Kabanata 27 — Ding Aliwang Testimonya a Kinumpirma
GSAM 442.1“TETAG ya i JEHOSAPAT at sinabi, Pakiramdaman yu ku, O Juda, at ikayu ring manuknangan king Jerusalem; maniwala kayu king Guinu a kekayung Dios, at kanita maging matatag kayu; maniwala kayu karing profeta na, at kanita magtagumpe kayu.”1
GSAM 442.2Kanitang milabas a banua, mika testimonya kapamilatan ning kaloob ning propesiya a bayu datang ing wakas, ding makalimbag a pahina ning katutuan a ini “mikalat la anti mo reng bulung ning kalagas.” Nung makananu ya iting magawa nung e la king sanumang paralan makayusan o mitipun-tipun ding taung maniwala king katutuan para gawan ing obra, ya ing kutang a linto king isip da ring dakal. King probidensya ning Dios, ding mangaragul a resulta maralas lang akakamtan manibat karing pekamapagkumbabang umpisa; makanian mu naman king pamag-unlad ning metung a sistema ning pamag-obra a linto king libutad tamu.
GSAM 442Ing Tract and Missionary Society
GSAM 442.3Mga bandang banuang 1870, ing ideya ning metung a sosyedad para karing trakt at misyonaryu mumunang minungkahi da ring mapilan a debotong kapatad a babai king South Lancaster, Mass. Sinubukan da ring kapatad a babai a reni, king metung a panaun, ing planung ipadala king koreo ding kekatamung denominasyunal a papil at trakt karing miyayaliwang tau king kilwal ning kekatamung casalpantayanan, at kaibat, sumulat lang sulat karela. Uli na niti, mapilan la reng indibidwal a tinanggap king katutuan, a meging sangkan king isip nang Pastor S. N. Haskell king kutang, “Bakit e la makiabe ngan ding tau tamu king gagawan da ring mapilan a kapatad a babai?” King banuang 1871, lalu na, ing paksang ini mepag-usapan ya king Review. King espesyal a sesyon ning Pangkabilugan a Kumperensya a merapat anyang Disyembri 29, 1871, kabang atyu karin i Pastor Haskell at pepalto na ing praktikal a gamit ning kilusan, metung a resolusyon ing mepasa a magrekomenda king pamitatag karing sosyedad para karing traktadu. Ding Pastor S. N. Haskell, W. H. Littlejohn, J. N. Andrews, J. H. Waggoner, at I. D. Van Horn mituldu la bilang komite ban ayusan la ding planu para king pamitatag da reng makanining sosyedad.
GSAM 443.1Ing kimut a ini migdalang bayung panaun king pamituluy ning obra ning mensahe. Bayu ita, ing pamanuru king katutuan halos makasentru ya mu king pamagsikap ning mabie mangaral. Kilub ding mapilan a banwa, i Pastor Haskell masigasig yang megobra king pamanigaral at pamagpakilala karing planu para maging matagumpe ya ing sosyedad para kareng trakta at misyonaryu. Para maging makatarungan kea, dapat sabian a ya ing talapanguna king larangan a ita. E mu ini tutu king usapin da ring sosyedad para kareng trakta at misyonaryu ning Estado, nune ya pa ing, inyang 1878, migpresenta king Pangkabilugan a Kumperensya a mitipun king Battle Creek king planu para king pangkabilugan (a ngeni ausan dang International) a Tract Society, a ing sakup na ning obra na ya ing teritoryu king lual da ring kekatamung kumperensya, e mu king America, nune pati na karing aliwang bansa.
GSAM 443Ding Mabisang Kalihim—Maria Huntley
GSAM 443.2Ing Guinu king Kayang probidensya migpatalakad yang masanting a talasulat, a maragul a saup kang Pastor Haskell king kimut a ini. I Kapatad Maria Huntley metung ya kareng masigasig a megobra, agyang king (kareng banuang kaybat) grabing pamagkasakit ning katawan, at mete ya king kayang puestu manga labing apat a banua na ing milabas. Kapamilatan ning kayang pamagsikap, dakal kareng kasalukuyang oportunidad kareng dayung lugal ing mumunang atuklasan. Deng aliwang sekretaryu mekiabe la king pareung obra, at kabang lalapad ya ing sakup ning obra, linto ing pamangailangan para kareng sekretaryu a makibalu kareng miyayaliwang amanu.
GSAM 444Ing Epektu Kareng Lokal a Pisamban
GSAM 444.1Dapot ing pinakamahalagang bunga ning pamitatag ning obra ning sosyedad para kareng trakta keka tamu ya pin ing impluwensyang agawa na king pamaglalang at pamipalawak ning diwang misyunaryu karing lokal a organisasyun ning pisamban. Dinan na ing balang metung ning oportunidad a gawang metung a bage kapamilatan ning korrespondensya at pamamudmud karing babasan, at damdaman ing inspirasyun ning direktang obra para king kaligtasan da ring kaladua.
GSAM 444Testimonya Tungkul king Obra Traktu
GSAM 444.2Para ipakit ing kalikasan ning pamanuru a binie, kapamilatan ning espiritu ning propesiya, tungkul king paksa ning obra ning tract at misyonaryu, mag-quote kami ibat karing Testimonies Nos. 29 at 30:—
GSAM 444.3“Nung atin metung a obra a mas maulaga kesa king aliwa, ita ya ing pamagdalá kareng kekatamung publikasyun king publiku, bang ituru la king pamanialiksik kareng Kasulatan. Ing obrang misyunaryu—ing pamagpakilala kareng kekatamung publikasyun kareng pamilya, ing pamakipagsalita, at ing pamamanalangin kayabe da at para karela—metung yang mayap a obra, at metung a magturu kareng lalaki at babai para gawang obrang pastoral.
GSAM 444.4“E balang metung bage ya para king obrang ini. Deng atin pekamasanting a talentu at kagiwan, a kumang king obra king masusing pamangaintindi at sistematiku, at isulung iti king e-mapatid a sikanan, ila ding dapat pilinan. Dapat atin pekamasusing organisadung planu; at ini dapat matapat yang isakatuparan. Deng pisamban king balang lugal dapat lang magpakit pekamalalam a interes king obra ning pamamie polyetu at misyunaryu.”
GSAM 444.5“Ing obra ning pamamudmud tractu at misyunaryu metung yang mayap a obra. Obra ne ning Dios. Eya dapat balewalán king sanumang paralan; dapot atin parating panganib a ilisyá ya king kayang tune layunin. Kailangan la reng canvasser a magobra king misyunaryung larangan. Deng taung magaspang ugali e la bage para king obrang ini. Deng lalaki at babai a atin pakikibage, mayap a pamagsalita, matalas a panakit king paintungulan, at mapanuring isip, at daramdaman da ing alaga da ring kaladua, ila ring magtagumpe.”
GSAM 445.1Ing pamipamie da reng kekatamung pisamban at canvasser kareng libru, polyeto, at traktang maki alagang lampas $8,000,000, kilub ning labingadwang banwa, metung yang maragul a patune ning praktikal a ulaga ning obra ning Tract and Missionary Society.
GSAM 445Propesiya Laban king Karunungan ning Yatu
GSAM 445.2Atin salitang propesiya a binye kaugnayan king obra king Europa, a literal a matutupad ngeni ania't karapat-dapat yang pansinan kening puntung ini. Pinatunayan da ring talapagobra at ding tau a ing obra e malyaring isulung karin, lalu na king Scandinavia, anti mo king Amerika. I Ginang White, king karelang pamigla, sinabi na e mu malyaring magtagumpe ing obra, nune malyari ya namang mituluy king pareung paralan anti king America, at pepakit na ning Guinu kaya a nung magumpisa la nang magbayad king karelang ikapu, agyang king ditak a kitang tatanggapan da, palaguan na la ning Dios lampas pa king karelang inasahan. Sinabi na mu naman karela a ding canvasser malyari lang mamisaling libro kapamilatan ning suskripsyun king Scandinavia, at maging matagumpe ya iti. Sinabi da ring manibala karing imprenta kareng bansang aeta, “E malyari;” “e la pa menisaling libru king makanitang paralan.” Pepakit na ning kasunud a milyari a ing pepakit na ning angel ning Guinu kaya king bageng ini mas matas ya pa kesa king kabiasnan da ring mamisaling libru at maglimbag king yatu. Ing tagumpe ing mekiabe king obra ning pamag-canvass karin manibat pa king umpisa na. Deng aliwa kareng minunang migbayad king kapulung dake ning karelang ditak a kita para king sangkan, meging la nang canvasser, at e la mu makapanatili king sarili da, nune mas dakal la pa ngening kikita kesa king sadya, at uli na niti, makapagbayad la ngening mas maragul a ikapu.
GSAM 445.3Maygit $40,000 a alaga ning libro ing apisali da ring canvasser inyang banuang 1895 a menibat karing obrang melimbag king kekaming imprenta king Christiana, Norway. Itanda ye ini bilang metung pang propesiyang metupad, at iti pa, king arapan da ring pamanyalungat king balang panig, king kilub man o kilwal ning pisamban, a sasabing e iti malyari.
GSAM 445.4Tungkul naman king obra da reng asosasyon para king pamamudmud traktu a mitatag anyang 1871 at manibat kanita, ligtas nang sabian a halos kasing dakal la reng taung miras king katutuan uli da reng sigasig da reng makanining talapagobra kumpara king personal a sigasig da reng ministru. Kapamilatan na ning ahensyang ini, ing mensahe milalathala ya karing eganaganang bansa at amanu ning yatu.
GSAM 446Alahas at ing Obra Tractu
GSAM 446.1Metung a makapainteres a bage ing inulat ning Tract and Missionary Society king California inyang Abril, 1873. Iti ya pin ing ding alahas a dinonate king sosyedad da reng mekatanggap king katutuan king estadung ita, angga king petsang ita, tinunaw la, sinuri, at pisali agpang king mismung alaga na ning gintu at pilak para king kabilugan a $200; a ing kabaldugan na niti, ing kabilugan a ita in-invest ya karing tract, pamphlet, at periodical, a mekalat, at ing sosyedad atin neng siguradung kabaluan karing adwang pulung a midala king pamananggap king katutuan kapamilatan da ring literatura a seli king meyakua ibat king alahas. Kayabe karing midala king kabaluan ning katutuan kapamilatan ning pamamasa i John I. Tay, ning Oakland, Cal.
GSAM 446San Francisco, Metung a Pwestu ning Misyonaryu
GSAM 446.2Kanitang 1875, mika metung a maulagang testimonya a binye king pisamban ning San Francisco, a ngeni babalikan uling king makapagmulalang katuparan na. Ing pisamban a ini manibat pa king umpisa, kailangan nang mangupang bulwagan para karing serbisyu, at iti pa, king maragul a gastus at ditak a abala, uling alang serye da reng pamitipun a malyaring gawan karin uling maralas lang kailangan para karing aliwang gamit.
GSAM 446.3Kareng bengi ning Abril 14 at 20, 1875, ding manimunang miyembru ning pisamban ning San Francisco mitipun la king bale nang Ginang J. L. James, Fifth Street, malapit king Market Street, at i Ginang White karin sinabi na kekami ing pepakit keya king bisyun tungkul king sitwasyun, a ing San Francisco maging yang parating sentru ning misyun, nung nu ing obra malyari yang ituluy; at ding kaladua, nung ing bage ayos ing pamanibala, magpatuluy lang tanggap king katutuan. Nung makatinduk ya ing metung a bale samban nung nu la malyaring imbitan ding tau, at nung nu malyaring isagawa ing obra, midagdag la ding kaladua king bilang da, a ila naman ing sumaup a tapatan ing gastus at ibsan ing utang a kailangang akua para king pamagsadya king metung a bale-pulungan.
GSAM 447.1Pepatuluy nang sinabi Ginang White a ikit na, a nung itulak na king pisamban ning San Francisco ing ulaga ning pamitalakad king metung a bale samban, para king dukang pisamban a ita, anti ya mong pamangimut king dalumdum; dapot inutus ya para sabian a kabang lulwal la, akit da ing probidensya ning Dios a magbuklat king dalan king arapan da, balang takbang, at ating mga kaluguran a lunto king kabilugan ning dalan, angga king tauli, ing utang lubus yang mabayaran.
GSAM 447.2Bilang metung kareng ditak a mekipagpulung kareng pamitipun a mebanggit na, asabi ku a ing isipan na ning grupung ita, a halos balang metung karela, kalupa da reng pakakalulu king yatu, a magumpisang magtalakad king metung a bale-pamipulungan a 35 x 80 pie, at ita pa, king metung a siudad nung nu ing pekamurang gastus para king lote balamu mangailangan puhunan a e kukulang king $6,000, talagang lalto yang “metung a kimut king dalumdum.” Pepilit la mung gawan ing kimut uli na mu ning lubus dang kapanwalan a ing testimonya para karela ibat kang Ginang White menibatan ya king Guinu, at siguradung matupad ya.
GSAM 447.3Uling mekiabe ku king proyektung ini manibat pa king umpisa angga ngeni, buri kung ipabalu keni a ing testimonyang mebanggit king babo metupad ya king balang partikular. Inyang megumpisa kaming manintun lote, mekatagumpe kaming mekakua king loteng $6,000 king alagang $4,000. Ing metung a kapatad a babai sinabi na magkalub yang $1,000 nung apisali ne ing pwestu na. Agad neng binye ing pibandian king metung a ahenting talapamisali pibandian, a sinabing masyadu yang mababa ing alaga. Kilub ning adwang dominggu, misali ya ing pwestu na king alagang $1,000 a mas matas kesa king mumuna nang alaga, at mebayaran ya ing keang pangaku. Ing metung pa, metung a kalulung kapatad a lalaki a e na ikit nung makananu yang mitikdo ing pisamban, dapot sinabi na, “Nung sabian na ning Guinu a dapat gawan, buklatan na ing dalan king sanumang paralan,” ikit na, king kayang pamigla, a ing pibandian ning metung karing kamaganak na ayus na, at ya ing meging makibandi king $20,000. Minye yang $1,000 para king pamangawa, at selí ne ing katlung dake ning loti ning pisamban para itikdo ne ing sarili nang tuknangan, anya king adwang paralan mekasaup ya king samahan.
GSAM 448Metung a Maragul a Pabor kang San Francisco
GSAM 448.1Kanya, malyari tamung banggitan ding dakal a donasyun at pabor a atanggap ning komite kabang itutuluy da ing pamitikdo ning gusali. Saktu nang sabian a ing gusali ning pisamban mitikdo ya king gastus, kayabe ing lote, a manga $14,000, a ing lagpus kapitna kaniti menibatan ya karing donasyun bayu pa man meyari ing gusali. Ing Laguna Street, nung nu ya mitikdo ing gusali, metung yang dake ning siudad nung nu kulang la ding gusaling para king eskwela, inya ing lupon ning eskwela minupa ya karing silung a kwartu para gawang eskwela bayu pa man makatakap ing bubungan ning bale. Pitung pulu't limang dolyar a upa balang bulan, a tinggap kilub ning alus adwang banwa, ya ing meging sapat para king interes at karing gastus king pamamalakad, at uli na niti, ing samahan malyari neng ilaan ing salaping alikom na para king mitagan a utang.
GSAM 448Metung a Hydriatic Dispensary
GSAM 448.2King kasalukuyan, metung a malating dake ning utang a mekamtan kanita ing mitagan, at king silung ning pisamban, atin metung a kumpletung gamit a klinika para king pamaglunas gamit ing danum, a alang nanu mang problema king pera, a mas maragul alaga kesa king mitagan a utang, a malapit nang maging bage ning nakaraanan.
GSAM 448.3Ing dake ning testimonya tungkul kareng kaladwang tatanggap king katutuan, makapagmulalang mitupad. E mu pulu-pulung, nune dalan-dalan, ding tinanggap king sala ning katutuan king siyudad a ita, at ngeni makakalat la kareng miyayaliwang dake ning yatu. Balang pamagbisita ku king San Francisco, makakit kung adwa anggang apulung tau a tinanggap king katutuan manibat king tauling pamikita mi; at e pa meyari.
GSAM 449Ing Kamatayan nang Pastor White
GSAM 449.1Mga bandang banuang 1880, i Ginang White tinuruwan ya kapamilatan ning espiritu ning propesiya para sabian king kayang asawa, i Pastor James White, a dapat nang ibaba ding dakal a kabalisan at responsibilidad a sinalu na, at paburen na lang milipat karing aliwang mas anak a gamat, kabang dapat yang “magsadya para king kayang tauling pamagbayu”—a ing kabaldugan na malapit neng mayari ing kayang pamaglakbe keti king yatu. Inumpisan neng tuparan ing tagubing ini, at ustu mu naman, uling inyang banuang 1881, tinuknang la ding kayang obra, at mekatudtud ya kang Jesus. Inyang Hulyo 31, dinan ya king lagnat-malaria. Inyang Agostu 3, linipat de manibat king kayang bale papunta king Sanitarium ning Battle Creek, nung nu na tinggap ing eganaganang alaga at atensyun a malyaring ibye, dapot alang meging bunga. Lalu yang meging masakit. Manibat pa king umpisa ning kayang sakit, atin neng kutub a ing kayang “tauling pamagbayu” miras na.
GSAM 449Pahayag nang Pastor Smith
GSAM 449.2King pamagsalita na tungkul king milyaring ini, nganang Pastor Uriah Smith: “Ing kabilyan ning kayang kamatayan halos e na sana meging mas mayap pa. Kabang makabalu ya pa king sarili na kareng tauling atlung aldo ning kayang sakit, sinaksi na king alang nanu mang sakit ing penamdaman na. Metung a maragul a grupu da reng sinseru at mangiyak a kaluguran ing makatalakad kilub at palibut king gusali kabang king masanting a gatpanapun ning Sabado, dahan-dahan yang mewala ing bie na. Anti yang mebating king tahimik a pamanudtud, makanian ya minayna king kamatayan; at inyang meyari na ing eganagana, metung a mayumung kapayapan ing lalto anting mepapanatili king balang itsura na. Anti yang mepakibatan ing panalangin a ini:
GSAM 449.4King oras ning kayang kamatayan, anam a pulung banwa at adwang aldo na ing idad. Ing pamanggalang a tupad kaya king Battle Creek mipakita ya king katutuan a e kukulang king adwang libung limang dalan a tau ing dinatang king kayang libing, anyang Agosto 13, at sinundan de papunta king kayang tauling pamagpainawa king Oak Hill Cemetery ning metung a prosesyon da reng siyam a pulu't limang karwahe at dakal a taung lalakad.
GSAM 450.1Ibat kareng dakal a testimonya a binye kaibat ning kayang kamatayan, at milimbag king Review, kukwanan mi la ding makatuki ibat king panulat nang Pastor S. N. Haskell:—
GSAM 450.2“Nung isipan ku ing kayang matatag a pamangusga king halos balang kagipitan, ing kayang kalambutan lub at kabanalan ning kaladua a pepakit na karing magkamali, at agyang karing menamantala kea, balang akit na ing ebidensya ning karelang pamagsisi, at ing kayang lugud para king paniwala nang ustu, masasabi kung tutu, Metung a tata king Israel ing mibagsak. At kabang makapainawa ya, ing adhika, anti murin ding dakal a indibidwal, damdaman de ing kakulangan ning kayang pangmalas at malasakit a pang-tata.”
GSAM 450.3Anyang mete ya, sinabi da ring kalaban tamu a dapat nang tuknang ing mensahe. E anti kanita; detang institusyon a, lalam ning banal a gamat, telakad na la, makatadhana lang dagul pa king mas maragul pang kasukulan, para maging anti lang “pun dutung a tinanam ning Guinu,” nung nu la mikalat ding dakal at mabungang sanga.
GSAM 450Pamagbatas a Pangrelihiyon a Pepasabian
GSAM 450.4Limampulu't walung banua na ing milabas manibat inyang sinabi da reng magdalang mensahe ning katlung angel a datang ya ing panaun, agpang king propesiya ning Apocalipsis 13, nung kapilan la maparusan ding tau, king Estados Unidos at king aliwa pang lugal, uli ning pamamintu kareng kautusan ning Dios. King metung a librung sinulat nang Ginang White, a maki-pamagat a Early Writings, abasa tamu ing makatuki tungkul king turung ini:—
GSAM 450.5“Ngana ning angel, ‘Lawan yu!’ Mibaling ing pansin ku kareng marok, o reng e maniwala. Gagaló la ngan. Ing sigasig at upaya da reng tau ning Dios ing mekapagising at mekapamua karela. Kaguluan, kaguluan ing atyu king balang suluk. Ikit ku la reng hakbang a gewa laban king grupu a atin salâ at upaya ning Dios. Lálá ing dalumdum king paligid da; dapot menatiling matatag la, meging katanggap-tanggap king Dios, at manalig kea. Ikit ku lang malilito; kaybat dimdam ku lang maniawag king Dios a taimtim. Aldo't bengi e ya tinuknang ing karelang paniawag: ‘Ing kaburian Mu, O Dios, ing mipalyari! Nung malyari yang iparangal ing lagyu Mu, gawa Kang paralan ning pamagligtas para karing Tau Mu! Iligtas Mu kami karing Hentil a makapadurut kekami. Tinakda da kami king kamatayan; dapot ing gamat Mu makapagdalang kaligtasan.’”2
GSAM 451.1“Kanita, ikit ku la ding manimunang tau king yatu a misasabian, at i Satanas at ding keang angel a abala king paligid da. Ikit ku ing metung a kasulatan, a ding kopya na mikalat la karing miyayaliwang dake ning bansa, a mag-utus a nung ding banal e da isuku ing karelang bukud a casalpantayanan, talikuran ing Sabado, at pabanalan ing mumunang aldo ning paruminggu, ding tau malaya lang paten la, kaibat ning metung a panaun.”3
GSAM 451Pamag-persekusyon king Amerika
GSAM 451.2Sinabi da ring kalaban tamu a ing pamag-persekusyon e man malyaring datang kening bansa, uling sasabian na ning Konstitusyon ning Estados Unidos a “Ing Kongresu e ya gawang batas tungkul king pamitatag ning relihiyon, o magbawal king malayang pamagsane kaniti.” At, karagdagan kaniti, ing “Bill of Rights” da ring keraklan karing Estado babawal na ing pamagbatas a pang-relihiyon. Lipat da rening pamanyabing anti kaniti, ding tau tamu patuluy dang ipapasiag ing mensahi ning pamagbabala at ing kailangan a pamagsadya ban arapan ing labanan.
GSAM 451.3Kanitang 1863, mitatag ya ing metung a organisasyun a ing layunin na ya pin ing pamanaliwa king Konstitusyon ning Estados Unidos at ding batas ning bansa, ban maging epektibu ya para king pamipatupad ning relihiyon. Kanian kabilis deng ideyang areti mekatipun lang talatuki, at ing prinsipyu ning pamipilit kareng tau para gawang ustu, lalu na tungkul king pamag-Dominggu, meging mas matatag, anya ing seryosung pamag-usig megumpisa na kareng dakal a Estado, agyang karela pa mung deng batas ning Dominggu maglaan lang probisyon para kareng taung masusi rang susunud king aliwang aldo, at ating taung mesukul uling e pamag-Dominggu.
GSAM 452Ding Dinalan at Labing-anam a Pamakadakap
GSAM 452.1Atyu king arapan ku ing listaan da reng dinalan at labing-anam a pamakadakap kareng Adbentista ning Pitung Aldo king America, manibat king banuang 1878 angga king Marsu, 1896. Kareti, dinalan at siyam la ring mekonbiktar. Dakal karela ing mesukul manibat adwang pulu anggang anam a pulung aldo, at manga metung a dusena karela ing pinilit dang magobra king “grupung makakadenang presu” kayabe da ring mamakamate, mapanako, at ding pekamakarok a klasi ning kriminal. King balang kasu, inamin da ring menatda king sentensya karela a ila ding pekamasanting a mamamayan.
GSAM 452Ing Religious Liberty Association
GSAM 452.2Anyang Hulyo 21, 1889, mitatag ya king Battle Creek, Mich., ing metung a asosasyon a mayayaus National Religious Liberty Association, a ing layunin na ya pin ing labanan ing pamag-gawang batas tungkul king relihiyon, magkalat impormasyon kareng keraklan tungkul king tune ugnayan ning relihiyon at ning gobyernong sibil, at sumaup kareng mapapahirapan uli ning karelang konsensya. Ing asosasyun a ini mekgawa yang maragul a obra king pamikalat karing literatura, at king pamipalino karing tau tungkul karing katungkulan at kapahamakan ning panaun king sarili tang bansa. King katunayan, mekgawa yang maragul a obra king pamikalat karing babala a laman ning mensahe ning Apocalipsis 14:9-12.
GSAM 452Ing Saup da reng Sekular a Dyaryu
GSAM 452.3Deng pamamersekuta a masikan a malilyari kanita laban kareng Adbentista ning Pitung Aldo, mepabalita la kareng kolumna ning editoryal da reng dyaryung anti mo reng New York Sun, New York World, Chicago Inter Ocean, at aliwa pa. Linto la reng artikulu, a malayang magsalita tungkul king e makatarungan a ginawa laban king metung a mamamayan ning Estados Unidos uli ning pamamintu na king sarili nang konsensya, at king pamag-ingat king mismung aldong tinukuy king kautusan. Kapamilatan da reng artikulu king dyaryu a makanian, ing paksang ini midala ya arapan da reng milyun-milyung talabasa. King kilub ning metung a bulan, ing sentral a katutuan ning mensahe ning katlung angel ay midala king atensyon da ring mas dakal a tau kesa king agyu ming abutan kilub ning maigit adwang pulung banwa.
GSAM 453Ing Muwa ning Tau Gawa Para Purian ya ing Guinu
GSAM 453.1King makanian, mayayakit a ding pamagsikap da ring tau a patuknangan ing obra ning Dios, at kumuang batas para king suporta ning metung a kalabang Dominggu king aldong inutus king kapat a kautusan, meging sangkan la para buklat ing dalan para king mas mabilis a pamanyulung ning katutuan.
GSAM 453.2King pamagmunimuni king nung nanu ing akamtan kilub ning mapilan a bulan kapamilatan da reni, adwang kasulatan ing biglang lalto king isip. Ing metung sasabian na, “Ala kaming agawa laban king katutuan, nune para king katutuan;”4 at ing metung naman, “Tunay, ing mua da ring tau papurian na ka: ing mitagan a mua pigilan me.”5
GSAM 453Pamanula Tungkul Kareng Batas ning Dominggu
GSAM 453.3King Testimony No. 32, a milimbag kanitang 1885, atin metung a pahayag tungkul king nung makananu lang mapasa ding batas ning Dominggu king Estados Unidos. Sasabian na: “Para makuha ing kasikatan at suporta, ding mambabatas sumuku la king pamanyad para king batas ning Dominggu.”6 Pansamantala tang isipan nung makananu na ini meganap.
GSAM 453Batas Tungkul king World's Fair
GSAM 453.4Kanitang 1892, minyad la king Kongresu a ipagbawal ing pamuklat ning World's Fair a gawan sa Chicago, Illinois, manibat Mayo anggang Oktubre ning banwang ita, a eya mibuklat neng Dominggu. Ing makanyan a batas mipasar ya anyang Hulyo 19, 1892, lalam na mismu ning anti kanitang presyur a mesabing mangyari king babo. At dapat tandaan a ini ing mumunang besis a ing Kongresu ning Estados Unidos ning Pangulung Amerika ginawang batas tungkul king isyu ning Sabado.
GSAM 453.5Deng pisamban migpadala lang mangaragul a listaan da reng lagyu, at petisyun, at telegramu, e mu para manikwad king Kongresu, nune para mabait (?) ipabalu kareng miyembru ning Kongresu “a king kapamilatan na niti, ipangaku mi king sarili mi at king metung at metung, a manibat ngeni, e kami na bumotu o sumuporta para king sanumang pwestu o katungkulan a mapagkatiwalan, king sanumang miyembru ning Kongresu, senador man o representanti, a bumotu para king sanumang karagdagang saup king sanumang paralan para king World's Fair maliban kareng kundisyun a mebanggit karening resolusyun.” Deng kundisyun ila pin ing dapat isara ya ing Fair neng Dominggu.
GSAM 454Pamisabi-sabi king Kongresu, 1892
GSAM 454.1Bilang alimbawa ning pisasabyan king Kongresu, inyang mepasa ya ing bill, basan ye ing makatuki:
GSAM 454.1“Buri ku sanang akit ing pamagtanggi a makasulat king maputi at matuling, at iminungkahi ning Kongresu ning Estados Unidos. Isulat ye. Makananu ye isulat? ... Bumuo kayung salita para kaniti, nung makapangahas kayu; itaguyud ye, nung makapangahas kayu; pilan la kareng binotu para kaniti ing mibalik pa keni? Alang-ala, sana. Ilalagay yu la king peligru ding sarili yu king pamanyalungat yu kaniti.”
GSAM 454Pangampras ning Pisamban
GSAM 454.2Malinaw a ding minyad king Kongresu at mekasiguru king pamagpasar ning batas a ini binilang de iti a metung a maulagang tagumpe king karelang planu ning batas a pang-relihiyon, uling ing metung kareng bantug a ministru, king metung a sermon king Pittsburg, Penn., kaybat na niti, sinabi na:—
GSAM 454.3“Ing pisamban atin yang ulaga kareng mangaragul a grupung pampulitika o manungkulan, masikan yang mepatunayan king bayung milyari king World's Fair, inyang ing Senado ning Estados Unidos, ing pekamatas a katawan king bansa, dimdam ne ing siwala ning relihiyon, at pepasa ne ing panukalang batas a maglaan $5,000,000 para king World's Fair a atin probisyun a telaga ning pisamban a ding pasbul ning maragul a eksibisyon e la dapat buklatan neng Dominggu. Ing marangal a mayap a katutuan a ita magpahiwatig ya king isip ning Kristiyanu a nung iti agawa ya, makanian mu naman ding aliwang parehung kailangan a hakbang. Patuluy a daragul ing upaya ning pisamban, at ing bosis na maralas yang maramdam king daratang a panaun kesa king milabas.”
GSAM 454.3Kanian akakit tamu nung makananu ing testimoniong binye kanitang 1885 a mitupad na at kasalukuyan pang mitutupad.
GSAM 455Pisanmetung da ring Katoliku at Protestanti
GSAM 455.1Kening kaugnayan, talakayan ta ya ing metung pang prediksyon a gewa kanitang 1885, at mayakit mu naman king Testimony No. 32:—
GSAM 455.2“Nung ing Protestantisimo iyatde ne ing gamat na king ibayo ning bangin para kamtan ing gamat ning sikanan a Romano; nung iyatde ne babo ning bangin para mikamayan king Spiritualism; kapag, lalam ning impluwensiya ning pamisanmetung da reng atlung deti, ing bansa tamu isakwil na ing balang prinsipyu ning kayang Konstitusyon bilang metung a Protestanti at republikanung gobyernu, at gawa yang probisyon para king pamikalat da ring kabutangan at pamaglinlang ning Papa, kanita abalu tamu a dinatang ne ing panaun para king makapagmulalang pamangawa nang Satanas, at malapit ne ing wakas.”7
GSAM 455.3Para ipakit nung makananu neng mitutupad ing mumunang dake ning prediksyun a ini, kailangan tamu mung itutuk ing pansin king malilyari king paligid tamu. Lawen la reng Protestanti, pareung ministru at tau, a manintun pabor kareng Katoliku, a manyayang makiabe la kareng karelang asosasyun, at aliwa pa. Tandaan a halos alang bakas ning ngeni akakit king aspetung ini ing linto kanitang 1885, inyang mibye ya ing testimonya king babo.
GSAM 455.4Para ipakit nung makananu lang manintun saup at makipagkamay karing papista ding Protestanti, mag-quote ku ibat king Kansas City (Mo.) Star ning Marsu 18, 1896.
GSAM 455Deng Methodist at ing Aldo nang San Patricio
GSAM 455.5Mika talumpati king Coates Opera House, Kansas City, Mo., inyang Aldo nang San Patricio, Marsu 17, 1896, a gewa nang Dr. Mitchell, pastor ning manimunang pisamban Methodist ning Kansas City. Sinabi ning Star a ing metung a dake ning talumpati metung yang “dramatiku a malating eksena.” I Dr. Mitchell masikan yang pinalakpakan inyang sinabi na ini:—
GSAM 455.6“Ing pamanghusga bunga ne ning kamangmangan. Manghusga tamu uling e ta la sapat a akilala ding kekatamung siping. Itamu reng Protestanti, tinuru da katamung maniwala kareng bage a e mailarawan tungkul kareng Katoliku. Ding Katoliku, tinuru la naman maniwala kareng bage a e mailarawan tungkul kareng Protestanti. Ngeni, atuklasan ta la ding kekatamung maling isipan tungkul king metung at metung potang mas milapitan tamu para lauan ta la ding mata ning balang metung at mikamayan tamu; nung mas akilala ta la mu, mas kaluguran ta la sana. Mekakawani tamu at menuligsa. Kahihiyan karing talatuki ning bendidung Cristo. Ding eganaganang Kristiyanu mesagip la kapamilatan ning pareung maulagang daya; papanatilianan tamu ning pareung banal a grasya, at asahan tamung miras king pareung banua. Sabian yu, kapatad, mas masanting sigurung mikikilala tamu keti lalam.”
GSAM 456.1Ing The Star patuluy nang sasabian:—
GSAM 456.2“Kaybat, liniku ya i Dr. Mitchell kang Father Dalton [paring Katoliku] a makalukluk king gulut na, at, inabut ne ing gamat na, ngana, ‘Oyni, Kapatad Dalton, ing gamat ku.’ Tinalakad ya i Father Dalton at kinabitan ne ing inabut a gamat, at kabang kakamayan de, ngana, ‘Masyadung makasiris ya nung, kaibat ning mekyabyé tamung malambat king pareung syudad keti king yatu, kailangan pa tamung manintun angel para ipakilala na katamu king banua. Mipakilala tamu keti king yatu.’ Minakpak la ding manalbe, at kaibat nang linukluk i Father Dalton, tinuluy neng Dr. Mitchell ing kayang talumpati.”
GSAM 456Metung a Maragul at Makapagpasiyang Bagay
GSAM 456.3Kukwanan mi ya ing metung a sulat, a petsang Melbourne, Australia, Pebrero 18, 1892:
GSAM 456.3“Ing mabilug a banua makalarawan ya kanaku a manalbe king pamag-unlad da ring kaganapan. Metung a krisis ing ipalwal king maragul at maluat a kontrobersiya king gobyernu ning Dios keti king yatu. Ating maragul at makapagpasiyang malyari, at iti malapit nang malyari.”
GSAM 456Ing “Kristiyanung Bansa” nang Hukom Brewer
GSAM 456.4Labing metung a aldo kaybat neng misulat ing dokumentung ini, at bayu pa miras king Estados Unidos, mika milyari a ausan da reng Protestanti at Katoliku a makapagpasya king kapalaran na ning bansang ini. Ing tutukuyan ku ya pin ing desisyun na ning Korte Suprema na ning Estados Unidos, a “Metung yang Kristiyanung bansa ini,” a binye anyang ika-29 ning Pebrero, nang Kayabeng Hues Brewer. Anti ing mepakit na, inyang ika-19 ning Hulyo ning pareung banwa, mipasar ya ing Sunday Closing Bill para king World's Fair. Deng ministrung masikan ing pamangumbinsi para king pamipasar na, ginawa lang taimtim a pamanawagan base king uling dineklara ne ning Korte Suprema a iti metung yang Kristiyanung bansa, natural mu a ing Kristiyanung Dominggu dapat yang protektan laban king pamanyala. At makanian ing pangatuwiran ning partidu National Reform. Uling iti metung yang Kristiyanung bansa, dapat nang kilalanan ing Dios at ding keang batas bilang pundasyun ning gobyernu, at aliwa pa. King tutu, ating maragul at mapagpasyang milyari kening kontrobersyang pamanyara, “at ita, maranun pa.”
GSAM 457Deng Matuang Profeta
GSAM 457.1Kareng bisyun a binie kareng alipan ning Dios, deng profeta, balamu atin yang adwang klasi—ing metung ausan dang “malinong bisyun,” o detang binie nung nu ing tau akit ya kabang atyu ya king bisyun; at ing metung ausan dang “bisyun king bengi.” Mibanggit la ding minunang bisyun king 1 Samuel 3:1, nung nu mayakit ing karanasan ning anak a i Samuel karing makatuking amanu: “Makapamahal ya ing amanu ning Guinu karing aldo a ita; alang malinong bisyun.”
GSAM 457Deng Bukas a Bisyun
GSAM 457.2Metung yang bisyun a makanining klasi (metung a makabuklat a bisyun) nung nu ing gamat ning Guinu atyu king babo ning profeta Ezequiel. Kabang makalukluk la king arapan na ding matua ning Juda, ikit de king makabuklat a bisyun.8 King aliwang pamikatagun, ing profeta Daniel midala ya king bisyun king libutad da ring pinunu ning Caldea. Nung menatili la, siguru ikit de king bisyun, dapot, imbes na, “metung a maragul a pangakigtig ing dinatang karela, anya tinakas la para isalikut ing sarili da.”9
GSAM 457Deng Bisyun king Bengi nang Ginang White
GSAM 457.3Deng minunang bisyun nang Ginang White, ila ngan makabuklat a bisyun. Manibat 1884, ing klasi da reng bisyun meyalilan ya king aspetung ini, uling ngeni ila na ing ausan king Kasulatan a “bisyun king bengi,” e mu simpling paninap, dapot lalto ya pa murin ing pareung masalang angel, a magbibieng instruksyun kaya, anti mo kareng minunang banwa kareng makabuklat a bisyun. Dakal a alimbawa da reng “bisyun king bengi” ing makasulat king Bibliya, anti ing malagwang mayakit king pamamasa king Genesis 46:2; Daniel 2:19; 7:13; Gawa 16:9; 18:9; 23:11; 27:23-25.
GSAM 458.1Kareng bisyun king bengi nang Ginang White, dakal la reng maulagang prediksyon a megawa, a eksaktung-eksaktu lang metupad, anti ing mebanggit na kanita. Ngeni, itutuk ke ing pansin kareng mapilan a kapagnasan a mas bayu.
GSAM 458Ing Pamaglipat king Washington
GSAM 458.2Kanitang 1893, nganang Ginang White:
GSAM 458.2“Masyadu nang dakal a interes ing mititipun ngeni king Battle Creek. Nung ding interes a reni mibangal la at mipuwestu karing aliwang lunsud, nung nu ing sala at kabiasnan malyaring magpala karing aliwang lugal, iti atyu king kaayusan ning Dios. E na buring Guinu ing kadwang Jerusalem king Battle Creek. Kailangan ing masikan a reporma at pamagbayu at pamaglipat karing pasilidad at institusyon nung ing kaburian ning Dios ing gawan.”
GSAM 458.3King Pangkabilugan a Kumperensya king Oakland, Cal., anyang Marsu, 1903, ngana:
GSAM 458.3“Pilán nang banua ing babala a binie kareng tau tamu, Lumwal kayu king Battle Creek. Dapot uling king dakal a interes a mitatag karin, mas mayan ing manatili, at e ra akit ding tau nung bakit la dapat lumipat.”
GSAM 458.4“King pakibat king kutang a mekutang tungkul king pamanuknangan king aliwang lugal, ing pakibat ku, Wa. Ilipat la ding opisina ning Pangkabilugan a Kumperensya at ing obra ning pamaglimbag manibat Battle Creek. Eku balu nung nukarin ya ing lugal, king Atlantic Coast man o king aliwa pang lugal. Dapot ini ing sabian ku, E kayu man maglatag batu o ladrilyu king Battle Creek para itikdo pasibayu ing opisina ning Review karin. Atin yang mas masanting a lugal para kaniti ing Dios.”
GSAM 458.5Kaybat dang dimdam ing utus a ini, ing kumperensya da reng maniwala binotu “a ding opisina ning Pangkabilugan a Kumperensya ilipat la manibat Battle Creek, Mich., papunta king metung a lugal king Atlantic Coast.”
GSAM 459.1King konseho ning Pangkabilugan a Kumperensya a merapat king Battle Creek, kaybat ning sesyon ning Pangkabilugan a Kumperensya, binotu la “a paboran mi ing pamitatag ning sentru ning opisina ning Pangkabilugan a Kumperensya king malapit king New York City.” Uli na niti, metung a maragul a komite ing mepili para manintun metung a lugal a angkop. Pepabalu ne ning komite ing karelang planu kang Ginang White, at kinutang da nung atin ya pang karagdagang sala para karela. King pakibat na, ngana:—
GSAM 459.2“Sana saupan na katamu ning Guinu ban kumimut katang makaintindi at makapanalangin. Siguradu ku na buri na na dapat tamung abalu, at maranun pa, nung nu tamu ilage ing kekatamung imprenta. Kontentu ku na ing bukud mung ligtas tamung gawan ya pin ing maging handa tamung kumimut kabud kumimut ya ing ulap. Manalangin tamu ban giyahan na katamu. Pepakit na kapamilatan ning keang probidensya na buri na na lakwan ta ya ing Battle Creek....
GSAM 459.3“Kailangan yang gawan obra ing New York, dapot nung dapat yang itatag karin ing kekatamung imprenta, eku asabi. Eku isipan a ing salang atanggap ku sapat neng malinaw para paboran ing pamaglipat.”
GSAM 459.4Kaybat ning alus adwang dominggung pamanintun king New York City at karing makapadurut a balen, e ya mekatuklas ing komite king metung a angkop a lugal para king imprenta. Kanitang panaun a ita, miras ya ing metung a sulat, a petsang Mayo 30, nung nu sinabi nang Ginang White:—
GSAM 459.5“Kabang manintun lang lugal ding kapatad tamu para king imprenta ning Review and Herald, dapat lang masigasig a manintun king Guinu. Dapat lang kumimut a maki maragul a ingat, pamagbanté, at panalangin, at maki parating kamalayan king sarili dang kakulangan. E tamu dapat manalig king pamangusga ning tau. Dapat tamung paintunan ing kabiasnan a bibye ning Dios....
GSAM 459.6“Tungkul king pamitatag ning institusyon king New York, kailangan kung sabian, Maging maingat kayu. Eku pabor king malapit ya king New York. Eku la agyung ibie ngeni ding sablang rason ku, dapot siguradu ku king sanumang lugal a atyu kilub ning atlung pulung milya ning siyudad a ita masyadu yang malapit. Aralan la ding paligid da ring aliwang lugal. Siguradu ku king ding bentahe ning Washington, D.C., dapat lang masusing suryan.
GSAM 460.1“E ta ya dapat itatag ing institusyon a ini king metung a siudad o king paligid na niti. Dapat yang itatag king metung a lugal king marangle, nung nu malibut ya king gabun.”
GSAM 460Pamanula king Mayap a Aluk
GSAM 460.2King impormasyun a ini, ing komite megumpisa yang manalangin kabang manintun king paligid ning Washington, anyang miras ya ing katlung sulat a maki-laman king utus a ini:
GSAM 460.2“Manalangin kami para king sala tungkul king lokasyon ning kekaming obra king Aslagan, at dinatang ya kekami ing sala king malinaw a paralan. Mipagkalub ya kanaku ing positibung sala a mipresenta la kekami para pisali ding lugal a nung nu maragul ing perang ginastus da ring taung atin perang malayang gamitan. Mangamate la ding makibandi karening palasyu, o ing karelang atensyon mayawus ya king aliwang bage, at ing pibandian ilalako ya king mababang alaga....
GSAM 460.3“Manibat king sala a binie kaku, balu ku a, king kasalukuyan, ing pun tanggapan ning Review and Herald dapat atyu malapit Washington.”
GSAM 460Ing Hulaan a Lokasyon Ayasumpungan
GSAM 460.4King kamay ing komunikasyun a ini, ing komite megumpisa yang manintun king District of Columbia para king metung a lugal, dapot alang gabun a ikit a mas mura kesa king metung a libung dolyar balang akre. King tauli, ing karelang pansin mibaling ya king Takoma Park. Ing makatuki ya ing ulat ning komite:—
GSAM 460.5“Mekakit kaming metung a kapirasung gabun a manga limampulung akre king lual na mu ning Distritu, dapot atyu kilub ning angganan ning syudad ning Takoma Park, a asali mi king alagang anam a libung dolyar, o king alagang dinalan at adwang pulung dolyar balang akre. Sinuri mi yang masalese ing lugal a ini. Akit mi a pilan nang banua ing mesabing pinili ne ning metung a doktor ibat Boston para king lugal ning metung a sanitarium. Sasabian dang ginastus yang manga anam a pulung libung dolyar king alaga na at king pamaglinis kaniti king eganaganang palungpung, dutung, at basura. Uli ning kakulangan king pera, e na atuluy ding kayang planu, at ing gabun mipunta ya king gamat ning metung a ginu a atin kasulatan a utang kaniti, king alagang labing limang libung dolyar.
GSAM 461.1“Deng memalen ning Takoma Park, agpang king pamag-representa ning mayor at ding mapilan a manimunang tau, masayang tinanggap da kami king lugal, at minye kasiguraduan ning malugud a pamisaup-saup king pamagpalakad karing kekaming planu.
GSAM 461.2“King kabilugan ming pamaglakbe at pamanintun, ala kaming ikit a aliwang lugal a lubus a mekatupad karing espisipikasyon da ring testimonya anti ing metung a ini. Panwalan mi ing probidensya ning Dios ing migdala kekami king lugal a buri nang tuknangan mi.”
GSAM 461.3Uli ning dakal a katuparan da ring testimonya a mipresenta kening kapitulung ini at kareng minuna, “manwala tamu king Guinu a kekatamung Dios, at kanita maging matatag tamu; at manwala king profeta na, at kanita sumulung tamu,” ban maging handa tamu para kareng malyari pa king paintungulan, at e tamu biglang asorpresa.