates nguye khathesi ongumkhokheli wensimu yasePolynesia, njalo ubika ukuthi umsebenzi uyaqhubeka emaqenjini eziqhingi atshiyeneyo.
GSAM 431IZIQHINGI ZEWEST INDIES
GSAM 431.3Ebusika bango-1889, uMnumzana Wm. Arnold, waseMelika, waqalisa umsebenzi wokuhambisa izincwadi eziqhingini zeWest Indies. Esenza umsebenzi lo waphumelela ukuthola amabizo lamakheli abantu abayinkulungwane lamakhulu amabili, okwathunyelwa eNhlanganweni Yamapheshana Yomhlaba Wonke ukuze kusetshenziswe emsebenzini wokuvangela. Ngokubhalelana labantu laba langokuthumela okubhaliweyo emakhelini abo, kwavuswa isifiso sokwazi iqiniso, kwasekuvuleka indlela yokusabalalisa ivangeli ngokutshunyayelwa kweLizwi.
GSAM 431.4Esabela ubizo lomsebenzi wabafundisi, uMdala D. A. Ball waya eBarbadoes lakwezinye izindawo ngoLwezi 1890 ukuyasebenza. Abantu abaningana balamukela iqiniso ngenxa yemizamo yakhe. Ngo-1892, uMnumzana Patterson, waseCalifornia, wahambisa incwadi ethi Ukufundwa KweBhayibhili eziqhingini, waphumelela kuhle. Ngo-1893, uB. B. Newman wasuka eFlorida waya eJamaica ukuyakhokhela umsebenzi wokuhambisa izincwadi ngesikhathi uMnumzana Arnold engekho. UMnumzana Evans loMnumzana Hackett labo baya eziqhingini zeWest Indies ngalowo mnyaka ukuyasebenza kuloluhlangothi lomsebenzi. Ngenyanga kaNkwenkwezi, uMdala Haysmer lomkakhe bangena kule insimu ukuyasebenza njengoba indlela yayizavuleka. Masinyane ngemva kwalokho uMnumzana Arnold wabuya, esezohambisa izincwadi ezikhuluma ngezempilo. Kuze kube nguNtulikazi 1895, izincwadi ezinjalo zasezithengiswe eJamaica kuphela ngemali engu-$8,200, kuthi ezokholo zazithengiswe ngemali engu-$7,654, okuyisamba esingu-$15,854. Ukusabalaliswa kwezincwadi ezinengi kangaka kwanceda kakhulu ekumiseni ibandla elihlelwe kuhle eKingston, elilamalunga angamatshumi ayisikhombisa lanhlanu, lasekuvuleni amathuba omsebenzi wabafundisi kwezinye izingxenye zesiqhingi.
GSAM 432ITrinidad
GSAM 432.1Umsebenzi lapha waqaliswa ngendlela efanana leyaseJamaica. Ngomnyaka ka-1889, uMnumzana F. B. Grant lomkakhe banxuswa ukuthi bavakatshele isiqhingi ngenhloso yokwethula izincwadi zebandla lethu, njalo uMdala Flowers lomkakhe labo banxuswa, basebebalandela masinyane ukuyasebenza njengoba indlela yayivuleka. Baphumelela kuhle, kwaze kwaba yilapho uMdala Flowers ehlaselwa ngumkhuhlane owabangela ukufa kwakhe mhlaka 29 ngoNhlangula 1894. UMdala E. W. Webster wakhethwa ukuthi athathe isikhundla sakhe, wasesuka eNew York ngomkhumbi ngoNcwabakazi 1895.
GSAM 432.2Ngo-1896 izisebenzi ezaziseWest Indies zazinjengokulandelayo: EJamaica kwakuloMdala A. J. Haysmer loW. W. Eastman, njalo abahambisi bezincwadi abaningana babeseziqhingini zeBahama. Eziqhingini zeLesser Antilles kwakuloMdala E. Van Deusen lomkakhe, loC. F. Parmlee lomkakhe beyizisebenzi zeBhayibhili, kanye loMnumzana Bean loMnumzana Hackett bengabahambisi bezincwadi. ETrinidad kwakuloMdala E. W. Webster lomkakhe, loNkosazana Stella Colvin eyisithunywa sezempilo. Impumela yaba yile: abagcini beSabatha abalikhulu letshumi eJamaica, labagcini beSabatha abangamatshumi amahlanu eTrinidad, ababebuthene eduze leCouva; ibandla elilodwa eBarbadoes, leqembu elilodwa eAntigua, eziqhingini zeLesser Antilles.
GSAM 432IMELIKA EPHAKATHI
GSAM 432.3UMdala F. J. Hutchins lomkakhe basuka emazweni aManyeneyo aseMelika besiya eziqhingini zeBay mhlaka 16 ngoLwezi 1891. Ngalesosikhathi kwakulabantu abangaba ngamatshumi amabili, ikakhulu eRuatan, ababegcina iSabatha lomthetho wesine ngokweMithetho Elitshumi; baqala ukulazi iqiniso leli ngokubala okwakuthunyelwe kubo ngeposi. Ngemva kweminyaka emithathu, ngo-1894, uW. A. Miller lomkakhe basuka eCalifornia baya eBonacca, lapho abangena khona emsebenzini wemfundo bengababalisi esikolo esavulwa mhlaka 4 ngoNtulikazi 1894, esakhiweni sesikolo esasakhiwe ngama-Adventist osuku lwesikhombisa. Ngesigaba sokuqala somnyaka wesikolo, inani lababefunda laliphakathi laphakathi lingamatshumi amathathu lane. Ngo-1895 kwabikwa ukuthi isikolo saseziziphilisa, ngoba inani labafundi laselikhuphukele kumatshumi amane lanhlanu.
GSAM 433.1KuNgqungquthela Jikelele eyabanjwa ngo-1895, uMdala Hutchins wabika ukuthi kuleziqhingi kwakulabantu abalikhulu ababelalela umlayezo, watsho njalo ukuthi kwasekwakhiwe izindlu ezimbili zokukhonzela ezazingezama-Adventist osuku lwesikhombisa. Ngenxa yokusilela komhlabathi, okwenza waba ligugu kakhulu ekulimeni, enye yezindlu lezi zokukhonzela yakhiwa phezu kwamanzi. Izakhiwo lezi ezimbili lendlu yesikolo zanikelwa eNhlanganweni yeNgqungquthela Jikelele ngezincwadi zobunikazi. Impahla yenkomfa esiqhingini yayilinganiselwa ku-$1,789.60. Izincwadi ezazithengisiwe kuze kube ngu-1895 zazilemali engu-$2,243.
GSAM 433Umkhumbi Omncane WaseMelika Ephakathi
GSAM 433.2Lapho inkomfa isiboniswe ukuthi kungaba lula njalo kusize kangakanani ukuba lomkhumbi omncane wokuthwala izithunywa ukusuka kwesinye isiqhingi ukuya kwesinye, kwavotelwa ukuthi kwakhiwe umkhumbi onjalo wokusebenza eziqhingini zeBay, ngemali engedluli ku-$3,000.
GSAM 433.3Ngo-1896 kwakulezisebenzi ezine kuphela eMelika Ephakathi: uMdala F. J. Hutchins lomkakhe, loMdala J. A. Morrow lomkakhe eHonduras yaseSpain. EBelize, idolobho elikhulu leHonduras yaseBhrithani, kwakuleqembu lamakholwa ayegcina usuku lwesikhombisa ngokomthetho wesine. Umsebenzi omnengi kule insimu wenziwa eziqhingini zoLwandle lweCaribbean. Lapha kwasekuthengiswe izincwadi zenani lezinkulungwane eziningana zamadola, njalo abantu abangamatshumi ayisithupha babethokoza eqinisweni lomlayezo wengilosi yesithathu.
GSAM 434Ukufa kukaMdala Hutchins
GSAM 434.1UMdala F. J. Hutchins wasebenza ngokuthembeka okukhulu langokukhuthala ensimini yaseMelika Ephakathi okweminyaka engaba litshumi lambili. Ekucineni amandla akhe aphela, wanqotshwa ngumkhuhlane. Khathesi uphumule ebuthongweni, elindele ubizo lweNkosi—ubizo oluzavusa abathembekileyo.
GSAM 434IMELIKA ENINGIZIMU
GSAM 434.2Izimfundiso zama-Adventist osuku lwesikhombisa zaqala ukwethulwa eMelika Eningizimu ngamakhasi ashicilelweyo. NgoMfumfu 1891, oMnumzana Snyder, Stauffer, loNowlin baqalisa umsebenzi wabo njengabahambisi bezincwadi eArgentina. Ngo-1893, ngevoti yeNgqungquthela Jikelele, uMdala F. H. Westphal, waseIllinois, umfundisi ongumJalimane, wangena emsebenzini kule insimu yokuvangela, kwathi ngo-1894, uFrank Kelley, waseCalifornia, waya emazweni aManyeneyo aseColombia eyisithunywa esiziphilisayo. Ngemva kwezinyanga ezimbalwa, balandelwa ngezinye izisebenzi, kwasekuqalwa umsebenzi lo omutsha wokuvangela. Ngo-1896 kwabikwa okulandelayo ngomsebenzi kule insimu: IChile ilomfundisi oyedwa, uMdala G. H. Baber, owafika mhlaka 19 ngoMfumfu 1895; labahambisi bezincwadi ababili, uF. W. Richards loF. H. Davis. IArgentina layo ilabafundisi ababili, uF. H. Westphal loJean Vuilleumier; labahambisi bezincwadi ababili, uO. Oppegard loC. A. Nowlin. Ngaphandle kwalaba kulezisebenzi zeBhayibhili ezine, uLucy Post, uMnumzana lomNkosikazi Snyder, loJohn McCarthy. IBrazil ilabafundisi ababili, uMdala W. H. Thurston loH. F. Graf; labahambisi bezincwadi abathathu, uA. B. Stauffer, uJ. F. loJ. A. Berger. IGuiana yaseBhrithani ilabafundisi ababili, uMdala W. G. Kneeland loMdala P. Giddings; lezithunywa zezempilo ezimbili, uDokotela B. J. Fercoit lomkakhe.
GSAM 435.1Ngo-1896 kwasekuthengiswe izincwadi zenani lamadola ayinkulungwane eChile, njalo abagcini beSabatha abangamatshumi amathathu basebelamukele iSabatha lamaqiniso ahambelana lalo ngokubala izincwadi ababezithenge kubahambisi bezincwadi. EBrazil leArgentina kwasekuthengiswe izincwadi zenani lamadola azinkulungwane ezilitshumi; njalo okwakungcono kulalokhu yikuthi kwakulabantu abalikhulu ababegcina iSabatha. Kwasekuhlelwe ibandla elilodwa lezikolo zeSabatha ezinhlanu. EArgentina kwakulamabandla amathathu ahleliweyo, elinye eBuenos Ayres, elinye eCrespo, lelinye eSan Cristobal. Kwakulebandla elilodwa elihleliweyo eGuiana yaseBhrithani, labagcini beSabatha abangamatshumi amahlanu, okwakusenza isamba sama-Adventist osuku lwesikhombisa alikhulu lamatshumi amahlanu eMelika Eningizimu.
GSAM 435INHLANGANO YABAVANGELI YASENINGIZIMU
GSAM 435.2Nxa sikhuluma ngokuthe ngqo, inhlangano le kayinakuthiwa ngeyakwamanye amazwe, lanxa isenza umsebenzi wokuvangela abantu bakwamanye amazwe (ama-Afrika) elizweni lakithi. Imizamo yokubekezela kaMdala J. E. White, ngaphansi kwesibusiso sikaNkulunkulu, ifanele ukubongwa kakhulu ngenxa yempumela esitholakele.
GSAM 435.3Ebusika bango-1893, ngesikhathi ngingumongameli wenkomfa yamabandla esifundazweni seIllinois, uMdala White weza kimi elomthwalo onzima enhliziyweni ngabantu abamnyama ababesezifundazweni zaseNingizimu. Njengoba wayehlala okwamaviki ambalwa eChicago, wacela ithuba lokusebenzela abantu abamnyama ababehlala kulelodolobho. Isicelo sakhe savunywa ngentokozo enkulu, njalo kulapho aqalisa khona sibili umsebenzi wakhe phakathi kwabantu laba ababelenhlupheko.
GSAM 435Umkhumbi Womusi kaMdala White Wokuvangela
GSAM 435.4Kusukela ngalesosikhathi wakhuleka njalo wahlela umsebenzi wensimu yaseNingizimu. Ekuhlolisiseni kwakhe, amacebo akhe athuthuka kwaze kwaba sekwakhiweni komkhumbi womusi eduze leChibi laseMichigan, owabizwa ngokuthi yiNkanyezi Yokusa. Esehlonyiswe ngaleli “Bhetheli” elintantayo, waya eChicago, wasesihamba ngemifula iIllinois leMississippi, efika eVicksburg, eMississippi, mhlaka 10 ngoZibandlela 1895. Lapha waqalisa umsebenzi labangane abambalwa endaweni eyayingakaze isetshenzwe.
GSAM 436Umsebenzi weNhlangano Yabavangeli YaseNingizimu
GSAM 436.1Sicaphuna embikweni owenziwa nguMdala White kuNgqungquthela Jikelele, mhlaka 9 ngoMabasa 1903, ochaza impumela yomsebenzi njalo utshengisa isimo somsebenzi wokuvangela eNingizimu ngalolosuku:—
GSAM 436.2“Inhlangano yethu isisungule izikolo ezinhlanu eMississippi njalo khathesi iyaziqhuba.... Izikolo lezi ziseVicksburg, eYazoo City, eColumbus, laseJackson.... Izisebenzi zethu ziphinde zaqhubekisela phambili imizamo eNashville, eMemphis, laseEdgefield Junction, eTennessee, kanye laseLouisville leBowling Green, eKentucky.
GSAM 436Izisebenzi zaseNingizimu
GSAM 436.3“Khathesi kulezisebenzi ezingamatshumi amabili lesikhombisa ezinhlangothini ezitshiyeneyo zeNhlangano. Abafundisi abagcotshiweyo abahlanu bathuthukile emsebenzini weNhlangano Yabavangeli YaseNingizimu.... Ababalisi bezikolo abalitshumi lantathu bahlonyiselwe umsebenzi wabo ngezindlela ezitshiyeneyo.... Ijaha elilodwa lifundiselwa ukuba ngudokotela yiNhlangano, eKholitshini Yezokwelapha yaseMeharry, eNashville, njalo elinye liyancediswa ezifundweni zalo kuso lesosikolo.... Sekuthuthukile ezinye izisebenzi ezinhle zeBhayibhili. Abanye bababalisi labo baba yizisebenzi ezilolwazi olukhulu kuloluhlangothi.
GSAM 436Umkhumbi Womusi “INkanyezi Yokusa”
GSAM 436.4“INkanyezi Yokusa iyimpahla yami, eyakhiwa ngemali yami. Ngaphandle kwalokho, izindleko zonke zokuqhuba umkhumbi lo zabhadalwa ngemali engiyitholayo. Ngizatsho njalo ukuthi izindleko zokuphila emkhunjini ngangihlala ngizibhadalela mina. Izikhathi ezinengi iqembu laliba lezisebenzi ezilitshumi kusiya kwezilitshumi lasificaminwembili.... Lamaholo azo zonke izisebenzi ezaziqatshwe yiNhlangano okweminyaka ayengathathwa eminikelweni, kodwa emalini engangiyithola mina.
GSAM 437Indlela Imali Eyatholakala Ngayo Yomsebenzi Wokuvangela eNingizimu
GSAM 437.1“Umbuzo ungabuzwa uthi, ‘Layithola ngaphi imali le?’ INkosi yasinika yona. Kwakhutshwa izincwadana ezithile. Eyokuqala yaba yincwadi ethi Isiqalo Sevangeli, eyayihlelelwe ekuqaleni ukusetshenziswa ekufundiseni abantu abamnyama. Kwakukhangelelwe ukuthengiswa kwamakhophi azinkulungwane ezimbalwa, kodwa okwasimangalisayo yikuthi sekufinyelele phose kumakhophi ayisigidi.
GSAM 437.2“Umama [uNkosikazi E. G. White] wasinceda ngencwadi ethi UKhristu uMsindisi Wethu, eyathengiswa ngamakhophi ayizinkulungwane ezingamakhulu amathathu loba amane. Sekuthengiswe amakhophi ayizinkulungwane ezingamakhulu amabili loba amathathu encwadi ethi Izindaba Ezinhle Kakhulu. Kulinganiselwa ukuthi sekusabalaliswe amakhophi encwadi ethi INkosi Ezayo anele ukwenza insika ephakame amamayela amane. Ngemali esayithola ngamalungelo ethu ezincwadini lezi, ngaphandle kokusekela eminye imisebenzi eminengi lezinhlangothi zomsebenzi, sakha iNkanyezi Yokusa.”
GSAM 437EMAZWENI AMANENGI
GSAM 437IMexico
GSAM 437.3Umsebenzi wethu elizweni leli waqala ngomnyaka ka-1894, ngokusungulwa kwesikhungo sokuvangela ngezempilo eGuadalajara. Ngo-1896 kwabikwa ukuthi izisebenzi zaziyilezi: uMdala D. T. Jones lomkakhe, ababephethe umsebenzi wesikhungo. Ababalisi kwakunguOra A. Osborne, uNkosikazi A. Cooper, uKate Ross, lomsizi owakulelolizwe. Izithunywa zezempilo kwakunguDokotela J. A. Neal, uA. Cooper, uNkosikazi A. J. Rice, uNkosikazi Bartlett, loNkosikazi Rachel Flowers. Izigulane ezingamatshumi amane zazisizwa esikhungweni ngosuku, njalo abafundi abangamatshumi amane babefunda esikolo sesikhungo. Ngalesosikhathi kwakusakhiwa isibhedlela esitsha sokwelapha lokulondoloza impilo, ngemali engu-$12,000.
GSAM 437I-Afrika Ephakathi
GSAM 437.4Ngo-1893 umsebenzi womlayezo wengilosi yesithathu wawusuqhubekele phambili okokuthi iKomithi yeNgqungquthela Jikelele yabona kufanele ukuthi ikhuthaze ukusungulwa kwesikhungo sokuvangela e-Afrika Ephakathi. Ngakho kwavotelwa ukuthi, “Masinyane nje nxa sekungenzeka, makuvulwe isikhungo sokuvangela eMatabeleland.” Ngokuvumelana lesinqumo lesi, iqembu lama-Adventist osuku lwesikhombisa langena kulelolizwe ngo-1894, lakhetha ipulazi elingama-ekha angu-12,000. Enkomfeni yango-1895, uMdala C. B. Tripp lomkakhe, uW. H. Anderson lomkakhe, loDokotela A. S. Carmichael bakhethwa ukuthi babe yizithunywa kule insimu ekhatshana. Bahle baqalisa ukulungiselela uhambo olude, njalo ngemva kohambo oluhle ngomkhumbi bafika lapho ababesiya khona mhlaka 26 ngoNtulikazi 1895.
GSAM 438Ugu Lwegolide
GSAM 438.1Okweminyaka ethile isikhalo sokucela uncedo esinjengesaseMakedoniya sasifike kuma-Adventist osuku lwesikhombisa sivela ogwini lwaseNtshonalanga ye-Afrika. Isifiso sokwazi iqiniso sasivuswe ngokubala izincwadi zama-Adventist, kodwa uncedo kaluzange luthunyelwe kwaze kwaba ngumnyaka ka-1894 loba eduze kwawo. Khona-ke uMdala Sanford loMnumzana Rudolph banxuswa yiKomithi yeNgqungquthela Jikelele ukuthi baqalise umsebenzi owawusulinde isikhathi eside kangaka. Bangena ensimini ngentshiseko langesibindi. Kodwa kungakabi isikhathi eside, uMdala Sanford wahlaselwa ngumkhuhlane, owawande kakhulu lapho okokuthi ilizwe libizwa ngokuthi “lithuna lomlungu.” Wahlaselwa kathathu, kwasekuthi ukuze asindise ukuphila kwakhe, waphoqeleka ukubuyela eMelika. Abanye bathunyelwa ogwini lwaseNtshonalanga, phakathi kwabo kuloMdala D. U. Hale, uGeo. F. Kerr lomkakhe, loG. P. Riggs. Kodwa lo wokucina wenziwa buthakathaka kakhulu ngumkhuhlane okokuthi kwaphela ithemba lokuthi uzaphila, wasebalekela eNgilandi ethemba ukuncedwa yikuguquka komumo womkhathi; yena labangane bakhe badumala kulokhu, ngoba waqhubeka ephelelwa ngamandla, ekucineni wafa, wangcwatshwa khona. Laye ulindele ukuza koMniki Wokuphila.
GSAM 438I-Indiya
GSAM 438.2Mhlaka 12 ngoZibandlela 1890, uMdala Haskell wasuka ngomkhumbi ethekwini laseDurban, ogwini lwaseNingizimu-mpumalanga ye-Afrika, esiya eCalcutta e-Indiya, eChina, laseJapan. Kungakafiki lolosuku, uPercy T. Magan, unobhala wakhe, wayesehlangene laye. Inhloso yohambo lolu oluya e-Indiya yayiyikuhlola ukuze bathole ulwazi olwaluzabenza benelise ukucebisa lokunika iziqondiso nxa ama-Adventist osuku lwesikhombisa eseqalisa umsebenzi wokuvangela ngenkuthalo kule insimu. Icabanga ngokusungula isikhungo sokuvangela e-Indiya, iNgqungquthela Jikelele yancoma ngo-1893 ukuthi uWm. Lenker aye kulelolizwe engumhambisi wezincwadi. Elandela isincomo lesi, waya e-Indiya, wethula izincwadi zama-Adventist osuku lwesikhombisa. Ngemva kwesikhathi uMnumzana Lenker wabika ukuthi yena labanye abantu abane basebehambise izincwadi ezingxenyeni ezitshiyeneyo ze-Indiya kuze kube ngu-1896, njalo bathengisa izincwadi zenani elingu-$10,000. Ukutshengisa isifiso esasivuswe yizincwadi ezazithengisiwe, waphinda wathi ngesikhathi ehambisa izincwadi duzane leMadras, ogwini lwaseNtshonalanga ye-Indiya, “umtshumayeli owakulelolizwe wahamba ngezinyawo amamayela angamatshumi ayisithupha ukuze athenge ikhophi yencwadi ethi Imicabango NgoDanyeli leSambulo.”
GSAM 439UGeorgia Burrus e-Indiya
GSAM 439.1Ngo-1895 uNkosazana Georgia Burrus wasuka eCalifornia waya e-Indiya. Ekufikeni kwakhe wahle waqalisa ukufunda ulimi lwesiBengali, masinyane wasengena emsebenzini wokuvangela. Kuze kube ngu-1896 abantu abaningana basebeqalisile ukugcina iSabatha leNkosi ngenxa yokuhlangana lezisebenzi zethu.
GSAM 439.2Izisebenzi ezazisensimini ngo-1896 kwakunguMdala D. A. Robinson lomkakhe. UNkosazana May Taylor loNkosazana Georgia Burrus babeyizisebenzi zeBhayibhili. UMnumzana Lenker loMnumzana Masters babengabahambisi bezincwadi. Kwasekutholakale isakhiwo esifaneleyo sokuba likhaya lezithunywa, njalo kwasekuthunyelwe ubizo elizweni lakithi kucelwa odokotela, abongi, lolunye uncedo ukuze kuhlangatshwane lezidingo ezazibacindezela. UMdala Brown, labanye, basabela kulolubizo. Yena loMdala D. A. Robinson bobabili bafela eKarmatar, eBengal, e-Indiya, ekupheleni kukaMpalakazi 1899.
GSAM 439IHawaii, Iziqhingi zeSandwich
GSAM 439.3Ngomnyaka ka-1884, uMnumzana La Rue loHenry Scott baya eHawaii njengezithunywa, bezibhadalela izindleko. Baqalisa umsebenzi wabo ngokuvangela umuntu ngamunye langokuthengisa izincwadi. Lokhu kwavusa isifiso esikhulu kangaka esiqhingini okokuthi iNgqungquthela Jikelele yavota ngoLwezi 1885 ukuthi uMdala Wm. Healy aye eHawaii ngesikhathi esilandelayo ukuyasebenza, njalo kucelwe inkomfa yamabandla esifundazweni seCalifornia ukuthi ibolekise itende lalowomsebenzi. Esehlonyiswe ngalindlela, uMdala Healy lalabo ababevele besesiqhingini babamba umhlangano wetende ehlobo lango-1886. Ngenxa yomzamo lo abantu abaningana bamukela umlayezo. UMnumzana La Rue wahlala eHonolulu kwaze kwaba ngumnyaka ka-1889, lapho asuka khona ngomkhumbi esiya eHong Kong, eChina.
GSAM 440Umsebenzi Phakathi KwamaChina eHawaii
GSAM 440.1Mncane kakhulu umsebenzi wabafundisi owenziwa esiqhingini kwaze kwaba yilapho iNgqungquthela Jikelele ihlangana ngenyanga kaMbimbitho 1895, lapho okwavotelwa khona ukuthi “uMdala Gates lomkakhe, loMnumzana lomNkosikazi Brand bengababalisi bamaChina, baye eHonolulu ukuyakwenza umsebenzi wokuvangela.” Umsebenzi wokufundisa wahle waqalisa, njalo uMdala Gates, lanxa impilo yakhe yayibuthakathaka, wenza konke ayengakwenza ekuqhubekiseleni umsebenzi phambili. Udokotela labongi balandela izithunywa masinyane, njalo umsebenzi waloluhlangothi lomlayezo waqala kuhle.
GSAM 440Isifinyezo Semisebenzi Yezithunywa, Mhlaka 1 ngoZibandlela 1903
GSAM 440.2Umbiko kaNobhala Wezithunywa Zakwamanye Amazwe, owethulwa mhlaka 31 ngoMpalakazi 1902, uveza umsebenzi womlayezo owenziwa ngaphandle kwamazwe aManyeneyo aseMelika njengokulandelayo:—
GSAM 440.3Inkomfa Yomanyano yaseAustralia, eyakhiwe yizinkomfa zamabandla zeVictoria, iNew South Wales, iNew Zealand, iQueensland, iAustralia yaseNingizimu, iTasmania, leAustralia yaseNtshonalanga.
GSAM 440.4INgqungquthela Jikelele yaseYurophu, eyakhiwe yiNkomfa Yomanyano yaseJalimane, iJalimane yaseNtshonalanga, iJalimane yaseMpumalanga, iJalimane yaseNingizimu, iHolland leBelgium yamaFlemish, iAustria-Hungary, lamazwe aseBalkan, iSwitzerland yamaJalimane, iRashiya yaseNingizimu, iRashiya yaseNyakatho, leRashiya ePhakathi.
GSAM 440.5Inkomfa Yomanyano yaseScandinavia, ehlanganisa iDenmark, iNorway, iSweden, iFinland, leIceland.
GSAM 441.1Inkomfa Yomanyano yaseBhrithani, ehlanganisa iNgilandi yaseNyakatho, iNgilandi yaseNingizimu, iIreland, iScotland, leWales.
GSAM 441.2Inkomfa Yomanyano YamaFulentshi lamaLatin, ehlanganisa iSwitzerland yamaFulentshi, iFrance, leItaly.
GSAM 441.3Umsebenzi Wezithunywa WaseMpumalanga, ohlanganisa iGibhithe, iSiriya, leTurkey.
GSAM 441.4Inkomfa Yomanyano yaseNingizimu Afrika, ehlanganisa iKoloni yaseKapa, iNatal-Transvaal, iBasutoland, leMatabeleland.
GSAM 441.5Okunye: iBermuda, iBrazil, iGuiana yaseBhrithani leyamaDatshi, iMelika Ephakathi (eNingizimu), iChina, iFiji, i-Indiya, iJamaica, iJapan, iLesser Antilles, iMexico, iNyassaland, iPitcairn, iPorto Rico, iRiver Plate, iRaratonga, iSamoa, iziQhingi zeSociety, iSumatra, iTonga, iTrinidad, uGu lwaseNtshonalanga (eMelika Eningizimu), loGu lwaseNtshonalanga (e-Afrika).
GSAM 441.6Inani lezisebenzi ezisebenzayo kulezizinsimu ezitshiyeneyo, kuhlanganisa abafundisi, abaphiwe imvumo yokutshumayela, izisebenzi zeBhayibhili, abathengisi bezincwadi labahambisi bezincwadi, lingu-754.
GSAM 441Ukumiswa Kwezindawo Ezilungele Ukuqhubekisa Umsebenzi
GSAM 441.7Ngokwala mazwi amafitshane aphathelane lemisebenzi yethu yezithunywa singatsho, njengalokho okwatshiwo nguNobhala Wezithunywa Zakwamanye Amazwe ngomnyaka ka-1896:
GSAM 441.7“Njengoba umlayezo usuzinzile kulezindawo ezilungele ukuqhubekisela umsebenzi phambili phose kuzo zonke izingxenye zomhlaba, uNkulunkulu, ngamandla akhe angapheliyo, angenza umsebenzi omkhulu lolamandla ngesikhathi esifitshane kakhulu. Uzawufinyeza umsebenzi wakhe ngokulunga.”
Notes
- KwabaseRoma 15:21. ↩