Caibidil 2 — Plean na Slánaithe Nochtaithe

GSAM 38.1"Is é an t-ionchas moillithe a dhéanann an croí a ghalar; ach is crann na beatha é an t-ionchas a chomhlíontar."¹ "Óir is mar seo a deir an Tiarna na sluaite: Fós uair amháin eile, is tamall beag é, agus beidh mé ag croitheadh na bhflaitheas, agus an domhain, agus na farraige, agus an tír thirime; agus croithfidh mé na náisiúin go léir, agus tiocfaidh Mian na náisiún go léir: agus líonfaidh mé an teach seo le glóir, a deir an Tiarna na sluaite."²

GSAM 38.2Ón uair a cuireadh Ádhamh amach as gairdín Éidin agus as crann na beatha, thug na focail a dúradh le Sátan maidir le síol na mná—"Buailfidh sé do cheann"—dóchas faoi chliseadh deiridh an diabhail, faoi chliseadh a chuid pleananna mealltacha, agus faoi fhilleadh ar chrann na beatha. Dá bhrí sin, rinneadh an "Mian na náisiún go léir" den Duine Ionchais—den Shíol geallta.

GSAM 38.3Sa sliocht thuas ó Hagaí, is cosúil go bhfuil teacht an Duine seo a bhfuiltear ag dúil leis ceangailte leis an am nuair a chroithfidh an Tiarna an spéir agus an talamh araon. Chuir Pól, agus é ag scríobh chuig na hEabhraigh, an croith sin sa todhchaí, ag rá, "Ach fós uair amháin eile, ní an talamh amháin a chroithim, ach an spéir freisin. Agus is é is brí leis an bhfocal seo, 'Fós uair amháin eile', ná baint de na nithe sin a chroithtear, mar nithe a rinneadh, ionas go bhfanfaidh na nithe sin nach féidir a chroitheadh. Uime sin, agus ríocht againn nach féidir a bhogadh, bíodh grásta againn, tríd a bhféadfaimid Dia a sheirbheáil go glacmhar le hurraim agus le heagla dhiaga."³ Is cosúil go gcuireann an teanga seo maidir leis an gcrith amháin atá le teacht i ndlúthcheangal é le bunú deiridh ríocht Dé, faoi Chríost, an Síol geallta, "Mian na dtíortha uile."

GSAM 39.1Is féidir an athnuachan atá le comhlíonadh trí Chríost a fheiceáil go soiléir sna laethanta deireanacha seo ag gach duine a bhfuil an Bíobla iomlán oscailte rompu. Ní mar sin a bhí sé leis na daoine ársa. Tháinig focal an Tiarna chucu, "riail ar riail, riail ar riail: líne ar líne, líne ar líne; anseo beagán, agus ansin beagán."⁴ Mar sin, sa nochtadh a tugadh dóibh de phlean na slánaithe, bhí sé cosúil le cosán na bhfíréan, "mar sholas lonrach, a lonraíonn níos mó agus níos mó go dtí an lá foirfe."⁵ Dá bhrí sin, is ábhar mór spéise é rian a chur go hachomair ar an bplean sin ag teacht chun solais de réir a chéile dá phobal ársa.

GSAM 39Moill nár Nochtadh ar dtús

GSAM 39.2Níor chuir an Tiarna moill ar a ndóchas láithreach, ag cur a gcroí i gcráiteas trína nochtadh dóibh go mbeadh na céadta bliain caite sula sroichfidís buaic a ndóchas sa Síol geallta. Ó na fíricí atá taifeadta, déanaimid an tátal go raibh cead acu a cheapadh gurbh é an chéad leanbh a rugadh an Síol sin: agus go ndéanfaí Éidin a athchóiriú go han-luath, ar bhealach éigin, agus go mbeadh rochtain acu arís ar chrann na beatha. Nuair a rugadh Cain, d'fhógair Éabha, "Fuair mé fear ón Tiarna."⁶ Tugann roinnt scoláirí Eabhraí le fios, má dhéantar an téacs a aistriú go litriúil agus go hiomlán, go léann sé, "Fuair mé fear, an Tiarna." Is é sin le rá, Seo an Síol atá chun an obair thiarnaíoch seo a dhéanamh chun an Sátan a chloí. Níl aon taifead ann d'aon ráiteas den sórt sin ó Éabha nuair a rugadh Áibéal. D'fhéadfadh sí, agus is nádúrtha go ndéanfadh sí, a cheapadh gurbh é an céadghin an té a chomhlíonfadh an gealltanas. Nach mór gur bhris a dóchas, agus go bhfuair sé bás fiú, de réir mar a d'fhorbair carachtar Cain, agus í ag féachaint ar a chúrsa olc a d'fhág, sa deireadh, go raibh a dheartháir maraithe. Sular maraíodh Áibéal, caithfidh go bhfuair siad solas agus eolas éigin faoin íobairt a bheadh le déanamh ar a son amach anseo; óir thug Áibéal, de réir mar a ordaíodh go diaga dó, a uan leis mar ofráil, fad is a thug Cain, a múineadh an rud céanna lena dheartháir, ofráil de thorthaí na talún, agus é seo fiú measctha le spiorad feirge agus éad. Bhí ofráil Áibéil níos inghlactha ná ofráil Cháin, óir rinneadh í "le creideamh," agus maidir léi scríobh Pól, "Agus é marbh, tá sé fós ag labhairt."⁷

GSAM 40An é Séis an Síol?

GSAM 40.1Tar éis bhás Áibéil, rugadh Séis, agus athbheodh an dóchas; "óir," arsa Éabha, "d'ainmnigh Dia síol eile dom in áit Áibéil, a mharaigh Cain."⁸ Ina dhiaidh sin, áiríodh Séis i líne an tsliochta ó Ádhamh. (Féach Giniúis 5:3.) Ní áirítear Cain, an chéadghin ceart, sa chine-líne. Is rí-dóchúil gur cheap Éabha anois gurbh é Séis an Síol geallta. Is léir ón taifead gur thosaigh daoine, tar éis Séis a bhreith, ag glaoch orthu féin le hainm an Tiarna. (Féach an corrlach ar Giniúis 4:26.) B'fhéidir gur rinne siad é seo ar an toimhde gurbh é Séis an té a bheadh ina rialtóir deiridh, an Tiarna, agus a chuirfeadh deireadh le ceannas forghafa Shátain.

GSAM 40Dóchas Láraithe ar Noah

GSAM 40.2Sa chuntas gairid ar imeachtaí ó aimsir Ádhaimh go breith Noah, is beag níos mó ná ginealas an chine a thugtar. Le breith Noah ("an duine díreach," corrlach) d'éirigh an dóchas arís, agus dúirt na daoine, "An té seo a thabharfaidh sólás dúinn maidir lenár saothar agus ár gcrá de láimh, de bharr na talún a mhallaigh an Tiarna."⁹ Tá an focal diaga ina thost maidir le conas, nó cén bealach, a raibh súil acu le sólás; ach bhí an dóchas ann go ndéanfaí an mallacht ar an talamh a mhaolú ar bhealach éigin. Coinníodh i bhfolach uathu eolas ar an olc a bhí ann i laethanta Noah, nuair a bhí an cine daonna chun an domhan a líonadh le peaca agus foréigean chomh mór sin go gcuirfí an cine as an saol le tuile, agus nach dteithfeadh ach Noah agus a theaghlach ón scrios; agus an fhíric go raibh sé le céad is fiche bliain a chaitheamh ag tabhairt rabhaidh don domhan faoin scrios a bhí ag teannadh leo.

GSAM 41Babel tógtha

GSAM 41.1Tar éis an tuile, tugadh treoir do na daoine, trí Noah, an talamh a líonadh; ach de réir mar a thosaigh siad ag iolrú, dhiúltaigh siad do phlean an Tiarna chun iad a rialú. Bhunaigh Nimrod ríocht Babel (ar a tugadh Babilón ina dhiaidh sin, an chéad cheann de na rialtais thalmhaí).¹⁰ Tamall beag ina dhiaidh sin, thosaigh na daoine ag tógáil túr Babel, chun ainm a dhéanamh dóibh féin, agus chun nach scaipfí ar fud na talún iad, rud a bhí go hiomlán contrártha don méid a mhúin an Tiarna dóibh trí Noah. In ionad fanacht go foighneach leis an Tiarna a chuspóirí a chur i gcrích, ghabh siad an scéal ina lámha féin, nuair a chuir Dia mearbhall ar a dteanga, agus mar sin scaipeadh iad.

GSAM 41Abraham le bheith ina Oidhre ar an Saol

GSAM 41.2Ag leanúint an taifid ghairid síos go dtí an deichiú sliocht ó Noah, tá gairm Abraham againn, arbh é a dúirt an Tiarna leis, "An tír ar fad a fheiceann tú, tabharfaidh mé duit í, agus do do shliocht go deo. Agus déanfaidh mé do shliocht mar dheannach na talún: ionas, más féidir le duine deannach na talún a chomhaireamh, ansin comhaireofar do shliocht freisin. Éirigh, siúil tríd an tír ó fhad go fad agus ó leithead go leithead; óir tabharfaidh mé duit í."¹¹ D'ainneoin an ghealltanais seo d'Abraham go mbeadh an tír ina sheilbh aige, dhearbhaigh an Tiarna dó go bhfaigheadh sé bás. Deir Pól gur chuaigh sé amach go "háit a bhfaigheadh sé ina dhiaidh sin mar oidhreacht."¹² Is cinnte gur cuireadh an cheist seo maidir le comhlíonadh an ghealltanais in iúl do hAbraham go soiléir i bhfís ó Dhia, óir "bhí súil aige le cathair a bhfuil a bunsraitheanna aici, a dtógálaí agus a déantóir is é Dia."¹³ I Róimhigh 4:13 luaitear gurbh é an gealltanas ná "go mbeadh sé ina oidhre ar an saol;" ní ina staid reatha, ach níos luaithe nó níos déanaí, tar éis dó maireachtáil arís.

GSAM 42.1Ó thaobh an duine de, theip ar Abraham a fheiceáil conas a d'fhéadfadh an síol a gealladh a bheith ina shliocht féin. Dá bhrí sin, mhol sé go ngairfí Eliezer, a mhaor, mar an síol. Dúirt an Tiarna, "Ní mar sin; ach beidh sé ann a thiocfaidh amach as do bhroinn féin." Anois, tosaíonn an Tiarna á nochtadh dó nach gcomhlíonfar obair dheiridh a shíol láithreach. Dúirt sé le hAbraham, "Beidh do shíol ina gcoimhthíoch i dtír nach leo í, agus déanfaidh siad seirbhís dóibh; agus cuirfidh siad faoi chois iad ar feadh ceithre chéad bliain.... Agus rachaidh tusa i dteach do shinsear i síocháin; adhlacfar thú i do sheanaois mhaith."¹⁴

GSAM 42.2Mhol bean Abraham plean míchiallmhar chun dlús a chur le comhlíonadh an ghealltanais; ach tar éis Isaac, mac ceart le hAbraham agus Sarah, a bhean dhlíthiúil, a bheith beirthe, dúirt an Tiarna faoi Ísmaél agus a mháthair Hágár, "Caith amach an bhanseirbhíseach seo agus a mac."

GSAM 42.3I dtástáil chreideamh Abraham le linn ofráil Isaac ar an altóir, d'fhoghlaim sé ceacht maidir le haiséirí na marbh. Deirtear faoi, "Ag áireamh go raibh Dia in ann é [Isaac] a aiséirí, fiú ó mhairbh; ón áit a bhfuair sé arís é i bhfíor-dhealramh."¹⁵

GSAM 42An Fíor-Shíol

GSAM 42.4Tugadh le fios do hAbraham tráth éigin gurbh é Críost Dé an tSíol fíor, trína mbeadh na náisiúin go léir beannaithe, cé go mbeadh sé dá shliocht de réir na feola; óir níor dhúirt an Tiarna leis, "Síolta, mar a bheadh iolra; ach mar a bheadh aon síol amháin, Agus do do Shíol, arb é Críost é."¹⁶ Dúirt an t-aspal Pól faoi seo, "An Scrioptúr, ag réamh-fheiceáil go ndéanfadh Dia na heithnigh a fhíréanú trí chreideamh, d'fhógair sé an soiscéal roimh ré do hAbraham, ag rá, 'Ionat a bheannófar na ciníocha go léir.'"¹⁷ Athnuadh an gealltanas a tugadh do hAbraham d'Isaac agus dá shliocht,¹⁸ agus d'Iacób freisin.

GSAM 42.5Ós rud é go raibh dhá mhac déag ag Iacób, d'éireodh an cheist go nádúrtha anois, Trí cén duine a leanfar sliocht an Fhíor-Shíol? Sa teistiméireacht inspioráideach a thug Iacób maidir lena mhic, socraíodh an scéal: "Ní fhágfaidh an slat ríochta Iúdá, ná reachtaire ón áit idir a chosa, go dtí go dtiocfaidh Síló; agus chuige beidh cruinniú na bpobal."¹⁹ Mar chomhlíonadh air seo, is fiú a thabhairt faoi deara anseo go raibh cead ag na hIosraeiligh, cé go raibh siad faoi smacht na náisiún éagsúil, a Sanhedrin a bheith acu. Dá bhrí sin, bhí guth éigin ag Iúdá — an treibh de chuid na nGiúdach a ainmníodh as Iúdá — ina rialtas go dtí gur tháinig Síló (Críost) i ndáiríre.

GSAM 43An tAm Folaithe

GSAM 43.1Bhí eolas éigin ag na haithreacha maidir leis an athchóiriú agus an Síol geallta; ach bhí sé fós i bhfolach uathu cathain nó cé mhéad ama a bheadh fágtha sula dtiocfadh sé. De réir mar a iolraigh sliocht Iacóib san Éigipt, agus an tAssúraigh—Pharaoh (Íseáia 52:4)—nár "aithin Iósaf,"²⁰ á gcur faoi chois, d'fhill a n-intinn go nádúrtha ar an 400 (430 i ndáiríre) bliain a luadh le hAbraham mar an tréimhse a chlúdaigh a gcruachás agus a gcónaí mar strainséirí, agus iad ag súil go dtabharfadh fuascailt uathu seo an oidhreacht gheallta isteach.

GSAM 43.2Nuair a rugadh Maois, chonaic a thuismitheoirí "gur leanbh álainn a bhí ann."²¹ Caithfidh go tugadh léargas dóibh go mbeadh sé, faoi Dhia, ina shaoróir ag Iosrael óna sclábhaíocht chruálach. Gan amhras, tugadh an t-eolas seo do Mhaois; óir nuair a shocraigh sé, agus é daichead bliain d'aois, dul go hiomlán i gcomhar leis na hIosraeiligh a bhí faoi chois, agus a gcruachás a fhulaingt in éineacht leo seachas a bheith ar a dtugtaí mac iníon Fharaoh agus oidhre ar ríchathaoir na hÉigipte,²² agus nuair a thosaigh sé ag plé ar son a mhuintire, agus gur mharaigh sé Éigipteach agus é á gcosaint, chuir sé an-iontas air nár aithin siad a shaothar; "óir cheap sé go dtuigfeadh a bhráithre go saoródh Dia iad trína lámh."²³

GSAM 44.1Nuair a tháinig am an Tiarna do na hIosraeilítigh Éigipt a fhágáil, d'imigh siad, agus ar an lá tuartha go lá. Easpóirt 12:40, 41. Níorbh fhéidir leo Maois a mheas mar a gceannaire deiridh agus an síol a ndearnadh an gealltanas leis, óir ba de threibh Léiv é, agus nach ndearna Iacób ina thuar inspioráidithe a fhógairt go mbeadh Iúdá ina gceannaire go dtí go dtiocfadh Síló?

GSAM 44"Feicfidh mé é, ach ní anois."

GSAM 44.2Nuair a bhí na hIosraeilítigh ar a mbealach go Cánaán, ghlaoigh Balac, rí Mhóab (sliocht Lot), ar Bhalaam chun mallacht a chur ar Iosrael. D'iompaigh an Tiarna a mhallacht ina beannacht, trína bhfuair siad solas breise, a bhí ceaptha chun deireadh a chur leis an smaoineamh go mbeadh an fuascailt deiridh ó fhorghabháil Shátain láithreach ar a dteacht isteach i gCánaán. Seo mar a deir an Scrioptúr faoi: Ina fhís ó Dhia, dúirt Balaam, "Feicfidh mé é, ach ní anois; is amhlaidh a bhreathnóidh mé air, ach ní go gairid: Éireoidh Réalta as Iacób, agus éireoidh slat ríoga as Iosrael, agus buailfidh sí cúinní Mhoab, agus scriosfaidh sí clann Sheit go léir."²⁴

GSAM 44.3Labhraíonn Pól ar an síol iomadúil seo a d'fhás as Abraham ar an gcaoi seo: "Dá bhrí sin, d'fhás as duine amháin, agus é chomh maith le bheith marbh, an oiread is atá réaltaí na spéire i líonmhaireacht, agus mar an gaineamh atá cois farraige, nach féidir a áireamh. Fuair siad seo go léir bás sa chreideamh, gan na gealltanais a bheith faighte acu, ach iad á bhfeiceáil go cianda, agus iad dearfa díobh, agus á nglacadh, agus ag admháil gur strainséirí agus oilithrigh ar an talamh a bhí iontu."²⁵

GSAM 44.4Níor ghá do chroí Iosrael a bheith lagaithe ná a bheith díspreagtha ag tuar Balaam nach raibh buaicshéim a ndóchais "anois," ná "in aice láimhe;" óir bhí an Tiarna, nár fhada roimh an tairngreacht seo, tar éis a bheatha féin a ghealladh go dtiocfadh an staid ghlórmhar faoi dheireadh. Trí Mhaois dúirt sé, "Ach chomh fíor is atá mé beo, líonfar an domhan uile le glóir an Tiarna."²⁶ I laethanta an fháidh Habacuc, 863 bliain ina dhiaidh sin, athráíodh an fhírinne chéanna, ach labhradh uirthi mar imeacht a bhí fós le teacht: "óir líonfar an talamh le heolas glóire an Tiarna, mar a chlúdaíonn na huiscí an fharraige."²⁷

GSAM 45Seirbhís na Naomhálainne mar Réamhshamhail den Fhíor-Sheirbhís

GSAM 45.1Nuair a thug an Tiarna Iosrael amach as an Éigipt, d'fhógair sé a dhlí forálacha morálta os comhair an champa uile, agus thug sé cóip di dóibh ar chloch, greanta lena mhéar féin, ionas go dtreorófaí iad go leanúnach i dtreo an tSlánaitheora sin a dhéanfadh íobairt de féin ar a son sa deireadh; agus le fola luachmhar aige go nglanfaí a bpeacaí, chuir sé tearmann suas san fhásach. Maidir leis an bhfothanach seo, nó an tearmann, agus a thógáil ar fad, tugadh rabhadh do Mhaois é a dhéanamh go díreach cosúil leis an bpatrún a thaispeáin an Tiarna dó ar an sliabh.²⁸ Ba scáth de fhíor-sheirbhís Chríost san áit naofa neamhaí í an tseirbhís san áit naofa seo.²⁹ Cé gurbh é cuspóir Dé leis na tairgí agus na híobairtí san áit naofa ná scáth de "rudaí maithe atá le teacht" a choinneáil os comhair na ndaoine,³⁰ ba é iarracht Shátain ná na daoine a threorú chun aird a thabhairt ar an tairgse féin, in ionad Chríost agus a fhíor-sheirbhís, nach raibh inti ach sampla di. Dá bhrí sin, rinne sé iarracht iad a threorú chun muinín a chur ina saothair féin ar mhaithe le slánú.

GSAM 45.2Ba é rún an Tiarna a bheith ina rialtóir ar a phobal,—Iosraélaigh,—a gcathanna a throid agus na náisiúin a smachtú. Bhí a mhodh rialaithe féin aige, mar a léirítear sa téacs seo a leanas: "Nuair a scrios sé seacht náisiún i dtír Chánaán, roinn sé a dtír orthu le crannchur. Agus ina dhiaidh sin thug sé breithiúna dóibh ar feadh tuairim is ceithre chéad caoga bliain, go dtí Samúél an fáidh."³¹

GSAM 45Iarrann Iosrael Rí

GSAM 45.3Is léir nár thaitin an tslí a bhí ag an Tiarna ag rialú na nIosraelach leo. Ba é a rún agus a thoil, áfach, go mbeidís ina bpobal sainiúil, ar leith ó gach pobal eile mórthimpeall orthu. Dá mbeidís tar éis cloí go docht lena threoracha, déarfadh na náisiúin fiú fúthu, "Is cinnte gur pobal críonna tuisceanacha iad an náisiún mór seo. Óir an bhfuil náisiún chomh mór sin ann, a bhfuil Dia chomh gar dóibh, mar atá an Tiarna ár nDia i ngach ní a nglaonn muid air?"³²

GSAM 46.1Ina míshástacht, d'iarr siad ar Shamúél go gceapfadh sé rí orthu, agus dúirt an Tiarna le Samúél, "Tá siad tar éis mé a dhiúltú, ionas nach mbeidh mé i mo rí orthu."³³ Arís dúirt siad le Samúél, agus ar bhealach beagán níos áithní, "Anois socraigh rí dúinn le breithiúnas a dhéanamh orainn, mar a dhéanann na náisiúin eile go léir."³⁴ Leis an aireachas, leag Samúél amach rompu an tsáraitheacht a thiocfadh orthu dá mbeadh rí acu, ach "mar sin féin dhiúltaigh an pobal géilleadh do ghuth Shamúeil; agus dúirt siad, 'Ní hea; ach beidh rí againn orainn; ionas go mbeimidne cosúil leis na náisiúin go léir; agus go ndéanfaidh ár rí breithiúnas orainn, agus go dtiocfaidh sé amach romhainn, agus go dtroideann sé ár gcathanna.'"³⁵

GSAM 46.2Mar sin, bhí ríthe acu chun iad a rialú ar feadh thart ar chúig chéad bliain, ar dtús, mar ríocht amháin faoi Shaul, Dháiví, agus Solamh; ansin agus iad roinnte ina dhá ríocht, Iosrael agus Iúdá. Is fíorbheagán dá ríthe a bhí maith agus cóir, ach bhí an chuid is mó acu olc, ag treorú na ndaoine i dtreo na híodhaltaíochta agus na n-éagóracha gránna. Mar sin, ní hamháin go raibh na daoine cosúil leis na náisiúin mórthimpeall orthu maidir le rí a bheith acu, ach bhí siad cosúil leo i ndroch-iompar, as Dia a n-aithreacha a thréigean, agus as íola agus sluaite na spéire a adhradh.

GSAM 46.3Dúirt an Tiarna faoin riail ríoga seo, trí bhéal an fháidh Hóisé, "A Iosrael, scrios tú tú féin; ach is ionamsa atá do chabhair. Beidh mise i mo rí agat; cá bhfuil aon duine eile a shábhálfaidh thú i do chathracha go léir? Agus do bhreithiúna, a dúirt tú, 'Tabhair dom rí agus tiarnaí'? Thug mé rí duit i m'fhearg, agus bhain mé díot é i mo chorraí."³⁶

GSAM 47An Ríocht Caite as a Chéile

GSAM 47.1Lean an riail ríoga seo ar aghaidh go dtí gur dhó na Caldaigh Iarúsailéim, gur thóg siad soithí an teampaill, agus gur thug siad Iúdá i mbraighdeanas go dtí an Bhablóin, áit ar fhan siad ar feadh seachtó bliain, mar a bhí tuartha ina n-aghaidh. Ag deireadh na rialaithe monarcacha seo, dúirt an Tiarna trí an fáidh Eiséicéil le Sédecias, a rí deireanach, "A phrionsa mhídhiaga aindleathach a Iosrael, a bhfuil do lá tagtha, nuair a bheidh deireadh leis an éagóir, seo mar a deir an Tiarna Dia: Bain an diaidéim, agus bain an choróin: ní mar an gcéanna a bheidh sé seo: ardaigh an té atá íseal [riartóir na Bablóine], agus ísligh an té atá ard [an riartóir seo atá an-fhéin-ardaithe de threibh Iúdá]. Déanfaidh mé é a chur bun os cionn, bun os cionn, bun os cionn: agus ní bheidh ann a thuilleadh, go dtí tiocfaidh an té is leis an gceart; agus tabharfaidh mé dó é."³⁷

GSAM 47.2Is é Críost an rialtóir dlisteanach seo, an Fíor-Shíol. Scríobh an fáidh Micé faoi, "A túr an treuda, daingean iníon Shíón, chugat-sa tiocfaidh sé, an chéad cheannas [ceannas ar an talamh, athbhunaithe i gCríost]: tiocfaidh an ríocht chuig iníon Iarúsailéim."³⁸

GSAM 47.3Nuair a chaill Iosrael an slat ríoga, chuaigh sí i lámha rí na Bablóine. Ós rud é go raibh siad i ndiaidh a chéile faoi riail na Meide-Phéirse, na Gréige, agus na Róimhe, caitheadh an ríocht trí huaire. I réimeas Caesar Aogastas, impire na Róimhe, rugadh Críost, an t-oidhre ceart ar ríchathaoir Dháiví,—an Fíor-Shíol na mná, Abraham, agus Dháiví,—agus ar an mbealach a bhí tuartha.

GSAM 47.4Le go bhfiosódh na daoine gurbh é an Rialtóir dlisteanach, an Fíor-Shíol, níos mó ná gnáthdhuine mortach le ríocht gearr-mhaireachtana, spreag an Tiarna an sailmseoir chun scríobh mar seo: "Déanfaidh mé mo chéadghin de, is airde ná ríthe an domhain. Coimeádfaidh mé mo thrócaire dó go síoraí, agus seasfaidh mo chúnant go daingean leis. Déanfaidh mé a shliocht go mairfidh sé go deo, agus a ríchathaoir mar laethanta na spéire." "Mairfidh a shliocht go deo, agus a ríchathaoir mar an ghrian os mo chomhair. Beidh sé bunaithe go deo mar an ghealach, agus mar fhinné dílis ar neamh."³⁹

GSAM 48.1I bhfáistine Íseáia, léimid a thuilleadh faoin Rialtóir seo mar a leanas: "Óir leanbh rugadh dúinn, mac tugadh dúinn: agus beidh an riail ar a ghualainn; agus tugfar mar ainm air: Iontach, Comhairleoir, An Dia Tréan, An tAthair Síoraí, Prionsa na Síochána. Maidir le méadú a rialtais agus a shíochána, ní bheidh deireadh leis, ar shuíochán Dháiví, agus ar a ríocht, chun é a eagrú, agus chun é a dhaingniú le breithiúnas agus le cothromas as seo amach go deo. Is é díograis Thiarna na sluaite a dhéanfaidh é seo."⁴⁰

GSAM 48Aistriú Enoch agus Eilíah

GSAM 48.2Tá cásanna taifeadta de dhaoine san am ársa a aistríodh chun na bhflaitheas gan blas na báis a fháil. Maidir le hEnoch, an seachtú duine ó Ádhamh, deirtear, "shiúil sé le Dia: agus ní raibh sé ann; óir thóg Dia leis é."⁴¹ "Trí chreideamh aistríodh Enoch ionas nach bhfeicfeadh sé an bás; agus níor thángthas air, toisc gur aistrigh Dia leis é: óir sular aistríodh é bhí an fhianaise seo aige, gur thaitin sé le Dia."⁴²

GSAM 48.3Arís, agus Eilíah agus Elisha i mbun siúil le chéile, "tharla, agus iad fós ag imeacht agus ag caint, go bhfacthas, fhéach, carbad tine agus capaill thine, agus scar siad an bheirt ó chéile; agus d'imigh Eilíah suas chun na bhflaitheas i nguairneán gaoithe. Agus chonaic Elisha é, agus scread sé, A athair, a athair, a chairr Iosrael, agus a mharcaigh. Agus ní fhaca sé é níos mó."⁴³

GSAM 48.4Rinne Enoch fáistine faoi theacht Chríost mar bhreitheamh an domhain uile, leis na focail seo: "Féach, tá an Tiarna ag teacht leis na deicheanna míle dá naoimh, chun breithiúnas a dhéanamh ar gach duine, agus chun gach duine mídhiaga acu a chiontú as gach gníomh mídhiaga a rinne siad go mídhiaga, agus as gach caint gharbh a labhair peacaigh mhídhiaga ina aghaidh."⁴⁴

GSAM 49Mhúin Iób Teacht an Tiarna

GSAM 49.1Bhí eolas éigin ag Iób, a measadh a bheith ina chónaí i ré Mhaois, maidir le teacht Chríost agus an aiséirí; óir dúirt sé, "O, dá mbeidís scríofa mo chuid focal anois! O, dá ndéanfaí iad a phriontáil i leabhar! go ndéanfaí iad a ghreanadh le peann iarainn agus luaidhe sa charraig go deo! Óir tá a fhios agam go bhfuil mo Fhuascailteoir beo, agus go seasfaidh sé ar an lá deiridh ar an talamh; agus cé go scriosfaidh péisteanna an corp seo i ndiaidh mo chraicinn, fós is i m'fheoil féin a fheicfidh mé Dia: a fheicfidh mé dom féin, agus is iad mo shúile a fheicfidh é, agus ní duine eile."⁴⁵

GSAM 49Ríchathaoir Dháiví, Ríchathaoir an Tiarna

GSAM 49.2Tugadh ríchathaoir an Tiarna ar ríchathaoir Dháiví. "Shuigh Solamh ar ríchathaoir an Tiarna mar rí in áit Dháiví a athar."⁴⁶ Bhí mionn tugtha ag an Tiarna dó [Dáiví], 'go n-ardódh sé Críost, de thoradh a shliocht de réir na feola, chun suí ar a ríchathaoir: agus é ag féachaint air seo roimh ré, labhair sé faoi aiséirí Chríost, nár fágadh a anam in ifreann, ná nár fhulaing a fheoil lobhadh.'⁴⁷ Agus deirtear a thuilleadh maidir le réimeas Chríost amach anseo, Go suífidh sé ar ríchathaoir Dháiví. (Féach Íseáia 9:7.) Arís, "Tá ríthe an domhain i mbun cruinnithe, agus na ceannairí i gcomhairle le chéile, i gcoinne an Tiarna, agus i gcoinne a Ungthaigh.... Ach tá mo rí curtha agam ar mo shliabh naofa Síón. Déarfaidh mé an fógra: 'Dúirt an Tiarna liom: Is tú mo Mhac; inniu ghineas mé thú.'⁴⁸ Arís, "Dúirt an Tiarna le mo Thiarna: Suigh ag mo dheis go dtí go ndéanfaidh mé do naimhde ina stól faoi do chosa."⁴⁹

GSAM 49Na Giúdaigh trína chéile

GSAM 49.3Chuir na téacsanna seo mearbhall ar na Giúdaigh. Fadhb a bhí anseo nach bhféadfaidís a réiteach: dá dtugadh Dáiví Tiarna air, conas a bheadh sé ina mhac aige ansin? Conas a d'fhéadfadh sé a bheith ina leanbh a rugadh as síol Dháiví, agus fós a bheith ina Ímmanuél—Dia linn? Ach d'fhógair Íseáia, a bhfáidh féin, "Glacfaidh maighdean toircheas, agus beireoidh sí mac, agus tabharfaidh sí Ímmanuél mar ainm air."⁵⁰

GSAM 50.1Bhí a fhios go maith ag Críost an cheist a chuirfeadh tost ar na Fairisigh cheistitheacha, agus dá bhrí sin d'fhiafraigh sé díobh, "Cad a cheapann sibh faoin gCríost? Cén duine ar mac leis é? Deir siad leis, Mac Dháiví. Deir sé leo, Conas mar sin a thugann Dáiví sa spiorad Tiarna air, ag rá, 'Dúirt an Tiarna le mo Thiarna, Suigh ar mo dheis go dtí go ndéanfaidh mé do naimhde ina stól faoi do chosa?' Más é Tiarna a thugann Dáiví air, conas is mac leis é?"⁵¹

GSAM 50.2Tagraítear arís don ábhar seo i Salm 45:6, 7: "Do ríchathaoir, a Dhia, go deo na ndeor: slat do ríocht is slat cheart í. Is aoibhinn leat an cheartas, agus is fuath leat an oilc: dá bhrí sin, Dia, do Dhia, tá ungadh déanta aige ort le hola an lúcháire os cionn do chomhpháirtithe."⁵² Agus na Scrioptúir seo os comhair na haigne, ní mór go raibh coincheapa uaisle ag muintir Iúda faoin gcarachtar a bheadh ag an Rialtóir agus an Athchóiritheoir a bheadh le teacht. Níorbh fhéidir go mbeadh sé a mhalairt.

GSAM 50An Síol de Bhunús Diaga

GSAM 50.3Tugadh mionteagasc maidir le Críost agus a bhreith, óir d'ainmnigh an Tiarna trí Mhicé an fáidh a bhunús diaga, agus fiú an sráidbhaile beag ina raibh sé le breith: "Ach tusa, a Bheithil Eafrata, cé go bhfuil tú beag i measc mílte Iúdá, is asat a thiocfaidh chugam an té atá le bheith ina rialtóir in Iosrael; a bhfuil a theacht amach ón tseanaimsir, ó shíoraíocht" (corrlach, Eabh., ó "laethanta na síoraíochta").⁵³

GSAM 50Láithreacht Dé Nochtaithe sa Shekinah agus sa Scamall

GSAM 50.4Níos déanaí i stair Iosraelach, nuair a bhí tógáil an teampaill críochnaithe ag Solamh, a dúirt gur ghá dó a bheith thar a bheith "mórga", ghlac shekinah glóire Dé a háit idir na cerúbinaí os cionn suíocháin na trócaire. Deir an cuntas gur tharla sé, ag tiomnú an teampaill, nuair a tháinig na sagairt amach as an áit naofa, "gur líon an scamall teampall an Tiarna, ionas nár fhéad na sagairt seasamh chun fónamh de bharr an scamaill: óir líon ghlóir an Tiarna teampall an Tiarna."⁵⁴ Bhí láithreacht an Tiarna sa teampall seo follasach do shúile na ndaoine sa néal glóire. D'fhreagair an Tiarna paidir Sholaimh an uair sin, agus dúirt leis, "Chuala mé do ghuí, agus roghnaigh mé an áit seo dom féin mar theach íobairtí."⁵⁵

GSAM 51.1Pheacaigh na daoine,—chuaigh siad i dtiomnaíocht do dhiagacht bhréige,—agus dá bhrí sin bhí a gcathair agus a sanctóir ina raiceanna ar feadh seachtó bliain. Tar éis na daoirse, atógadh an teampall faoi lámh Sairababail. Cé go raibh sé níos lú i ngléine ná an ceann a thóg Solamh, dúirt an Tiarna faoi ag a fháidh, "Beidh glóir an tí dheireanaigh seo níos mó ná glóir an chéad tí."⁵⁶ Maisíodh an teach seo ag Héaród, agus i gcúirteanna an teampaill mhúin an Slánaitheoir. Bhí scamall glóire sa chéad teach a léirigh an Tiarna, ach isteach sa dara ceann tháinig an Slánaitheoir féin, Cruthaitheoir na n-uile ní.

GSAM 51Ríocht Ghlórmhar Ghais Iesse

GSAM 51.2Dóibh siúd a bhí ag súil agus ag fanacht i laethanta Íseáia, ní foláir gur fhoinse neart agus misnigh a bhí sna léirithe trína fháistine ar na rudaí glórmhara a bhaineann leis an bhfuascailt dheiridh. Leagann na fáistiní seo amach arís go soiléir an líne as a dtiocfadh an Fuascailteoir ionchasach seo, mar a leanas: "Agus tiocfaidh slat amach as gas Iesse, agus fásfaidh géag amach as a fhréamhacha: agus socróidh spiorad an Tiarna air, spiorad na heagna agus an tuisceana, spiorad an chomhairle agus an neirt, spiorad an eolais agus d'eagla an Tiarna; agus déanfaidh sé glic chun eagla an Tiarna a thuiscint; agus ní dhéanfaidh sé breithiúnas de réir mar a fheicfidh a shúile, ná ní thabharfaidh sé iomardú de réir mar a chloisfidh a chluasa: ach le fíréantacht déanfaidh sé breithiúnas ar na boicht, agus tabharfaidh sé iomardú le cothromas ar son mhuintir umhal an domhain: agus buailfidh sé an talamh le slait a bhéil, agus le hanáil a bheola sléachtfaidh sé na daoine oilc."⁵⁷

GSAM 52An tAiséirí a Mhúin na Fáithe

GSAM 52.1Mhúin an fáidh Íseáia freisin teagasc aiséirí na marbh, sna focail sólásacha seo: "Ar an sliabh seo déanfaidh Tiarna na sluaite féasta de rudaí saille do na daoine go léir, féasta de fhíonta ar an dríodar, de rudaí saille lán le smior, de fhíonta ar an dríodar atá scagtha go maith. Agus scriosfaidh sé ar an sliabh seo aghaidh an chumhdaigh atá sínte os cionn na ndaoine go léir, agus an brat atá leathnaithe os cionn na náisiún go léir. Slogfaidh sé an bás le bua; agus triomóidh an Tiarna Dia deora de gach aghaidh; agus bainfidh sé náire a phobail de thalamh an domhain; óir labhair an Tiarna é. Agus déarfar san lá sin, Féach, is é seo ár nDia; d'fhanamar leis, agus slánóidh sé sinn: is é seo an Tiarna; d'fhanamar leis, beidh lúcháir agus áthas orainn ina shlánú."⁵⁸

GSAM 52Ríocht na Talún Athnuaite

GSAM 52.2Deir an fáidh céanna gurb í an talamh athnuaite a bheidh ann ina gcuirfear an ríocht dheireanach ar bun: "Óir, féach, cruthaím neamha nua [neamha atmaisféaracha] agus talamh nua; agus ní cuimhneofar ar an gceann tosaigh, ná ní thiocfaidh sé i gcuimhne [corrlach, Eabh., "teacht ar an gcroí," is é sin, a bheith ag teastáil arís]. Ach bígí gléigeach agus lúcháireach go deo san ní a chruthaím: óir, féach, déanfaidh mé Iarúsailéim ina lúcháir, agus a muintir ina n-áthas. Agus gheobhaidh mé lúcháir in Iarúsailéim, agus áthas i mo mhuintir: agus ní chloisfear a thuilleadh guth gol inti, ná guth caoineadh. Ní bheidh ann as sin amach [ón am a cruthaítear an talamh nua] leanbh laethanta [leanbh gearrshaolach], ná seanduine nár líon a laethanta [aois réamhama]: óir gheobhaidh an leanbh bás agus é céad bliain d'aois [i laethanta nuair a bhain daoine aois naoi gcéad bliain amach d'fhéadfadh leanaí a bheith céad bliain d'aois]; ach beidh an peacaí céad bliain d'aois [i laethanta deireanacha saoil céad bliain] mallaithe. [Is iad na daoine a gheobhaidh bás nuair a thagann an talamh nua chun cinn ná iad siúd a théann i léig i "gcaillteanas na ndaoine éagóracha." 2 Peadar 3:7.] Agus tógfaidh siad tithe, agus cónóidh siad iontu; agus cuirfidh siad fíonghoirt, agus ithfidh siad a dtorthaí. Ní thógfaidh siad le go gcónódh duine eile iontu; ní chuirfidh siad le go n-íosfadh duine eile: óir is ionann laethanta an chrainn [crann na beatha, an Seachtogint] agus laethanta mo mhuintire, agus bainfidh mo lucht roghnaithe sult fada as obair a lámh."⁵⁹

GSAM 53.1Féachann Eiséicéil síos trí radharc fada na haimsire go haiséirí na marbh. Trídsean deir an Tiarna, "Féach, a mhuintir, osclóidh mé bhur n-uaigheanna, agus cuirfidh mé aníos as bhur n-uaigheanna sibh, agus tabharfaidh mé isteach i dtír Iosrael sibh."⁶⁰

GSAM 53"Thug Sé ár mBrón Leis"

GSAM 53.2Nochtadh níos iomláine do Íseáia, an fáidh soiscéil, triail, fulaingt agus bás an tSlánaitheora ar son na ndaoine. "Cé," arsa an fáidh, "a chreid ár dtuairisc? agus cé dó a nochtadh lámh an Tiarna? Óir éireoidh sé aníos ina láthair mar phlanda maoth, agus mar fhréamh as talamh triomaithe: níl aon chuma ná aon ghrásta air; agus nuair a fhéachaimid air, níl aon áilleacht ann a spreagfadh dúil ann ionainn. Is é an té a ndearna daoine dímheas air agus a dhiúltaigh dó; fear na bpian, agus eolach ar an gcruachás: agus cheil muid, mar a bheadh, ár n-aghaidheanna air; rinneadh dímheas air, agus níor mheas muid é. Is cinnte gur thug sé ár n-éagaoin air féin, agus gur iompair sé ár mbrón: ach shíleamar gur buaileadh é, gur bhuail Dia é, agus gur chéasadh é. Ach créachtaíodh é ar ár sáruithe, briseadh é ar ár n-éagóracha: an smachtú a thug síocháin dúinn a bhí air; agus lena chréachtaí tá biseach orainn."⁶¹

GSAM 53.3An bhfuil na heachtraí seo chomh hiontach sin le tarlú i mo lá? d'fhéadfadh na daoine, chomh maith leis an bhfáidh, a bheith tar éis fiafraí. B'é an freagra a bheadh ann, Ní anois a tharlóidh siad; níl an t-am tagtha fós do theacht an tSlánaitheora mhóir seo; ach deir an fáidh, "Feicfidh do shúile an Rí ina áilleacht; feicfidh siad an tír atá an-fhada i gcéin."⁶²

GSAM 54Nochtann Tuartha Daniel an Todhchaí

GSAM 54.1Ba tríd an fáidh Daniel, áfach, a thosaigh an Tiarna ag teagasc a mhuintire maidir leis na ríochtaí comhleanúnacha a mbeadh le teacht agus a mbeadh ceannas acu go dtí go bunófaí a ríocht síoraí; agus chun tréimhse ama ar leith a nochtadh, ó imeacht nach raibh le tarlú go fóill, go dtí teacht iarbhír agus marú an Mheisias. Léirigh léirmhíniú aisling Nabúcadnazar go laghdódh na ceithre ríocht a bheadh i gceannas ar an saol i gcumhacht agus i ngrandeur i gcomhréir le luach laghdaitheach an óir, an airgid, an phráis, agus an iarainn; agus sa deireadh go mbeadh staid bhriste, scoilte na ríochtaí inchomparáide le brioscacht an iarainn mheasctha le cré lábach. Ansin a thiocfadh ríocht na bhflaitheas a leanfadh laghdú na ríochtaí sin a bhí le bheith cosúil le cáith urláir bhuailte an tsamhraidh, ionas nach bhfaighfí aon áit dóibh, agus go líonfadh ríocht Dé an domhan ar fad.

GSAM 54.2Ansin, i bhfís an seachtú caibidil, faoi shiombailí na gceithre ainmhí mhóra, déantar an t-ábhar céanna a chlúdach arís, agus cuirtear gnéithe eile de na ríochtaí seo i láthair. Sa chaibidil seo, leantar gairm agus saothar na cumhachta "adharca bhig" a bhí le teacht chun cinn, tar éis an ceathrú ríocht a roinnt ina deich bpáirt, ag cur trí cinn acu as a chéile nó á gceansú chun í féin a bhunú mar rialtóir spioradálta orthu go léir. Tá an chumhacht phápaíoch seo le leanúint ar aghaidh i staid roinnte agus bhriosc an cheathrú ríocht, fiú ar feadh 1260 bliain. Dá bhrí sin, nochtadh eachtraí a shroicheann an t-am a ghlacann Críost an ríocht óna Athair, agus a thugann í do naoimh an Ard-Dé; ríocht a bheidh i réim ar deireadh thiar thall ar an domhan ar fad, agus a mhairfidh go deo.

GSAM 55An Dá Mhíle Trí Chéad Lá

GSAM 55.1Sa t-ochtú caibidil de Dhaniel, faoin bhfís den reithe, den ghabhar, agus den "adharca bheag a d'fhás an-mhór," iompraítear an fáidh arís go deireadh an tsaoil. I véarsaí 13 agus 14 tarraingítear a aird ar thréimhse ama—2300 lá—a shíneann go dtí an breithiúnas. Tréimhse fhada ama a bhí anseo, agus thuig an fáidh é; óir chuir an t-aingeal in iúl dó go raibh an fhís i ndán do go leor laethanta fós. Níor tugadh dáta ar bith go fóill do thús na laethanta, agus mar sin, críochnaíonn sé an chaibidil leis na focail, "Bhí iontas orm faoin bhfís; ach níor thuig éinne í."

GSAM 55Na Seachtó Seachtain go dtí an Meisias

GSAM 55.2Insíonn an naoú caibidil faoin aingeal ag teacht chuig Daniel, mar fhreagra ar a ghuí, chun scil agus tuiscint a thabhairt dó. Chuir sé ar an eolas é faoi thréimhse seachtó seachtain. Seasca a naoi de na seachtainí blianta seo [is é sin, de réir mar a insítear dúinn, brí an fhocail shevooim, a aistrítear mar "seachtainí"] a shíneadh go dtí an Meisias. An pointe as ar cheart don tréimhse tosú, "an t-ordú Iarúsailéim a athbhunú agus a thógáil," ní raibh sé tugtha go fóill. Eascraíonn an cheist, Conas a d'fhéadfadh Daniel a bheith ar an eolas faoin áit a gcríochnódh na seasca a naoi seachtaine? Sa dara caibidil déag, déantar an cheist ama a mheas arís, agus dá cheist, "Cad é toradh na nithe seo?" deirtear leis imeacht dá shlí, óir tá na focail "dúnta agus séalaithe go dtí an t-am deireanach," nuair a "tuigfidh na daoine críonna."

GSAM 55.3Gan amhras, tá an cheist ama seo ar cheann de na samplaí a dtagraíonn an t-aspal Peadar dóibh nuair a deir sé, "Faoi an tslánú seo rinne na fáithe fiosrú agus cuardach dícheallach, siúd a rinne fáistine faoin ngrásta a bhí le teacht chugaibh; ag fiosrú cad é, nó cén sórt ama, a bhí i gceist le Spiorad Chríost a bhí iontu, nuair a thug sé fianaise roimh ré ar fhulaingí Chríost, agus ar an nglóir a leanfadh."⁶³

GSAM 56Cinniúint na nAindiaga

GSAM 56.1Fágann Malachi, an fáidh deireanach den Sean-Tiomna, cur síos corraitheach ar an léirscrios deiridh a bheidh ar na daoine urchóideacha: "Féach, tá an lá ag teacht a lasfaidh mar oigheann; agus beidh na bródúla go léir, sea, agus gach a ndéanann an t-olc, ina gcoinleach; agus loiscfidh an lá atá ag teacht iad, a deir Tiarna na sluaite, ionas nach bhfágfaidh sé fréamh ná craobh acu. Ach daoibhse a bhfuil eagla mo ainm romhaibh, éireoidh Grian na fíréantachta le leigheas ina sciatháin: agus rachaidh sibh amach, agus fásfaidh sibh aníos mar laonna sa scioból. Agus satlóidh sibh ar na daoine olca; óir beidh siad ina luaithre faoi shála bhur gcos sa lá a dhéanfaidh mé seo, deir Tiarna na sluaite."⁶⁴

GSAM 56.2Agus na fíricí seo go léir, atá taifeadta sa Sean-Tiomna agus atá i seilbh Iosraelach, ag nochtadh an oiread sin gnéithe de phlean na slánaithe dóibh, nach mór an spéis a bhí ag mic léinn dhícheallacha an fhocail agus iad ag feiceáil agus ag tuiscint go raibh siad ag druidim leis an am a dtiocfadh an Síol geallta seo. Cé gur theip ar na sluaite, agus fiú orthu siúd a léigh na Scrioptúir sna sionagóga gach Sabóid, an focal a thuiscint (Gníomhartha 13:27), is cinnte gur ghuigh na daoine diaga, dícheallacha, a rinne cuardach dílis ar na Scrioptúir faoi threoir an Spioraid, go dúthrachtach, mar a rinne an t-aspal Eoin sa ré seo, "Tar, a Thiarna Íosa, agus tar go tapa."