Kabanata 16 — Ing Mensahe ning Katlung Angel

GSAM 247.1“ING katlung angel tinuki ya karela, sasabing king masikan a siwala, Nung ing ninumang tau sumamba ya king animal at king larawan na, at tanggapan ne ing tanda na king noo na, o king gamat na, ing makanyan minum ya king alak ning mua ning Dios, a makatagkil a e misasamut king basu ning kayang pamangapamua; at parusan de king api at asupre king arapan da ring banal a angel, at king arapan ning Kordero; at ing asuk ning karelang pamagdusa manukyat ya king alang angga-angga: at ala lang kapainawan aldo o bengi, ding sasamba king animal at king larawan na, at ninuman a tanggap king tanda ning lagyu na. Keni ya ing pasensya da ring banal: deni ila ring mamintu karing kautusan ning Dios, at king kasalpantayanan nang Jesus.”¹

GSAM 247Ing Pekamaselang Babala king Bibliya

GSAM 247.2Ini ing pinakamalalaing babala a laman ning Bibliya, at siguradu a ing tala ning kasalesayan ning yatu e magpakitang testimonya a ining mensahe dimdam de king milabas. Ing katutuan a ing mumuna at kadwang angel kening serye napatunayan lang para king kasalukuyang henerasyun, malinong-malino nang patutunayan ing puntu a ining mensahe e ya para karing milabas a panaun.

GSAM 247.3Ngana nang Pastor J. V. Himes inyang 1847:—

GSAM 247.4“Ing kalabing-apat a kabanata [ning Apocalipsis] magpakitang metung a makapagmulalang sigaw, a e pa milyari, bilang babala karing tau king oras ning masikan a tukso. Bersikulo 9-11. Metung a pamanyumbat ning mua a makanyan kasindak e mayakit king libru ning Dios, bukud kanini. E wari iti mangabaldugan metung a masikan a tukso, para mangailangan metung a makanyan kasindak a pamanaral?”²

GSAM 248Ing Templo Mibuklat—Ing Kaban a Tipan Akit

GSAM 248.1Nganang J. N. Andrews tungkul king mensahing ini, “Ing pamuklat ning pekabanal karing sabla king templu ning banua nung nu ya mayayakit ing Kaban, metung yang milyari a malilyari kabang tutugtug ya ing kapitung angel. At kabang ing ministeryu ning kekatamung maragul a Pekapun a Pari mibayu ya papunta king kwartung ita king katapusan da ring adwang libu at atlung dalan a aldo, aintindian tamu a ing pamuklat ning templu makatanda ya king katapusan ning panaun a ita antimo ing pakit ning proklamasyun ning mumunang angel. Ing pamaglub ning kekatamung Pekapun a Pari king Pekabanal a Lugal ban magsilbi king arapan ning Kaban ning Dios, tatawagan na ing pansin ning pisamban karing kautusan ning Dios a laman na nita. Maningning la manibat kanita ding kautusan ning Dios ibat king banuang santuaryu.

GSAM 248Pamanaliwa ning Sabado

GSAM 248.2“Metung yang katutuan a e malyaring pagdudahan a ing kapat a kautusan, pilan nang panaun ing milabas, miyalilan ya manibat king aldo ning pamagpaynawa ning Guinu papunta king paganung kapistahan ning Dominggu. Ing pamagbayung ini gewa ya king malinong pamanyalungat king Banal a Kasulatan, a king balang lugal kikilalanan na ing kapitung aldo bilang bukud-tanging Sabado balang paruminggu ning Guinu. Iti gewa ning maragul a apostata, a inula nang Daniel a ‘magplanung baywan la ding panaun at ding kautusan.’ Ing upaya a ini, ya mismu ing animal a dapat samban ning mabilug a yatu. At metung yang makapagmulalang katutuan a ing kautusan a ini, a maluat nang pepatalsikan, ngeni papanibalan de, at ding tau ning Dios magumpisa na lang tuparan kayabe da ring siyam a aliwa pa. Pasalamat king Dios uling isasadya na la ding mitagan para king karelang tauling laban king dragon, at para king pamaglub kapamilatan da ring pasbul papunta king banal a siyudad. Apocalipsis 12:17; 22:14. Ing pamipatune ning kapat a kautusan laban king Sabado ning apostasiya, at ing pamangaral karing eganaganang kautusan ning Dios metung yang makapagmulalang testimonya a ing kasalukuyan ya ing panaun ning pasensya da ring banal, at ning babala ning katlung angel.”³

GSAM 249.1Mebigyan neng pansin kareng minunang kabanata ing mumuna at kadwang mensahi kareti, agpang king pangasumpal da king maragul a proklamasyun ning kadwang pamagbalik angga king Oktubre 22, 1844. Ing kasulatan king pamuklat na ning kabanatang ini sasabian na, “Ing katlung angel tinuki ya karela,” ita pin, tinuki ya kareng mumuna at kadwang angel. Mapalyaring makawili ya, king kaugnayan a ini, ing itutuk ing pansin king pamanyulput ning katlung mensahi.

GSAM 249Deng Mumunang Adbentistang Magmasusi king Sabado

GSAM 249.2Kabang malilyari ing “sigaw ning kapitangang bengi,” anyang 1844, ing Guinu inumpisan nong panimunan ding isip da ring keang tau king pamamintu king Sabado ning kapitung aldo. Ing doktrinang ini, karing Adbentista, linto king makatuking paralan: I Rachel Preston, metung a Seventh-day Baptist, minalis ya king Washington, N.H., nung nu atin metung a pisamban da ring Adbentista. Tinanggap ne ing doktrina ning advent, at itang pisamban, a bibilugan da ring manga apat a pulung miyembru, kapamilatan da ring kayang gawang misyunaryu, tinanggap ya ing Sabado ning kapat a kautusan.⁴ Ini ing meging sangkan ning pamanyisiyasat tungkul kanitang paksa. King Cry ning Sept. 5, 1844, abasa tamu, “Dakal a tau ing masusing mag-isip tungkul king isipan dang obligasyun a panatilyan ing kapitung aldo.” Ing pahayag a ini atyu ya king metung a editoryal, nung nu ginawa lang mainang pamagsikap para patunayan ing pamagmasusi king Dominggu. Ing paksa tinuluy ya king isyu ning Setyembre 12, nung nu ta akit ing makatuking makabaldugang pahayag, a meging sangkan ning seryoso at masusing pamagaral da ring dakal:—

GSAM 249Ing Kapitung Aldo ya ing Bukud-tanging Aldong Tinakda ning Batas

GSAM 249.3“King milabas a dominggu, miras kami king konklusyon a ini: Alang partikular a dake ning panaun a kailangan dang itangi ding Kristiyanu bilang banal a panaun agpang king batas. Nung mali ya ing konklusyon a ini, kanita isipan mi ing kapitung aldo ya kabud ing aldo a ating batas para king pamagmasusi na niti.”

GSAM 250Ing Sanaysay nang T. M. Preble

GSAM 250.1Ing pansin da ring Adbentista bilang metung a grupu mepukaw ya king kutang tungkul king Sabado kapamilatan ning metung a sanese tungkul king paksang iti ibat kang T. M. Preble, a petsang Pebrero 13, 1845, at milimbag king Hope of Israel, Portland, Maine, Pebrero 28, 1845. Kaybat nang pepakit ding patune ning Sabadong Bibliya, at ing katutuan a iti pinalitan de king Dominggu uli ning maragul a apostasiya, ngana: “Kanian akakit ta ing katuparan ning Daniel 7:25, ing malating sungay a magbayu ‘kareng panaun at batas.’ Uli na niti, para kaku, ding sablang magmasusi king mumunang aldo bilang Sabado ila ding magmasusi king Dominggu ning Papa at ding lalabag king Sabado ning Dios.”⁵

GSAM 250I J. B. Cook Tungkul king Kutang ning Sabado

GSAM 250.2E melambat kaybat na niti, linto ya king limbag ing metung a artikulu ibat kang J. B. Cook, nung nu pinakit na ing alang ebidensya king Banal a Kasulatan para king pamag-ingat king Dominggu bilang Sabado, at ginamit ne ining makuyad a pamanyabi: “Makanian ya kadaling mebating ing angin karing layag da ring maglayag, marahil e ra balu, lalam ning bandera ning Sabado ning Papa.”

GSAM 250.3Angga man saguli mu ing pamamintu king Sabado da reng adwang lalaking deni, mekapagumpisa la king metung a bage a e malagwang apatuknang. Deng kasabian a, “deng mag-Dominggu ning Papa,” “deng lalabag king kautusan ning Dios,” at “pamaglayag lalam ning bandera ning Sabado ning Papa,” atyu la karing asbuk da reng dinalan a masigasig abalu ing katutuan tungkul kaniting bage. Ing pansin nang Pastor Joseph Bates, ning Fairhaven, Mass., mepukaw ya king makanyan, at tinggap ne ing Sabado inyang 1845.

GSAM 250I Joseph Bates Tinanggap ne ing Sabado

GSAM 250.4Anti kaniti ing keyang karanasan: King pamakiramdam na king grupu king Washington, N.H., a magtalaga king Sabado, migdesisyun yang dalawan ing pisamban a ita, at akit nung nanu ing kabaldugan na niti. At iti ing gewa na, at king pamagaral na king paksang iti kayabe da, ikit na a ustu la, at agad-agad nang tinggap ing sala tungkul king kutang ning Sabado. King kayang pamagbalik king New Bedford, Mass., akit ne king tete pilatan ning New Bedford at Fairhaven ing metung a kilalang kapatad, a kinausap kea anti kaniti, “Kapitan Bates, nanu ing balita?” Pekibat nang Pastor Bates, “Ing balita ya pin ing kapitung aldo ya ing Sabado ning Guinu Dios tamu.” “Sigi,” nganang ning lalaki, “muli ku at basan ke ing kakung Bibliya, at lawen ke itang sinabi mu.” Inya ing gewa na, at inyang mikit lang pasibayu, ining kapatad tinanggap ne ing katutuan tungkul king Sabado at susunud ne iti.

GSAM 251Ing Mumunang Libru Tungkul king Sabado

GSAM 251.2I Pastor Bates agad yang megumpisang mangaral king katutuan a ini manibat king metung a Estado papunta king aliwa. E melambat, ikit na a ing metung a libru, o agyang metung a polyeto, tungkul king isyu ning Sabado, maragul yang saup king kayang obra, at ing kayang kaladua ginanahan ya king Espiritu ning Dios para sumulat at maglimbag king metung a bage tungkul king paksang ini. Dapot ing kutang, makananu iti agawa nung alang pera, uling ing eganaganang atyu keya metung yang York shilling (labing-adua at kapitnang sentimo). Mapalyaring makainteres para king mamamasa ing isalaysay ing keang karanasan king bageng ini, kalupa ning sinabi na kanaku kanitang 1855.

GSAM 251Apat a Libras a Arina

GSAM 251.3Ngana, kabang manalangin ya king arapan ning Dios, migdesisyun yang isulat ing libru, at sigurado ya king mibuklat ya ing dalan para ipalimbag iti. Uli na niti, linukluk ya king kayang lamesa, a kayabe ing Bibliya at concordance, ban umpisan na ing kayang obra. Kilub ning metung a oras, linub ya i Ginang Bates king kwartu at ngana, “Joseph, kulang ku arina para king pamaglutu,” at kabang sasabian na iti, sinabi na la naman ding aliwa pang malating bage a kailangan na. “Pilán ing kulang mung arina?” ing kutang nang Kapitan Bates. “Manga apat a libra,” ing pakibat na. “Sigi,” ing pakibat na. Kaybat nang meko, meko ya king metung a tindahan a malapit, sinali yang apat a librang arina at ding aliwang bage, dela na la bale, at linukluk ya pasibayu king lamesang sulatan na. E melambat, linub ya i Ginang Bates at ikit na la ding bage king lamesa at sinigaw ya, “Nukarin menibatan ining arina?” “Bakit,” nganang kapitan, “e ya sapat? Ngana mu buri me ing apat a libra.” “Wa,” ngana, “pero nukarin me ikua?” “Seli ke,” ngana; “e wari ita ing bilang a buri mu para akumpletu ing pamaglutu?” “Wa,” ing patuluy nang Ginang Bates, “dapot ikayu, Kapitan Bates, metung a lalaking meglayag kareng barku manibat New Bedford papunta kareng eganaganang dake ning yatu, linwal kayu at sinali kayung apat a libra ning arina?” “Wa, aliwa wari ita ing kantidad a kailangan yu para ayari ya ing pamaglutu?” “Wa,” nganang Ginang Bates, “dapot sinali kayung apat a libra(!) ning arina?”

GSAM 252Labing Metung a Libung Dolyar a Megastus para king Katutuan

GSAM 252.1E melambat, dinatang ing metung pang pagsubuk. Anyang likwan neng Kapitan Bates ing dagat, pisali ne ing kayang dake king metung a barku king alagang $11,000, dapot ngeni agastus ne ing eganagana na para isulung ing katutuan. Angga kanita, e na balu nang Ginang Bates ing tune nang kabilian king pera, dapot king isip na, kailangan neng ipabalu iti ngeni kaya, inya kalmadu yang sinabi, “Asawa ku, ing ginastus ku kareng bage a reta ya ing tauling perang atyu ku keti yatu.” King masakit a pag-iyak, kinutang nang Ginang Bates, “Nanu ing gawan tamu?” Tinikdo ya ing kapitan, at king kabilugan ning dignidad ning metung a kapitan a mamahala king kayang barku, sinabi na, “Magsulat kung libru; ipakalat ke, at isabug ing katutuan a Sabado king arapan ning yatu.” “Sigi,” nganang Ginang Bates, kabang mamagus la ding lua na, “nanu ing pangkabyayan tamu?” “Buklat ne ning Guinu ing dalan,” ing masayang pakibat nang Kapitan Bates. “Wa,” nganang Ginang Bates, “buklat ne ning Guinu ing dalan! Ayan mu ing pane mung sasabyan,” at kabang bigla yang kinayak, likwan ne ing kwartu.

GSAM 252E Inasahang Suplay

GSAM 252.2Kaybat nang migobra i Kapitan Bates king kapitnang oras, bigla yang mekaisip a munta king post-office, uling atin kanung sulat para keya. Minta ya, at tutu pin, atin talagang sulat. Kanitang panaun a ita, ing bayad king sulat limang sentimus ya at ing pamamayad bayu pa pilian mu. Ing talasulat ning sulat a ini, king sanumang sangkan, e na abayaran ing bayad king koreo. At keni pasibayu, mepakumbaba ya i Kapitan Bates, uling kailangan nang sabian king postmaster, i Ginu Drew, a malapit nang kakilala, a e na abayaran ing bayad king koreo uling ala yang pera; dapot ngana, “Pwedi ku bang akit nung ninu ing menibatan?” “Dalnan me,” nganang postmaster, “at bayaran me king aliwang panaun.” “Ali,” nganang kapitan, “e ke ilwal ing sulat king opisina anggang e mebayaran ing bayad king koreo.” Kabang atyu king gamat na ing sulat, ngana, “King isip ku, atin perang king sulat a ini,” at anyang linawe ya king postmaster, kinutang na, “Nung malyari, buklat me? Nung atin yang pera, pwedi mung ibawas ing bayad king koreo; nung ala, e ke basan.” Tinupad ya ing postmaster king adwan na, at lawe! atin yang laman a sampulung dolyar a papil. King pamamasa na, abalu na a ing sulat menibat ya king metung a tau a sinabing uli ning pamag-udyuk ning Guinu, penamdaman nang mangailangan yang pera i Pastor Bates, anya pinadali ne iti para kaya; at king pamamadali na, marahil kalingwan na ing magbayad king selyu.

GSAM 253.1Kaybat nang binayad king bayad king koreo, minta ya king tindahan, sinali yang metung a bariles a arina king alagang $4, bukud pa kareng patatas, asukal, at aliwa pang kailangan. Kabang mag-utus ya nung nu la idala, ngana, “Mapalyaring sabian na ning babai na ali la dapat keni, pero e yu pansinan ing sabian na; ibaba ye ing gamit king arapan a beranda.”

GSAM 253.2Kaybat na nita, minta ya king printing office at mig-areglu ya para magpalimbag metung a libung kopya ning metung a tract a manga metung a dalan a pahina, king kasunduan a kabang bibye ya ing kopya, dapat ilimbag de reng printer king pinakamabilis a malyari, at padalanan de lang proofs. Dapat neng bayaran ing obra kabang tatanggap yang pera, at e la dapat ilwal deng libro king opisina anggang e la pa mebayaran deng eganaganang bayarin.

GSAM 253.3Balu nang mayap Captain Bates a alang perang dapat ibayad keya, dapot panamdaman na ing katungkulan nang isulat ining libru, uling maniwala ya a ing Guinu ya ing mag-udyuk karing pusu da para magpadalang pera potang kailanganan ya. Kaybat nang sinaling papil, pluma, at aliwa pa, para mika panaun a makapunta pa ing gamit pang-bale kesa kaya, minta ya king buntuk ning dalan a papunta king bale na. Anyang ikit na atyu la karin ding gamit, linub ya king bale king likud a pasbul, at linukluk ya pasibayu king lamesa na. Dinatang ya i Ginang Bates at masigla yang sinabi, “Joseph, lawen me king arapan a beranda! Nukarin ya menibatan itang bage a ita? Atin metung a kutseru a dinatang keni at ibababa na la. Sinabi ku kaya e la keni, pero ibababa na la pa mu rin.” “Sige,” nganang Kapitan Bates, “isip ku ayus mu ita.” “Pero,” nganang Ginang Bates, “nukarin ya menibatan?” “Sige,” nganang Kapitan, “ing Guinu ya ing migpadala.” “Wa,” nganang Ginang Bates, “ing Guinu ing migpadala kaniti; ita pin ing parati mung sasabian.” Kaybat na nita, inabot ne ing sulat king asawa na, at sinabi, “Basan me ini, at abalu mu nung nukarin ya menibat.” Binasa ne, at mibalik ya pasibayu para manangis, dapot aliwa ya klasi kesa king mumuna; at king kayang pamagbalik, mapagkumbabang meniad yang pasensya king kayang kakulangan king casalpantayanan.

GSAM 254Pera a Daratang para king Libru

GSAM 254.1Kabang susulung ya ing obra ning pamanyulat at pamaglimbag, i Kapitan Bates makatanggap yang pera pamisan-misan kapamilatan ning koreo at aliwa pang paralan, neng kai ibat kareng taung e na pa akilala. Kabang tatanggap yang pera, ipapasa ne iti kareng maglimbag, at gagamitan ya king bayaran ning libru. King tauli, dintang ing aldo a mekalimbag na la ngan ding libru, at ibat king metung a penibatan a e na inasahan i Kapatad Bates, abayaran ya ing mitagan a utang king kwenta; anya pin, ding libru e la me-atrasu agyang metung mung aldo king pamikalat da.

GSAM 254Bayad ne ing Tauling Bayarin

GSAM 254.2I H. S. Gurney, ning Memphis, Mich., sinabi na kaku anyang Marsu, 1884, a ya, king mismung abak a meyari ya ing libru nang Pastor Bates, mekatanggap yang $100 ibat king metung a kasulatan ning utang a e ne masingil agpang king batas ibat king metung a lalaking sinabing e ne kapilan man bayaran. King pamananggap na king perang ini, ikatuwa na ing gumastus king metung a dake na niti para abayaran ing tauling bayaran para king traktung tungkul king Sabado nang Pastor Bates. “Dapot,” nganang Ginu Gurney, “i Kapatad Bates e na balu angga king aldo ning kayang kamatayan nung ninu ing mebayad king mitagan a utang king libru.” Ing karanasang ini nang Pastor Bates king pamaglimbag king katutuan tungkul king Sabado balamu sasabian na karing kekatamung tau manibat pa king umpisa ning pamagpalwal king katutuan tungkul king isyu ning Sabado, “Sumulung kayu king obrang ini, at asahan ye ing probidensya ning Dios a magbuklat king dalan kabang susulung kayu.”

GSAM 255Ing Panga-duda nang Pastor Bates kareng Bisyun

GSAM 255.1Ing makatuking pahayag, a kinuyad ibat king Life Sketches, ipakit na nung makananu lang misanmetung ing kaloob ning propesiya at ing reporma ning Sabado:—

GSAM 255.2Kabang mamasyal ya king New Bedford, Mass., inyang 1846, akilala neng Miss Harmon i Pastor Joseph Bates. Maranun neng tinanggap ing casalpantayanan king pamagbalik, at metung yang masigasig a talapagobra para king kapakanan. Metung yang tune Kristiyanung ginu, magalang at mabait. Tratu ne i Miss Harmon a kasing lambing na ning sarili nang anak. King mumunang besis a dimdam neng magsalita, pepakit yang maragul a interes, at kaibat nang tinuknang, tinikdo ya at sinabi, “Aku i Tomas a mapagduda. Eku maniwala kareng bisyun. Dapot nung apaniwalan ku mung ing testimonya a sinabi na ning kapatad a babai ngening bengi ya pin ing siwala ning Dios kekatamu, aku na ing maging pinakamaligayang tau king yatu. Masyadu yang meantig ing pusu ku. Panwalan ku ing tagapagsalita ay matapat ya, dapot e ku apaliwanag ing tungkul king pamipakit kareng makapagmulalang bage a sinabi na kekatamu.”

GSAM 255Tinanggap neng Miss Harmon ing Sabado

GSAM 255.3I Pastor Bates tatalaran ne ing Sabado, at pepasikatan ne ing kayang ulaga. I Miss Harmon kanita e na pa atantya ing ulaga na niti, at isipan na mekamali ya i Pastor Bates king pamagbigay-diin na king kapat a kautusan kesa kareng aliwang siyam. Dapot ing Guinu pepakit ne keya ing santuaryu king banua. Mibuklat ya ing templu ning Dios king banua, at pepakit de keya ing Kaban ning Dios a makatakap ing takpan ning pakalulu. Ating adwang angel a makatalakad, ing metung king balang sepu ning kaban, a makakalatag la ding karelang pakpak babo ning luklukan ning pakalulu, at makayarap la ding karelang lupa kaniti. Iti, agpang king sinabi ning angel a kayabe na, irerepresenta na ing eganaganang banuang hukbu a lilingap king makapagbigay-galang a takut papunta king batas ning Dios a sinulat ning taliri ning Dios. Tinanggal neng Jesus ing takap ning kaban, at ikit na la ding batung tableta nung nu la makasulat ding apulung utus. Mengapamulala ya inyang ikit ne ing kapat a utus king mismung libutad da ring apulung kautusan, a makapadurut ning malumeng sinag ning sala. Ngana ning angel, “Ini ing bukud-tangi karing apulu a maglarawan king mabie Dios a miglalang king banua at yatu at karing eganaganang bage a atyu karin. Inyang mitatag la ring pundasyun ning yatu, kanita ya naman mitatag ing pundasyun ning Sabado.” Pepakit de kaya a nung ing tune Sabado sinunod ya, e sana mika alang man maniwala o ateista. Ing pamanyunud king Sabado sana ing mekapangilag king yatu king pamanyamba kareng dios-diosan.

GSAM 256.1Ing kapat a kautusan meyatapakan ya, inya ausan katamu para ayusan ing busbus king batas, at ipaglaban ing meyatapakang Sabado. Ing tau ning kasalanan, a migtaas king sarili na babo ning Dios, at isipan nang alilan la ding panaun at ding batas, ya ing migdalang pamaglipat ning Sabado manibat king kapitung aldo papunta king mumunang aldo ning paruminggu. King pamangawa na kanini, mekagawa yang busbus king batas ning Dios.

GSAM 256.2Bayu ing maragul a aldo ning Dios, miparala ya ing metung a mensahe para abisan la ding tau a mibalik la king karelang katapatan king batas ning Dios a sinira ning anti-Kristo. Kailangan ipabalu ing pamaglabag king batas kapamilatan ning pamanuru at alimbawa. Pepakit ya naman keya a ing katlung angel ning Apocalipsis 14, a magpasiag karing kautusan ning Dios at ing casalpantayanan nang Jesus, irerepresenta na la ding taung tatanggap king mensahing ini, at itas de ing siwala ning babala king yatu ban ingatan la ding kautusan ning Dios at ing batas na anti mong muli ning mata, at bilang pakibat king babalang ini, dakal la ding tanggap king Sabado ning Guinu.⁶

GSAM 256.3Ing karanasan da ri Miss Harmon at Pastor Bates makatugma ya king paralan na ning Guinu king pamangawa. Ing pansin da ri Miss Harmon at Pastor White tinutuk neng Pastor Bates king kutang tungkul king Sabado, a minie karela ibat king Kasulatan king pamangailangan ning e mibabayung batas ning Dios. Angga man i Miss Harmon mebiyayan ya king espesyal a pamipahayag ibat king Guinu kilub ning manga labingwalung bulan, alang nanuman tungkul king paksang ini ing sadya nang pepakit keya. Ngeni, miras na ing panaun ning Guinu, uling ating mitatag a manalig para talan king kayang batas, para magkalub liwanag karela kapamilatan ning biyaya ning propesiya, at kanita, king sarili nang paralan ning pamangawa, ing mensahe ning katlung angel, “ding kautusan ning Dios, at ing testimonya nang Jesus Cristo,” mipisan la.

GSAM 257Panyimula ning Mensahe ning Katlung Angel

GSAM 257.1Manibat kanitang panaun, ing mensahe ning katlung angel, bilang makaugnayan kareng adwang aliwa, megumpisa yang ipasiag. Ing katutuan ning Sabado, bilang makaugnayan king kaban ning Dios at ing sulung lalto tungkul king santuaryu, kinumpirma na ing sadya nang pepakit,—a ing milabas a kilusan ning pamagparating ay ustu ya, at agpang king kaayusan ning Guinu. Ngeni, mas lubus da nang aintindian kesa king sadya ing kabaldugan ning “atlung takbang paitas papunta king dalan papunta king siudad ning Dios.”

GSAM 257Tinggap nang Pastor Bates ding Bisyun bilang menibat king Dios

GSAM 257.2King bulan ning Nobyembri, 1846, mika kumperensya king Topsham, Maine, nung nu atyu i Pastor Bates. King pulung a ita, i Ginang White (ing pamangasawa nang Miss Harmon kang Pastor James White mesabi na dati) mika bisyun ya a meging sangkan ning lubus nang pamikasiguru nang Pastor Bates tungkul king banal a penibatan da. Metung yang lalaking menatili king dagat kilub ning limampulung banua, sinakup na la reng eganaganang pwestu manibat king kayanakang katulung king kabina ning barku angga king kapitan at makibandi karing barku. Ing kayang kabaluan king astronomia makanian ya, a agpang king sinabi na kaku, asabi na halos nung nu ya karin king dagat, agpang king latitude at longitude, kapamilatan ning kayang pamanumasid karing bage king banua. Ing metung a kalupa na, natural mu ing maging interesadu yang makipagsalita tungkul king astronomia.

GSAM 257.3King pamisabi mi kaya, sinabi na kaku nung makananu ya mekonbinsi king banal a penibatan da ring bisyun. Ngana, sinubukan neng akasabi i Ginang White metung a aldo tungkul karing batuin, dapot agad neng abalu na alang balu ya tungkul king astronomiya; king tutu, anti mo ing sinabi na kaya, e na man balu nung mekasilip ya man king librung tungkul kanitang paksa. Ala yang gana makipagsalita tungkul kanitang paksa, at inalis ne ing pisasabian king pamagsalita tungkul king bayung yatu, at nung nanu ing pepakit keya king bisyun tungkul kaniti.

GSAM 258Ing “Mibubuklat a Banua”

GSAM 258.1Kanitang milabas a banwa, Abril 19, 1845, ing Illustrated London News milimbag yang metung a bage a maragul interes para karing astronomer ibat kang Lord Rosse, tungkul karing makapagmulalang diskubri a gewa na kapamilatan ning kayang dambalang teleskopyo, lalu na ing metung a bista ning ausan da reng astronomer a “ing pilatan king banwa.” Metung a bengi, king kumperensyang mebanggit king babo, king bale nang Ginu Curtiss at king arapan nang Pastor Bates, a e pa mekapagpasya tungkul kareng pamipahayag a reti, i Ginang White, kabang atyu king bisyun, megumpisa yang magsalita tungkul kareng batuin, magbibieng masiglang deskripsyon da reng kulor-rosas a sintas a ikit na king babo ning metung a planeta, at dinagdag na, “Akit ku la reng apat a bulan.” “Oh,” nganang Pastor Bates, “lalawe ya kang Jupiter!” Kaybat, king pamangimut a anti mong maglakbe king kalawakan, megumpisa yang maglarawan karing sinturun at singsing king alang patugut a pamanaliwa ning leguan da, at ngana, “Akit ku la ring pitung bulan.”⁷ Sinigaw ya i Pastor Bates, “Ilalarawan ne i Saturn.” Kaybat sinabi na, “Makanakit kung anam a bulan,” at agad yang migsalaysay tungkul king “mibubuklat a banua,” kayang ligaya, at inaus neng bukasan papunta king metung a lugal a mas maslag. Sinabi nang Pastor Bates a ing kayang pamaglarawan mas matas ya kesa king sanumang salaysay tungkul king mibubuklat a banua a abasa na manibat king ninumang talasulat.

GSAM 258.2Kabang magsalita ya at atyu pa king bisyun, tinikdo ya, at sinigaw, “Ay, nung sana atyu keni ngening bengi i Lord John Rosse!” Kinutang nang Pastor White, “Ninu ya i Lord John Rosse?” “Oh,” nganang Pastor Bates, “iya ing bantug a astronomer a Ingles. Sana atyu ya keni para damdaman neng magsalita ing babaying ita tungkul king astronomiya, at para damdaman itang deskripsyon ning ‘mibuklat a banua.’ Mas matas ya kesa king nanumang abasa ku tungkul king paksang ini.” Manibat kanitang bengi, i Pastor Bates lubus yang mekasiguru a ding bisyun nang Ginang White atyu la king kilual ning keang kabaluan at kontrol. Ini, at ing klasi ning pamanyaway at turung binye, ing mekakumbinsi kea a menibat la king Dios.

GSAM 259.1Ing penomenon king banua a anti kaniting inilarawan nang Ginang White king bisyun a ita, metung yang bage a bihira mung ababanggit da reng talasulat tungkul king astronomiya. I Huygens, ing mumunang menuklas kaniti, ya ing minye king makatuking deskripsyon:—

GSAM 259Metung a Maringal a Sala king Tabak nang Orion

GSAM 259.2“Deng astronomer makalage lang atlung batuin a malapit king pamitukituki king espada ning Orion; inyang linawe ku king kalibudtan gamit ing teleskopyo, anyang banuang 1656, linto king lugal na nita ing labingadua pang aliwang batuin; kareti, atlu la reng halus misasagid, at apat pa ing linto, a kikislap anti mong king ulap, anya ing lugal king paligid da mas maslag ya kesa king aliwang dake ning banwa, a, king uli ning mayap a panaun, linto yang kabilugan a matuling, anti mong akakit kapamilatan ning metung a mibubuklat a kurtina, nung nu malayang akit ing aliwang lugal a mas maslag.”

GSAM 259.3Nganang William Herschel tungkul kaniting busbus king banua:—

GSAM 259.4“Nung ing diametru na king distansyang ini makagawang anggulung 10°, a halus ing malilyari, ing dagul na e na talaga maisip. Mekalkula da na dapat yang adwang trilyung besis ing dagul kesa king sukat ning aldo.”

GSAM 259Mas Maslag kesa king Aldo

GSAM 259.5I Thomas Dick, ing pilosopo, makanyan ing sinabi na tungkul kening maslag a nebulae:—

GSAM 259.6“Nung atyu tamu malapit kaya kalupa ning kapitna ning distansya ning pekamalapit a batuin, agyang maragul ya pa ing distansyang ita, manibat king makanitang puntu magpakit ya king sinag a malapit king sinag ning aldo; at karing lelangan a mas malapit pa, punuan ne ing maragul a dake ning banua, at lunto ya king ligayang e asabi. Dapot ing tauling layun ning makanining bage, king kabilugan ning kayang kabaldugan at kaugnayan, mapalyaring malantad karing daratang a panaun ning alang anggang pamibie-bie; at, kalupa da ring dakal a aliwang bage karing marayung lugal ning panyaptan, papagisingan na king isip ing metung a masidhing pamagnasa a akit la ring mangalagu at misteryosung tanawin ning uniberso a mas makaladlad pa.”⁸

GSAM 260.1I Pastor Bates, king pamagwakas na king metung a artikulu tungkul king paksa, ngana:—

GSAM 260.2“Kaya akakit tamu ibat karing eganaganang testimonya a pepakit (at malyari kaming magbigeng dakal pa, nung kailangan), a atin keti metung a pekamakapagmulala at e maipaliwanag a penomenon king banua; metung a busbus king banua a maygit labing metung a bilyun at atlung dalan at labing apat [11,000,000,314] milya ing kabilugan. Ngana ning bantug a Huygens, ‘Eku pa menakit anti kaniti kareng aliwang fiksung batuin—metung a malayang bista papunta king aliwang rehiyon a mas maslag.’”

GSAM 260Aliwang Testimonya Tungkul king Bisyun king Planeta

GSAM 260.3Pasibayu tamung sipi kang Ginang Truesdail, a atyu kanitang pamitagun ning pamamye ning bisyun a mebanggit. Ngana:—

GSAM 260.4“I Kapatad White masakit ya katawan, at kabang manalangin la para keya, ing Espiritu ning Dios tinuknang ya kekami. E melambat, apansinan mi a e na la apapansin ding bage keti yatu. Ini ing mumuna nang pamaglawe king yatu da ring planeta. Kaybat nang binilang king masikan a siwala ding bulan ning Jupiter, at kaybat da naman ding king Saturn, minye yang malagung deskripsyon karing singsing na niti. Kaybat na nita, ngana, ‘Ding manuknangan keni matangkad la at marangal a tau, e la kapareu karing manuknangan king yatu. E pa mepasukan keni ing kasalanan.’ Kitang-kita king makangiting lupa nang Kapatad Bates a ding dati nang pamagduda tungkul king penibatan da ring keang bisyun mabilis lang mawawala. Balu mi ngan a i Kapitan Bates metung yang maragul a mahilig king astronomiya, uling maralas neng tutukuyan ding dakal a bage king banua para king kekaming pamanuru. Anyang pekibat neng Kapatad White ding kayang kutang, kaybat ning bisyun, a sasabing eya man megaral o mekatanggap king sanumang kabaluan tungkul kaniti, mipnu ya king tula at ligaya. Pinuri ne ing Dios, at sinabi na ing kayang kapanwalan a ining bisyun tungkul karing planeta binie ya ban e ne mang pasibayung magduda.”⁹

GSAM 261Metung a Masungit a Kabayu a Biglang Menas

GSAM 261.1E melambat kaybat na ning pamikita ra king Topsham, atin pang metung a makapagmulalang milyari kaugnayan kareng bisyun, a isalaysay ku agpang king pamanabi na kanaku nang Pastor Bates:—

GSAM 261.2Ginamit nang Pastor White ing metung a kabayung anak a medyu asane at metung a kariton a pang-palengki a ating adwang luklukan, a gewa a alang tablang panagang king pila, dapot atin yang tuknangan king arapan ning kariton, at metung a bakal a tuknangan manibat karing adwang dutung a pangabit king kabayu. Kailangan ing sukdulang ingat king pamagmanehu king kabayu, uling nung sakaling ding tali o nanu man ing tumapik karing lele ning katawan na, bigla yang manyipa ning masikan, at kailangan yang parating pigilan king masikip a tali ban e ya makatakbo. Ing kabayung ini bandi ya ning metung a grupu a nung nu la naman mako, at uling i Pastor White sané ya king pamag-asikasu kareng kabayung e pa masane, isipan na ala yang maragul a problema kanini. Dapot nung abalu da sana a kabang magwala ya, mekamate ne kanu dati adwang lalaki, metung king pamipitpit kea kareng batu king lele dalan, siguru e ne sana masyadung kumpiyansa.

GSAM 261.3King pagkakataun a ini, ating apat a tau king karru, i Pastor White ampo ing asawa na king arapan, at i Pastor Bates ampo i Israel Damon king gulut. Kabang i Pastor White gagawan na ing sablang agyu na para apigilan ya ing kabayu, i Ginang White makipagsalita ya tungkul king katutuan, anyang biglang dinatang ing upaya ning Dios king kumpanya, at meyakua ya king bisyun, makalukluk ya king karru. King penandit a sinigaw yang “Gloria!” kabang lulub ya king bisyun, ing kabayung anak biglang tinuknang yang lubus, at binaba ne ing buntuk na. King pareyung oras, tinikdo ya i Ginang White, kabang atyu ya king makanining kabilian, at makayarap lang babo ding mata na, minukyat ya king arapan ning karwahe, king babo da ring tangke, a ding gamat na atyu la king likud ning kabayung anak. Inaus neng Pastor Bates i Pastor White, “Sipaan ne ning kabayung anak ing babaying ita anggang mate ya.” Pekibat neng Pastor White, “Ing Guinu ne ing manibala king kabayung anak ngeni; e ku bisang makialam.” Ing potro meging kalmado ya anti mong matuang kabayu. King lele dalan, ing bangin mga anam a talampakan katas, at king siping na ning bakud, atin metung a lugal a dikut. I Ginang White, a makatingala pa murin ing mata na, at e man minsan menlawe pababa, minukyat ya king bangin papunta king dikutan, kaybat linakad-lakad ya pa-arap at pa-atras king pilang minutu, sasalita at ilalarawan na ing leguan ning bayung yatu. Kaybat, kabang makatas ya pa murin ing buntuk na, tinipa ya king gilid, linapit ya king karuwahe, minukyat ya king balitang, atin yang gamat king buldit ning kabayung anak, at king makanyan a paralan minukyat ya king babo da ring adwang dutung a pangabit king kabayu, at mibalik ya king karuwahe. King oras a mekalukluk ya king luklukan, mewala ya ing kayang bisyun, at king mismung oras a ita ing kabayu, a alang senyas man ibat king magmanehu, bigla yang megumpisang lumakad at tinuluy na ing kayang dalan.

GSAM 262.2Kabang atyu ya king lual ning karwahe i Ginang White, isipan nang subukan ning Pastor White ing kabayu, at lawen nung tutu ya talagang masunurin o ali. King umpisa, tinapik ne mu king latigo; king aliwang panaun, siguru manyipa ya ing kabayu, dapot ngeni alang kimut. Kaybat, pinalu ne ning masikan, kaybat mas masikan, at lalu pang mas masikan. Ing kabayung anak e na man pansinan ding pamanalu, dapot lalto yang e makapanyakit anti mo ding leon a sinara da lang asbuk ding angel king bengi a menatili ya i Daniel king kweba da. “Metung yang makapagpalub a lugal,” nganang Pastor Bates, “at malinaw a ing pareung Sikanan a migpalto karing bisyun, ya mu naman ing menibabo king mabangis a ugali ning kabayung anak king panaun a ita.”

GSAM 262.3Nung ing bisyun a ini simpli ya mung bunga da ring aliwa nang sakit king katawan, natural mung lalto ing kutang, Mikasakit ya wari ing kabayu king paralan a anti kaniti?

GSAM 262Ing Testimonya nang Israel Damon

GSAM 262.4Ibie ku keni, bilang pamipatune king salaysay a binie na kanaku ning Pastor Bates, ing makatuking pahayag:—

GSAM 262.5“Mga adwang pulung banua na ing milabas, kaybat kung inumpisan ing pamagmasusi king Sabado, sinabi na kanaku i Israel Damon ing tungkul king pamagkaroon nang bisyun i Kapatad White kabang ya, i Pastor Bates, at i Pastor White ampo ing asawa na makasake la king malating kariton king gulut ning masungit a kabayu. Binasa ku ngeni ing deskripsyon king babo tungkul king milyari, agpang king sinulat nang Pastor Loughborough, at eksaktung mitutugma ya king sinabi nang Pastor Damon kaku.” Pinirmahan, “R. S. Webber, Battle Creek, Mich., Pebrero 9, 1891.”

GSAM 263Ing Testimonya nang Pastor Bates Tungkul Kareng Bisyun

GSAM 263.1Pepahayag nang Pastor Bates ing sarili nang karanasan anti kaniti:—

GSAM 263.2“Lipat ning ala kung ikit karela a sasalungat king salita, mekilabut ku at tutu kung mesubuk, at king malambat a panaun eku bisang paniwalan a iti aliwa ya pa kesa king bunga ning malambat a panghina ning kayang katawan.

GSAM 263.3“Uli na niti, menintun kung pagkakataun king arapan da reng aliwa, nung kapilan ing isip na balamu alang kapanabikan (liban king pamitipun), ban kutnan at pasibayung kutnan ya, at ding kayang ka-abe, lalu na ing kayang matuang kapatad a babai, ban abalu, nung malyari, ing katutuan. King dakal a pamagbisita nang gewa king New Bedford at Fairhaven manibat kanita, kabang atyu kareng kekaming pamitipun, ikit ke king bisyun pilang besis, at saka king Topsham, Maine; at detang atyu kareng mapilan kareng makapanabik a eksenang deta, balu rang mayap nung makananu kung interes at kasigasigan memakiramdam king balang amanu, at menantabe king balang galo, ban abalu nung ating pamanlinlang o impluwensya ning mesmerismu. At pasalamatan ku ing Dios para king oportunidad a ikwa ku kayabe da reng aliwa ban masaksian la rening bage a reni. Ngeni, makapagsalita ku nang mitmung kumpiyansa para king sarili ku. Panwalan ku, ing obra ibat ya king Dios, at binye ya para pakalmawan at patibayan la ding kayang ‘mikalat,’ ‘mipitna-pitna,’ at ‘mibabalat a tau,’ manibat inyang pangasara ning obra mi ... inyang Oktubre, 1844. Ing magulu-gulung kabilian ning ‘Lo, atin keni!’ at ‘Lo, atin karin!’ manibat kanitang panaun, labis neng penagulu ing isip da ring matapat at malugud a tau ning Dios, at ginawa neng labis a masakit para karetang e mekapagpaliwanag kareng dakal a misasalungat a teksto a pepakit karela. Aminan ku na mekatanggap kung sala at turu karing dakal a talata a sadya eku malinong aintindian. Panwalan ku ya metung a makisacrifice, matapat, at malugud a anak ning Dios.”¹⁰

GSAM 263.4“Ing talasulat e na ‘kukuanan ing laman’ da ring kayang bisyun ‘kareng minunang turu o pamagaral.’ Anyang tinggap ne ing mumuna nang bisyun, Disyembri, 1844, ya at ing mabilug a grupu king Portland, Maine (nung nu la menuknangan ding pengari na kanita), likuan de ing ‘sigaw ning kapitangang bengi’ bilang metung nang bage ning nakaraanan. Kanita ya pepakit ning Guinu kaya king bisyun ing kamalyan a delanan da ya at ning grupu king Portland. Kaybat, sinabi ne ing bisyun na king grupu, at inamin da ing karelang karanasan king kapitung bulan bilang gawa ning Dios.”¹¹

GSAM 264Nung Makananu la Tinggap ding Atlung Mensahe kanitang 1847

GSAM 264.1Ing makatuki ibat kang Pastor James White, a sinulat anyang Abril, 1847, ipakit na nung makananu lang tinuring kanita ding atlung mensahe:—

GSAM 264.2“Deng eganaganang klasi da reng maniwala king kadwang pamagparating sasang-ayon la king ing angel a pepakit king panganam at kapitung bersikulo na ning kapitulung ini (Apocalipsis 14), ya ing kumakatawan king mensahe ning pamagparating king pisamban at yatu.... Ing obra ning kadwang angel ya pin ing ipakit king grupu da reng adbentista a ing Babilonia mebagsak ne. At uling ing maragul a dake karela e ra abalu ing katutuan a ini angga king ing upaya ning ‘sigaw ning kapitangang bengi’ ing migising karela king hustung oras para makatakas la karing pisamban bayu datang ing kapulung aldo, ing kabaldugan na, manibat anyang kapitung bulan, 1844, ing mensahe ning katlung angel metung yang babala kanita at angga ngeni karing banal para ‘manatiling matatag,’ at e la mibalik, at e ra ‘tanggapan’ ding tanda a likwasan ning birhen a banda inyang ing sigaw ning kadwang angel.

GSAM 264.3“At e wari ing tune mensahe para karing tau ning Dios, manibat anyang ikapitong bulan, 1844, metung yang makanining babala?—Tutu pin.... Ing ikalabing-adwang bersikulo sasabian na, ‘Keni ya ing pamagtiis da ring banal: keni la ring menatiling karing kautusan ning Dios at king kapanwalan nang Jesus.’ Nukarin mu la ikit, Juan?—Bakit, ‘keni,’ king panaun ning mensahe ning ikatlung angel. Uling ing panaun ning pasensya at pamanenaya manibat ya pa kanitang kapitung bulan, 1844, at uling ing grupu da reng mag-obserba king Sabado, atbp., linto la manibat kanitang panaun a ita, malino a mabibie tamu king panaun ning mensahe ning katlung angel.”¹²