Kabanata 21 — Ing Gagabay a Gamat king Obra

GSAM 322.1“Ituru ku ka at isanay ku king dalan a lakaran mu.”¹

GSAM 322.2King ninumang gawang ing Guinu ing kayang kapanaligan, ing kayang pamanasikasu alang patugut a lalto. Ating panaun, nanupata, nung kapilan ing pamanasikasung ini mas partikular a mararamdaman, antimo reng espesyal a pamagligtas ibat kareng karokan at kapahamakan, akakit man o e akakit, at direktang pamibuklat ning probidensya para king pamipalawak ning kayang katutuan. Kareng paksang areti ya makatutuk ing kabanatang ini.

GSAM 322Ing Mumunang Bisyun king Michigan

GSAM 322.3King bulan ning Mayu, 1853, i Pastor White ampo ing asawa na dinalo la king Michigan. Ini ing mumunang pamikatagun a miras la king albugan ning Buffalo, N.Y. King tauling Sabado ning Mayu, atilu la king Tyrone, at king lugal a ita, pepakit ya kang Ginang White king bisyun ding miyayaliwang grupu da ring mag-obserba king Sabado king Estado, kayabe ding babala tungkul karing impluwensyang posibling lumaban karela. Anyang Junio 2, king Jackson, sinulat ya king walung bulung a foolscap, a sasabian la ding mapilan a bage a pepakit kea. Binye na kaku ing kopya a gawa king lapis ning bisyun, king kundisyun a gawan ku para kea ing metung a simpling kopya a sinulat king pluma at tinta.

GSAM 322Ing Babaying Magkunwaring Banal

GSAM 322.4Kayabe karing aliwang bage a pepakit, milarawan ya ing kasu ning metung a babai a susubuk makisalamuha karing kekatamung tau. Ngana, inaku na ning babai a ini ing maragul a kabanalan. E ne man ikit i Ginang White, at ala yang balu tungkul keya maliban king pepakit keya king bisyun a ini. E na mu sinabi ing paralan na ning babai, nune pati na murin a nung sabihan de, magkunwari yang banal, at sabian na, “Ing—Guinu—balu—na—ing—pusu—ku.” Ngana, ing babaying ini maglakbe-lakbe ya king bansa kayabe ing metung a kayanakan a lalaki, kabang ing asawa na, a metung a matwang lalaki, atyu king bale magobra para suportan la king karelang marok a gagawan. Nganang Ginang White, pepakit na ning Guinu keya a “lipat ning pamagkunwari ning babayi king kayang kabanalan, ya ampo ing kayanakan a lalaki makasalanan la king pamaglabag king kapitung kautusan.” Ati king bulsa ku ing makasulat a deskripsyon na ning kasung ini, menaya ku a maki ditak a pamikakunu ban akit ku nung nanu ing malyari.

GSAM 323Ing Pulung king Vergennes, Mich.

GSAM 323.1Mika-pulung kami king Jackson, Battle Creek, Bedford, at Hastings, at kaibat dintang kami king Vergennes, Kent Co., a meging lugal nung nu ya manuknangan ing babai. Dinatang kami king lugal nung nu kami manatili para king bengi, anyang Junio 11, bayu pa mag-umpisa ing Sabado. Ing penatiran mi ya ing bale nang Pastor White a sadya metung a ministru ning metung a Kristiyanung denominasyun. Uling bayu ya pa mung mitatag ing lugal a iti, meparati na la para karing kekaming pulung king metung a maragul at bayung gawang kamalig, atlung milya pa papunta, at ing babaying ikit king bisyun, anti ing mepatunayan, manuknangan ya pa adwang milya lampas king lugal ning pulung.

GSAM 323Patutu king Fanatiku

GSAM 323.2Hunyo 12, alas-10:30 ning abak, mitipun-tipun kami king kamalig para king pulung. Makalukluk ya i Ginang White king kailing sepu ning entabladu, aku ing makalukluk king lele na, i Pastor Cornell king lele ku, at i Pastor White atyu king wanan ning entabladu, magsalita. Kaybat nang magsalita manga labing limang minutu, metung a matwang lalaki at metung a kayanakan a lalaki ing sabay a linub, at linukluk la king arapan a luklukan, malapit king entabladu. Kayabe da ing metung a matangkad, payat, at matuling a babai, a linukluk malapit king pasbul. Kaybat ning makuyad a pamagsalita nang Pastor White, tinikdo ya i Ginang White at inumpisan na ing kayang pamagsalita king pamangamit king alaga a dapat atin la ding ministru bang e ra siran ing obrang seliwala karela, gamit ing teksto, “Maging malinis kayu, ikayung magdalang sisidlan ning Guinu.” Ngana, e utus ning Dios ing manaus king babai para maglakbe-lakbe king bansa kayabe ning ninumang lalaking aliwa king kayang asawa. King tauli, malino nang sinabi,

GSAM 323.2“Itang babaying linukluk kanitang malapit king pasbul sasabian na ing Dios inaus ya para mangaral. Maglakbe ya kayabe ing kayanakan a lalaking kalukluk na pa king arapan ning lamesa, kabang ing matwang lalaking ini, ing asawa na—kawa na sa ning Dios!—magpupursigi ya king bale para kumitang perang gagamitan da para isulung ing karelang kasalanan. Sasabian nang banal ya kanu,—banal ya kanu,—dapot, king kabilugan ning kayang pamagkunwaring banal, pepakit na kanaku ning Dios a ya ampo ing kayanakan a lalaking ini makasalanan la king pamaglabag king kapitung kautusan.”

GSAM 324.1Balu da ring sablang atyu karin a i Ginang White e na la pa ikit ding taung deni anggang e la linub king kamalig. Ing pamamili na karela at ing pamaglarawan na king karelang ugali king paralan a gewa na, mika-epektu ya king isip da ring atyu karin, at pepasikan na ing karelang kumpiyansa at pepatibe na ing karelang casalpantayanan karing bisyun.

GSAM 324Deng Salitang Sinabi Anti ing Inula

GSAM 324.2Kabang magbibie yang testimonya i Ginang White, ating maganaka-ganakang pamaglawe kang Ginang Alcott, ing babaying pinagsabian, ban akit da nung makananu neng tinggap ing sinabi da, at nung nanu ing gawan na at sabian. Nung inosenti ya king paratang a melasak laban kea, natural mung asahan a talakad ya at ikaila ing kabilugan na niti. Nung maki-kasalanan ya, at lubus a masama, malyari nang ikaila ing eganagana, agyang balu na pang tutu iti. Imbes na ita, gewa na mismu ing sinabi na ning testimonya a gawan na nung mapagsabian ya. Marahan yang tinikdo, kabang makatutuk la kaya ding eganaganang mata, at king itsurang mapagkunwari, marahan yang sinabi, “Ing—Guinu—balu—na—ing—pusu—ku,” at linukluk ya a e ne migsalitang pasibayu. Sinabi na mismu ing sinabi na ning testimonya a sabian na, at sinabi na iti king pareung paralan.

GSAM 325Pamangamin king Kasalanan

GSAM 325.1Tutu, balu na ning Dios ing pusu da, at balu da king maki-kasalanan la king paratang; uling kaibat sinabi na ning kayanakan a lalaki kang Ginu Gardner, metung a manuknangan king pareung lugal, a masusing mengutang keya tungkul king bage a ita, “Ginu Gardner, ing sinabi nang Ginang White tungkul kekami, tutu yang masyadu;” at ing babai, kaibat nang sinabi kang Ginang Wilson, king Greenville, anyang 1862, a “e ya manangas magsalitang metung a amanu laban kang Kapatad White baka akit yang lalaban king Dios,” inamin na a ing pepakit tungkul keya at king kayanakan a lalaki katutuan ya.

GSAM 325Ing Grupu ning Messenger

GSAM 325.2Ketang kalugasan ning 1853, mapilan a mengasbu king Michigan ing misanmetung at inumpisan deng maglimbag king metung a pahayagan a mayayaus Messenger of Truth. Ing misyon na ning pahayagan a ini at ding kayang talapamalakad balamu ing siran at manyirang puri imbes na itas. Dakal a e tutu a salita ing linub kareng pahina na, a mekapag-inis kekami king obra mi king mensahe; at uling iti ing mumuna ming karanasan king makanining hayagang pamanyira, inisip mi a tungkulan ming pabulaanan la reng karelang mapanirang salita. Ing pamangawa kaniti kinan yang oras a dapat sanang ginamit king pamipalaganap king katutuan a seliwala kekami, at meging tugma ya kareng layunin nang Satanas, a alang duda ya ing menibatan kaniting pamanyalungat. At makanian ing kabilian anggang king bengi ning Junio 20, 1855, inyang i Pastor White ampo ing asawa na, i Pastor Cottrell, at aku, kayari mi pa mung mitipun king Oswego, N.Y. Mebuisit kami king miting mi king metung a Lillis, a linub at pepikalat kareng taung ding makapanirang dokumentung deta. Pasibayu, linto ing kutang tungkul king kekaming katungkulan king bageng ini. Deng anggang minunang pamagsubuk a pakibatan la kareng karelang e tutu a salita, ing meging bunga na mu, lalu la pa menimbun.

GSAM 325Payu at Pamanula

GSAM 325.3King metung a pamipulung-panalangin a merapat kanitang benging ita king bale nang John Place, king siudad ning Oswego, mipagkalub ya i Ginang White king metung a bisyun nung nu pepakit keya a nung ituluy mi ing aming obra, ing pamangaral king katutuan, e man pansinan ding taung kalupa da ring “grupu ning Messenger,” makipaglaban la king sarili da at mabagsak ya ing karelang pahayagan, at potang malyari ita, akit mi a ing bilang mi mekadoble ya. King paniwala a ining testimonya ibat ya king Guinu, agad-agad kaming megumpisang kimut agpang kaniti.

GSAM 326Ing Pamagbagsak ning Grupu at Papel ning Messenger

GSAM 326.1Mabilis yang sinulung ing katutuan, kabang ing “grupu ning Messenger” meging problema la king karelang sarili. King malagwang panaun, mewaras la ring grupu, dakal kareng karelang lider ing tinuknang king Sabado. Ing karelang dyaryu e melambat tinuknang uli na ning kakulangan king suporta, at itang migsilbing editor king metung a panaun, inukol ne ing pansin na king pamanyuru king eskwela; dapot uling e na pa abiasnan ing munang pamangasiwa king sarili na, lubus yang mebigu king pamangasiwa kareng keang estudyanti. King pamanyubuk nang itama ing metung karing lalaki king iskwela na, binunut neng metung a rebolber, a mig-snap dapot e meputuk. Para e ya malynch, kinailangan yang tumakas king bengi papuntang Canada.

GSAM 326Epektu king Adbentu

GSAM 326.2Kanitang panaun a ita, mas maragul ing pamikasundu at pamisanmetung karing kekatamung tau kesa king kapilanman; at kabang gagawan la ring pamagsikap para ipalaganap ing mensahe, mibuklat ya ing dalan king balang direksyon.

GSAM 326.3King Blg. 10, Bol. 11, ning Review, Eneru 14, 1858, ing editor, king pamagsalita na tungkul king resulta ning obra ning Messenger, sinabi na: “King panaun ning pamikakawani, inyang ginawa ing pamagsikap a siran ya ing Review, ing pibandian ning pisamban king opisina mepahalaga ya mung $700. Manibat kanita, meragdagan ya anggang $5,000. Kanita, atin mga metung a libung magbayad a subscriber, ngeni atin nang adwang libu, bukud pa king maleparan a ‘libring’ listaan.”

GSAM 326.4Uling miras na ing panaun (1858) a nung kapilan ya mepitna at mekalat ing “grupu ning Messenger” at mepatuknang ya ing Messenger, makabaldugan la ding mebanggit a bilang. Nung makananu yang eksaktung midoble ing bilang da ring magbayad a subscriber king Review, makanian murin, ing bilang da ring maniwala mas dakal pa kesa king midoble. Kanian, ing prediksyun a gewa kapamilatan nang Ginang White inyang Hunyu, 1855, mekatuparan ya.

GSAM 327Minunang Mungkahi ding Pulung king Tolda

GSAM 327.1Usu mi anyang mumunang panaun ning mensahe ing gawang pulung kareng eskwela nung alang mas masanting a lugal a akakwa. King metung a gusaling anti kanini, king metung a pamikatagun, dinatang la ding masyadung dakal a tau a agyang adwang eskwelaan a kasing dagul na nita e na la agyu. Para maramdam de ngan, ing talapagsalita tinuknang ya king makabuklat a awang at migsalita ya kareng atyu king kilub at kareng mas dakal a makalukluk kareng karruahe da at king dikut. Uli ning pamanakit king maragul a pamitipun a ini, isipan da ing pamagdaraus kareng pulung king tolda.

GSAM 327Minunang Pulung king Tolda king Battle Creek, Mich.

GSAM 327.2Uli na niti, anyang Mayo 22, 1854, pepasyan da ri Pastor James White at ding aliwa king konseho, a metung yang magawang planu ing pamangamit kareng tolda para kareng pulung. Kanitang panaun a ita, ding mangaragul a tolda bihira la mung gagamitan para kareng aliwang bage liban kareng sirko, menagerie, at miyayaliwang klasing palabas. Ing Michigan ya ing mumunang Estado nung nu ring Adbentista ning Kapitung Aldo sinubuk la king makanitang paralan ning pamag-obra. Ing mumunang pulung king tolda megumpisa ya king Battle Creek, anyang Hunyu 10, 1854. King kasalukuyan, ing paralan a ini ning pamagdaraus kareng pulung king panaun ning kaleldo meragul ya at meging maleparan.

GSAM 327Mungkahi para kareng Camp-meeting

GSAM 327.3Kanitang banuang 1868, metung na namang matapang a takbang ing gewa. Masusing pinagaralan ing ka-angkupan ning pamagdaraus kareng pamitipun king kampu, at meging pasya a iti metung yang mayap a paralan para asikasuan la ding maragul a pamitipun da ring kekatamung tau kareng pangkabilugan a pamitipun. Kapamilatan ning pamikakaroon king maragul a tolda para kareng serbisyung pampubliku at mas mangalating toldang pampamilya, maging komportable la ding tau, at kanita, mapilan a aldo ing magamit king kapakinabangan king pamagpayu at pamanyamba.

GSAM 328Ing Mumunang Camp-meeting king Wright, Mich.

GSAM 328.1Ing mumunang pamitipun king kampu merapat ya king Wright, Mich., Septiembri 1-7, 1868. Dening maulagang pangkabilugan a pamitipun da ring kekatamung tau meragul la anggang king bilang a maigit king kapitnang dinalan a pamitipun king kampu a marapat balang banwa karing miyayaliwang dake ning larangan. E mu king America la marapat dening pamitipun king kampu, nune pati na king Europa, Australia, New Zealand, at South Africa.

GSAM 328.2Ing pekamaragul a pamitipun a anti kanini a merapat karing tau tamu ya pin ing king banuang 1893, king Lansing, Mich. King maragul a pamitipun a ita, atin 3,400 a manuknangan karing maygit 500 a toldang pampamilya. Maygit 150,000 yarda ning canvass ing ginamit king pamangawa karing miyayaliwang tolda king kampu.

GSAM 328Kaligtasan king Sakuna king Riles

GSAM 328.3King aldo kaybat ning desisyun a saliwan ya ing mumuna tamung 60-pie a tolda (Mayu 23, 1854), i Pastor White ampo ing asawa na, a atyu la kanita king Jackson, Mich., magumpisa na la king karelang byahi papuntang Wisconsin, nung nu la magobra king metung a panaun. Ginugul mi ya ing gatpanapun king bale nang D. R. Palmer, a malapit mu king istasyun. Pilang besis ketang gatpanapun, migsalita ya i Pastor White at sinabi na, “Kakaiba ing panamdaman ku tungkul king pamaglakbe mi; pero, Ellen, atin tamung appointment, at kailangan tamung mako. Nung ala kung appointment, e ku mako ngening bengi.”

GSAM 328.4Anyang magbengi na, malapit king oras ning panyatang ning tren, mika panaun kami para king panalangin. Balamu ding sabla mitulak lang manalangin para king kaligtasan nang Pastor White ampo ning asawa na king lakbe rang ini. Anyang tinikdo kami, pepabalu nang Pastor White ing kayang casalpantayanan a ing Guinu ing mag-ingat at mag-ingat karela.

GSAM 328.5King alas-otso, mekiabe ku karela king tren ban saupan lang makakuang luklukan at ayusan la ding karelang gamit. Linub kami king metung a bagon a matas likud ding luklukan, a ausan da kanitang aldo a “karung para king pamagtudtud.” Nganang Ginang White, “James, e ku makapanatili kening bagon, kailangan kung lumual keni.” Tinulungan ku la para makakuang luklukan king libutad ning tutuking bagon. Linukluk ya i Ginang White a atin yang dalang pakete king kayang kandungan, dapot ngana, “Eku komportable kening tren a ini.” Tinni ya ing kampana, at kaybat kung mabilis a pamagpaalam a “Paalam,” agad kung meko papunta kang Cyrenius Smith, para manatili karin king bengi.

GSAM 329.1Mga alas-dyes, mengapamulala kami ngan inyang dimdam mi i Pastor White, a inisip ming malayu na papunta Chicago, a mamukpok para makasulud. Ngana, ing tren milual ya king riles atlung milya king albugan ning Jackson; keraklan kaniti, kayabe ing makina, lubus yang mesira; dapot kabang dakal la reng mete, ila nang Ginang White mekaligtas lang e mesaktan. E melambat, mekakwa yang kabayu at karwahe, at kayabe i Abram Dodge, minta ya para kang Ginang White, a inawit na ning Pastor king kayang takde king malaut a distansya, lipat ning mabasa at maputik a gabun at lipat ning malating sapa, papunta king ligtas a lugal, malaut king pinangyarihan ning sakuna.

GSAM 329.2Maranun king tutuking abak, mekiabe ku kang Ginu Dodge para akit ing mepabagsak a tren. King metung a lugal nung nu ing dalan tatalakad king riles king e-diretsung paralan, atin metung a baka a mekera para magpaynawa diretsu king riles. Ing makina ala yang panangga kareng baka, anya inyang abangga ne ing animal, mibantak ya king lele ning riles king kaili. King mumunang pamaniglo ning makina inyang bumangga ya king gabun, ing bagahe car, a laman na ing baul da reng libru nang Pastor White, bigla yang mekalas king riles at eya mesira; king pareung oras, ing bagon da ring pasaheru king gulut ning tren mekalas ya karing aliwang karwahe ning tren a alang saup ning tau, at tahimik yang tinuknang king riles. Ing makina at ing tender tinaglus la king gabun king lele ning riles manga anam o walung rod, anyang ing makina binangga ne ing metung a pun dutung a oak a manga atlung pie ing kapal. Masyadu ing sikan ning tren anya ing makina mibaliktad ya, at ing gulut ning tender mibalikid ya at linipat king riles. Ing manimunang dake ning tren, a mamagus king kabilugan nang sikanan, binangga ne ining sira-sirang makina, at iti ing meging sangkan ning kadwang pamaniglo. Ing mumunang karung binangga king makina metung yang bagun da reng padalang mabilís, a mesira anggang meging malating pirasu-pirasu. Iti, kayabe ing laman na, meging metung yang bunton a basura a mitambun king babo at palibut ning tender. Ing kasunod ya pin ing karung pangadwang-klasi, a lulanan ding labingwalung pasaheru, nung nu ing metung mete ya at ding aliwa masakit la man o malati mu ing sugat da. Ing karung ini mepitna ya king adwa uli ning pamagdalug ning karung para king pamagtudtud a dinalan king libutad na. Ing arapan ning karung para king pamagtudtud mepirasu-pirasu ya, at ing luklukan nung nu eya komportabling menatili i Ginang White, lubus yang mesira.

GSAM 330Patune ning Pamanyagip ning Dios

GSAM 330.1Kabang lalon mi ya ing mebasak a tren, at kaibat ing bagon nung nu makasake ya i Pastor White ampo ing asawa na kanitang milyari ing aksidenti, a makatalakad a payapa king sarili na, manga labing limang rod ing dayu na manibat king mebasak a parti, atin kaming panamdaman king pusu mi a ing Dios daramdaman na ing panalangin, at ninu ing makibalu nung e na pinadala ing angel na para ikawani ya itang bagon, ban ding kayang alipan makatakas lang alang masaktan? Lalu yang mitatak king isip mi ining kaisipan inyang sinabi na ning talapamalakad prenu ning tren a e ne kinalas, at saka, alang ninu man king plataporma inyang milyari ya, at metung yang misteryu para keya at karing eganaganang talapagobra king tren nung makananu ya milyari; at ing mas misteryosu pa karela, ing singsing a pangkabit at ing pernu pareu lang e mesira, at ing pernu kayabe ing kadena na makalukluk ya king plataporma ning mesirang karwa, anti mong inilagay ning metung a maingat a gamat.

GSAM 330.2Panga-bengi ning ika-24, malinis ne man ing riles king kalat anya ding tren dinalan la anti ing dati, at i Pastor at i Ginang White sinake la pasibayu karing karwahe at ligtas lang miras king karelang appointment king Wisconsin.

GSAM 330Deng Kalaban Pinagsabian

GSAM 330.3E ya meging “malagwa” ing eganagana para king Sinaunang Israel. Atin lang kalaban king kilwal a manintun paralan para sagkalan ing karelang pamanyulung king balang akbang. Ing “mikasamut a multitud” at ding e mitalaga king Dios kilub ning kampu, handa lang gamit, a kapamilatan nung nu ya menintun i Satanas a magpalto king e pamagkuntentu, pamag-away, pamagreklamu, at pamagalsa. Ing katutuan a ing mapalad a gamat ning Dios atyu kareng mapagkatiwala, at ing tagumpe kayabe da ring karelang sigasig, metung yang patune a ing taung ini mekatagpu lang grasya king kayang panimanman—a ing gamat ning Guinu ya ing manimuna karela.

GSAM 331.1Kanya king pamanyulput at pamanyulung ning mensahe ning katlung angel; ing kayang pamanyulung e ya uling ding katutuan a mipapahayag makagiliw la king natural a pusu ning tau. Kabaligtaran, ing mismung sentral a katutuan ning mensahe—ing Sabado ning Guinu—lalaban ya karing makasarili at makayatu a interes, a pipisiyan na la ding susunud kaniti ibat king negosyu ning yatu king adwang aldo balang paruminggu. Ing sangkan ning kasalukuyang katutuan atin yang kalaban king lual, a determinadu at e sasuku king karelang pamagsikap a siran ing obra. Tungkul karela, masasabi ya ing, agpang king sinabi ning salmista, “Nung e ya ing Guinu a atyu king kekatamung panig, ngeni sana ing Israel sasabian na; nung e ya ing Guinu a atyu king kekatamung panig, inyang ding tau tinikdo la laban kekatamu; kanita, nilun da katamu kabang mabie tamu pa, inyang siniklab ing karelang mua laban kekatamu.”²

GSAM 331.2Deng taung makasarili at e kuntentu king kekatamung hanay linto la pamisan-misan, sasabian da nung nanu la reng mangaragul a bage a magawa potang akamtan da la reng karelang layunin; dapot kalupa ning sulung mapanlinlang, ing karelang sulu maluat neng mepatda. Samantala, ing sangkan ning kasalukuyang katutuan siguradu at tuluy-tuluy yang lilibut king yatu, daragdag katatagan at sikanan king balang pamanyulung.

GSAM 331Ding Pastor Stephenson at Hall

GSAM 331.3Ketang kaleldo ning 1855, sinubuk di Pastor Stephenson at Hall a gawang pamagalsa king Estado ning Wisconsin. Balu da reng manimunang kapatad a buri da lang subukan ding aliwang punto ning kekatamung casalpantayanan kapamilatan ning karelang doktrina ning “Panaun a Daratang,” at masigasig lang masyadu a ding Adbentista ning Kapitung Aldo ituru la king doktrina ning probasyon kaybat ning kadwang pamagbalik nang Cristo.

GSAM 331Pamanula Tungkul Karela

GSAM 331.4Nob. 20, 1855, mipakit ya kang Ginang White ing metung a panimanman tungkul king karelang dalan, a maki prediksyon tungkul king kayang pangwakas a resulta karing makatuking amanu: “Isipan yu, kayung mainang tau, a asagka ye ing obra ning Dios? Kayung mainang tau, ing metung a dampi ning kayang taliri agabundul na ka. Paburen na ka mu king saglit a panaun.”

GSAM 332.1Sinabi da ring kalaban tamu a atin kanung bisyun a sinabing malapit na lang mate dening taung areni, at uling mebie la pa king pilang banua, e ya pa kanu mekatuparan ing bisyun. Ala namang tungkul king kamatayan da king bisyun. Pepakit la bilang taung susubuk a patuknangan ing obra ning mensahe ning katlung angel. Kabang pepabaluan la nung makananu ya kalagwa para king Dios a patuknangan la, dinagdag na, “Paburen na ka mu king saglit a panaun.” Nanu ing gewa da?—Imbes na magtagumpe la king karelang pamakilaban, anti ing inasa da, balamu mepaburen lang mangapkap king karelang dalan king karalumduman. King kilub ning mapilan a dominggu, lubusan da neng binitawan ing Sabado, at sinuway la kaniti. Inasa da sanang makabuu lang grupu para king “Panaun a Daratang,” nung nu ila ring maging pekapun. Imbes na magtagumpe la kanini, king pamaglakwan da king Sabado, lubusan dang abating ing kapit da karing tau tamu. Kanian, king sarili dang dalan, lubusan dang asira ing mumuna dang planung gawan. Ngana ring tau tamu, “Tutu pin, ‘pepaburen na la mu ning Dios king saglit a panaun.’”

GSAM 332Metung a Malungkut a Katapusan ning Bie

GSAM 332.2Tungkul naman king kalualan da rening adwang lalaki, masanting sigurung magbigay mapilan a pahayag tungkul king karelang makalunus a kapalaran, a sinabi da ring sarili dang kapatad, ding manalig a “Age-to-Come,” nung nu la mekiabe kaybat dang likwan ing Sabado. Atlung pulu't pitung banua na ing milabas, i Ginu Hall meging ya ditak a sira buntuk (pauli ning pamagmalambut ning utak), ing sangkan na niting kabilian ya pin ing pangawala ning malaking halaga ning pibandian pauli ning pamanloko da ring aliwa. Atin yang delusyon a nung lumwal ya king kilwal, linyap ya o mibagsak ya king gabun. Eya makasakit, dapot, syempre, kareting makabang banua, lubus yang e meging karapat-dapat king obra ning ministeryu king sanumang kapasidad.³

GSAM 332.3Manga labing-anam a banua neng mete i Pastor Stephenson. Pilang banua bayu ya mete, e ya ustu isip (sira buntuk), dapot e ya makapeligru kareng aliwa. Bayu ya meging makanini, lalam ning kalayan a isipan nang atin ya king teoryang no-law a sinuportan na, likwan ne ing sarili nang asawa, metung a babaying alang mantsa king kayang malinis a asal (makakwa ya mung diborsyu nung gumamit yang abogadung e matapat), at mekiasawa yang aliwang babaying mas anak pa kesa king dati nang asawa. Ing gawang ini metung yang grabing pamaglabag king moralidad anya pin ding sarili nang kapatad king “Age-to-Come” e re inabobon ing gagawan na, at e re ne pepaburen mangaral para karela.

GSAM 333.1Deng pahayag da reng sarili dang kapatad tungkul karing tauling aldo da rening lalaki papakit la king malalam a pakalulu; dapot deni ila ring tutung katutuan, a binye a alang marawak a intensyon o pamanghusga. Keni mi la paburen deng kekaming talabasa para gawa lang sarili dang konklusyon tungkul king pisikal a aplikasyon ning testimonya.

GSAM 333I Pastor J. H. Waggoner Tinanggap ne ing Mensahe

GSAM 333.2Kanitang banuang 1852, i Pastor J. H. Waggoner, a menibala king metung a pahayagan ning county king Wisconsin, tinanggap ne ing kasalukuyang katutuan, at king tutuking banua, lubus neng binyie ing sarili na king obra ning ministeryu. Kanitang 1857, sinulat ya adwang pekamaulagang polyeto a manga adwang dalan a pahina ing balang metung. Ing mumuna kareti pekapamagat ya ing, The Nature and Tendency of Modern Spiritualism, at ing kadwa, A Refutation of the Age-to-Come. Ing mumuna, e mu meging paralan para iligtas la reng dakal king pamibagsak king patibung nang Satanas, nune, king biyaya ning Dios, binuklat na la reng mata da reng dakal a e ra balu nung nanu ing isipan kareting makabayung pamipahayag.

GSAM 333.3Ing kayang Refutation of the Age-to-Come metung yang pekakumpletung pamaglantad karing maling teorya tungkul king probasyon para karing makasalanan kaybat ning kadwang pamagbalik ning Guinu tamu. Masyadu yang kumpletu ing pamagkontra na kanitang doktrina anya e ya mu e mepakibatan, nune ala pang nanumang tangkang pakibat ing ikit tamu. Ing libru papakit na, king pekamalino at makuyad a paralan, ing katayuan nang Cristo bilang pari king luklukan ning Keang Ibpa (ing Keang pánga-pari a Melkisedek) king kasalukuyang panaun, at ing katayuan a sakupan na king sarili nang luklukan, king Keang daratang a alang-anggang kayarian,—metung a luklukan nung nu alang pánga-pari a tagapamagitan ing makaugnayan.

GSAM 334.1Kaybat na nita, sinulat ya i Pastor Waggoner king katlung polyeto a halos pareu sukat, a maki-pamagat, The Atonement in the Light of Reason and Revelation. Manga banuang 1884, in-revise ya ini at dinagdagan anggang meging metung a bolyum a manga 400 a pahina. Metung yang malino at makuyad a tratadu tungkul king paksang makapakit king pamagat na.

GSAM 334.2Manibat kanita, masusi yang mekiabe king obra ning pamaglimbag, bilang talasulat at editor. Pepatuluy na mu naman ing kayang ministeryal a obra, at king Europa ya menatili karing kayang tauling banwa.

GSAM 334.3Anyang Abril 17, 1889, bigla yang meangu bie king Basel, Switzerland, kaybat-ibat nang ayari ing kayang tauling libru, From Eden to Eden. Anyang ika-16, migobra yang metung a mabilug a aldo king pamanyulat, at sinulat na ini king kayang diaryu, “Migobra kung masakit a aldo.” Manibat king ulat tungkul king kayang kasu a gewa da ring kapatad king Europa, ding makatuking detalye ing meyakua:—

GSAM 334.4“King abak ning ika-17, manga alas singku y medya, bigla yang mete king kusina na, alang ni metung a saglit a babala, uli ning paralisis ning pusu. Masikap yang magobra para ayari ya ing edisyun king Ingles ning bayu nang libru, at planu nang mako papuntang London king tutuking Dominggu, para magobra kambe da ring karin, bayu ya mibalik Amerika king daratang a kaleldo.”

GSAM 334.5Manibat kanitang 1854, i Pastor Waggoner alang patugut at bantug yang atyu king arapan ning publiku para ipamingwa ing katutuan, king pulpitu at king press. King panaun ning kayang kamatayan, malapit ne king anam a pulu't siyam a banua ing kayang edad. Mikutkut ya king Basel, anyang Abril 20. Makanyan ya mebagsak king kayang puestu ning katungkulan ing metung pang metung karing mumunang talapagobra para king adhikain.

GSAM 334Pamanulu king Kapaniwalan

GSAM 334.6King umpisa ning tagsibol ning 1858, i Ginang White masakit yang tutu kilub ning mapilan a aldo, makakera ya king katre na king halos alang magawa. Metung a bengi, malapit na king kapitangang bengi, mebating ya; sinubukan na ning pamilya ing eganaganang paralan a balu da para ibalik ya king malay, dapot e la migtagumpe. Menatili ya king makanining kabilian kilub ning maygit kapitnang oras, anyang i Pastor Andrews at aku bigla kaming inaus nang Pastor White para makiabe king pamamanalangin. Bilang pakibat karing taimtim a pamanalangin a inaluk king siping ning kayang kama, maupay neng binalik ning Guinu ing kayang malay, at binalik ne king dati nang kalusugan. Kabang pupurian ne ing Dios, meyakua ya king bisyun, kabang makakera ya pa murin king kama. Deng aliwang bage a pepakit keya king bisyun a ini, abasa la king “Testimony for the Church,” No. 5.

GSAM 335Makapagmulalang Pisikal a Pamipahayag

GSAM 335.1Atin metung a kakaibang pisikal a pamipakit a kayabe ning bisyun a ini, a nung sanu ing ibig ming itutuk ing espesyal a pansin. I Pastor White at aku makalukluk kami king metung a gilid ning kama, at i Pastor Andrews king sumangid a gilid. Ding gamat na salisali lang makapulupot king salu na o gagalo kayabe ding takde na king karaniwan nang malaya at malagung paralan papunta karing miyayaliwang eksenang akakit na. Ing babo nang dake ning kayang katawan meyalage ya ibat king kama, anya atin espasyung manga walung o siyam a pulgada pilatan da ring kayang pago at ning ulnan. King aliwang salita, ing katawan manibat king balakang pataas makabaluktut ya king anggulung manga atlung pulung grado. At king posisyun a ita, menatili ya kabang magpapatuluy ing bisyun, a mekatagal atlung pulung minutu. Alang ninu man ing natural a makagawang makanyan a panga-pwestu, a alang sandalan kareng gamat at takde, lalu na ing manatili karin king makanyan a kalambat. Metung na namang patune iti a ating upaya a e na akontrol a makaugnayan king bisyun.

GSAM 335Metung pang Pamanula

GSAM 335.2King primeru ning Octubre, 1858, metung a pangkabilugan a pulung ing merapat kapamilatan da ri Pastor at Ginang White at ing talasulat, king Rochester, N.Y. Manibat king pulung a ini, sinabe ya ing talasulat karela king pamaglakbe ra king State ning New York at karing New England States. Metung a Sabado, i Ginang White mekaranas yang bisyun nung nu pepakit de keya, kayabe da reng aliwa, a king metung a lugal king biyahe ming planu, i Satanas gawa yang masikan a ataki keya, at i Pastor White at aku kailangan ming manatili para keya kapamilatan ning casalpantayanan, at iligtas ne ning Guinu.

GSAM 336Ing Pamagkasakit nang Ginang White

GSAM 336.1Ati na naman keni ing metung a propesiya tungkul king nung nanu ing malyari. Ing kasuglung a dake ipakit na nung makananu ya katumpak a mitupad. Ing mumunang Sabado kaybat ning pulung king Rochester, atyu kami Roosevelt, at ing tutuking Sabado king Brookfield, Madison County. King tutuking dominggu, mika-pulung kami king malualas a kusina nang Ginu Ballou, king Mannsville, Jefferson County. Kabang maglakbe kami king tren manibat Brookfield papuntang Mannsville, mebaga ya ing lupa nang Ginang White king lalam mismu da ring mata na. Masakit ya ini anya anyang miras kami Mannsville, kinailangan neng makakera king katre. Dinagul ya ing pamamaga kilub ning adwang aldo, a meging sangkan ning e na pamanudtud, at e na murin mekapamiabe karing pulung. Mebukal ya ing buntuk na anya pareu lang mekatid la ding mata na, at ing lupa na sobrang mesira ing itsura na anya e ne kalupa ning lupa ning tau. King libutad na ning sobrang sakit a makapang-uyat at grabing kabalisan a bunga ning kakulangan king tudtud, ing kalaban masikan yang susubuk para magreklamu ya laban king Dios. Makanian ing milyari angga king pangayari da ring mitakdang pamitipun.

GSAM 336.2Kaybat meyari ding pulung, sinabi nang Pastor White kaku,

GSAM 336.2“Kapatad John, ini mismu ing ataki nang Satanas king asawa ku a penabisan da kekatamu king Rochester. Atatandanan mu ing pangaku a gewa karin a nung misanmetung tamung sumupurta at itas ya kapamilatan ning casalpantayanan, e ya pakawalan agyang saglit potang datang na ing laban, mabali ya ing upaya ning kalaban, at maligtas ya. Munta tamu agad at manalangin.”

GSAM 336Ing Pamanyagip Anti ing Pepabalu

GSAM 336.3Linub kami agad king kwartu nung nu ya makakera king katri i Ginang White, at menalangin kaming masusi para keya, kabang ding kapatad king kwartung nung nu kami gagawang pulung manalangin la mu king katahimikan. Keng mga apulung minutu kaybat ming megumpisang manalangin, dinatang ya ing upaya ning Guinu at pinanu ya ing kwartu. I Ginang White agad yang mekaligtas king eganaganang sakit, at agad yang minaus pamangan. Mga alas singku na ning gatpanapun. Panga-alas siyeti, mewala ne ing pamamaga king lupa na, at dinatang ya king pulung ketang bengi, king itsura na, kasing-santing ya pa rin dati.

GSAM 337.1King adwan da ring memalen, mika pamitalake king bengi tungkul king “Pamana da ring Banal,” at king katapusan na niti, minye yang pamagpayu i Ginang White. Kabang atyu king kilwal i Pastor White kayabe ning malati nang anak a lalaki, i W. C., meyakua ya king bisyun king arapan na nitang maragul a pamitipun. Deng aliwang bage a pepakit kea kanitang panaun a ita malyaring abasa king pangwakas a artikulu ning Testimony Number 5, a maki petsang Mannsville, N.Y., Oct. 21, 1858.

GSAM 337.2Ing kapanatagan a ikwa nang Ginang White king pamikatagun a mebanggit king babo kasing epektibu ya anti ing penikwanan king panimanman a binye king Rochester. Ala nang milyaring kalupa nang kasakitan king pamaglakbe a ita, at mika maslag kaming tagumpe para king katutuan king balang lugal.

GSAM 337Pamanula king Gyerang Sibil ning Amerika

GSAM 337.3King Sabado, Eneru 12, 1861, eksaktung atlung bulan bayu pa ing mumunang putuk king Fort Sumter (a ya pin ing talagang pamuklat ning gera a meging sangkan ning kalayan da reng 4,000,000 a alipan a Africanu king America), ing pisamban da reng Adbentista ning Kapitung Aldo king Parkville, Mich., inalay ya. Dinalo la king serbisyu di Pastor White at ing asawa na, di Pastor Waggoner, Smith, at ing talasulat. King kawakasan na ning diskursu nang Pastor White, minye yang makagising a pamangumbinsi i Ginang White, at kaibat na nita, linukluk ya king metung a luklukan. King posisyun a ini, meyakua ya king bisyun. Ing bale mitmu yang tau, at iti metung yang seriosung lugal. Kaibat nang lual king bisyun, tinikdo ya, at kabang lilingap-lingap king bale, ngana:—

GSAM 338.1“Ala metung man a tau kening bale a peninapan na man ing kasakitan a daratang kening labuad. Gagawan dang katatawanan ding tau ing ordinansa ning pamikawani ning South Carolina, dapot ipinakit ya kanaku ngeni a dakal a Estado ing makiabe ketang Estado a ita, at mika makapangilabut a gera. Kening bisyun a ini, ikit ku la ding mangaragul a hukbu da ring adwang panig a mitipun king labanan. Dindam ku ing dagundung da ring kanyon, at ikit ku la ring mete at mangamate king balang suluk. Kanita, ikit ku lang magmadaling lalapit a makipaglaban gamit ing gamat [magsasaksakan lang gamit ding bayoneta]. Kaybat, ikit ku ing lugal ning labanan kaybat ning pamakilaban, a makatakap ngan karing mete at mangamate. Kanita, dela da ku karing sukulan, at ikit ku ing kasakitan da ring magkailangan, a mangayayat. Kaybat, dela da ku karing bale da ring mewalan asawa, anak a lalaki, o kapatad a lalaki king gera. Ikit ku ing karelang kasakitan at pamagkasákit lub.”

GSAM 338.2Kaybat, kabang malumeme yang lilingap king bale, ngana, “Ating tau kening bale a mawalan anak a lalaki king gerang ita.”

GSAM 338Testimonya nang Ginang Ensign Tungkul kareng Bisyun

GSAM 338.3Bilang kumpirmasyun king mebanggit a katutuan, at bilang patune a ing prediksyun gewa ya king aldong mebanggit, at bilang alimbawa nung makananu neng aintindian at ikalat ning kongregasyun, ing makatuking testimonya ya ing bibie:—

GSAM 338.4“Sisertipikahan ku na menuknangan ku king St. Joseph County, Michigan, inyang Enero, 1861, mga anam a milya manibat Parkville. E ku pa metung a Adbentista. Inyang ka-12 ning bulan a ita, mapilan kareng siping ku bale meko la Parkville para dumalo kareng pulung. Anyang migbalik la, sinabi da kanaku a ating metung a babai king pulung a atyu king trance, at sinabi na a ating daratang a makapangilabut a gera king Estados Unidos; a mangaragul a hukbu ing mitipun king pareung panig, king Mauli at king Pangulu, at dakal la reng magdusa karing sukulan; at ing matinding kakaluluan maramdam ya karing dakal a pamilya uli ning pangawala da reng asawa, anak a lalaki, at kapatad a lalaki king gera; at atin lang lalaking atyu king bale a mawalan anak a lalaki king gerang ita.” Pinirma, “Martha V. Ensign, Wild Flower, Fresno County, California, Enero 30, 1891.”

GSAM 339.1Kaugnayan king prediksyon na ning makatakut a gera, dinagdag na pa i Ginang White a ding Adbentista ning Kapitung Aldo “idala la karing masikip a lugal uli na ning gera, at katungkulan da ring sabla ing masigasig a manalangin ban midinan lang kabiasnan para abalu da nung nanu ing gawan karing mapagsubuk a panaun a makayarap karela.”

GSAM 339Karagulan ning Gyerang Sibil

GSAM 339.2King panaun ning pamamye ning bisyun, deng tau king Pangulu king pangkabilugan ditak mu, nung atin man, ing karelang pang-unawa tungkul king daratang a gera. Angga i Presidenti Lincoln, atlung bulan kaybat (Abril 12, 1861), inyang dakal a Estado ing mekiabe kang South Carolina king kayang ordinansa ning pamikawani, at ing mumunang putuk king Fort Sumter, minaus ya mu para king 75,000 a lalaki, at deni para king makuyad a panaun ning atlung bulan.

GSAM 339.3Ing kabilugan a bilang da reng sundalus a mepalista king panig ning Union kabang malilyari ing gera ya pin ing 2,859,132. Sasabian ning Encyclopedia Britannica a “ing hukbung Confederate mibilang ya, king umpisa ning 1863, manga 700,000 a lalaki,” dapot masakit abalu nung pilan la talaga ding mepalista karela ngan. Tinataya na ing bilang da reng mete karela king “manga 300,000 a lalaki.” Agpang kareng mapilan a bayung ensiklopedia, ing bilang da reng mebating king panig ning Union (kareng mete king labanan, o mete uli da reng sugat o sakit a ikwa ra king labanan o kareng sukulan) miras ya king 359,528. Tungkul king utang king panig ning Union, ing sinabi ning Britannica:—

GSAM 339.4“Ing utang miras ya king pekamatas na anyang Agosto 31, 1865, a miras $2,845,907,626.56. Mga $800,000,000 a kita ing ginastus da mu naman, keraklan para king gera; ding Estado, lunsud, county, at balen ginastus da ing sarili dang buwis at tinipun da ing sarili dang utang para king gera; ing bayad para karing pensyun malamang miras yang $1,500,000,000 king katataulian. Ing gastos ning Confederacy e ya man abalu, ing pibandian a sinira da ring Federal a hukbu at ding hukbu ning Confederate halos e ya abalu ing alaga; at ing alagang pera ($2,000,000,000) da ring alipan king Mauli mewala ya uli ning gera. King kabilugan, agyang ing alaga ning gera e ya eksaktung abibilang, ing $8,000,000,000 metung yang katamtaman a tantiya.”⁴

GSAM 340Metung pang Pamipatune ning Bisyun

GSAM 340.1Tungkul naman king prediksyon a ding lalaking atyu king pisamban ning Parkville mawalan lang anak a lalaki king gera, sabian ku mu a king kalagas ning 1883, akit ke ing matua ning pisamban ning Parkville, a ya mu namang matua anyang Enero, 1861, inyang mibie ya ing bisyun; at kitnan ke nung atatandanan na ing sinabi nang Ginang White kabang sasabian ne ing bisyun tungkul king gera. “Wa,” ngana, “atatandanan ku.” “Asabi mu kaku nung pilan la reng balu mung atyu king bale kanitang aldo ita a mewalan anak a lalaki king gera?” Agad neng aganaka ding lagyu da reng lima, at ngana, “Balu ku atyu la karin deni, at mewalan lang anak a lalaki king gera; at nung atyu ku king bale, nung nu ku makapagsalita kareng tau ku, makapagbigay ku pa keka karagdagang lagyu. King isip ku,” nganang tinuluy, “atin pang lima, bukud kareti a asabi ku na.”

GSAM 340.2Ing apat a banua at maigit pa ning alang patugut a pamakilaban ibat king Mauli, angga king alus kapitna karing anggang mitipun a sundalus ing mete king labanan o king sakit, papakit na ing makapagmulalang katuparan ning prediksyun a mebanggit king babo.

GSAM 340Ing Pamanalipan at ing Gera

GSAM 340.3King pamanyalita na king metung a bisyun a binye kaya anyang Enero 4, 1862, i Ginang White sinabi na:—

GSAM 340.4“Libu-libu la ring mepaniwala para magpalista king paniwalang ing gera a ini para ya king pamagpuksa king pamag-alipan; dapot ngeni a atyu na la karin, abalu da ing meloku la, a ing layunin na ning gerang ini ali ya ing pamagwakas king pamag-alipan, nune ing pamagpanatili kaniti nung nanu ya.”

GSAM 341.1Ing mebanggit king babo mibye ya kanitang panaun a ding sundalus kailangan lang sumaup king obra ning pamagbalik karing amu ra karing eganaganang alipan a mekatakas papunta kareng linya ning Union, at ding sundalus lalto lang sasabing, “Nung magtagumpe kami king pamagpatahimik king pamag-alsa a ini, nanu ing meyakwa?” Makasumbung lang sasabing, “Ala. Ing meging sangkan ning pamag-alsa eya mekatanggal. Ing sistema ning pamag-alipan, a mekasira king bansa tamu, paburen yang mabie at magpasiklab pang aliwang pamag-alsa.” Dening amanu, a meyakua king Testimony No. 7, nung nu lubus yang makasulat ing makapanabik a salese ning gera lalam ning pamagat a “Pánga-alipan at ing Gera,” e na sasabian a ing pánga-alipan e na kapilanman mawala, nune ipapakit na ing sitwasyun agpang king panimanman da ring sundalus kanita. King ditak a dake pa king pareung testimonya, atin prediksyon a makatuki:—

GSAM 341Pamanula ning Tagumpe para king Pangulu

GSAM 341.2“Oneng metung a pambansang pamag-ayunu ing pepasiag! Ngana ning Guinu, ‘Aliwa wari ini ing pamag-ayunung pinili ku, para kalagan la ding gapus ning karokan, para ilako la ding mabayat a pasanin, at para pakawalan la ding mapipitpit, at para siran ye ing balang yoke?’ Potang ing bansa tamu gawan ne ing pamag-ayunung pinili ning Dios, kanita tanggapan na la ding karelang panalangin tungkul king gera; dapot ngeni e la daratang king keang balugbug.”

GSAM 341.3Deng makibalu king kasalesayan ning gera balu da la ding pangasambut, kapahamakan, pangabalam, at aliwa pa, a makaugne king pamagsikap ning Pangulu a sakupan la ding pwersa ning Mauli angga king panaun a gewa ya ing Proklamasyon ning Emansipasyon—Enero 1, 1863. Kanita, makananu la kasigla ding panyakup manibat kanitang panaun angga king pangayari ning gera! Nung makananu ya ka-malinaw, kareng makamasid king pamanyulung ning obra, ing katuparan na ning prediksyun a ita ning Eneru 4, 1862. Kaybat dang mebating ding pasanin, mekalag ya ing pangalipin at mebali ya ing yugu ibat king alipan! Nung makananu kalinaw a dimdam na ning Dios ding panalangin da ring keang tau, at paboran na ing pamagsikap a tapusan ya ing gera inyang pinili da ing ayun king keang kaburyan!

GSAM 342Ing Testimonya nang Dating Gobernador St. John

GSAM 342.1King metung a talumpati nang dating Gobernador John P. St. John, ning Kansas, king Ottawa, Ill., a penimalan ku inyang gatpanapun ning Hunyo 29, 1891, sinabi na ing makatuki:—

GSAM 342.2“Eku pa mekadismaya anti kanitang tinalo da kami ring [Confederates] king Bull Run. Dapot iti ngan dake ne ning planu ning Dios. Nung tinalo mi la ring [Confederates], ding pulitiku ginawa la sanang kapayapan, at ing Union mituluy ya sanang maki-alipan, at atin tamu sanang ngeni. King kilub ning adwang banwa, ding [Confederates] ing atin bentahe; dapot kaibat nang pepalual Lincoln ing bantug a Emancipation Proclamation, mibalik kami king panig ning Dios, at e na kami malyaring mesambut.”